Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Απόφαση σταθμός για την ελευθερία του Τύπου με «άρωμα» Κρήτης

Σύμ­φω­να με την Από­φα­ση, η ελ­λη­νι­κή Πο­λι­τεία κα­λεί­ται να συμ­μορ­φω­θεί με την ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­λο­γία για το δι­καί­ω­μα στην ελευ­θε­ρία έκ­φρα­σης

Νέα δε­δο­μέ­να στις υπο­θέ­σεις διώ­ξε­ων κατά Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης και δη­μο­σιο­γρά­φων και κατ’ επέ­κτα­ση στο ζή­τη­μα της ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου στην Ελ­λά­δα, φέρ­νει μια από­φα­ση-σταθ­μός του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των που έχει «άρωμα» Κρή­της, και η οποία στέλ­νει το μή­νυ­μα στα ελ­λη­νι­κά Δι­κα­στή­ρια και στην ελ­λη­νι­κή Πο­λι­τεία να ευ­θυ­γραμ­μι­στούν επι­τέ­λους με την ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­λο­γία για την προ­στα­σία της ελευ­θε­ρί­ας του λόγου και του Τύπου.

Νο­μο­λο­γία που, αν και υπάρ­χει όχι απλώς χρό­νια αλλά δε­κα­ε­τί­ες ολό­κλη­ρες, φαί­νε­ται σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις να μη λαμ­βά­νε­ται υπόψη, με απο­τέ­λε­σμα να προ­κύ­πτουν απο­φά­σεις- «ρά­πι­σμα» από την ευ­ρω­παϊ­κή δι­καιο­σύ­νη προς την Ελ­λά­δα, η οποία εξα­κο­λου­θεί να βα­δί­ζει σε δι­κα­στι­κό-διοι­κη­τι­κό επί­πε­δο με γνώ­μο­να τον χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νο κατά κόρον ως τυ­πο­κτό­νο νόμο του 1981. Έναν νόμο που έχει απο­τε­λέ­σει, ση­μειω­τέ­ον, εφαλ­τή­ριο για ένα «τσου­νά­μι» αγω­γών και διώ­ξε­ων κατά του δη­μο­σιο­γρα­φι­κού κλά­δου.

Στην ηχηρή αυτή τε­λε­σί­δι­κη από­φα­ση κα­τα­δί­κης της χώρας μας για ζη­τή­μα­τα ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου, το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο με έδρα το Στρα­σβούρ­γο δι­καί­ω­σε την προ δε­κα­ε­τί­ας προ­σφυ­γή πο­λί­τη, συ­γκε­κρι­μέ­να του ιδιο­κτή­τη του Ομί­λου της «ΚΡΗΤΗ TV», Αντώ­νη Δη­μη­τρί­ου, κατά της ελ­λη­νι­κής Πο­λι­τεί­ας… Ανα­γνώ­ρι­σε κα­κο­δι­κία των ελ­λη­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων και πα­ρα­βί­α­ση των βα­σι­κών αρχών ελευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης με βάση την Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των (ΕΣΔΑ).

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των

Ει­δι­κό­τε­ρα, με την Από­φα­ση της 11ης Μαρ­τί­ου 2021 (Δη­μη­τρί­ου κατά Ελ­λά­δας), το Πρώτο Τμήμα του ΕΔΔΑ έκρι­νε ότι τα ελ­λη­νι­κά δι­κα­στή­ρια, κα­τα­δι­κά­ζο­ντας με αμε­τά­κλη­τη από­φα­ση τον προ­σφεύ­γο­ντα Αντ. Δη­μη­τρί­ου, εκ­δό­τη της κα­θη­με­ρι­νής εφη­με­ρί­δας του Ηρα­κλεί­ου «ΝΚ», της ιστο­σε­λί­δας neakriti.gr και ιδιο­κτή­τη του Ομί­λου «ΚΡΗΤΗ TV», σε απο­ζη­μί­ω­ση του αεί­μνη­στου Μα­νό­λη Κα­ρέλ­λη, πρ. δη­μάρ­χου Ηρα­κλεί­ου και ευ­ρω­βου­λευ­τή λόγω «ηθι­κής βλά­βης» από δη­μο­σί­ευ­μα, πα­ρέ­βη­σαν το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ.

