Τι ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2022 για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας με το νέο σύστημα επικουρικής ασφάλισης

Σε εφαρ­μογή τίθεται το νέο σύστημα επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης για τους νεοει­σερ­χό­με­νους στην αγορά εργα­σίας από την 1η Ιανουα­ρίου 2022.

Βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά του νέου συστή­μα­τος είναι η δημιουρ­γία ατο­μι­κού λογα­ρια­σμού («κου­μπαρά») για κάθε νέο ασφα­λι­σμένο και η εισα­γωγή κεφα­λαιο­ποι­η­τι­κών στοι­χείων στην επι­κου­ρική ασφά­λιση με την ίδρυση του δημό­σιου Ταμείου Επι­κου­ρι­κής Κεφα­λαιο­ποι­η­τι­κής Ασφά­λι­σης (ΤΕΚΑ), προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί απο­τε­λε­σμα­τικά ο κίν­δυ­νος που απορ­ρέει από τη δημο­γρα­φική γήρανση του πλη­θυ­σμού.

Σύμφωνα με το υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, με τη νέα ασφα­λι­στική μεταρ­ρύθ­μιση, ενι­σχύ­ε­ται η βιω­σι­μό­τητα του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος, που επι­τυγ­χά­νε­ται με τη δια­σπορά του ασφα­λι­στι­κού κιν­δύ­νου, δια­τη­ρεί­ται ο δημό­σιος χαρα­κτή­ρας, προ­στα­τεύ­ο­νται οι υφι­στά­με­νες συντά­ξεις – κύριες και επι­κου­ρι­κές – δίνεται ώθηση στην ανα­πτυ­ξιακή δια­δι­κα­σία της οικο­νο­μίας, μέσω της επέν­δυ­σης τμή­μα­τος των εισφο­ρών των ασφα­λι­σμέ­νων του νέου συστή­μα­τος στην ελλη­νική οικο­νο­μία, προ­ω­θεί­ται η δια­φά­νεια στη δια­χεί­ριση των πόρων των ασφα­λι­σμέ­νων, δια­σφα­λί­ζο­νται υψη­λό­τε­ρες επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις για τους νέους ασφα­λι­σμέ­νους, απο­κα­θί­στα­ται η εμπι­στο­σύνη τους στο σύστημα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και δημιουρ­γού­νται ισχυρά αντι­κί­νη­τρα για «μαύρη»-αδήλωτη εργασία.

Μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υφυ­πουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, Πάνος Τσα­κλό­γλου, δηλώνει ότι η στα­διακή μετα­τροπή της επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης από δια­νε­μη­τική σε κεφα­λαιο­ποι­η­τική απο­τε­λεί μια σημα­ντική διαρ­θρω­τική μεταρ­ρύθ­μιση, με το βλέμμα στραμ­μένο στο μέλλον. «Μειώνει την έκθεση της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης στον δημο­γρα­φικό κίνδυνο και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, βελ­τιώ­νει τη στα­θε­ρό­τητα του συντα­ξιο­δο­τι­κού συστή­μα­τος. Δημιουρ­γεί απο­τα­μιεύ­σεις, σημα­ντικό τμήμα των οποίων θα επεν­δυ­θούν στην ελλη­νική οικο­νο­μία, δίνο­ντας ώθηση στην ανα­πτυ­ξιακή δια­δι­κα­σία. Παρέχει ισχυρά αντι­κί­νη­τρα για ανα­σφά­λι­στη εργασία και απο­κα­θι­στά την εμπι­στο­σύνη της νέας γενιάς στην κοι­νω­νική ασφά­λιση» εξηγεί ο υφυ­πουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, ενώ τονίζει ότι, με βάση την εμπει­ρία χωρών με ώριμα κεφα­λαιο­ποι­η­τικά συντα­ξιο­δο­τικά συστή­ματα, οι συντά­ξεις του νέου συστή­μα­τος ανα­μέ­νε­ται να είναι αισθητά υψη­λό­τε­ρες από τις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις του τωρινού συστή­μα­τος. Τέλος, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, «οι κρα­τι­κές εγγυ­ή­σεις περί μη αρνη­τι­κών απο­δό­σεων των επεν­δύ­σεων για τους συντα­ξιού­χους του νέου συστή­μα­τος και περί υπο­λο­γι­σμού των συντά­ξεων του υφι­στα­μέ­νου συστή­μα­τος χωρίς καμία αλλαγή και, συνεπώς, χωρίς καμία περι­κοπή, απο­τε­λούν έμπρα­κτη εφαρ­μογή της δια­γε­νε­α­κής αλλη­λεγ­γύης».

