Μονογονεϊκή οικογένεια: Το φαινόμενο της «γονεοποίησης» του παιδιού

Η Χ. είναι 15 ετών. Ζει με τη μη­τέ­ρα της και την αδερ­φή της. Δεν έχει σχέ­σεις με τον πα­τέ­ρα της τα τε­λευ­ταία 5 χρό­νια. Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα αι­σθά­νε­ται αρ­κε­τά πιε­σμέ­νη. Φαί­νε­ται να μην κα­τα­λα­βαί­νει το γιατί, αλλά καθώς μι­λά­ει αι­σθά­νε­ται όλο και πιο έντο­να το βάρος των ευ­θυ­νών. Να φρο­ντί­σει τα αδέρ­φια της, να είναι τυ­πι­κή. Φο­βά­ται και για τα οι­κο­νο­μι­κά δε­δο­μέ­να που της με­τα­φέ­ρει η μη­τέ­ρα της. Λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά «δεν μου λέει πρέ­πει να το κά­νεις, αλλά νιώθω υπεύ­θυ­νη Αι­σθά­νο­μαι ότι με αυτό τον τρόπο, τη βοη­θάω».

Δεν είναι σπά­νια πε­ρί­πτω­ση παι­διά μο­νο­γο­νεϊ­κών οι­κο­γε­νειών να παίρ­νουν επάνω τους το βάρος της ευ­θύ­νης της οι­κο­γέ­νειας. Φυ­σι­κά, αυτό δεν είναι κάτι που αφορά μόνο στις μο­νο­γο­νεϊ­κές οι­κο­γέ­νειες, αλλά ο κίν­δυ­νος είναι αυ­ξη­μέ­νος. Συχνά μπο­ρεί ο μο­νο­γο­νέ­ας να αι­σθά­νε­ται αδύ­να­μος και αβο­ή­θη­τος. Αυτό είναι κα­τα­νοη­τό μέσα σε ένα πλαί­σιο που έρ­χε­ται αντι­μέ­τω­πος με αρ­κε­τές ευ­θύ­νες και ανά­γκες, τις οποί­ες έχει μόνος να φέρει εις πέρας χωρίς την υπο­στή­ρι­ξη του άλλου γονέα. Αν όμως αυτό το αί­σθη­μα με­τα­τρα­πεί σε μια κα­τά­στα­ση, η οποία κα­θη­με­ρι­νά και δια­χρο­νι­κά απα­σχο­λεί την οι­κο­γέ­νεια, εν­δέ­χε­ται η πλη­ρο­φο­ρία αυτή να με­τα­φρα­στεί από το παιδί ως ανά­γκη να πα­ρέμ­βει και να πάρει το ίδιο το ρόλο του άλλου γονέα, σε μια προ­σπά­θεια στή­ρι­ξης της οι­κο­γέ­νειας.

 

Με­γα­λώ­νο­ντας λοι­πόν με ένα γονέα εάν εκεί­νος αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί ώστε να πα­ρέ­χει ασφα­λές και στα­θε­ρό πλαί­σιο με ενή­λι­κη στάση, δη­μιουρ­γεί­ται μια ανά­γκη κά­λυ­ψης της θέσης του κενού που έχει δη­μιουρ­γη­θεί. Είναι αυτό που συχνά ονο­μά­ζου­με ως παιδί «υπερ­γο­νιό» ή ως «γο­νε­ο­ποί­η­ση».

 

Το παιδί μπαί­νει σε ρόλο γονέα στη θέση του γονέα. Δη­μιουρ­γεί­ται ένα αί­σθη­μα ευ­θύ­νης απέ­να­ντί του, συχνά και προς τα αδέρ­φια εφό­σον αυτά υπάρ­χουν. Η κα­τά­στα­ση αυτή είναι πι­θα­νό να πυ­ρο­δο­τή­σει άγχος, θυμό, ο οποί­ος όμως ταυ­τό­χρο­να ενο­χο­ποιεί­ται και πι­θα­νόν να μην εκ­φρά­ζε­ται. Άγχος γιατί οι απαι­τή­σεις που θέτει πλέον στον εαυτό του δεν αντι­στοι­χούν στη δική του θέση στην οι­κο­γέ­νεια, στην ηλι­κία και την ανα­πτυ­ξια­κή του φάση. Ενώ ο θυμός γιατί εν­δό­μυ­χα θα ήθελε ο γο­νέ­ας να μπο­ρεί να αντα­πε­ξέλ­θει και το ίδιο το παιδί να μην χρειά­ζε­ται να βρε­θεί σε αυτό το ρόλο.

