Γλυπτά του Παρθενώνα: «Ναι» από τη Σικελία για μόνιμη επιστροφή στην Ελλάδα θραύσματος της ζωφόρου

Μια μέρα μετά την ιστο­ρική εξέλιξη πως Ελλάδα και Βρε­τα­νία θα καθί­σουν στο ίδιο τραπέζι για τα Γλυπτά του Παρ­θε­νώνα έρχεται ακόμη μια σημα­ντική εξέλιξη. Και αυτή τη φορά έρχεται από τη Σικελία.

Το «θραύσμα Fagan», τμήμα της ζωφόρου του Παρ­θε­νώνα, μπορεί να μείνει για πάντα στην Αθήνα, αφού η περι­φέ­ρεια της Σικε­λίας έδωσε το «πράσινο φως» για την «απο­δέ­σμευσή» του. Αυτό ανα­κοί­νω­σαν την Παρα­σκευή (20.05.2022) η κυβέρ­νηση της Σικε­λίας και το ελλη­νικό υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και ενώ στην UNESCO υπάρχει κινη­τι­κό­τητα για το ζήτημα των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα.

Πρό­κει­ται για το τμήμα της πλάκας που ανήκει στην ανα­το­λική ζωφόρο του Παρ­θε­νώνα και που ανα­πα­ρι­στά  το πόδι της Αρτέ­μι­δας, θεάς του κυνη­γιού, καθι­σμέ­νης σε θρόνο.

Η περι­φέ­ρεια της Σικε­λίας έδωσε τη συγκα­τά­θεσή της για την «απο­δέ­σμευση» του αντι­κει­μέ­νου, δηλαδή την τεχνική πράξη που ήταν απα­ραί­τητη για την ορι­στική επι­στροφή του θραύ­σμα­τος στην Αθήνα, έχοντας λάβει τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες το «πράσινο φως» από τη Νομική Υπη­ρε­σία του Ιτα­λι­κού Κράτους, για τη δια­δι­κα­σία «απο­δέ­σμευ­σης» από τη Σικελία, με σκοπό την επι­στροφή του στην Ελλάδα, καθώς και την έγκριση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας σχετικά με την αρμο­διό­τητα της Περι­φέ­ρειας της Σικε­λίας να προ­χω­ρή­σει σε αυτή την κατεύ­θυνση.

Απο­μέ­νει τώρα  η τελική έγκριση από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού της Ιταλίας, η οποία με αυτές τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ανα­μέ­νε­ται να δοθεί τάχιστα.

Η Σικελία, λοιπόν, ανοίγει τον δρόμο για την επι­στροφή στην Ελλάδα των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα, κατα­θέ­το­ντας την καθο­ρι­στική συμβολή της στη συζή­τηση που διε­ξά­γε­ται εδώ και καιρό σε διεθνές επίπεδο.

Η εκκί­νηση της δια­δι­κα­σίας στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού της Ιταλίας έγινε με πρω­το­βου­λία της Περι­φέ­ρειας της Σικε­λίας, η οποία, μετά από πρόταση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βού­λου για την Πολι­τι­στική Κλη­ρο­νο­μιά και τη Σικε­λική Ταυ­τό­τητα Αλμπέρτο Σαμονά, είχε δια­βι­βά­σει σχετικό αίτημα στην «Επι­τροπή για την ανά­κτηση και την επι­στροφή των Πολι­τι­σμι­κών Αγαθών» που είχε συστα­θεί στο Ιταλικό Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού. Η παρα­πάνω ενέρ­γεια απο­τέ­λεσε ένθερμη επι­δί­ωξη του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βού­λου Α. Σαμονά και του Προ­έ­δρου της Περι­φέ­ρειας της Σικε­λίας Νέλλο Μου­σου­μέ­τσι, καθώς και της υπουρ­γού Πολι­τι­σμού Λίνας Μενδώνη.

Η ιστορία του θραύ­σμα­τος Fagan

Το αρχαιο­λο­γικό εύρημα, κατέ­ληξε στις αρχές του 19ου αιώνα στα χέρια του Άγγλου προ­ξέ­νου Ρόμπερτ Fagan υπό συν­θή­κες μη πλήρως κατα­νοη­τές. Μετά τον θάνατό του κλη­ρο­δο­τή­θηκε στη σύζυγό του, η οποία, εν συνε­χεία, το πούλησε, μεταξύ του 1818 και 1820, στο Βασι­λικό Μουσείο του Πανε­πι­στη­μίου του Παλέρμο, σημε­ρι­νός διά­δο­χος του οποίου είναι το Περι­φε­ρειακό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο «Αντο­νίνο Σαλίνας».