Συγκε­κρι­μένα, για κάθε νέο ασφα­λι­σμένο δημιουρ­γεί­ται ατο­μι­κός λογα­ρια­σμός («κου­μπα­ράς») στον οποίο θα κατα­γρά­φο­νται οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές που έχουν κατα­βλη­θεί από τον εργο­δότη για τον μισθωτό ή από τον ίδιο, εφόσον πρό­κει­ται για αυτο­α­πα­σχο­λού­μενο, καθώς και οι απο­δό­σεις των επεν­δύ­σεων που αντι­στοι­χούν στις εισφο­ρές του. Έτσι, λοιπόν, αντί οι εισφο­ρές των νέων εργα­ζο­μέ­νων να χρη­μα­το­δο­τούν τις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις των τωρινών συντα­ξιού­χων, θα απο­τα­μιεύ­ο­νται και θα επεν­δύ­ο­νται για τις συντά­ξεις των ίδιων των ασφα­λι­σμέ­νων.

Επίσης, ανά πάσα στιγμή, ο ασφα­λι­σμέ­νος θα μπορεί να έχει πρό­σβαση στον λογα­ρια­σμό του ατο­μι­κού του «κου­μπαρά» μέσα από την οθόνη του υπο­λο­γι­στή ή του κινητού τηλε­φώ­νου, όπως, για παρά­δειγμα, μπορεί σήμερα να ελέγξει την κίνηση του τρα­πε­ζι­κού λογα­ρια­σμού του. Ο ασφα­λι­σμέ­νος θα έχει τη δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης στον ατομικό λογα­ρια­σμό του, μέσω site και εφαρ­μο­γής για κινητά τηλέ­φωνα, καθώς και μέσω άλλων φορητών ηλε­κτρο­νι­κών συσκευών, εντός του 2022. Η ιστο­σε­λίδα του νέου Ταμείου, με όλες τις απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρίες, θα λει­τουρ­γή­σει στη δια­δι­κτυακή διεύ­θυνση teka.gov.gr, ενώ θα ενερ­γο­ποι­η­θεί και η εφαρ­μογή myteka.gov.gr, μέσω της οποίας θα γίνεται η πρό­σβαση των ασφα­λι­σμέ­νων στους ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς τους.

Στο πλαίσιο του νέου συστή­μα­τος επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης συστή­νε­ται και το νέο δημόσιο Ταμείο Επι­κου­ρι­κής Κεφα­λαιο­ποι­η­τι­κής Ασφά­λι­σης (ΤΕΚΑ), το οποίο θα έχει την απο­κλει­στική ευθύνη για τη δια­χεί­ριση των εισφο­ρών των ασφα­λι­σμέ­νων.

Από την 1η Ιανουα­ρίου 2022, όλοι όσοι μπαί­νουν στην αγορά εργα­σίας για πρώτη φορά, ανε­ξαρ­τή­τως ηλικίας, θα υπά­γο­νται στο ΤΕΚΑ για την επι­κου­ρική ασφά­λισή τους, εφόσον απα­σχο­λού­νται σε κλάδο για τον οποίο υπάρχει υπο­χρε­ω­τι­κό­τητα επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης. Αφορά, δηλαδή, μισθω­τούς δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα, μηχα­νι­κούς και δικη­γό­ρους και, από την 1η Ιανουα­ρίου 2023, θα υπάρχει δυνα­τό­τητα να υπα­χθούν προ­αι­ρε­τικά στην ασφά­λιση του ΤΕΚΑ:

– Ασφα­λι­σμέ­νοι στον κλάδο επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΕΤΕΑΕΠ) που έχουν γεν­νη­θεί από 1/1/1987 και μετά και οι οποίοι επι­θυ­μούν να μετα­βούν από τον προ­α­να­φε­ρό­μενο κλάδο στο ΤΕΚΑ. Η συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία ασφα­λι­σμέ­νων μπορεί να ασκήσει το δικαί­ωμά της για υπαγωγή στην ασφά­λιση του ΤΕΚΑ, μέχρι τις 31/12/2023.

– Εργα­ζό­με­νοι που απα­σχο­λού­νται σε κλάδους για τους οποίους δεν υπάρχει υπο­χρέ­ωση υπα­γω­γής στην επι­κου­ρική ασφά­λιση (π.χ. ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες, αγρότες, αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι υγειο­νο­μι­κοί) και οι οποίοι δια­τη­ρούν το δικαί­ωμα ένταξης στο ΤΕΚΑ, μέχρι να συμπλη­ρώ­σουν το 35ο έτος της ηλικίας τους.

Οι εισφο­ρές επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης θα συλ­λέ­γο­νται από τον e-ΕΦΚΑ και θα πιστώ­νο­νται στους ατο­μι­κούς λογα­ρια­σμούς των ασφα­λι­σμέ­νων. Το ύψος των εισφο­ρών δεν δια­φο­ρο­ποιεί­ται από εκείνο του ισχύ­ο­ντος συστή­μα­τος, δια­μορ­φώ­νε­ται δηλαδή σε ποσοστό 3,25% για τον εργο­δότη και 3,25% για τον εργα­ζό­μενο, μέχρι και τον Μάιο του 2022 και σε 3% για τον καθένα εφεξής.

Παράλ­ληλα, όπως έχει ήδη γνω­στο­ποι­ή­σει το υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, το νέο σύστημα παρέχει τέσ­σε­ρις κρα­τι­κές εγγυ­ή­σεις, που είναι οι εξής:

«Πρώτον, δεν θίγο­νται οι συντά­ξεις των υφι­στά­με­νων συντα­ξιού­χων.

Δεύ­τε­ρον, το κράτος εγγυά­ται την κατα­βολή ελά­χι­στης αντα­πο­δο­τι­κής μηνιαίας επι­κου­ρι­κής σύντα­ξης, η οποία υπο­λο­γί­ζε­ται στη βάση του ύψους της πραγ­μα­τι­κής αξίας των εισφο­ρών που κατέ­βα­λαν οι ασφα­λι­σμέ­νοι. Κατά συνέ­πεια, απο­νέ­με­ται στους ασφα­λι­σμέ­νους επι­κου­ρική σύνταξη του­λά­χι­στον ίση με αυτή που αντι­στοι­χεί στις εισφο­ρές τις οποίες κατέ­βα­λαν, λαμ­βα­νο­μέ­νου υπόψη και του πλη­θω­ρι­σμού. Σύμφωνα με το υπουρ­γείο, πρα­κτικά αυτό σημαί­νει ότι το κράτος εγγυά­ται μη αρνη­τι­κές απο­δό­σεις και ότι οι ασφα­λι­σμέ­νοι του ΤΕΚΑ θα είναι προ­στα­τευ­μέ­νοι απέ­να­ντι στον επεν­δυ­τικό κίνδυνο, καθώς στις δια­κυ­μάν­σεις της αγοράς υπό­κει­νται μόνο οι απο­δό­σεις και όχι το κατα­βλη­θέν κεφά­λαιό τους.