 

Πι­θα­νά τα παι­διά αυτά να γί­νουν πιο υπεύ­θυ­να να δί­νουν την αί­σθη­ση ενός από­το­μου με­γα­λώ­μα­τος. Αυτό πολ­λές φορές μά­λι­στα διευ­κο­λύ­νει τον γονέα σε πρα­κτι­κό επί­πε­δο, οπότε με τη σειρά του ενι­σχύ­ει ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο. Το πρό­βλη­μα είναι όταν ξε­περ­νά τα όρια και την αντο­χή του παι­διού και αρ­χί­ζει να παίρ­νει δια­στά­σεις προ­σω­πι­κής δυ­σκο­λί­ας, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αφορά μια δυ­σλει­τουρ­γία της οι­κο­γέ­νειας. Κα­τα­γρά­φει την επι­βά­ρυν­σή του με ενοχή και αυτό διο­γκώ­νει ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο τα δύ­σκο­λα συ­ναι­σθή­μα­τα με τα οποία έρ­χε­ται σε επαφή.

 

Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό ο μο­νο­γο­νέ­ας να λάβει την υπο­στή­ρι­ξη που χρειά­ζε­ται προ­κει­μέ­νου να στα­θεί στις νέες συν­θή­κες. Η υπο­στή­ρι­ξη μπο­ρεί να αφορά τόσο το ευ­ρύ­τε­ρο κοι­νω­νι­κό δί­κτυο όπως οι­κο­γέ­νεια, φί­λους, εκ­παι­δευ­τι­κούς όσο και σε ψυ­χο­λο­γι­κό επί­πε­δο με την ανα­ζή­τη­ση ει­δι­κού ψυ­χι­κής υγεί­ας, αν αι­σθά­νε­ται ότι δε μπο­ρεί να τα βγά­λει πέρα.

 

Συ­νο­λι­κά, έχει νόημα να επι­τρα­πεί στο παιδί να δια­τη­ρή­σει την παι­δι­κό­τη­τά του και να μην ενι­σχυ­θεί η κά­λυ­ψη της απου­σί­ας του άλλου γονέα είτε σε πρα­κτι­κό είτε σε συ­ναι­σθη­μα­τι­κό επί­πε­δο.

Το παιδί αυτό δε θα πει εύ­κο­λα ότι δυ­σκο­λεύ­ε­ται, καθώς έχει τον τίτλο εκεί­νου που πρέ­πει να τα κα­τα­φέρ­νει. Αυτό ο γο­νέ­ας έχει να το λάβει υπόψη.

Δω­ρε­άν Δια­δι­κτυα­κή Ομάδα Γο­νέ­ων

από το Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο της Ένω­σης «Μαζί για το Παιδί»

Στο πλαί­σιο των νέων ομά­δων γο­νέ­ων που διορ­γα­νώ­νει το Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο για γο­νείς, παι­διά και εφή­βους της Ένω­σης «Μαζί για το Παιδί» θα λει­τουρ­γή­σει:

• Ομάδα στή­ρι­ξης για ΜΟ­ΝΟ­ΓΟ­ΝΕΪ­ΚΕΣ Οι­κο­γέ­νειες (έως 18ετών): Κάθε Τε­τάρ­τη 11:00- 12:30. Έναρ­ξη: Τε­τάρ­τη 10 Φε­βρουα­ρί­ου

 

Στό­χος Ομά­δας

H εκ­παί­δευ­ση και η κα­θο­δή­γη­ση των γο­νέ­ων σε πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά μο­ντέ­λα γο­νι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς. Με τη βο­ή­θεια των συ­ντο­νι­στών γί­νε­ται διε­ρεύ­νη­ση διά­φο­ρων εναλ­λα­κτι­κών τρό­πων προ­σέγ­γι­σης σε θέ­μα­τα που δυ­σκο­λεύ­ουν τους γο­νείς, έτσι ώστε να απο­κτή­σουν κα­ταλ­λη­λό­τε­ρα «ερ­γα­λεία» για την ενί­σχυ­ση του ρόλου τους καθώς και να επι­τύ­χουν μία πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή επι­κοι­νω­νία ανά­με­σα στα μέλη της οι­κο­γέ­νειας.

Πα­ράλ­λη­λα, τα μέλη της ομά­δας, εμπλου­τί­ζουν τις δε­ξιό­τη­τές τους στην αντι­με­τώ­πι­ση πρα­κτι­κών αλλά και συ­ναι­σθη­μα­τι­κών δυ­σκο­λιών που αντι­με­τω­πί­ζουν με τα παι­διά τους, μέσα από το μοί­ρα­σμα, την αλ­λη­λε­πί­δρα­ση και την ανταλ­λα­γή εμπει­ριών με­τα­ξύ τους.

 

Γε­νι­κές ση­μειώ­σεις

Η ομάδα έχει χα­ρα­κτή­ρα ψυ­χο­εκ­παι­δευ­τι­κό, συ­γκε­κρι­μέ­νη θε­μα­το­λο­γία και διάρ­κεια 4 εβδο­μα­διαί­ων συ­να­ντή­σε­ων διάρ­κειας 1,5 ώρας.