Άρθρο 10 – Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που – Ελευ­θε­ρία έκ­φρα­σης

Παν πρό­σω­πον έχει δι­καί­ω­μα εις την ελευ­θε­ρί­αν εκ­φρά­σε­ως. Το δι­καί­ω­μα τούτο πε­ρι­λαμ­βά­νει την ελευ­θε­ρί­αν γνώ­μης ως και την ελευ­θε­ρί­αν λή­ψε­ως ή με­τα­δό­σε­ως πλη­ρο­φο­ριών ή ιδεών, άνευ επεμ­βά­σε­ως δη­μο­σί­ων αρχών και ασχέ­τως συ­νό­ρων. Το παρόν άρ­θρον δεν κω­λύ­ει τα Κράτη από του να υπο­βά­λω­σι τας επι­χει­ρή­σεις ρα­διο­φω­νί­ας, κι­νη­μα­το­γρά­φου ή τη­λε­ο­ρά­σε­ως εις κα­νο­νι­σμούς εκ­δό­σε­ως αδειών λει­τουρ­γί­ας.

Η άσκη­σις των ελευ­θε­ριών τού­των, συ­νε­πα­γο­μέ­νων κα­θή­κο­ντα και ευ­θύ­νας δύ­να­ται να υπα­χθή εις ωρι­σμέ­νας δια­τυ­πώ­σεις, όρους, πε­ριο­ρι­σμούς ή κυ­ρώ­σεις, προ­βλε­πο­μέ­νους υπό του νόμου και απο­τε­λού­ντας ανα­γκαία μέτρα εν δη­μο­κρα­τι­κή κοι­νω­νία δια την εθνι­κήν ασφά­λειαν, την εδα­φι­κήν ακε­ραιό­τη­τα ή δη­μο­σί­αν ασφά­λειαν, την προ­ά­σπι­σιν της τά­ξε­ως και πρό­λη­ψιν του εγκλή­μα­τος, την προ­στα­σί­αν της υγεί­ας ή της ηθι­κής, την προ­στα­σί­αν της υπο­λή­ψε­ως ή των δι­καιω­μά­των των τρί­των, την πα­ρε­μπό­δι­σιν της κοι­νο­λο­γή­σε­ως εμπι­στευ­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών ή την δια­σφά­λι­σιν του κύ­ρους και αμε­ρο­λη­ψί­ας της δι­κα­στι­κής εξου­σί­ας.

Με την ίδια από­φα­σή του, το αρ­μό­διο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο υπο­χρέ­ω­σε το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο να κα­τα­βά­λει στον προ­σφεύ­γο­ντα το ποσό των 27.000 ευρώ για απο­κα­τά­στα­ση της υλι­κής και ηθι­κής βλά­βης που υπέ­στη από τις άδι­κες εγ­χώ­ριες δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις εις βάρος του στη δι­κα­στι­κή δια­μά­χη με τον αεί­μνη­στο πρώην δή­μαρ­χο Ηρα­κλεί­ου.

Πέραν φυ­σι­κά της εύ­λο­γης ικα­νο­ποί­η­σης του Μέσου για τη δι­καί­ω­ση, η από­φα­ση αυτή του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των πα­ρου­σιά­ζει, όπως επι­ση­μαί­νουν έγκρι­τοι νο­μι­κοί, εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον σε πα­νελ­λα­δι­κό επί­πε­δο και κρί­νε­ται μεί­ζο­νος ση­μα­σί­ας.

Πρό­κει­ται δη­λα­δή για τε­λε­σί­δι­κη ευ­ρω­παϊ­κή δι­κα­στι­κή από­φα­ση που κα­τα­κε­ραυ­νώ­νει την ελ­λη­νι­κή Πο­λι­τεία για πε­ριο­ρι­σμό της ελευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης και του Τύπου κό­ντρα στην ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­λο­γία, σε μια χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία μά­λι­στα που ως γνω­στόν έχει ανοί­ξει μια πολύ με­γά­λη κου­βέ­ντα εντός και εκτός ελ­λη­νι­κών συ­νό­ρων σε σχέση με τις… πε­νι­χρές επι­δό­σεις της χώρας μας στην προ­στα­σία των δι­καιω­μά­των και της ελευ­θε­ρί­ας έκ­φρα­σης των Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης και των δη­μο­σιο­γρά­φων.

