Το Ιράν «φλέγεται»: 9 νεκροί, μαζικές διαδηλώσεις και μπλακ άουτ στα social media

Κομ­μέ­νες κοτσί­δες, καμένα χιτζάμπ, τερά­στιες δια­δη­λώ­σεις, επει­σό­δια και νεκροί, είναι η εικόνα στο Ιράν μερικές ημέρες μετά τον θάνατο μιας 22χρονης Ιρανής που είχε συλ­λη­φθεί από τη λεγό­μενη Αστυ­νο­μία Ηθών της Τεχε­ρά­νης, επειδή δεν συμ­μορ­φώ­θηκε με την εντολή να κρύψει καλά το μαλλί της.

Εννέα άνθρω­ποι, ανάμεσά τους τρία μέλη των δυνά­μεων ασφα­λείας, έχουν ήδη σκο­τω­θεί από την έναρξη πριν έξι ημέρες των δια­δη­λώ­σεων, σύμφωνα με τον πιο πρό­σφατο επίσημο απο­λο­γι­σμό.

Δύο αστυ­νο­μι­κοί «που είχαν κινη­το­ποι­η­θεί για να αντι­με­τω­πί­σουν τους ταρα­ξίες» στην Ταμπρίζ, στο βορειο­δυ­τικό Ιράν, και τη Μασχάντ (βορειο­α­να­το­λικά) σκο­τώ­θη­καν την Τετάρτη με μαχαίρι, μετέ­δω­σαν ιρανικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Ένα μέλος των δυνά­μεων ασφα­λείας είχε σκο­τω­θεί την Τρίτη στη Σιράζ, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Την Πέμπτη το πρωί δια­δη­λω­τές στην Τεχε­ράνη και σε άλλες πόλεις του Ιράν έκαψαν αστυ­νο­μικά τμήματα και οχήματα.

Τα δίκτυα κινητής τηλε­φω­νίας έχουν κλείσει σε μεγάλο βαθμό και η πρό­σβαση στο Instagram και στο Whatsapp έχει περιο­ρι­στεί, σύμφωνα με Δυτικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Υπήρξε σχεδόν ολο­κλη­ρω­τική διακοπή της πρό­σβα­σης στο Δια­δί­κτυο σε περιο­χές της επαρ­χίας του δυτικού Κουρ­δι­στάν του Ιράν από το από­γευμα της Δευ­τέ­ρας, και περι­φε­ρεια­κές δια­κο­πές ρεύ­μα­τος σε άλλες περιο­χές της χώρας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Τεχε­ρά­νης.

Δια­δη­λώ­σεις κατά του ιρα­νι­κού καθε­στώ­τος κατα­γρά­φη­καν και σε άλλες χώρες, όπως στη Βηρυτό και στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, με γυναί­κες να κόβουν μπροστά στις κάμερες τις κοτσί­δες τους για να δείξουν ότι τα μαλλιά τους ανήκουν σε αυτές και τα κάνουν οι ίδιες ό,τι θέλουν.

Η 22χρονη Μαχσά πέθανε την περα­σμένη εβδο­μάδα αφού συνε­λή­φθη στην Τεχε­ράνη επειδή φορούσε «ακα­τάλ­ληλη ενδυ­μα­σία». Έπεσε σε κώμα ενώ βρι­σκό­ταν υπό κράτηση. Οι ιρα­νι­κές αρχές είπαν ότι θα ξεκι­νή­σουν έρευνα για τα αίτια του θανάτου της, ενώ αρχικά έκαναν λόγο για καρ­διακή προ­σβολή που την έριξε σε κώμα. Ο πατέρας της καταγ­γέλ­λει ότι δεν τον αφήνουν να πάει τη σορό της κόρης του σε ιατρο­δι­κα­στή.

Το περι­στα­τικό προ­κά­λεσε τερά­στια οργή στον πλη­θυ­σμό και τις χει­ρό­τε­ρες δια­δη­λώ­σεις στη χώρα από το 2019. Η Μαχσά είχε κουρ­δική κατα­γωγή κι έτσι οι περισ­σό­τε­ρες ταραχές έχουν κατα­γρα­φεί στα βορειο­δυ­τικά του Ιράν, όπου κατοι­κούν Κούρδοι, αλλά έχουν εξα­πλω­θεί στην πρω­τεύ­ουσα και σε του­λά­χι­στον 50 πόλεις και κωμο­πό­λεις σε όλη τη χώρα, με την αστυ­νο­μία να χρη­σι­μο­ποιεί βία για να δια­λύ­σει δια­δη­λω­τές.

Στα βορειο­α­να­το­λικά, οι δια­δη­λω­τές φώναζαν «Θα πεθά­νουμε, θα πεθά­νουμε αλλά θα πάρουμε πίσω το Ιράν» κοντά σε ένα αστυ­νο­μικό τμήμα που επίσης πυρ­πο­λή­θηκε.

Ακραίες πρα­κτι­κές

Η σημε­ρινή κυβέρ­νηση του Ιράν έχει επε­κτεί­νει τις αρμο­διό­τη­τες της θρη­σκευ­τι­κής αστυ­νο­μίας, επι­τρέ­πο­ντας και τη σκλή­ρυνση της στάσης της που πολύ συχνά φέρεται να ξεπερνά τα όρια ακόμη και των αυστη­ρών εντολών της μετά την εκλογή του σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κού Ιμπραήμ Ραϊσί στην προ­ε­δρία της χώρας τον Αύγου­στο του 2021.

Όπως επι­ση­μαί­νουν πάντως διε­θνείς παρα­τη­ρη­τές στην Τεχε­ράνη, πέρα από τις ακραίες θεο­κρα­τι­κές πρα­κτι­κές του καθε­στώ­τος, τον κόσμο στους δρόμους έχουν βγάλει και τα  οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα στο Ιράν, που οξύ­νο­νται μήνα με τον μήνα και κάνουν τους Ιρανούς πιο επι­κρι­τι­κούς απέ­να­ντι στην κυβέρ­νηση.

Ο εκρη­κτι­κός αυτός συν­δυα­σμός φαί­νε­ται να δημιουρ­γεί ένα μεγάλο αντι­κυ­βερ­νη­τικό έως και αντι-ισλαμιστικό μέτωπο στους δρόμους και στο Δια­δί­κτυο, αντί­στοιχο εκείνου πριν 13 έτη, μετά τον θάνατο της Νέντα Αγκά Σολτάν, γυναί­κας σύμβολο της αντί­στα­σης στο θεο­κρα­τικό καθε­στώς αφού έπεσε νεκρή από πυρά ελεύ­θε­ρου σκο­πευτή στη διάρ­κεια δια­δή­λω­σης.

Μένει να φανεί πού μπορεί να φτάσει η ανα­τα­ραχή στο Ιράν, καθώς δεν φαί­νε­ται να πρό­κει­ται για ένα απλό κύμα δια­δη­λώ­σεων αλλά ίσως για μια δια­δι­κα­σία ενδο­σκό­πη­σης του λαού για το τι χώρα θέλει να έχει και πώς να κυβερ­νά­ται.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από Reuters, CNN, The New York Times