Τρίτον, στο ΤΕΚΑ προ­βλέ­πε­ται κατώ­τατη επι­κου­ρική σύνταξη σε περί­πτωση ανα­πη­ρίας ή θανάτου ενεργού ασφα­λι­σμέ­νου, κάτι που δεν ισχύει στο υφι­στά­μενο σύστημα επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης νοητής κεφα­λαιο­ποί­η­σης. Ειδι­κό­τερα, εάν το υπό­λοιπο του ατο­μι­κού λογα­ρια­σμού του ασφα­λι­σμέ­νου υπο­λεί­πε­ται του ποσού των εισφο­ρών ασφα­λι­σμέ­νου με 15 έτη ασφά­λι­σης και απο­δο­χές ίσες με τον νομο­θε­τη­μένο κατώ­τατο μισθό υπαλ­λή­λου για πλήρη απα­σχό­ληση, ο κρα­τι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός καλύ­πτει τη διαφορά και, στη συνέ­χεια, υπο­λο­γί­ζε­ται το ποσό της σύντα­ξης του ασφα­λι­σμέ­νου ή των λοιπών δικαιο­δό­χων προ­σώ­πων.

Τέταρ­τον, στις περι­πτώ­σεις που δεν θεμε­λιώ­νε­ται δικαί­ωμα μηνιαίας επι­κου­ρι­κής σύντα­ξης, δηλαδή εάν για οποιον­δή­ποτε λόγο δεν απο­νε­μη­θεί κύρια σύνταξη ή δεν συμπλη­ρώ­νο­νται 15 έτη επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης, οι κατα­βλη­θεί­σες εισφο­ρές επι­στρέ­φο­νται σε πραγ­μα­τική αξία στον ασφα­λι­σμένο κατά τη συμπλή­ρωση του γενικού ορίου ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης, κάτι που δεν ισχύει σήμερα. Σε περί­πτωση μετά­βα­σης ασφα­λι­σμέ­νου από τον κλάδο επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης του e-ΕΦΚΑ στο ΤΕΚΑ, (δηλαδή στις περι­πτώ­σεις προ­αι­ρε­τι­κής υπα­γω­γής), η επι­κου­ρική σύνταξη απαρ­τί­ζε­ται από δύο μέρη: ένα μέρος από τον κλάδο επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης του e-ΕΦΚΑ και ένα μέρος από το ΤΕΚΑ για τις εισφο­ρές που αντι­στοι­χούν σε καθένα από τα Ταμεία. Η 15ετία υπο­λο­γί­ζε­ται αθροι­στικά για την ασφά­λιση στα δύο Ταμεία».

Τέλος, το υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων σε πρό­σφατο ενη­με­ρω­τικό του σημεί­ωμα ανα­φέ­ρει ότι η επεν­δυ­τική λει­τουρ­γία του Ταμείου θα ανα­πτυ­χθεί στα­διακά σε τρεις φάσεις (περιό­δους) και επι­ση­μαί­νει ότι θα ισχύουν τα εξής: «το επίπεδο, η δομή και η δια­βάθ­μιση του ρίσκου των τοπο­θε­τή­σεων των απο­τα­μιεύ­σεων των ασφα­λι­σμέ­νων, είναι στην απόλυτη ευθύνη του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου του ΤΕΚΑ.

Κατά την πρώτη – μετα­βα­τική – περίοδο, οι επεν­δύ­σεις των εισφο­ρών των ασφα­λι­σμέ­νων θα επεν­δυ­θούν σε χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά προ­ϊ­ό­ντα πολύ χαμηλού κιν­δύ­νου (υψη­λό­το­κες κατα­θέ­σεις του Κοινού Κεφα­λαίου των Νομικών Προ­σώ­πων Δημο­σίου Δικαίου και Ασφα­λι­στι­κών Φορέων που δια­χει­ρί­ζε­ται η Τράπεζα της Ελλάδος). Η μετα­βα­τική περί­ο­δος θα διαρ­κέ­σει έως και ένα εξάμηνο, μετά την εκλογή του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου, ώστε αυτό να έχει τον απα­ραί­τητο χρόνο, για να δια­μορ­φώ­σει και να παρα­με­τρο­ποι­ή­σει την επεν­δυ­τική στρα­τη­γική του Ταμείου.