Πα­ράλ­λη­λα, η ευ­ρω­παϊ­κή δι­κα­στι­κή δι­καί­ω­ση αυτή ένα­ντι της ελ­λη­νι­κής Πο­λι­τεί­ας απο­τε­λεί πλέον ένα ισχυ­ρό δε­δι­κα­σμέ­νο στις αί­θου­σες δι­κα­στη­ρί­ων ανά τη χώρα, όπου οδη­γού­νται συχνά-πυκνά διω­κό­με­να ενη­με­ρω­τι­κά Μέσα και δη­μο­σιο­γρά­φοι. Σε αυτό ακρι­βώς τον καμβά εντάσ­σε­ται και η ση­με­ρι­νή ανα­λυ­τι­κή πα­ρά­θε­ση και ανά­δει­ξη τού εν λόγω θέ­μα­τος. Η ουσία, η «τα­μπα­κιέ­ρα» της υπό­θε­σης εδώ δεν έχει να κάνει με λό­γους προ­βο­λής ή προ­σω­πο­ποί­η­σης της δι­καί­ω­σης του ιδιο­κτή­τη του Ομί­λου της «KPHTH ΤV» στη δι­κα­στι­κή δια­μά­χη με το ελ­λη­νι­κό κρά­τος.

Το μεί­ζον, ωστό­σο, είναι η κομ­βι­κή ση­μα­σία που έχει για το καί­ριο ζή­τη­μα της ελευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης η ηχηρή αυτή νίκη της ελευ­θε­ρο­τυ­πί­ας στα ευ­ρω­παϊ­κά δι­κα­στι­κά έδρα­να και το ηχηρό μή­νυ­μα προς τη χώρα μας για τη συμ­μόρ­φω­ση, επι­τέ­λους, με την ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­λο­γία για τα δι­καιώ­μα­τα της ελεύ­θε­ρης έκ­φρα­σης.

Μια νίκη που εδρά­ζε­ται στο δι­καί­ω­μα που είχε ένας ενη­με­ρω­τι­κός όμι­λος να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει υπό δη­μο­σιο­γρα­φι­κή καθ’ υπερ­βο­λήν μια απλή φράση. Τη φράση, εν προ­κει­μέ­νω, «απά­ντη­ση σε ένα λα­σπο­λό­γο», την οποία και χρη­σι­μο­ποί­η­σε αμυ­νό­με­νη και απα­ντώ­ντας στις ανυ­πό­στα­τες – όπως απο­δεί­χτη­καν και δι­κα­στι­κά – κα­τη­γο­ρί­ες, με φόντο τη με­το­χι­κή σύν­θε­ση του ομί­λου, η πλευ­ρά της «KPHTH TV».

Σε μια δεύ­τε­ρη ανά­γνω­ση επί­σης, είναι προ­φα­νές ότι η εξέ­λι­ξη αυτή από το μέ­τω­πο της ευ­ρω­παϊ­κής δι­καιο­σύ­νης στέλ­νει και ένα μή­νυ­μα στον απλό πο­λί­τη ότι ορι­σμέ­νες φορές, όταν αι­σθά­νε­ται αδι­κη­μέ­νος από την ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη ή το ελ­λη­νι­κό κρά­τος, έχει ένα «όπλο» στα χέρια του. Μπο­ρεί να προ­σφύ­γει στα ευ­ρω­παϊ­κά δι­κα­στή­ρια, να επι­μεί­νει, να το πι­στέ­ψει, να δεί­ξει υπο­μο­νή και στο τέλος μπο­ρεί να ανα­τρέ­ψει μία εις βάρος του αδι­κία.

Μία ακόμη νο­μι­κή δι­καί­ω­ση για τον αεί­μνη­στο νο­μι­κό και πο­λι­τι­κό Αντώ­νη Βγόν­τζα

Η από­φα­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου έχει και μια έντο­νη συ­ναι­σθη­μα­τι­κή χροιά, καθώς απο­τε­λεί νο­μι­κή δι­καί­ω­ση για τον αεί­μνη­στο νο­μι­κό και πο­λι­τι­κό Αντώ­νη Βγόν­τζα. Ήταν η τε­λευ­ταία υπό­θε­ση που είχε χει­ρι­στεί ο αεί­μνη­στος Ηρα­κλειώ­της νο­μι­κός. Παρά τη μάχη που έδινε με την επά­ρα­τη νόσο, ακόμα και μέσα από το κρε­βά­τι του νο­σο­κο­μεί­ου ο ίδιος είχε δώσει σκλη­ρή νο­μι­κή μάχη, είχε δώσει την ψυχή του, για να δι­καιω­θεί τώρα, έστω κι αν δυ­στυ­χώς δε βρί­σκε­ται πια ανά­με­σά μας για να νιώ­σει τη χαρά και την ικα­νο­ποί­η­ση.

