Meteo: Ο φετινός Μάρτιος ήταν από τους ψυχρότερους των τελευταίων 40 ετών – Πώς εξηγείται

Ο Μάρτιος του 2022 χαρα­κτη­ρί­στηκε θερ­μο­κρα­σιακά από ιδιαί­τερα ψυχρές για την εποχή συν­θή­κες, άφθονες βρο­χο­πτώ­σεις στο μεγα­λύ­τερο μέρος της χώρας μας και χιο­νο­πτώ­σεις ακόμη και σε πεδινά τμήματα. Σύμφωνα με τις κατα­γρα­φές των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών/meteo.gr, ο φετινός Μάρτιος ήταν από τους πιο ψυχρούς της τελευ­ταίας 12ετίας.

Προ­κα­ταρ­κτικά στοι­χεία από ανα­λύ­σεις μετε­ω­ρο­λο­γι­κών μοντέ­λων δεί­χνουν ότι ο φετινός Μάρτιος ήταν ο τέταρ­τος πιο ψυχρός από το 1980, μετά τους αντί­στοι­χους μήνες του 1987, 1996 και 1998. Μάλιστα η μέση θερ­μο­κρα­σία του φετινού Μαρτίου ήταν χαμη­λό­τερη και από τους τρεις μήνες του φετινού χειμώνα στη Θεσ­σα­λία, στη Στερεά Ελλάδα, στην Πελο­πόν­νησο, στην Κρήτη και στα Νησιά του Αιγαίου. Επι­πρό­σθετα, σύμφωνα με τις κατα­γρα­φές των ίδιων 53 μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών, η μέση τιμή της μέγι­στης ημε­ρή­σιας θερ­μο­κρα­σίας ήταν η χαμη­λό­τερη της περιό­δου 2010-2021 σε όλη τη χώρα.

Ανά γεω­γρα­φικό δια­μέ­ρι­σμα

Στη Στερεά Ελλάδα κατα­γρά­φηκε η μεγα­λύ­τερη αρνη­τική από­κλιση της μέσης τιμής των μεγί­στων θερ­μο­κρα­σιών, καθώς η θερ­μο­κρα­σία βρέθηκε -4,1°C κάτω από τα φυσιο­λο­γικά για την εποχή επίπεδα. Με μέση τιμή 12,3°C η θερ­μο­κρα­σία του φετινού Μαρτίου στη Στερεά ήταν κατά 2°C χαμη­λό­τερη από την αμέσως προη­γού­μενη ψυχρό­τερη τιμή του Μαρτίου 2015 και κατά 6°C χαμη­λό­τερη από την ακραία υψηλή τιμή του Μαρτίου 2018. Στην Αθήνα, τις 25 από τις 31 ημέρες του μήνα κατα­γρά­φη­καν αρνη­τι­κές απο­κλί­σεις θερ­μο­κρα­σίας έως και -12,4°C χαμη­λό­τερα από τη μέση τιμή της περιό­δου 2010-2019 (11 Μαρτίου 2022).

Στη Βόρεια Ελλάδα (Μακε­δο­νία και Θράκη), οι μέγι­στες τιμές θερ­μο­κρα­σίας κυμάν­θη­καν πολύ κοντά σε εκείνες του Μαρτίου 2015, με την από­κλιση της μέσης τιμής να φτάνει τους -3,6°C. Η μέση τιμή των 10,9°C ήταν κατά 0,5°C χαμη­λό­τερη από την αντί­στοιχη του 2015, και κατά 6°C χαμη­λό­τερη από την ακραία υψηλή τιμή του Μαρτίου 2019. Στη Θεσ­σα­λο­νίκη ο υδράρ­γυ­ρος κυμάν­θηκε περίπου -3,6°C χαμη­λό­τερα από τα κανο­νικά για την εποχή επίπεδα, με αρνη­τι­κές απο­κλί­σεις να κατα­γρά­φο­νται τις 23 από τις 31 ημέρες του μήνα. Η ψυχρό­τερη ημέρα ήταν επίσης η 11η Μαρτίου 2022 με μέγιστη τιμή ημέρας μόλις τους 7°C.

Στη Θεσ­σα­λία, η από­κλιση των τιμών της μέγι­στης θερ­μο­κρα­σίας ήταν ίση με εκείνη της Βόρειας Ελλάδας, δηλαδή -3,6°C. Πρό­κει­ται για τον πιο ψυχρό Μάρτιο του­λά­χι­στον από το 2010 και ήταν κατά 0,8°C ψυχρό­τε­ρος από τον αντί­στοιχο μήνα του 2015 και κατά 6,7°C ψυχρό­τε­ρος από τον Μάρτιο του 2018.

Στη Δυτική ηπει­ρω­τική Ελλάδα και τα Επτά­νησα, ήταν επίσης ο ψυχρό­τε­ρος Μάρτιος από το 2010, με τις μέγι­στες θερ­μο­κρα­σίες να κυμαί­νο­νται κατά 2,7°C χαμη­λό­τερα από τη μέση τιμή της περιό­δου ανα­φο­ράς 2010-2019. Καταρ­ρί­φθηκε έτσι η χαμη­λό­τερη τιμή μέσης θερ­μο­κρα­σίας Μαρτίου που είχε κατα­γρα­φεί μόλις έναν χρόνο πριν, το 2021.

