Δίνεται η δυνατότητα σύστασης εταιρειών

Εφεξής, όλα τα θέματα που αφορούν στη δια­χεί­ριση και αξιο­ποί­ηση της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας θα ρυθ­μί­ζο­νται με Κανο­νι­σμούς της Διαρ­κούς Ιεράς Συνόδου, σύμφωνα με τρο­πο­λο­γία που κατα­τέ­θηκε στη Βουλή από τους συναρ­μό­διους υπουρ­γούς Γιάννη Στουρ­νάρα, Κων­στα­ντίνο Αρβα­νι­τό­πουλο, Κυριάκο Μητσο­τάκη και Μιχάλη Χρυ­σο­χο­ΐδη. Οι Κανο­νι­σμοί που αφορούν τη διοί­κηση, δια­χεί­ριση, έλεγχο, δια­φύ­λαξη, κατα­γραφή και αξιο­ποί­ηση του συνόλου της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας θα ψηφί­ζο­νται από τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο.

Με τη συγκε­κρι­μένη τρο­πο­λο­γία αντι­κα­θί­στα­ται διάταξη του Ν. 590/1977 (άρθρο 46 παρά­γρα­φος 2) που προ­έ­βλεπε ότι «ο τρόπος διοι­κή­σεως, δια­χει­ρί­σεως και της εν γένει αξιο­ποι­ή­σεως της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας, ήτοι της μονα­στη­ρια­κής, δια­τη­ρη­τέας τε και μη, της Μητρο­πο­λι­τι­κής, ενο­ρια­κής και της ανη­κού­σης εις τα λοιπά εκκλη­σια­στικά νομικά πρόσωπα δημο­σίου δικαίου, καθο­ρί­ζε­ται δι’ απο­φά­σεων της Δ.Ι.Σ., εγκρι­νο­μέ­νων υπό της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρ­χίας (ΙΣΙ) και βάσει των ιερών κανόνων και των νόμων της Πολι­τείας, δημο­σιευο­μέ­νων διά της Εφη­με­ρί­δος της Κυβερ­νή­σεως».

Η τρο­πο­λο­γία δίνει επίσης τη δυνα­τό­τητα σε φορείς της Εκκλη­σίας να συνι­στούν κάθε είδους εται­ρείες, ακόμα και μονο­πρό­σω­πες, για την εξυ­πη­ρέ­τηση μόνο των θρη­σκευ­τι­κών, φιλαν­θρω­πι­κών, πολι­τι­στι­κών σκοπών τους. Εισά­γε­ται, ωστόσο, σαφής απα­γό­ρευση να συμ­με­τέ­χουν στις εται­ρείες αυτές φυσικά ή νομικά πρόσωπα κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα.

Με τις προ­ω­θού­με­νες δια­τά­ξεις ορί­ζε­ται επίσης ρητά ότι οι Μου­φτείες θεω­ρού­νται δημό­σιες υπη­ρε­σίες επι­πέ­δου γενικής διεύ­θυν­σης.

Πιο ανα­λυ­τικά, η τρο­πο­λο­γία προ­βλέ­πει ότι:

Διο­ρι­σμοί κλη­ρι­κών των Ιερών Μητρο­πό­λεων της Εκκλη­σίας της Ελλάδος, οι οποίοι πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν έως το 2010 και δεν δημο­σιεύ­θη­καν εκ παρα­δρο­μής στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, επι­τρέ­πε­ται να δημο­σιευ­θούν ανα­δρο­μικά από την ημε­ρο­μη­νία ανά­λη­ψης της υπη­ρε­σίας εντός απο­κλει­στι­κής προ­θε­σμίας έξι μηνών.

Η κάθε Μου­φτεία (Κομο­τη­νής, Ξάνθης, Διδυ­μο­τεί­χου), η οποία εκ του νόμου 1920/1991 είναι δημόσια υπη­ρε­σία και ο προϊ­στά­με­νος της Μουφτής κατέχει θέση γενικού διευ­θυ­ντή, βρί­σκε­ται σε επίπεδο γενικής διεύ­θυν­σης.

Εισά­γε­ται γενική ρύθμιση για εκκλη­σια­στικά νομικά πρόσωπα (Εκκλη­σία της Κρήτης, Ιερές Μητρο­πό­λεις Δωδε­κα­νή­σου και Εξαρ­χίας Πάτμου, Ισραη­λι­τι­κές Κοι­νό­τη­τες, Κεντρικό Ισραη­λι­τικό Συμ­βού­λιο, Οργα­νι­σμός Περι­θάλ­ψεως και Απο­κα­τα­στά­σεως Ισραη­λι­τών Ελλάδος), προ­κει­μέ­νου να διευ­κρι­νι­στεί ότι αυτά δεν ταυ­τί­ζο­νται με τα κρατικά ΝΠΔΔ και δεν υπά­γο­νται στις δια­τά­ξεις δημο­σίου δικαίου, που αφορούν τη Γενική Κυβέρ­νηση και τον δημόσιο τομέα -στενό ή ευρύτερο- εκτός αν το ορίζει ρητά κάποια συγκε­κρι­μένη διάταξη.