Πέ­τρος Μη­λια­ρά­κης: «Επι­σφρα­γί­ζε­ται κα­τα­λυ­τι­κά η λει­τουρ­γία του Τύπου»

«Η από­φα­ση αυτή, που απο­τε­λεί μια πα­νη­γυ­ρι­κή νίκη ενός πο­λί­τη, εν προ­κει­μέ­νω του Αντώ­νη Δη­μη­τρί­ου, έρ­χε­ται ως επι­σφρά­γι­ση για την πα­γιο­ποί­η­ση της νο­μο­λο­γί­ας η οποία υπε­ρα­σπί­ζε­ται δύο βα­σι­κά αγαθά: την ύπαρ­ξη του Τύπου και την ελευ­θε­ρία λόγου του Τύπου. Θέλω να ελ­πί­ζω ότι θα απο­τε­λέ­σει φάρο κα­θο­δή­γη­σης και για τα ελ­λη­νι­κά δι­κα­στή­ρια, προ­κει­μέ­νου να πάψει να εκτί­θε­ται η χώρα μας ένα­ντι του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης. Υπάρ­χουν κι άλλες κα­τα­δί­κες της Ελ­λά­δας, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές τις πε­ρι­πτώ­σεις Καψή-Δα­νί­κα το 2012 και Κου­τσο­λιό­ντου και Πα­ντα­ζή το 2009. Προ­ϋ­πήρ­χε βε­βαί­ως η υπό­θε­ση του αν­θρώ­που που άνοι­ξε και την αντι­δι­κία αυτή στην οποία αφορά η τε­λευ­ταία αυτή από­φα­ση δι­καί­ω­σης του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου, του Μα­νό­λη Κα­ρέλ­λη, ο οποί­ος με μένα νο­μι­κό είχε δι­καιω­θεί στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο του Στρα­σβούρ­γου το 2004. Εδώ θα σας πα­ρα­πέμ­ψω και στο προ 22 ετών βι­βλίο μου για το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, στο οποίο είχα ανα­δεί­ξει δύο πολύ πα­λιό­τε­ρες κρί­σι­μες απο­φά­σεις. Η μία, το 1986, αφο­ρού­σε στη δι­καί­ω­ση ενός Αυ­στρια­κού δη­μο­σιο­γρά­φου και πε­ριο­δι­κού που είχε απο­κα­λέ­σει τον μόλις εκλε­γέ­ντα τότε Αυ­στρια­κό κα­γκε­λά­ριο φα­σί­στα. Η άλλη, το 1997, αφο­ρού­σε σε χα­ρα­κτη­ρι­σμό γνω­στού Αυ­στρια­κού πο­λι­τι­κού ως ηλί­θιου από επί­σης Αυ­στρια­κό δη­μο­σιο­γρά­φο. Και οι δύο είχαν κα­τα­δι­κα­στεί από τα αυ­στρια­κά δι­κα­στή­ρια, αλλά δι­καιώ­θη­καν πα­νη­γυ­ρι­κά κα­τό­πιν στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο», ανέ­φε­ρε στη “Ν.Κ.” ο γνω­στός νο­μι­κός, ο οποί­ος δι­κη­γο­ρεί στα Ανώ­τα­τα Ακυ­ρω­τι­κά Δι­κα­στή­ρια της Ελ­λά­δας και στα Ευ­ρω­παϊ­κά Δι­κα­στή­ρια του Στρα­σβούρ­γου και του Λου­ξεμ­βούρ­γου, και συγ­γρα­φέ­ας Πέ­τρος Μη­λια­ρά­κης , προ­σθέ­το­ντας: «Η από­φα­ση αυτή της δι­καί­ω­σης του κ. Δη­μη­τρί­ου έρ­χε­ται να επι­σφρα­γί­σει τη λει­τουρ­γία του Τύπου και πραγ­μα­τι­κά θέλω να εκ­φρά­σω τη λύπη μου που ο αεί­μνη­στος δι­κη­γό­ρος και φίλος μου, Αντώ­νης Βγόν­τζας, που την είχε χει­ρι­στεί, δεν είναι πια μαζί μας για να λάβει και το δικό μου με­γά­λο εύγε. Τι ση­μα­το­δο­τεί η από­φα­ση; Προ­φα­νώς και ο Τύπος δεν μπο­ρεί να υβρί­ζει ή να συ­κο­φα­ντεί. Μπο­ρεί όμως, στο πλαί­σιο του ανα­λο­γούν μέ­τρου, να προ­βαί­νει σε κρι­τι­κή και αξιο­λο­γι­κές κρί­σεις, εφό­σον αυτά στη­ρί­ζο­νται σε πραγ­μα­τι­κά γε­γο­νό­τα. Έτσι λοι­πόν έχου­με και ένα σαφές ηθικό συ­μπέ­ρα­σμα: Οι πά­ντες υπό­κει­νται σε κρι­τι­κή με το ανα­λο­γούν μέτρο της αξια­κής κρί­σης όταν στη­ρί­ζε­ται σε πραγ­μα­τι­κά γε­γο­νό­τα».