Από τον περα­σμένο Ιανουά­ριο, το θραύσμα βρί­σκε­ται ήδη στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης στην Αθήνα, όπου κατά τη διάρ­κεια τελετής, στην οποία παρευ­ρέ­θηκε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, επα­να­συν­δέ­θηκε με την αρχική ζωφόρο από την οποία είχε αφαι­ρε­θεί.

Η επι­στροφή

Η επι­στροφή στην Αθήνα κατέστη δυνατή βάσει Συμ­φω­νίας, η οποία προ­έ­κυψε από τον γόνιμο διάλογο μεταξύ της κυβέρ­νη­σης της Σικε­λίας -με τον Σύμ­βουλο Α. Σαμονά- και της κυβέρ­νη­σης της Αθήνας -με την υπουργό Λ. Μενδώνη- και συνήφθη τελικά μεταξύ του Περι­φε­ρεια­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου «Αντο­νίνο Σαλίνας» του Παλέρμο, υπό τη διεύ­θυνση της Δρ Κατε­ρίνα Γκρέκο, και του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης των Αθηνών, υπό τη διεύ­θυνση του Καθη­γητή Νικο­λάου Στα­μπο­λίδη, προ­βλέ­πο­ντας την πολυετή μετα­φορά και ανταλ­λαγή αρχαιο­λο­γι­κών ευρη­μά­των μεταξύ των δύο μου­σεια­κών ιδρυ­μά­των, σύμφωνα με το άρθρο 67 του Κώδικα Πολι­τι­σμι­κών Αγαθών και Τοπίου της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας και του άρθρου 25 του Νόμου «Για την προ­στα­σία των Αρχαιο­τή­των και εν γένει της Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς» της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας.

Βάσει της συμ­φω­νίας, από τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο εκτί­θε­ται στο Παλέρμο ένα σημα­ντικό ακέφαλο άγαλμα της θεάς Αθηνάς από το Μουσείο της Ακρό­πο­λης, που χρο­νο­λο­γεί­ται περί τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. Το άγαλμα γνω­ρί­ζει ήδη υψηλή επι­σκε­ψι­μό­τητα και θα παρα­μεί­νει στο Μουσείο Σαλίνας για τέσσερα χρόνια.

Ακο­λού­θως, ένας γεω­με­τρι­κός αμφο­ρέας του πρώτου μισού του 8ου αιώνα π.Χ., επίσης από το Μουσείο της Ακρό­πο­λης, θα εκτεθεί στο Μουσείο Σαλίνας για άλλα τέσσερα χρόνια. Η Συμ­φω­νία, που υπε­γράφη τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο στη σικε­λική πρω­τεύ­ουσα παρου­σία της Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας Λίνας Μενδώνη και της Ιτα­λί­δας Υφυ­πουρ­γού Πολι­τι­σμού γερου­σια­στή Λουτσία Μπορ­γκον­τζόνι, προ­βλέ­πει, ακόμη, τη διορ­γά­νωση εκθέ­σεων και άλλων κοινών πρω­το­βου­λιών που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν σε συνερ­γα­σία μεταξύ Σικε­λίας και Ελλάδας επί θεμάτων διε­θνούς πολι­τι­στι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος.