Ωστόσο, συνε­χί­ζουν να ισχύουν οι τυχόν μέχρι σήμερα εφαρ­μο­ζό­με­νες σ’ αυτά δια­τά­ξεις, που αφορούν στην επο­πτεία τους και τον δημο­σιο­νο­μικό έλεγχό τους, καθώς και την πρό­σληψη και την κατά­σταση του προ­σω­πι­κού τους.

Διευ­κρι­νί­ζε­ται επίσης ότι σε όσες περι­πτώ­σεις τα παρα­πάνω θρη­σκευ­τικά νομικά πρόσωπα λαμ­βά­νουν επι­χο­ρη­γή­σεις και κάθε είδους χρη­μα­το­δο­τή­σεις από το Κράτος ή ευρω­παϊ­κούς πόρους, υπο­χρε­ού­νται να ακο­λου­θούν την κείμενη νομο­θε­σία δημο­σίου δικαίου κατά τη δια­χεί­ριση αυτών των χρη­μα­τι­κών ποσών (πχ ανάθεση συμ­βά­σεων έργων) και ότι υπά­γο­νται στον ίδιο δημο­σιο­νο­μικό έλεγχο που υπά­γο­νται και τα επι­χο­ρη­γού­μενα κρατικά ΝΠΔΔ.

Για τη διάταξη αυτή, γίνεται επί­κληση στην αιτιο­λο­γική έκθεση του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των, το οποίο «έχει απο­σα­φη­νί­σει και σε ελλη­νική υπόθεση και σε υπο­θέ­σεις μεταξύ άλλων ευρω­παϊ­κών κρατών και εκκλη­σιών με τη μορφή ΝΠΔΔ ότι, παρ’ ότι στα κράτη αυτά οι Εκκλη­σίες είναι ΝΠΔΔ, είναι μη κυβερ­νη­τι­κοί οργα­νι­σμοί και έχουν πλήρως δικαί­ωμα αυτο­διοί­κη­σης των υπο­θέ­σεων τους έναντι του κράτους, με απο­φά­σεις των διοι­κη­τι­κών οργάνων τους».

Δίνεται η δυνα­τό­τητα στη Διαρκή Ιερά Σύνοδο να συνιστά ως ΝΠΙΔ, εκκλη­σια­στικά ιδρύ­ματα, προς διευ­κό­λυνση της καθη­με­ρι­νής πρα­κτι­κής και της φιλαν­θρω­πι­κής δράσης τους, καθ’ όσον πρό­κει­ται για μη κερ­δο­σκο­πι­κούς φορείς της Εκκλη­σίας, που έχουν επι­φορ­τι­σθεί με το κύριο βάρος του μορ­φω­τι­κού, κοι­νω­νι­κού και φιλαν­θρω­πι­κού έργου της Εκκλη­σίας και ήδη στην πράξη έχουν ανα­πτύ­ξει έννομες σχέσεις δικαιω­μά­των και υπο­χρε­ώ­σεων, με πλήθος νομικών συνε­πειών.

Επίσης, προ­βλέ­πε­ται μετα­βα­τική διάταξη για όσα εκκλη­σια­στικά ιδρύ­ματα έχουν ήδη λει­τουρ­γή­σει με δημο­σιευ­μέ­νους κανο­νι­σμούς, ώστε να εναρ­μο­νι­στούν με τις νέες προ­βλέ­ψεις εντός συγκε­κρι­μέ­νης προ­θε­σμίας ενός έτους, άλλως να συνε­χί­σουν τη λει­τουρ­γία τους όχι ως αυτο­τελή νομικά πρόσωπα, αλλά ως απο­κε­ντρω­μέ­νες υπη­ρε­σίες των εκκλη­σια­στι­κών ΝΠΔΔ για την επι­κου­ρία των οποίων ανα­πτύ­χθη­καν.