Κα­τε­ρί­να Κο­σμα­δά­κη: «Μια ση­μα­ντι­κή από­φα­ση για τον δη­μο­σιο­γρα­φι­κό χώρο»

«Πρό­κει­ται για μια πολύ ση­μα­ντι­κή από­φα­ση ανα­γνώ­ρι­σης της ελευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης και δη της ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου. Και βε­βαί­ως δεν μπο­ρεί να μη γίνει ει­δι­κή μνεία στον αεί­μνη­στο δι­κη­γό­ρο Αντώ­νη Βγόν­τζα που χει­ρί­στη­κε το 2012 την προ­σφυ­γή στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, αλλά δυ­στυ­χώς δεν είναι πια εν ζωή για να δει με χαρά ότι δι­καιώ­θη­κε η προ­σπά­θεια, ο κόπος και η προ­σφυ­γή που του εμπι­στεύ­τη­κε συ­μπο­λί­της μας.

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο δι­καί­ω­σε από­λυ­τα τον προ­σφεύ­γο­ντα πο­λί­τη ένα­ντι της Ελ­λά­δας, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι υπήρ­ξε πα­ρα­βί­α­ση του άρ­θρου 10 της Ευ­ρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης των Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, η οποία έχει ψη­φι­στεί από το 1950.

Το άρθρο 10 σκια­γρα­φεί το θε­με­λιώ­δες δι­καί­ω­μα της ελευ­θε­ρί­ας έκ­φρα­σης ορί­ζο­ντας ότι κάθε άν­θρω­πος έχει το δι­καί­ω­μα της ελεύ­θε­ρης έκ­φρα­σης και της ελεύ­θε­ρης γνώ­μης, καθώς και το δι­καί­ω­μα της λήψης ή με­τά­δο­σης πλη­ρο­φο­ριών χωρίς επέμ­βα­ση δη­μο­σί­ων Αρχών», ανέ­φε­ρε η γνω­στή δι­κη­γό­ρος και μέλος του Δ.Σ. του Δι­κη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ηρα­κλεί­ου Κα­τε­ρί­να Κο­σμα­δά­κη, ση­μειώ­νο­ντας ακόμα: «Είναι, θεωρώ, συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά, μια πολύ ση­μα­ντι­κή από­φα­ση για τον Τύπο και τη δη­μο­σιο­γρα­φία, διότι σε αυτήν απο­τυ­πώ­νε­ται το ότι ο Τύπος και οι δη­μο­σιο­γρά­φοι παί­ζουν ση­μα­ντι­κό ρόλο σε μια δη­μο­κρα­τι­κή κοι­νω­νία και ότι είναι θε­μα­το­φύ­λα­κες των αξιών της κοι­νω­νί­ας. Απο­τυ­πώ­νε­ται το ότι η δη­μο­σιο­γρα­φι­κή ελευ­θε­ρία συ­νε­πά­γε­ται, ορι­σμέ­νες φορές, και μια δόση υπερ­βο­λής ή τρό­πον τινά πρό­κλη­σης, που όμως είναι απο­δε­κτή. Υπο­γραμ­μί­ζε­ται δε ότι τα όρια της απο­δε­κτής κρι­τι­κής είναι ευ­ρύ­τε­ρα όταν πρό­κει­ται για ένα δη­μό­σιο πρό­σω­πο συ­γκρι­τι­κά με έναν ιδιώ­τη, και ότι ένα δη­μό­σιο πρό­σω­πο υπό­κει­ται σε κρι­τι­κή και από τα Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης και από τους πο­λί­τες».

