«Turkaegean» ( Τουρκικό Αιγαίο): Η εργαλειοποίηση του τουρισμού από την τουρκική εξωτερική πολιτική.

Με αφορμή την κατο­χύ­ρωση του brand «Turkaegean» ( Τουρ­κικό Αιγαίο) από την Επι­τροπή Δικαιω­μά­των Πνευ­μα­τι­κής Ιδιο­κτη­σίας της ΕΕ (EUIPO), θα ήθελα να εκφράσω κάποιες θέσεις που έχω δημο­σιεύ­σει στο παρελ­θόν ανα­φο­ρικά με την «εργα­λειο­ποί­ηση» του του­ρι­σμού και το ρόλο του ως ήπια μορφή ισχύος, δηλ. αυτό που απο­κα­λού­μαι «του­ρι­στική διπλω­μα­τία».

Καταρ­χήν, αναμ­φι­σβή­τητα η κατο­χύ­ρωση του εμπο­ρι­κού σήματος «Turkaegean» που δημο­σιεύ­τηκε στην αρμόδια ευρω­παϊκή υπη­ρε­σία για την κατο­χύ­ρωση των εμπο­ρι­κών σημάτων (EUTM), απο­τε­λεί ισχυρό πλήγμα για την Ελλάδα, τόσο σε επίπεδο του­ρι­στι­κής πολι­τι­κής αλλά και σε επίπεδο εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Ενη­με­ρω­τικά, το συγκε­κρι­μένο εμπο­ρικό σήμα εγκρί­θηκε στις 15.12.2021 με διάρ­κεια έως τις 16.07.2031 και μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από την Τουρκία σε δια­φη­μι­στική καμπά­νια για του­ρι­στι­κούς σκοπούς, κάτι στο οποίο έχει ήδη προβεί ο Οργα­νι­σμός Του­ρι­σμού της Τουρ­κίας. Κατα­δι­κα­στέο δε το γεγονός πως η ελλη­νική κυβέρ­νηση μέχρι και σήμερα, και παρότι έχει το δικαί­ωμα, δεν έχει προβεί στην κατά­θεση ένστα­σης.

Κατά δεύ­τε­ρον, η Τουρκία με αυτή τη στρα­τη­γική της κίνηση, δείχνει πως αξιο­ποιεί τον του­ρι­σμό και ως εργα­λείο άσκησης ήπιας ισχύος στη φαρέτρα της εξω­τε­ρι­κής της πολι­τι­κής. Και αυτό είναι το σημείο που πρέπει να αξιο­λο­γη­θεί, δηλ. η δημιουρ­γία της του­ρι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας μιας χώρας και με βάση τα γεω­πο­λι­τικά της χαρα­κτη­ρι­τικά , όπως εν προ­κει­μένω το «Turkaegean».

Η θεώρηση πως η εξω­τε­ρική πολι­τική απο­τε­λεί απο­κλει­στική αρμο­διό­τητα της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής και μόνο, καταρ­ρί­πτε­ται με τους σύγ­χρο­νους όρους και κανόνες άσκησης εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, καθώς η εξω­τε­ρική πολι­τική μιας χώρας χρειά­ζε­ται να είναι πολυ­διά­στατη/ πολυ­ε­πί­πεδη στο πλαίσιο ενός επι­τε­λι­κού και στρα­τη­γι­κού κυβερ­νη­τι­κού σχε­δια­σμού.

Η ανά­πτυξη πολι­τι­κών ήπιας ισχύος μέσα από δράσεις του­ρι­σμού, πολι­τι­σμού, αθλη­τι­σμού, κοι­νω­νίας των πολιτών, περι­βάλ­λο­ντος, κα., μπορούν να ανα­δεί­ξουν τον πολυ­διά­στα­στο χαρα­κτήρα της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής μιας χώρας και να προ­ά­γουν σύγ­χρο­νες μορφές διπλω­μα­τίας. Εν προ­κει­μένω, ενώ ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί ένα σύνθετο πολι­τικό, οικο­νο­μικό, κοι­νω­νικό και παγκό­σμιο φαι­νό­μενο, είναι αξιο­ση­μεί­ωτο το γεγονός πως έως σήμερα δεν αντι­με­τω­πί­στηκε ως εργα­λείο παρα­γω­γής πολι­τι­κής ήπιας ισχύος αλλά κυρίως ως οικονομικό-κοινωνικό εργα­λείο.

Επίσης, η ανά­πτυξη διπλω­μα­τι­κών σχέσεων με πολι­τι­κές ήπιας ισχύος (low policy) και από άλλους δρώντες οργα­νι­σμούς μπορεί να συμ­βάλ­λει προς τη θετική κατεύ­θυνση της άσκησης της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της χώρας. Δρώντες οργα­νι­σμοί όπως είναι σήμερα οι νέες καλ­λι­κρα­τι­κές περι­φέ­ρειες και οι νέοι ισχυροί καλ­λι­κρα­τι­κοί δήμοι που καλού­νται μέσα από το νέο τους ρόλο ως ισχυρά αυτο­διοι­κη­τικά κέντρα να δια­δρα­μα­τί­σουν σημα­ντικό ρόλο στην άσκηση πολι­τι­κής ήπιας ισχύος (low policy).

