Βαρθολομαίος: «Η Αγία Σοφία συμφέρει να μείνει μουσείο»

Σημα­ντι­κός σταθμός της επί­σκε­ψης του Οικου­με­νι­κού Πατριάρχη Βαρ­θο­λο­μαίου στη Γερ­μα­νία ήταν χθες η Βόννη. Ο Πατριάρ­χης συμ­με­τείχε σε δοξο­λο­γία στην Μητρό­πολη, είχε επαφές με την επι­τροπή δια­λό­γου των εκκλη­σιών της Συνόδου των Ρωμαιο­κα­θο­λι­κών Επι­σκό­πων και παρέστη σε δεξίωση της Μητρό­πο­λης Γερ­μα­νίας προς τιμήν του. Σήμερα πραγ­μα­το­ποί­ησε σειρά επαφών με εκπρο­σώ­πους της γερ­μα­νι­κής πολι­τι­κής ηγεσίας στο Βερο­λίνο.

Σε απο­κλει­στική συνέ­ντευξη που παρα­χώ­ρησε στο Ελλη­νικό Πρό­γραμμα της DW από τη Βόννη ο Πατριάρ­χης ανα­φέρ­θηκε στα βήματα προόδου ως προς τη θέση του Πατριαρ­χείου Κων/πόλεως και των Ρωμιών στην Τουρκία:

«Η επι­στροφή των περιου­σιών, η τουρ­κική ιθα­γέ­νεια που έδωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός Ταγίπ Ερντο­γάν στους μητρο­πο­λί­τες του εξω­τε­ρι­κού, έτσι ώστε να μπορούν να συμ­με­τέ­χουν σε μια μελ­λο­ντική πατριαρ­χική εκλογή, είτε ως υπο­ψή­φιοι για το θρόνο, είτε ως εκλέ­κτο­ρες για το νέο Πατριάρχη. Αυτό είναι σπου­δαίο.

Το ελλη­νικό σχολείο που ανοί­ξαμε στην Ίμβρο, την πατρίδα μοτ, και που άνοιξε μετά από μισό αιώνα. Και τώρα κάναμε αίτηση για να προ­σθέ­σουμε στο δημο­τικό και γυμνά­σιο και λύκειο. Έτσι ώστε τα παιδιά που θα τελειώ­νουν το δημο­τικό να μην φεύγουν από την Ίμβρο και να έχουν τη δυνα­τό­τητα να συνε­χί­σουν και σε μεγα­λύ­τε­ρες τάξεις.

Όλα αυτά είναι θετικά. Και τα ανα­γνω­ρί­ζουμε. Και ευχα­ρι­στούμε τον πρω­θυ­πουργό Ταγίπ Ερντο­γάν. Αλλά δεν είναι αρκετά. Έχουμε ακόμα αρκετές περιου­σίες που πρέπει να μας επι­στρα­φούν, το Πατριαρ­χείο μας δεν έχει νομική προ­σω­πι­κό­τητα και πρέπει να την απο­κτή­σει, η Θεο­λο­γική Σχολή της Χάλκης παρα­μέ­νει κλειστή και το Πατριαρ­χείο μας δεν μπορεί να εκπαι­δεύ­σει τα στελέχη του.

Ο Άγιος Γερ­μα­νίας και εγώ, που είμαστε από την τελευ­ταία “φουρνιά” της Χάλκης και ο Άγιος Ιταλίας και ο Άγιος Ελβε­τίας κ.ο.κ. είμαστε οι τελευ­ταίοι, και είμαστε μεταξύ 70 και 80. Ποιοι θα μας αντι­κα­τα­στή­σουν; Όλες οι Μητρο­πό­λεις της Ευρώπης πρέπει σιγά-σιγά να απο­κτή­σουν και­νούρ­γιο αίμα, και­νούρ­γιους ποι­με­νάρ­χες.

Και η Χάλκη ήταν απα­ραί­τη­τος ανάγκη για τη ζωή του Πατριαρ­χείου. Επί μισό αιώνα σχεδόν τώρα οι Τούρκοι μας έκοψαν τις αρτη­ρίες, τις φλέβες, από τις οποίες θα παίρ­ναμε και­νούρ­γιο αίμα»

«Δεν πιστεύω ότι θα γίνει η μετα­τροπή σε τέμενος»

Δεν είναι αρτη­ρίες για την ορθο­δο­ξία και οι ναοί που μετα­τρέ­πο­νται σε τεμένη σήμερα στην Τουρκία; Όπως για παρά­δειγμα η Αγία Σοφία της Νίκαιας και η Αγία Σοφία της Τρα­πε­ζού­ντας, ρωτή­σαμε τον Πατριάρχη Βαρ­θο­λο­μαίο:

«Στην Νίκαια και την Τρα­πε­ζού­ντα έχουν γίνει (σσ. τεμένη). Παλαιό­τερα και στην Βιζύη της (σσ. Ανα­το­λι­κής) Θράκης. Στην Αγία Σοφία στην Κων/πολη πιστεύω ότι δεν θα γίνει τελικά η μετα­τροπή σε τέμενος, αλλά θα επι­κρα­τή­σει η λογική και το πραγ­μα­τικό συμ­φέ­ρον της Τουρ­κίας, που είναι να δια­τη­ρη­θεί ως μουσείο. Το είπα δημο­σίως, σε δηλώ­σεις μου, σε συνε­ντεύ­ξεις μου. Το είπα και στην κ. πρόεδρο της UNESCO διότι η Αγία Σοφία είναι υπό την προ­στα­σία του διε­θνούς οργα­νι­σμού.