Το χρο­νι­κό της υπό­θε­σης

Το νήμα της υπό­θε­σης ξε­κι­νά να ξε­τυ­λί­γε­ται πριν από 20 χρό­νια. Τον Φε­βρουά­ριο του 2002, ο Μ.Κ. σε τη­λε­ο­πτι­κή εκ­πο­μπή σταθ­μού πα­νελ­λή­νιας εμ­βέ­λειας σχο­λί­α­σε τη χρη­μα­το­δό­τη­ση των εται­ρειών τού προ­σφεύ­γο­ντος, κα­ταγ­γέλ­λο­ντας ότι άτομο που σχε­τι­ζό­ταν με «πα­ρά­νο­μα ηλε­κτρο­νι­κά παι­χνί­δια» κα­τεί­χε με­ρί­διο του Μ.Κ. της εται­ρεί­ας “ΙΚΑ­ΡΟΣ Α.Ε.”, ιδιο­κτή­τριας του κα­να­λιού «ΚΡΗΤΗ ΤV», κα­ταγ­γε­λία που ήταν ωστό­σο ανα­κρι­βής.

Η αντί­δρα­ση του θι­γό­με­νου ομί­λου ήρθε μέσω έντυ­που δη­μο­σιεύ­μα­τος-απά­ντη­σης, στην οποία υπήρ­χε και η φράση «απά­ντη­ση σε ένα λα­σπο­λό­γο». Θε­ω­ρώ­ντας τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό δυ­σφη­μι­στι­κό στο πρό­σω­πό του, ο Μ.Κ. άσκη­σε αγωγή απο­ζη­μί­ω­σης ενα­ντί­ον του ιδιο­κτή­τη του ομί­λου αλλά και δύο δη­μο­σιο­γρά­φων, «πα­τώ­ντας» στον γνω­στό Νόμο 1178/81, ο οποί­ος έχει προ­κα­λέ­σει στο διάβα όλων αυτών των ετών πολ­λές αντι­δρά­σεις, καθώς έχει οδη­γή­σει σε ένα «τσου­νά­μι» αγω­γών κατά δη­μο­σιο­γρά­φων, εκ­δο­τών και γε­νι­κώς Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης.

Η ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη σε όλες τις βαθ­μί­δες της, από το Πρω­το­δι­κείο ως στο Εφε­τείο και κα­τό­πιν στον Άρειο Πάγο, έκρι­νε μειω­τι­κή την επί­μα­χη φράση «απά­ντη­ση σε ένα λα­σπο­λό­γο» και κα­τα­δί­κα­σε τον ιδιο­κτή­τη του Ομί­λου της «KΡHTH TV», επι­δι­κά­ζο­ντας μά­λι­στα και την κα­τα­βο­λή απο­ζη­μί­ω­σης ύψους 20.000 ευρώ.

Μετά τις αρ­νη­τι­κές απο­φά­σεις των ελ­λη­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων, ο ίδιος δε θέ­λη­σε να πα­ρα­τή­σει την υπό­θε­ση, θε­ω­ρώ­ντας – πέραν του προ­σω­πι­κού στοι­χεί­ου – ότι βαλ­λό­ταν και η ελευ­θε­ρία του Τύπου. Κι έτσι απο­φά­σι­σε να κα­τα­φύ­γει στην ευ­ρω­παϊ­κή δι­καιο­σύ­νη. Το 2012 κα­τέ­θε­σε προ­σφυ­γή ως πο­λί­της κατά της ελ­λη­νι­κής Πο­λι­τεί­ας στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, το οποίο τον δι­καί­ω­σε ένα­ντι του ελ­λη­νι­κού κρά­τους.

Τα επι­χει­ρή­μα­τα του προ­σφεύ­γο­ντος

Ο προ­σφεύ­γων πο­λί­της Αντώ­νης Δη­μη­τρί­ου υπο­στή­ρι­ξε σε επί­πε­δο νο­μι­κής επι­χει­ρη­μα­το­λο­γί­ας ότι τα εθνι­κά δι­κα­στή­ρια της Ελ­λά­δας δεν αξιο­λό­γη­σαν σωστά τα πραγ­μα­τι­κά πε­ρι­στα­τι­κά της υπό­θε­σης, και συ­γκε­κρι­μέ­να τις απρό­κλη­τες επι­θέ­σεις του Ε.Κ. ενα­ντί­ον του, ούτε πε­ριέ­λα­βαν ανά­λυ­ση της οι­κο­νο­μι­κής του κα­τά­στα­σης πριν κα­τα­λή­ξουν στο ποσό της απο­ζη­μί­ω­σης που όφει­λε στον Ε.Κ. Συ­μπλή­ρω­σε ότι το ποσό της απο­ζη­μί­ω­σης ήταν δυ­σα­νά­λο­γο προς τον επι­διω­κό­με­νο νό­μι­μο σκοπό και εξαι­ρε­τι­κά επα­χθές για μια μικρή το­πι­κή εφη­με­ρί­δα.