Ειδι­κό­τερα, στο επι­στη­μο­νικό μου άρθρο με τίτλο «Του­ρι­στική διπλω­μα­τία: η συμβολή του του­ρι­σμού στην ανά­πτυξη εξω­τε­ρι­κών σχέσεων ήπιας ισχύος η Περι­φέ­ρεια Ν. Αιγαίου ως μελέτη περί­πτω­σης», που δημο­σιεύ­τηκε στο βιβλίο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ/ΠΟΛΙΤΙΚΗ/ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, εκδ. ΛΕΙΜΩΝ, 2021 (Β ́ Ανα­θε­ω­ρη­μένη Έκδοση), τονίζω το ρόλο του του­ρι­σμού όχι μόνο ως αντι­κεί­μενο της οικο­νο­μίας αλλά και ως μηχα­νι­σμό παρα­γω­γής πολι­τι­κής ήπιας ισχύος, απ’ όπου θα ανα­δει­χθούν νέα πεδία και νέοι συσχε­τι­σμοί περι­φε­ρεια­κών συνερ­γα­σιών που μπορούν να ενδυναμώ-σουν την διεθνή εικόνα της Ελλάδας και να δημιουρ­γή­σουν συμ­μα­χίες σε χαμη­λό­τερα επίπεδα δια­κυ­βέρ­νη­σης, όπως είναι οι περι­φέ­ρειες και οι δήμοι. Οι δε προ­τά­σεις μου που αφορούν στην:

-Αξιοποίηση του του­ρι­σμού ως πυλώνα στην άσκηση της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της χώρας μας στο πλαίσιο της ήπιας ισχύος.

-Ανάδειξη και θεσμο­θέ­τηση του όρου «του­ρι­στική διπλω­μα­τία» ως μια νέα μορφή διπλω­μα­τίας και δημιουρ­γία του ‘του­ρι­στι­κού ακόλουθου’.

-Ανάλυση και εφαρ­μογή του του­ρι­σμού ως εργα­λείου ανά­πτυ­ξης περι­φε­ρεια­κών και διεθνών συνερ­γα­σιών.

– Ισχυ­ρο­ποί­ηση και θεσμική θωρά­κιση του ρόλου των ελλη­νι­κών περι­φε­ρειών στην άσκηση εξω­τε­ρι­κών συνερ­γα­σιών.

Εν κατα­κλείδι, είναι γεγονός πως η Τουρκία, κατά­φερε να οικειο­ποι­η­θεί σε επίπεδο του­ρι­στι­κής πολι­τι­κής το brand «Turkaegean» και ως εκ τούτου ανοίγει το δρόμο για την εκμε­τάλ­λευση του και σε επίπεδο διπλω­μα­τίας, επι­βάλ­λει, αφενός την άμεση ανάληψη ευθυνών από την κυβέρ­νηση, και αφε­τέ­ρου επί τον τύπον των ήλων στα ζητή­ματα εκσυγ­χρο­νι­σμού και ανα­δια­μόρ­φω­σης της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της Ελλάδας .

Ολοένα και περισ­σό­τερο γίνεται αντι­λη­πτό πως η διπλω­μα­τία απο­τε­λεί σημα­ντι­κό­τατο όπλο στην άσκηση της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής και ως εκ τούτου, ενώ ο του­ρι­σμός αντι­προ­σω­πεύει μια ζωτική δύναμη για την ειρήνη και έναν παρά­γο­ντα φιλίας και κατα­νό­η­σης ανάμεσα στους λαούς ολό­κλη­ρου του κόσμου, στην ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική δεν υπάρχει σαφής μορ­φο­ποί­ηση της έννοιας και του περιε­χο­μέ­νου της του­ρι­στι­κής διπλω­μα­τίας

Με αυτές τις σκέψεις, θα ήθελα εκ νέου να προ­ω­θήσω την θέση μου για την εδραί­ωση της του­ρι­στι­κής διπλω­μα­τίας σε επίπεδο εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής της Ελλάδας και τη δημιουρ­γία ανά­λο­γων εργα­λείων που θα συμ­βάλ­λουν στην αξιο­ποί­ηση του ως μορφή ήπιας ισχύος.

Η Ελλάδα, έχει ανάγκη από μια ισχυρή εξω­τε­ρική πολι­τική έναντι της τουρ­κι­κής ανα­θε­ω­ρη­τι­κής πολι­τι­κής και ως εκ τούτου δεν επι­τρέ­πε­ται να θυσιά­ζε­ται κανένα «όπλο». Τόσο ο του­ρι­σμός όσο και ο πολι­τι­σμός μας, θα πρέπει να προ­τε­ραιο­ποι­η­θούν σε επίπεδο ήπιας μορφής ισχύος και να απο­τε­λέ­σουν ισχυρά «όπλα» στην φαρέτρα της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας.

Δρ Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη

Διε­θνο­λό­γος/ Μετα-διδακτορική ερευ­νή­τρια/ Πολι­τι­κός