• Η συμ­με­το­χή και στις 4 συ­να­ντή­σεις είναι απα­ραί­τη­τη εκτός σο­βα­ρού απρο­ό­πτου.

• Η ομάδα έχει κλει­στό χα­ρα­κτή­ρα, δεν θα γί­νουν δε­κτές συμ­με­το­χές έπει­τα από την 1η συ­νά­ντη­ση

• Η συμ­με­το­χή στις ομά­δες είναι ΔΩ­ΡΕ­ΑΝ.

Εί­σο­δος Ελεύ­θε­ρη – Απαι­τεί­ται εγ­γρα­φή για κα­το­χύ­ρω­ση θέσης: Εγ­γρα­φή ΕΔΩ

 

Πλη­ρο­φο­ρί­ες: στην Τη­λε­φω­νι­κή Γραμ­μή 115 25 ή στο email: [email protected]

 

Τρόπoς Διε­ξα­γω­γής: Μέσω της ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας ZOOM. Διευ­κρι­νί­σεις και οδη­γί­ες θα στα­λούν στους τε­λι­κούς συμ­με­τέ­χο­ντες έπει­τα από τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία.

 

 

Λίγα λόγια για τη Γραμ­μή 115 25& το Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο της Ένω­σης «Μαζί για το Παιδί»

 

Η πα­νελ­λα­δι­κή Γραμ­μή 115 25 του Μαζί για το Παιδί, είναι μια τη­λε­φω­νι­κή γραμ­μή βο­ή­θειας που απευ­θύ­νε­ται σε παι­διά, εφή­βους, γο­νείς και εκ­παι­δευ­τι­κούς.

Έχει συμ­βου­λευ­τι­κό και πα­ρα­πεμ­πτι­κό χα­ρα­κτή­ρα και προ­σφέ­ρει δω­ρε­άν τις ακό­λου­θες υπη­ρε­σί­ες:

• Συμ­βου­λευ­τι­κή για οποιο­δή­πο­τε πρό­βλη­μα αντι­με­τω­πί­ζει ένα παιδί ή ένας έφη­βος έως 18 ετών

• Λήψη ανώ­νυ­μων & επώ­νυ­μων κα­ταγ­γε­λιών για πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης ανη­λί­κων

• Πα­ρα­πο­μπές & ενη­μέ­ρω­ση για υπη­ρε­σί­ες που προ­σφέ­ρουν άλλοι φο­ρείς για το παιδί και την οι­κο­γέ­νεια σε πα­νελ­λα­δι­κό επί­πε­δο

• Πλη­ρο­φο­ρί­ες για τις υπη­ρε­σί­ες της Ένω­σης και των μελών της

Πα­ράλ­λη­λα με την Συμ­βου­λευ­τι­κή γραμ­μή λει­τουρ­γεί και Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο για γο­νείς το οποίο διορ­γα­νώ­νει δω­ρε­άν ομά­δες γο­νέ­ων για τη στή­ρι­ξη και την κα­θο­δή­γη­ση τους, καθώς και δω­ρε­άν ψυχο-εκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια με στόχο την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και ενη­μέ­ρω­ση τους.

 

Ταυ­τό­χρο­να, πραγ­μα­το­ποιού­νται συ­νε­δρί­ες δια ζώσης, είτε με όλη την οι­κο­γέ­νεια, τους γο­νείς, ή τους εφή­βους με στόχο την ψυ­χο­λο­γι­κή στή­ρι­ξη και κα­θο­δή­γη­ση γο­νέ­ων, παι­διών & εφή­βων για πλη­θώ­ρα θε­μά­των (σχο­λι­κά προ­βλή­μα­τα, εφη­βεία, δια­χεί­ρι­ση σχέ­σε­ων, ρόλων και συ­ναι­σθη­μά­των κ.α.).

Επί­σης, λει­τουρ­γούν δια­δι­κτυα­κές ομά­δες και σε­μι­νά­ρια στή­ρι­ξης γο­νέ­ων.

 

Ωρά­ριο λει­τουρ­γί­ας και επι­κοι­νω­νία: Η πα­νελ­λα­δι­κή Γραμ­μή 115 25 της Ένω­σης Μαζί για το Παιδί λει­τουρ­γεί, από Δευ­τέ­ρα έως Πα­ρα­σκευή 9:00-21:00.

Οι κλή­σεις στη «Γραμ­μή 115 25» είναι εμπι­στευ­τι­κές και δεν ηχο­γρα­φού­νται, ενώ το επι­στη­μο­νι­κό της προ­σω­πι­κό απαρ­τί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά από ψυ­χο­λό­γους, συμ­βού­λους ψυ­χι­κής υγεί­ας και κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς που δε­σμεύ­ο­νται από κώ­δι­κα δε­ο­ντο­λο­γί­ας για την τή­ρη­ση απορ­ρή­του. Τη­λε­ο­πτι­κό σποτ Γραμ­μής: https://youtu.be/6Vurai6rRF8