Η Αγία Σοφία είναι σήμερα μουσείο ανοικτό σε όλο τον κόσμο. Και πράγ­ματι έρχο­νται εκα­το­ντά­δες, χιλιά­δες κάθε μέρα. Και η Τουρκία έχει και ένα μεγάλο έσοδο από το εισι­τή­ριο. Είχα πει και για την Αγία Σοφία της Τρα­πε­ζού­ντος: Ως τζαμί θα είναι μόνο για τους μου­σουλ­μά­νους. Ως μουσείο όμως είναι για όλο τον κόσμο. Δεν συμ­φέ­ρει την Τουρκία να μπει σε αυτή την περι­πέ­τεια και να τα χαλάσει με όλο τον χρι­στια­νικό κόσμο, με όλο τον πολι­τι­σμένο κόσμο.

Είπα σε μια συνέ­ντευξη με όλο τα θάρρος και την παρ­ρη­σία ότι εάν πρό­κει­ται η Αγία Σοφία να γίνει πάλι τόπος λατρείας του Θεού πρέπει να γίνει και πάλι εκκλη­σία διότι κτί­στηκε ως χρι­στια­νική εκκλη­σία, δεν κτί­στηκε ως τζαμί. Και εν πάση περι­πτώ­σει η μετα­τροπή της σε τζαμί θα είναι αντί­θετη προς την βούληση του ιδρυτού της τουρ­κι­κής δημο­κρα­τίας. Ο Μου­σταφά Κεμάλ την έκανε μουσείο. Τώρα εάν μετα­τρα­πεί πάλι σε τζαμί, αυτό είναι αντί­θετο προς τη βούληση του ιδρυτού της τουρ­κι­κής δημο­κρα­τίας. Από πάσης απόψεως η Αγία Σοφία συμ­φέ­ρει να μείνει μουσείο».

«Στη Ουκρα­νία συγκρού­ο­νται η Ανατολή και η Δύσις»

«Εύχομαι να επι­κρα­τή­σει η λογική, η ψυχραι­μία και να απο­φευ­χθούν μεγα­λύ­τε­ρες συγκρού­σεις»

Ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης μίλησε στο μικρό­φωνο της DW και για την ουκρα­νική κρίση όπου ζούμε την αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ δύο ορθο­δό­ξων λαών, Ρώσων και Ουκρα­νών:

«Το ζήτημα είναι καθαρώς πολι­τικό. Στη Ουκρα­νία νομίζω ότι συγκρού­ο­νται η Ανατολή και η Δύσις, για να το πω έτσι απλά. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ από τη μια πλευρά και από την άλλη η Ρωσική Ομο­σπον­δία. Είναι ζήτημα πολι­τι­κής επιρ­ροής. Εμείς εκτός από την προ­σευχή δεν μπο­ρούμε να κάνουμε πολλά πράγ­ματα.

Πριν από αυτή τη σημε­ρινή κρίση έχουμε και το πρό­βλημα του σχί­σμα­τος μέσα στην ουκρα­νική ορθό­δοξο εκκλη­σία, από το οποίον σχίσμα έχουν προ­έλ­θει τρεις μερίδες ορθο­δό­ξων εκκλη­σιών, η μια κανο­νική και οι άλλες δύο αντι­κα­νο­νι­κές και μη ανα­γνω­ρι­ζό­με­νες από καμία εκκλη­σία, αλλά δεν παύουν να είναι ορθό­δο­ξοι αδελφοί μας.

Οι Ουκρα­νοί πήραν τον χρι­στια­νι­σμό και τον πολι­τι­σμό από την Κων/πολη με τον Κύριλλο και Μεθόδιο στη Μοραβία. Ο Βλα­δί­μη­ρος ο πρίγκιψ, όταν έστειλε τους εκπρο­σώ­πους του στην Κων/πολη και παρη­κο­λού­θη­σαν στην Αγία Σοφία τη λει­τουρ­γία, εντυ­πω­σιά­στη­καν τόσο πολύ ώστε όταν γύρισαν στην Ουκρα­νία είπαν στον πρί­γκιπα,: δεν ξέραμε αν βρι­σκό­μα­σταν στη γη ή στον ουρανό και ότι η καλύ­τερη θρη­σκεία ήταν η ορθο­δο­ξία. Κατόπιν τούτου ο Βλα­δί­μη­ρος απο­φά­σισε να βαπτί­σει το λαό του ορθό­δοξο.