Κατά την άποψη του προ­σφεύ­γο­ντος, οι εκ­φρά­σεις που χρη­σι­μο­ποί­η­σε ήταν απα­ραί­τη­τες και δι­καιο­λο­γη­μέ­νες, δε­δο­μέ­νων των δη­μο­σί­ως επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων προ­σβο­λών από τον Ε.Κ. Ο προ­σφεύ­γων προ­σθέ­τει ότι ο Ε.Κ., όντας δη­μό­σιο πρό­σω­πο, έθεσε συ­νει­δη­τά τις από­ψεις του σε δη­μό­σια κρίση και θα έπρε­πε κατά συ­νέ­πεια να υπο­δει­κνύ­ει έναν υψη­λό­τε­ρο βαθμό ανο­χής συ­γκρι­τι­κά με τους ιδιώ­τες. Εκτι­μά ότι αντέ­δρα­σε ως «δη­μο­σιο­γρά­φος στα πλαί­σια του δη­μό­σιου δια­λό­γου και της αντι­με­τώ­πι­σης του Ε.Κ.» και ότι δεν είχε πρό­θε­ση να δια­δώ­σει το άρθρο σε όλη τη χώρα, καθώς ούτε επα­να­δη­μο­σί­ευ­σε το άρθρο σε αθη­ναϊ­κές εφη­με­ρί­δες ούτε συμ­με­τεί­χε σε τη­λε­ο­πτι­κές ή ρα­διο­φω­νι­κές εκ­πο­μπές εθνι­κής εμ­βέ­λειας. Συ­να­κό­λου­θα, κατά την άποψη του προ­σφεύ­γο­ντος, η απο­μό­νω­ση δύο φρά­σε­ων του άρ­θρου του από τα εσω­τε­ρι­κά δι­κα­στή­ρια πε­ριό­ρι­σε την ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σής του με τρόπο δυ­σα­νά­λο­γο, επει­δή ήταν φα­νε­ρό από τις εκ­φρά­σεις που χρη­σι­μο­ποί­η­σε ότι δεν επι­δί­ω­ξε να προ­σβά­λει τον Ε.Κ., αλλά να ασκή­σει κρι­τι­κή, με τρόπο αιχ­μη­ρό αλλά δί­καιο, με σκοπό να υπε­ρα­σπι­στεί, όντας δη­μο­σιο­γρά­φος, την αλή­θεια και τη φήμη του. Άλλως, στις απο­φά­σεις τους, τα εγ­χώ­ρια δι­κα­στή­ρια έδω­σαν ση­μα­σία στην ανά­γκη προ­στα­σί­ας της τιμής και της υπό­λη­ψης του Ε.Κ., χωρίς να εξη­γή­σουν γιατί αυτό ήταν πιο ση­μα­ντι­κό από την ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σης.

Ο προ­σφεύ­γων ισχυ­ρί­στη­κε επι­πλέ­ον ότι, όπως έκρι­ναν τα εγ­χώ­ρια δι­κα­στή­ρια, δεν έκανε καμία ψευδή δή­λω­ση κατά του Ε.Κ. (απο­φά­σεις υπ’ αριθ. 228/2005 του Πρω­το­δι­κεί­ου και 192/2007 του Εφε­τεί­ου) και ότι ο Ε.Κ. είχε προ­βεί σε ψευδή δή­λω­ση κατ’ αυτού (απο­φά­σεις υπ’ αριθ. 227/2005 του Πρω­το­δι­κεί­ου και 191/2007 του Εφε­τεί­ου).

Το σκε­πτι­κό της Από­φα­σης

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των κι­νή­θη­κε στη βάση της πά­γιας νο­μο­λο­γί­ας που εδώ και χρό­νια έχει δια­μορ­φώ­σει στα ζη­τή­μα­τα της ελευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης και της συ­κο­φα­ντι­κής δυ­σφή­μη­σης διά του Τύπου. Υπο­γραμ­μί­ζει «τον ση­μα­ντι­κό ρόλο του Τύπου σε μια δη­μο­κρα­τι­κή κοι­νω­νία ως θε­μα­το­φύ­λα­κα» και δέ­χε­ται ότι ακρι­βώς λόγω αυτού του ρόλου «η δη­μο­σιο­γρα­φι­κή ελευ­θε­ρία συ­νε­πά­γε­ται την πι­θα­νή προ­σφυ­γή σε κά­ποια δόση υπερ­βο­λής ακόμη και πρό­κλη­σης», την οποία κρί­νει απο­δε­κτή.

