Μονόλιθος 2021: Εορτή Αποστόλου Θωμά και “Λημέρι” των κατασκόπων

Η σημε­ρινή ημέρα, είναι μια ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας ημέρα για το χωριό του Μονο­λί­θου. Είναι διπλή εορτή μιας και σήμερα τιμάται ο πολιού­χος του χωριού, ο Από­στο­λος Θωμάς, αλλά παράλ­ληλα όλοι μας τιμάμε μια ξεχω­ρι­στή και λαμπρή σελίδα της Ροδια­κής και γενι­κό­τερα της Δωδε­κα­νη­σια­κής ιστο­ρίας, της Δωδε­κα­νη­σια­κής αντί­στα­σης, αντί­στα­σης κατά του φασι­σμού και του ναζι­σμού τα δύσκολα χρόνια της κατοχής.

Στον Μονό­λιθο γρά­φτηκε, αγα­πη­τοί φίλοι και φίλες, μια χρυσή σελίδα της αντί­στα­σης των Δωδε­κα­νη­σίων. Στο μικρό αυτό χωριό της νότιας Ρόδου έδρασε κλι­μά­κιο κατα­σκό­πων για δύο περίπου χρόνια, το οποίο έδινε πολύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρίες στους συμ­μά­χους για τις κινή­σεις και τις δυνά­μεις των Γερ­μα­νών και χάρις σε αυτό το κλι­μά­κιο το οποίο είχε σαν έδρα μια σπηλιά, το «Λημέρι» είχαν τις πλη­ρο­φο­ρίες οι σύμ­μα­χοι και προ­χώ­ρη­σαν τις επι­δρο­μές στα αερο­δρό­μια των Μαρι­τσών και της Καλάθου κατα­στρέ­φο­ντας τα Γερ­μα­νικά αερο­πλάνα.

Έχουμε τους ήρωες, τους επώ­νυ­μους που απο­τέ­λε­σαν τα κλι­μά­κια των κατα­σκό­πων που έδρασαν όλο αυτό το διά­στημα και χαρα­κτη­ρι­στικά αναφέρω, τον Σπύρο Κατέχη, τον ασυρ­μα­τι­στή Αντώνη Νεσγό, τον υπο­λο­χαγό Γιώργο Δια­μα­ντίδη, τον Μιχάλη Βρούχο, τον Γιώργο Κωστα­ρίδη, τον Κλε­ό­βουλο Χατζη­γε­ωρ­γίου.

Έχουμε παράλ­ληλα την τερά­στια συνει­σφορά των Μονο­λι­θια­τών, ενός ολό­κλη­ρου χωριού που όχι μόνο γνώριζε για την περί­φημη σπηλιά των κατα­σκό­πων , το Λημέρι, ήταν αυτοί που στή­ρι­ξαν, βοη­θού­σαν με φαγητό, με πλη­ρο­φο­ρίες, με κάλυψη, με κάθε τρόπο τους κατα­σκό­πους. Είναι πραγ­μα­τικά σπάνιο αυτό το γεγονός στην ιστορία. Ένα ολό­κληρο χωριό, να ξέρει και να βοηθάει, σε πολύ δύσκο­λες στιγμές αψη­φώ­ντας τον κίνδυνο και τα αντί­ποινα των Γερ­μα­νών.

Η ιστορία έχει κατα­γρά­ψει την ηρωική μορφή της Μαρίας Μαλαν­δρή, της τσο­πά­νισ­σας, που αυτή πρό­τεινε σαν κρη­σφύ­γετο το «Λημέρι» και που καθη­με­ρινά πήγαινε τρόφιμα και πλη­ρο­φο­ρίες στους άντρες του κλι­μα­κίου. Συμπα­ρα­στά­τες της τα αδέλφια της Κλε­άν­θης και Βασίλης Μαλαν­δρής ο Παπα Κλήμης Δια­κο­μα­νώ­λης, οι Κλε­άν­θης και Γιάννης Παπα­στα­μά­της, τα αδέλφια Στάθη και Παναγή Μπάλλη, ο Νίκος Ηρωνίας και τόσοι άλλοι. Επίσης ο γνωστός σε όλους για την αντι­στα­σιακή του δράση Πέτρος Σταυ­ρια­νά­κης που μετέ­φερε κρυφά στο χωριό με το φορτηγό του ασυρ­μά­τους και αντι­στα­σιακό υλικό με κίνδυνο να πιαστεί και να εκτε­λε­στεί από τους Γερ­μα­νούς.

Ένα ολό­κληρο χωριό, για δυο σχεδόν χρόνια βοη­θούσε και στήριξε τους κατα­σκό­πους, με τα γερ­μα­νικά στρα­τεύ­ματα δίπλα τους, δίνο­ντας πολύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρίες για την έκβαση του πολέμου στους Συμ­μά­χους.

Νιώθω, όπως και όλοι μας, δέος και σεβασμό για την πίστη αυτών των ανθρώ­πων στην ελευ­θε­ρία και στα ιδανικά της ανε­ξαρ­τη­σίας και της ελευ­θε­ρίας. Απο­τί­ουμε τιμή και σεβασμό σε αυτούς τους αγω­νι­στές της ελευ­θε­ρίας και εύχομαι του χρόνου, όπως και το 2019 που ήμουν παρών στις πολύ συγκι­νη­τι­κές εκδη­λώ­σεις μνήμης που διορ­γα­νώ­θη­καν τότε, να απο­δώ­σουμε με τον κατάλ­ληλο τρόπο και με κοινό τις ευχα­ρι­στίες μας και την ευγνω­μο­σύ­νης στους ήρωες της σύγ­χρο­νης Δωδε­κα­νη­σια­κής ιστο­ρίας, μιας τοπικής ιστο­ρίας που έχουμε χρέος να κατα­γρά­ψουμε και να μετα­δώ­σουμε στις επό­με­νες γενιές.