Και φυσικά τότε δεν υπήρχε ρωσικό πατριαρ­χείο. Όλα ήσαν Κων/πολη και υπό το Οικου­με­νι­κόν Πατριαρ­χείον, το οποίο μέχρι και προ 300 ετών έστελνε τους επι­σκό­πους του εκεί. Θέλω να πω ότι τους πονούμε τους Ουκρα­νούς διότι είναι γέννημα- θρέμμα πνευ­μα­τι­κώς και εκκλη­σια­στι­κώς της εκκλη­σίας Κων/πόλεως. Πριν από 6 χρόνια επι­σκέ­φθηκα την Ουκρα­νία, προ­σκε­κλη­μέ­νος του τότε προ­έ­δρου Βίκτορ Γιού­σενκο, ο οποίος με τίμησε πάρα πολύ και προ­σπα­θή­σαμε να κάνουμε μια κίνηση επα­νε­νώ­σεως των ορθο­δό­ξων, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει καρ­πο­φο­ρή­σει.

Αλλά δεν παραι­τού­μεθα. Είναι χρέος μας και του Οικου­με­νι­κού Πατριαρ­χείου και όλης της ορθο­δο­ξίας να επα­να­φέ­ρουμε την ενότητα στον ορθό­δοξο ουκρα­νικό λαό.

Επα­νέρ­χο­μαι στην πολι­τική κρίση: Εύχομαι να επι­κρα­τή­σει η λογική, η ψυχραι­μία και να απο­φευ­χθούν μεγα­λύ­τε­ρες συγκρού­σεις, οι οποίες θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε μεγάλες περι­πέ­τειες όχι μόνο την Ουκρα­νία, αλλά όλη την Ευρώπη και όλη την ανθρω­πό­τητα. Γι αυτό είναι καιρός να προ­σευ­χό­μεθα για την ειρήνη περισ­σό­τερο από κάθε άλλη φορά.

Εμείς ως Οικου­με­νικό Πατριαρ­χείο είμαστε πάντα υπέρ του δια­λό­γου. Και στα πολι­τικά και στα εκκλη­σια­στικά θέματα. Με τους καθο­λι­κούς, τους ευαγ­γε­λι­κούς, τους μου­σουλ­μά­νους, με τους εβραί­ους κάνουμε διάλογο διότι σαν πολι­τι­σμέ­νοι άνθρω­ποι, όταν καθό­μα­στε γύρω από το ίδιο τραπέζι και συζη­τούμε τα θέματα που μας ενδια­φέ­ρουν, που μας χωρί­ζουν, που μας ενώνουν, μπο­ρούμε να βρούμε μια λύση. Δηλαδή ως εκκλη­σία και ως θρη­σκεία δεν μπο­ρούμε να πάρουμε τα όπλα για να επι­βά­λουμε τις απόψεις μας.

Μόνο με την πειθώ, με το διάλογο. Είχα πει παλαιό­τερα ότι ο πόλεμος εν ονόματι της θρη­σκείας είναι σε τελευ­ταία ανάλυση πόλεμος κατά της θρη­σκείας. Η θρη­σκεία δεν μπορεί να είναι όργανο για να διε­ξά­γο­νται στο όνομά της πόλεμοι, ιεροί πόλεμοι ή οτι­δή­ποτε. Η θρη­σκεία είναι ένας παράγων ενό­τη­τας, καταλ­λα­γής, αγάπης, ειρήνης. Και γι αυτό πρέπει να συμ­βάλ­λουμε εμείς ως θρη­σκευ­τι­κοί οργα­νι­σμοί και ως πρόσωπα της εκκλη­σίας, να εργα­ζό­μα­στε πάντοτε για την ειρήνη, η οποία θα επι­τυγ­χά­νε­ται πάντα με το διάλογο με την πειθώ, όχι με τα όπλα, όχι με τη βία, όχι με την τρο­μο­κρα­τία. Αυτά η εκκλη­σία τα κατα­δι­κά­ζει πάντα!»

«Η ορθο­δο­ξία έχει μέλλον στη Γερ­μα­νία»

Τέλος ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης ανα­φέρ­θηκε στο έργο που επι­τε­λεί η Μητρό­πολη Γερ­μα­νίας:

«Και να πω ένα καλό ένα λόγο και μέσω της DW για το έργο που επι­τε­λεί η Μητρό­πο­λίς μας εδώ και ο Μητρο­πο­λί­της Αυγου­στί­νος. Είναι έργον αξιο­θαύ­μα­στον, είναι ένα έργον υπο­δο­μής, ριζώ­μα­τος της ορθο­δο­ξίας εδώ. Η ορθο­δο­ξία έχει μέλλον στη Γερ­μα­νία. Δεν πρό­κει­ται να την ταρα­κου­νή­σει κανείς και να την ξερι­ζώ­σει. Έχει βαθιές ρίζες.

Έχει ναούς σε όλες τις πόλεις, έχει πνευ­μα­τικά κέντρα, έχει καλούς ιερείς, καλούς επι­σκό­πους και έναν άξιο κατά τα πάντα μητρο­πο­λίτη, ο οποίος δημιούρ­γησε με την πνοή του, και με την κατεύ­θυνσή του, με τα ηγετικά του προ­σό­ντα όλο αυτό το θαύμα που απο­λαμ­βά­νουμε αυτές τις μέρες».