Όλα τα θέματα που αφορούν στη δια­χεί­ριση και αξιο­ποί­ηση της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας ρυθ­μί­ζο­νται με Κανο­νι­σμούς της Διαρ­κούς Ιεράς Συνόδου. Κανο­νι­σμοί που αφορούν τη διοί­κηση, δια­χεί­ριση, έλεγχο, δια­φύ­λαξη, κατα­γραφή και αξιο­ποί­ηση του συνόλου της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας ψηφί­ζο­νται από τη ΔΙΣ και, κατόπιν εγκρί­σεως τους από την ΙΣΙ, δημο­σιεύ­ο­νται στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως. Η διάταξη ορίζει ότι η παρά­γρα­φος 2 του άρθρου 46 του Ν. 590/1977 αντι­κα­θί­στα­ται ως εξής: «2. Ο τρόπος διοι­κή­σεως, ελέγχου, δια­φυ­λά­ξεως και κατα­γρα­φής, λογι­στι­κής δια­χει­ρί­σεως, ανα­θέ­σεως, εκπο­νή­σεως και διε­νέρ­γειας έργων, μελετών, προ­μη­θειών και υπη­ρε­σιών, εκποι­ή­σεως και εκμι­σθώ­σεως και γενικά κάθε ζήτημα της δια­χει­ρί­σεως και αξιο­ποι­ή­σεως της περιου­σίας κάθε νομικού προ­σώ­που του άρθρου 1 παρ.4 του παρό­ντος καθο­ρί­ζε­ται, κατόπιν ειση­γή­σεως του επι­χω­ρίου Μητρο­πο­λί­του ή του αρμο­δίου οργάνου της Εκκλη­σίας της Ελλάδος (προ­κει­μέ­νου για την περιου­σία που διοικεί και δια­χει­ρί­ζε­ται), με Κανο­νι­σμούς της ΔΙΣ και βάσει των Ιερών Κανόνων, δημο­σιευό­με­νων στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως. Κανο­νι­σμοί, οι οποίοι αφορούν τη διοί­κηση, δια­χεί­ριση, έλεγχο δια­φύ­λαξη, κατα­γραφή, και αξιο­ποί­ηση του συνόλου της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας ψηφί­ζο­νται από τη ΔΙΣ και, κατόπιν εγκρί­σεως τους από την ΙΣΙ, δημο­σιεύ­ο­νται στην εφη­με­ρίδα της κυβερ­νή­σεως».

Με στόχο τον εκσυγ­χρο­νι­σμό της δια­χεί­ρι­σης της εκκλη­σια­στι­κής περιου­σίας, αντι­κα­θί­στα­νται δια­τά­ξεις του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη της Εκκλη­σίας της Ελλάδος και επι­βε­βαιώ­νε­ται η δυνα­τό­τητα των φορέων της Εκκλη­σίας να συνι­στούν κάθε είδους εται­ρίες, ακόμα και μονο­πρό­σω­πες, για την εξυ­πη­ρέ­τηση μόνο των θρη­σκευ­τι­κών, φιλαν­θρω­πι­κών, πολι­τι­στι­κών σκοπών τους, με σαφή απα­γό­ρευση να συμ­με­τέ­χουν σ΄αυτές φυσικά πρόσωπα μη κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα.

Απαλ­λάσ­σο­νται των τελών μετα­γρα­φής η δωρεάν παρα­χώ­ρηση εμπράγ­μα­των δικαιω­μά­των ή κατοχής επί εκκλη­σια­στι­κών δημο­σίων ακι­νή­των ή ακι­νή­των ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ, καθώς και η άνευ ανταλ­λάγ­μα­τος μετα­βί­βαση προς το οικείο εκκλη­σια­στικό πρόσωπο, ακι­νή­των του Δημο­σίου, ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ ή ιδιωτών, επί των οποίων λει­τουρ­γεί ή πρό­κει­ται να ανε­γερ­θεί Ιερός Ναός ή Επι­σκο­πείο ή Ιερά Μονή.

Σε περί­πτωση σύστα­σης νέων Ιερών Ναών, Μητρο­πό­λεων ή Ενοριών, τα εκκλη­σια­στικά ακίνητα περιέρ­χο­νται κατά κυριό­τητα στα νέα νομικά πρόσωπα, ως οιονεί καθο­λι­κοί διά­δο­χοι. Οι σχε­τι­κές εκθέ­σεις απο­γρα­φής δεν απο­τε­λούν μετα­βι­βα­στι­κές εμπραγ­μά­των πράξεις και συντάσ­σο­νται και κατα­χω­ρί­ζο­νται χωρίς φόρους, εισφο­ρές, αμοιβές, δικαιώ­ματα και τέλη. Τα προ­α­να­φε­ρό­μενα ισχύουν και στην περί­πτωση συγ­χώ­νευ­σης ή ανα­σύ­στα­σης Ιερών Μονών ή σύστα­σης Μετο­χίων και λοιπών ορι­ζό­με­νων εκκλη­σια­στι­κών νομικών προ­σώ­πων. Για την εφαρ­μογή των ανωτέρω, δεν θίγο­νται οι δια­τά­ξεις του Κώδικα Φορο­λο­γίας Κλη­ρο­νο­μιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και κερδών από Λαχεία και του Κώδικα ΦΠΑ, όπως ισχύουν.

Οι δια­τά­ξεις των άρθρων 18- 26 του Ν. 3986/2011, περί σύστα­σης δικαιώ­μα­τος επι­φα­νείας, εφαρ­μό­ζο­νται ανα­λο­γικά και για τα εκκλη­σια­στικά ΝΠΔΔ.