Συνταγή… Θεσσαλονίκης και στη Νίσυρο

Ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων καταγ­γέλ­λει από­σπαση νεο­λι­θι­κού κτί­σμα­τος για χάρη του ιδιω­τι­κού κέρδους.

Βαρέλι δίχως πάτο είναι η δια­χεί­ριση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, που «κόβει και ράβει» τον αρχαιο­λο­γικό νόμο καταπώς συμ­φέ­ρει το ιδιω­τικό κέρδος. Ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων καταγ­γέλ­λει άλλη μία από­σπαση, αυτή τη φορά νεο­λι­θι­κού κατά­λοι­που που βρί­σκε­ται στο Γυαλί, το μικρό νησάκι δίπλα στη Νίσυρο, όπου η εξόρυξη πετρω­μά­των συνε­χί­ζε­ται μέχρι σήμερα ξεκι­νώ­ντας από τα προϊ­στο­ρικά χρόνια καθώς ήταν μία από τις λιγο­στές πηγές του σπάνιου και πολύ­τι­μου οψιανού στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση του ΣΕΑ, με απόφαση του Κεντρι­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Συμ­βου­λίου (πέντε μέλη μειο­ψή­φη­σαν) εγκρί­θηκε η από­σπαση (και η τοπο­θέ­τησή του σε άλλη θέση) αψι­δω­τού λιθό­κτι­στου κτί­σμα­τος της 4ης χιλιε­τίας π.Χ., «ενός από τα πλέον εμβλη­μα­τικά αρχι­τε­κτο­νικά κατά­λοιπα της Τελικής Νεο­λι­θι­κής στον αιγαιακό χώρο άμεσα συν­δε­δε­μέ­νων με την πρώιμη εμφά­νιση της μεταλ­λουρ­γίας. Το κτίριο είναι θεμε­λιω­μένο στην κορυφή του χαμηλού δυτικού λόφου της νησίδας, όπου τα τελευ­ταία πενήντα χρόνια είναι εγκα­τε­στη­μένο το ορυχείο ελα­φρό­πε­τρας της εται­ρείας ΛΑΒΑ».

Στη γνω­μο­δό­τηση του ΚΑΣ ως σκοπός της μετα­κί­νη­σης προ­βάλ­λε­ται η προ­στα­σία του νεο­λι­θι­κού κτιρίου από τη διά­βρωση και ενώ υπήρξε κι άλλη λύση δεν προ­τά­θηκε λόγω κόστους. «Η ίδια μελέτη, ανα­φο­ρικά με την ανάγκη από­σπα­σης και μετα­φο­ράς του αρχαίου κτί­σμα­τος, συμπε­ραί­νει ότι λόγω της γειτ­νί­α­σης του ορυ­χείου και των βαθ­μί­δων με το νεο­λι­θικό κτίσμα “μπορεί στο απώτατο μέλλον και με δεδο­μένη τη συνέ­χιση της αιο­λι­κής διά­βρω­σης η τελευ­ταία να φέρει σε δια­κιν­δύ­νευση την ακε­ραιό­τητα των νεο­λι­θι­κών κατα­λοί­πων. Για τον λόγο αυτό συνι­στά­ται η μετα­φορά τους σε ασφαλή χώρο”.

Δυστυ­χώς η τελευ­ταία φράση υιο­θε­τή­θηκε από τις υπη­ρε­σίες του ΥΠΠΟΑ ως το κύριο σκε­πτικό μετα­φο­ράς του κτιρίου, με σκοπό “την προ­στα­σία του αρχαίου”. Για τη μετα­φορά αυτή προ­τά­θηκε η θέση Κάστρο, δασώδης λόφος με ανη­φο­ρικά πρανή, όπου υπάρ­χουν ορατές αρχαιό­τη­τες, και μάλιστα χωρίς να ερω­τη­θεί σχετικά η αρμόδια ΕΦΑ Δωδε­κα­νή­σου» σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση του ΣΕΑ.

Παράλ­ληλα με τη μελέτη, κατα­τέ­θηκε στην αρμόδια Διεύ­θυνση του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού τεχνική έκθεση «για τον προσ­διο­ρι­σμό του όγκου του κοι­τά­σμα­τος στην περιοχή του νεο­λι­θι­κού κτιρίου και νοτίως αυτού, η οποία κατα­λή­γει με τη δια­πί­στωση ότι στην περιοχή του κτιρίου η γεω­μορ­φο­λο­γία σε συν­δυα­σμό με την τοπική γεω­λο­γία επι­τρέ­πει την άμεση εξόρυξη του κοι­τά­σμα­τος, ενώ η εξόρυξη νοτίως του νεο­λι­θι­κού κτιρίου απαιτεί εκτε­τα­μέ­νες εργα­σίες απο­μά­κρυν­σης των αγόνων καθι­στώ­ντας χρο­νο­βόρα την έναρξη της εκμε­τάλ­λευ­σης του κοι­τά­σμα­τος. Ως απο­τέ­λε­σμα, η γνω­μο­δό­τηση του ΚΑΣ προ­βλέ­πει την εκπό­νηση ΜΠΕ για την επέ­κταση των ορίων του λατο­μείου» γράφει η ανα­κοί­νωση του Συλ­λό­γου.

Εμμέσως πλην σαφώς η μετα­φορά του νεο­λι­θι­κού κτιρίου δεν οφεί­λε­ται στην προ­στα­σία του ή την αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τάς του «αλλά στην ανάγκη συνέ­χι­σης και επέ­κτα­σης της εξό­ρυ­ξης εκτός των αδειο­δο­τη­μέ­νων ορίων». Η αρμόδια Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, η οποία είχε κάνει αρνη­τική εισή­γηση για την από­σπαση, δεν ενη­με­ρώ­θηκε ούτε έλαβε τις τεχνι­κές εκθέ­σεις διά­βρω­σης των πρανών.

Ο ΣΕΑ ζητά την ανα­πο­μπή του θέματος στο ΚΑΣ αφού προη­γη­θεί εκπό­νηση μελέτης από ανε­ξάρ­τητα επι­στη­μο­νικά ιδρύ­ματα και καταγ­γέλ­λει ότι «το ιδιω­τικό κέρδος προ­τάσ­σε­ται έναντι της δια­τή­ρη­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και μάλιστα τη στιγμή που το γεω­πάρκο της Νισύρου απο­τε­λεί το πρώτο ενεργό ελλη­νικό ηφαί­στειο που κατέ­θεσε υπο­ψη­φιό­τητα για να εντα­χθεί στο Παγκό­σμιο Δίκτυο των Γεω­πάρ­κων της UNESCO».

Πηγή efsyn.gr

Βασι­λική Τζε­βε­λέ­κου