«Η ορι­στική επι­στροφή του θραύ­σμα­τος του Παρ­θε­νώνα στην Ελλάδα – υπο­γραμ­μί­ζει ο Περι­φε­ρεια­κός Σύμ­βου­λος Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και Σικε­λι­κής Ταυ­τό­τη­τας, Αλμπέρτο Σαμονά – είναι η επι­βε­βαί­ωση του υφι­στά­με­νου αισθή­μα­τος πολι­τι­σμι­κής αδελ­φο­σύ­νης μεταξύ Σικε­λίας και Ελλάδας, οι οποίες συν­δέ­ο­νται με κοινές μεσο­γεια­κές ρίζες και πανάρ­χαιους ισχυ­ρούς δεσμούς. Συμ­με­τεί­χαμε με τον Πρόεδρο Μου­σου­μέ­τσι σε αυτή τη σημα­ντική προ­σπά­θεια, έχοντας επί­γνωση ότι ακριβώς επί του Πολι­τι­σμού πρέπει να θεμε­λιω­θούν νέες σχέσεις μεταξύ των χωρών που σκο­πεύ­ουν να αξιο­ποι­ή­σουν την πολι­τι­στική τους κλη­ρο­νο­μιά για να οικο­δο­μή­σουν ένα σταθερό μέλλον. Όπως είπα και στην Αθήνα τον Ιανουά­ριο, θέσαμε τα θεμέλια για τη δημιουρ­γία μιας Ευρώπης του Πολι­τι­σμού, βασι­σμέ­νης σε αρχαίες και παναν­θρώ­πι­νες αξίες: Σε μια εποχή πολέμων και αβε­βαιό­τη­τας, είμαστε πεπει­σμέ­νοι ότι ακριβώς από τον Πολι­τι­σμό μπορεί να προ­έλ­θει αυτό το μήνυμα ειρήνης που ενώνει τους λαούς με κοινές αρχές και ένα όραμα για το μέλλον άκρως απα­ραί­τητο. Θα ήθελα να ευχα­ρι­στήσω το ιταλικό Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, που συμπο­ρεύ­θηκε μαζί μας ευθύς εξ αρχής, χωρίς ποτέ να μας στε­ρή­σει την υπο­στή­ριξή του, και ειδι­κό­τερα την Υφυ­πουργό Μπορ­γκον­τζόνι, η οποία, και λόγω του ρόλου της σε θέματα  UNESCO, προ­σέ­φερε στη Σικελία την ανα­γκαία βοήθεια».

Η Ελλη­νίδα υπουρ­γός Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, με την ανα­κοί­νωση της από­φα­σης του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου της Κυβέρ­νη­σης της Σικε­λίας, η οποία ελήφθη μετά την έγκριση, που παρείχε το Νομικό Συμ­βού­λιο της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας, προέβη στην ακό­λουθη δήλωση: «Η δια­δι­κα­σία, την οποία ακο­λού­θησε η Κυβέρ­νηση της Σικε­λίας και το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας για τον ορι­στικό επα­να­πα­τρι­σμό στην Αθήνα του θραύ­σμα­τος Fagan, δείχνει τον ξεκά­θαρο και ηθικό δρόμο για την επι­στροφή των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα στην Αθήνα. Η επα­νέ­νωση των Γλυπτών του Φειδία απο­τε­λεί ηθική υπο­χρέ­ωση για την Ευρώπη, στο πλαίσιο της προ­στα­σίας της κοινής πολι­τι­στι­κής της κλη­ρο­νο­μιάς, της Δημο­κρα­τίας, της ευη­με­ρίας των λαών της. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων προ­κλή­σεων, σε μια εποχή που αμφι­σβη­τού­νται σταθερά και κεκτη­μένα. Σήμερα η επέν­δυση στις αξίες και τις αρχές του Ουμα­νι­σμού είναι περισ­σό­τερο ανα­γκαία από ποτέ. Είμαστε ευγνώ­μο­νες προς την Κυβέρ­νηση της Σικε­λίας και τον Πρόεδρο Νέλλο Μου­σου­μέ­τσι, ιδιαί­τερα όμως προς τον Περι­φε­ρειακό Σύμ­βουλο Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και Σικε­λι­κής Ταυ­τό­τη­τας Αλμπέρτο Σαμονά, για την πρω­το­βου­λία και την γεν­ναιο­δω­ρία τους. H Διευ­θύ­ντρια του Μου­σείου Αντο­νίνο Σαλίνας Δρ Κατε­ρίνα Γκρέκο είχε καθο­ρι­στικό ρόλο στη δια­τύ­πωση της τελικής συμ­φω­νίας. Ο Διευ­θυ­ντής του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης καθη­γη­τής Νίκος Στα­μπο­λί­δης συνερ­γά­στηκε με τρόπο υπο­δειγ­μα­τικό, προ­τεί­νο­ντας λύσεις. Ευχα­ρι­στώ και στους δύο. Ο Ιταλός Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Ντάριο Φραν­τζε­σκίνι και η Υφυ­πουρ­γός γερου­σια­στής Λουτσία Μπορ­γκον­τζόνι υπο­στή­ρι­ξαν σθεναρά το αίτημα της Σικε­λίας. Τους ευχα­ρι­στώ θερμά. Η εκφρα­σθείσα πολι­τική βούληση επι­βε­βαιώ­νει τους μακρό­τα­τους δεσμούς πολι­τι­στι­κής συνά­φειας και εμπράγ­ματη ανα­γνώ­ριση της κοινής μεσο­γεια­κής ταυ­τό­τη­τάς μας».

Πηγή newsit.gr