Κατά τη δεύτερη περίοδο, θα προ­σφέ­ρε­ται στους ασφα­λι­σμέ­νους μόνο το default χαρ­το­φυ­λά­κιο με επεν­δύ­σεις σε ένα διευ­ρυ­μένο και δια­φο­ρο­ποι­η­μένο χαρ­το­φυ­λά­κιο αξιο­γρά­φων, το οποίο θα έχει δομή κύκλου ζωής. Στην πράξη, σε αυτήν τη φάση, όλοι οι ασφα­λι­σμέ­νοι θα έχουν τον ίδιο τύπο χαρ­το­φυ­λα­κίου, λόγω του ομοιό­μορ­φου/παρα­πλή­σιου της ηλικίας τους. Η επεν­δυ­τική επι­τροπή της ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα υπο­στη­ρί­ζει το διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο στη δια­μόρ­φωση της επεν­δυ­τι­κής στρα­τη­γι­κής του Ταμείου, ενώ η ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα λει­τουρ­γεί ως εξω­τε­ρι­κός δια­χει­ρι­στής και θα υπο­στη­ρί­ζει την υλο­ποί­ηση της επεν­δυ­τι­κής στρα­τη­γι­κής του Ταμείου. Η δεύτερη φάση ανα­μέ­νε­ται να διαρ­κέ­σει έως το τέλος του 2024. Κατά το διά­στημα αυτό, η Διεύ­θυνση Επεν­δύ­σεων του Ταμείου θα στε­λε­χω­θεί και θα απο­κτή­σει επι­χει­ρη­σιακή επάρ­κεια.

Κατά την τρίτη περίοδο (από τις αρχές 2025 και πέρα), μετά και την προ­σθήκη των προ­αι­ρε­τικά ασφα­λι­σμέ­νων στο ΤΕΚΑ (γεν­νη­θέ­ντων, μετά την 1η/1/1987), η δομή κύκλου ζωής στο default χαρ­το­φυ­λά­κιο θα απο­κτή­σει και λει­τουρ­γική διά­σταση. Δηλαδή, τα χαρ­το­φυ­λά­κια των ασφα­λι­σμέ­νων θα δια­φο­ρο­ποιού­νται στο επίπεδο ρίσκου ανάλογα με την ηλικία τους. Ταυ­τό­χρονα, θα προ­σφερ­θούν στους ασφα­λι­σμέ­νους και άλλα κατάλ­ληλα δια­μορ­φω­μένα συντα­ξιο­δο­τικά/επεν­δυ­τικά προ­ϊ­ό­ντα δια­βαθ­μι­σμέ­νου ρίσκου για εκεί­νους τους ασφα­λι­σμέ­νους που επι­θυ­μούν να επι­λέ­γουν και να ρυθ­μί­ζουν μόνοι τους το επίπεδο κιν­δύ­νου των συντα­ξιο­δο­τι­κών απο­τα­μιεύ­σεών τους.

Παράλ­ληλα, το Ταμείο θα συστή­σει τη δική του Επεν­δυ­τική Επι­τροπή, η Διεύ­θυνση Επεν­δύ­σεων θα ανα­λά­βει πιο ενερ­γη­τικό ρόλο, ενώ η ΕΔΕΚΤ ΑΕΠΕΥ θα συνε­χί­σει να υπο­στη­ρί­ζει την επεν­δυ­τική λει­τουρ­γία του ΤΕΚΑ ως εξω­τε­ρι­κός δια­χει­ρι­στής.

Εντός διετίας από την έναρξη της τρίτης περιό­δου, το ΤΕΚΑ θα δημιουρ­γή­σει μητρώο πιστο­ποι­η­μέ­νων εξω­τε­ρι­κών δια­χει­ρι­στών, διευ­ρύ­νο­ντας τη γκάμα των επεν­δυ­τι­κών επι­λο­γών του».

πηγή ertnews.gr