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα, το σκε­πτι­κό με το οποίο το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο δι­καί­ω­σε τον προ­σφεύ­γο­ντα πο­λί­τη ένα­ντι του ελ­λη­νι­κού κρά­τους έχει ως εξής:

Το Δι­κα­στή­ριο ση­μειώ­νει επι­πλέ­ον ότι, όπως προ­κύ­πτει από τις απο­φά­σεις των εσω­τε­ρι­κών δι­κα­στη­ρί­ων, αυτά δεν έκρι­ναν τις επί­μα­χες δη­λώ­σεις εντός του γε­νι­κού πλαι­σί­ου της υπό­θε­σης προ­κει­μέ­νου να εκτι­μή­σουν την πρό­θε­ση του προ­σφεύ­γο­ντος. Το Δι­κα­στή­ριο ση­μειώ­νει ως προς τα ανω­τέ­ρω ότι το επί­μα­χο άρθρο ήταν μέρος της απά­ντη­σης στα σχό­λια του Ε.Κ. της 21 Φε­βρουα­ρί­ου 2002. Πράγ­μα­τι, το επί­μα­χο άρθρο με τίτλο «“ΚΡΗΤΗ TV”, απά­ντη­ση στον λα­σπο­λό­γο», πα­ρου­σια­ζό­ταν με τη μορφή απά­ντη­σης του προ­σφεύ­γο­ντος στις κα­τη­γο­ρί­ες του Ε.Κ. της 21ης Φε­βρουα­ρί­ου 2002 και πε­ριεί­χε ωσαύ­τως πλη­ρο­φο­ρί­ες που αφο­ρού­σαν τους με­τό­χους της εται­ρεί­ας “ΚΡΗΤΗ TV” και πλη­ρο­φο­ρού­σε τους ανα­γνώ­στες ότι το κα­νά­λι «ΚΡΗΤΗ TV» είχε ασκή­σει «έν­δι­κα μέσα για να προ­στα­τέ­ψει την ει­κό­να και την αξιο­πρέ­πειά του».

Το Δι­κα­στή­ριο έχει την άποψη ότι τα εσω­τε­ρι­κά δι­κα­στή­ρια θα έπρε­πε να έχουν το­πο­θε­τή­σει τις επί­μα­χες φρά­σεις εντός του πλαι­σί­ου τους. Αντι­θέ­τως, τα εθνι­κά δι­κα­στή­ρια έκρι­ναν τις επί­μα­χες φρά­σεις απο­σπώ­ντας τες από το πε­ριε­χό­με­νο του άρ­θρου, συ­μπε­ραί­νο­ντας έτσι, με­τα­ξύ άλλων, ότι δεν ήταν ανα­γκαί­ες για να απο­δο­θεί η σκέψη του προ­σφεύ­γο­ντος και ότι «υπε­ρέ­βαι­ναν το κα­θο­ρι­σμέ­νο πλαί­σιο εντός του οποί­ου η δη­μο­σιο­γρα­φία και η ελευ­θε­ρία του Τύπου θα έπρε­πε να εξε­λίσ­σο­νται».

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα ανω­τέ­ρω, το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο δια­πι­στώ­νει ότι οι εθνι­κές Αρχές δεν προ­έ­βα­λαν ικα­νούς και επαρ­κείς λό­γους για να δι­καιο­λο­γή­σουν την αστι­κή κα­τα­δί­κη για κα­τα­βο­λή απο­ζη­μί­ω­σης στον Ε.Κ., ότι η κύ­ρω­ση δεν ήταν ανά­λο­γη προς τον επι­διω­κό­με­νο νό­μι­μο σκοπό και ότι αυτή η κα­τα­δί­κη δεν απα­ντού­σε σε μία «επι­τα­κτι­κή κοι­νω­νι­κή ανά­γκη» και δεν ήταν επο­μέ­νως ανα­γκαία σε μια δη­μο­κρα­τι­κή κοι­νω­νία.

Υπό το πρί­σμα αυτό λοι­πόν, σύμ­φω­να με το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, δια­πι­στώ­νε­ται πα­ρα­βί­α­ση του άρ­θρου 10 της Ευ­ρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των για την προ­ά­σπι­ση των Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που και των Θε­με­λιω­δών Ελευ­θε­ριών (ΕΣΔΑ) που προ­στα­τεύ­ει την ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σης.

Πηγή neakriti.gr