Στην Πελο­πόν­νησο, η μέση τιμή των μεγί­στων θερ­μο­κρα­σιών τον φετινό Μάρτιο ήταν 13,7°C, δηλαδή κατά 3,6°C χαμη­λό­τερη από τη μέση τιμή της περιό­δου 2010-2019. Πρό­κει­ται για τη χαμη­λό­τερη τιμή μέσης μηνιαίας θερ­μο­κρα­σίας από το 2010 και κατά 1,4°C ψυχρό­τερη από την αμέσως προη­γού­μενη ακραία χαμηλή θερ­μο­κρα­σία του Μαρτίου 2011.

Παρό­μοιες συν­θή­κες κατα­γρά­φη­καν και στα Νησιά του Αιγαίου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου της Κρήτης, όπου οι αρνη­τι­κές απο­κλί­σεις των μεγί­στων θερ­μο­κρα­σιών έφτασαν τους -3,9°C. Ιδιαί­τερα για την Κρήτη, η διαφορά του νέου ρεκόρ χαμηλών θερ­μο­κρα­σιών απέχει κατά 2,6°C από την τιμή του Μαρτίου 2011 και πρό­κει­ται για τη μεγα­λύ­τερη από­κλιση από προη­γού­μενο ρεκόρ της περιό­δου 2010-2019 στη χώρα μας.

Η εξήγηση του φαι­νο­μέ­νου

Η ατμο­σφαι­ρική κυκλο­φο­ρία τον φετινό Μάρτιο πάνω από την Ευρώπη χαρα­κτη­ρί­στηκε από την παρου­σία ενός σχεδόν στά­σι­μου και ασυ­νή­θι­στα υψηλού βαρο­με­τρι­κού συστή­μα­τος με κέντρο τη Σκαν­δι­να­βία που επε­κτει­νό­ταν συχνά προς την Κεντρική Ευρώπη. Αυτό είχε σαν απο­τέ­λε­σμα τη συνεχή μετα­φορά ψυχρών αερίων μαζών από τη Βορειο­α­να­το­λική Ευρώπη προς τα Βαλ­κά­νια, αλλά και την απουσία φαι­νο­μέ­νων στο μεγα­λύ­τερο μέρος της γηραιάς ηπείρου. Η έλλειψη φαι­νο­μέ­νων και χιο­νο­κά­λυ­ψης στο μεγα­λύ­τερο μέρος της ηπείρου ήταν χαρα­κτη­ρι­στική, ενώ η ξηρασία ιδιαί­τερα στη Βόρεια Ιταλία, στη Γαλλία, στη Βόρεια Ισπανία και στην Πορ­το­γα­λία, λόγω της παρου­σίας αυτού του αντι­κυ­κλώνα, είναι η χει­ρό­τερη που έχει κατα­γρα­φεί τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες.

Στη Μετε­ω­ρο­λο­γία αυτού του είδους στά­σι­μοι αντι­κυ­κλώ­νες ονο­μά­ζο­νται «Εμπο­δι­στές», καθώς η μεγάλη κατα­κό­ρυφη και ορι­ζό­ντια έκτασή τους εμπο­δί­ζουν την ανά­πτυξη χαμηλών βαρο­με­τρι­κών συστη­μά­των που συνήθως κινού­νται από τα δυτικά προς τα ανα­το­λικά. Έτσι, το μεγα­λύ­τερο μέρος της Ευρώπης δεν κατά­φερε να εμπλου­τι­στεί με υγρές αέριες μάζες από τον Ατλα­ντικό. Η Ελλάδα δέχθηκε αξιό­λο­γες βρο­χο­πτώ­σεις και χιο­νο­πτώ­σεις μόνο από εφήμερα βαρο­με­τρικά χαμηλά που ανα­πτύ­χθη­καν κατά την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών πάνω από την αρκετά θερ­μό­τερη Μεσό­γειο Θάλασσα.

Οι αντικυκλώνες-Εμποδιστές μπορούν να παρα­μεί­νουν στά­σι­μοι για μερικές εβδο­μά­δες, όπως και έγινε φέτος από τα τέλη Φεβρουα­ρίου έως τα τέλη Μαρτίου 2022, και έχουν συν­δε­θεί με την εκδή­λωση ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων. H συχνό­τητα της εμφά­νι­σής τους αυξά­νε­ται λόγω της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, ιδιαί­τερα τους καλο­και­ρι­νούς μήνες και, ανάλογα με την περιοχή στην οποία ανα­πτύσ­σο­νται, οδηγούν σε ακραία καιρικά φαι­νό­μενα είτε στην περιοχή δράσης τους (υψηλές θερ­μο­κρα­σίες κοντά στο έδαφος), είτε περι­φε­ρειακά τους (πλημ­μύ­ρες). Αν εκδη­λω­θούν τον χειμώνα, δεν συν­δέ­ο­νται με τις και­ρι­κές συν­θή­κες που θα επι­κρα­τή­σουν τους καλο­και­ρι­νούς μήνες, μιας και ένας ιδιαί­τερα βαρύς χει­μώ­νας δεν έχει απο­δει­χθεί επι­στη­μο­νικά ότι ακο­λου­θεί­ται από ένα ακραία θερμό καλο­καίρι.

Πλέον τις πρώτες ημέρες του Απρι­λίου 2022, σύμφωνα με το meteo, υπάρχει ανα­κα­τά­ταξη της ατμο­σφαι­ρι­κής κυκλο­φο­ρίας πάνω από την Ευρώπη με μεγάλη δρα­στη­ριό­τητα χαμηλών βαρο­με­τρι­κών συστη­μά­των που προ­κα­λούν όψιμες χιο­νο­πτώ­σεις στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη.