Εθνική Τράπεζα: Ετσι θα ανακάμψει ο τουρισμός το 2021

Οτου­ρι­σμός είναι ο κλάδος που έχει δεχθεί το εντο­νό­τερο πλήγμα από τη συνε­χι­ζό­μενη παν­δη­μία του κορο­νοϊού, που ανέκοψε την ισχυρά ανοδική πορεία των του­ρι­στι­κών ροών στην Ελλάδα κατά την τελευ­ταία 8ετία.

Καθώς η υγειο­νο­μική κρίση δημιουρ­γεί νέες τάσεις στην επιλογή ταξι­διω­τι­κών προ­ο­ρι­σμών (απαι­τώ­ντας αντα­γω­νι­στι­κές υπη­ρε­σίες σε όρους ασφά­λειας και ποιό­τη­τας), διαρ­θρω­τικά ζητή­ματα των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων (κυρίως η έμφαση στο μοντέλο μαζικού του­ρι­σμού) ανά­γο­νται σε άμεσες στρα­τη­γι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες, σύμφωνα με έρευνα της Εθνικής Τρά­πε­ζας.

Συγκε­κρι­μένα, στη νέα μελέτη της Διεύ­θυν­σης Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνικής Τρά­πε­ζας διε­ρευ­νώ­νται οι προ­κλή­σεις των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων στην μετά κορο­νοϊού εποχή, ενώ παράλ­ληλα εξε­τά­ζο­νται οι απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες που θα κατα­στή­σουν τον κλάδο αντα­γω­νι­στικό στις νέες συν­θή­κες, υπό το πρίσμα του Σχεδίου Ανά­καμ­ψης για την Ελλη­νική Οικο­νο­μία.

Η παν­δη­μία που προ­κλή­θηκε από την covid-19 και τα μέτρα που λήφθη­καν για την αντι­με­τώ­πισή της έπληξαν την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία, έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους σε συμβολή κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας (με τις του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις να καλύ­πτουν το ¼ των εξα­γω­γών αγαθών και υπη­ρε­σιών).

Ειδι­κό­τερα, ο κύκλος εργα­σιών των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων σχεδόν μηδε­νί­στηκε στο τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου 2020, ενώ στο καλύ­τερο δίμηνο της φετινής περιό­δου (Αυγ.-Σεπτ.) σημεί­ωσε πτώση της τάξης του 60% (-35% για τα ξενο­δο­χεία που λει­τούρ­γη­σαν), έναντι μέσης πτώσης 12% στον λοιπό επι­χει­ρη­μα­τικό τομέα. Βάσει αυτής της δυσμε­νούς εικόνας, η ζήτηση του κλάδου ανα­μέ­νε­ται να σημειώ­σει ετήσια πτώση της τάξης του 75% (-80% από το εξω­τε­ρικό και 45% από την Ελλάδα), οδη­γώ­ντας σε απώ­λειες του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων της τάξης των €15 δις για την ελλη­νική οικο­νο­μία το 2020. Όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στα ευρή­ματα της έρευνας της ΕΤΕ σε μικρο­με­σαία ξενο­δο­χεία, το μεγα­λύ­τερο πλήγμα από την παν­δη­μία δέχτη­καν τα νησιά, κυρίως λόγω υψηλής εξάρ­τη­σης από του­ρί­στες εξω­τε­ρι­κού (που λόγω περιο­ρι­σμών στις διε­θνείς μετα­κι­νή­σεις πιέ­στη­καν περισ­σό­τερο). Ως θετικό σημειω­νε­ται, ότι παρά τη σφο­δρό­τητα της κρίσης, τα νησιω­τικά ξενο­δο­χεία έχουν ισχυρό οπλο­στά­σιο για τη μετά­βαση στην επόμενη μέρα (δηλαδη, υγιή σε μεγάλο βαθμό χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική εικόνα προ κρισης, και πρό­σφατα πραγ­μα­το­ποι­θεί­σες επεν­δύ­σεις ανα­βάθ­μι­σης ποιό­τη­τας).

Η επέλαση της παν­δη­μίας φαί­νε­ται να προ­κα­λεί μετα­βο­λές στα κρι­τή­ρια επι­λο­γής ταξι­διω­τι­κών προ­ο­ρι­σμών, με την παροχή ποιο­τι­κών υπη­ρε­σιών και την εξα­σφά­λιση υγειο­νο­μι­κής ασφά­λειας να αποκτά εξέ­χουσα σημασία (προ­τε­ραιό­τητα για το ½ των του­ρι­στών στις βασικές χώρες προ­έ­λευ­σης). Έτσι, η νέα κανο­νι­κό­τητα ανα­μέ­νε­ται να είναι αρκετά δια­φο­ρε­τική σε σχέση με το παρελ­θόν, με αυξη­μένο αντα­γω­νι­σμό όσον αφορά την προ­σέλ­κυση ξένων του­ρι­στών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα είναι ευκαι­ρία να απα­γκι­στρω­θεί από το μοντέλο μαζικού του­ρι­σμού που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντονα στοι­χεία επο­χι­κό­τη­τας, υψηλό ποσοστό ξενο­δο­χείων χαμηλής ποιό­τη­τας και εξάρ­τηση από πρα­κτο­ρεία εξω­τε­ρι­κού. Ο μετα­σχη­μα­τι­σμός του κλάδου χρειά­ζε­ται επέν­δυση σε ποιο­τι­κές υπη­ρε­σίες και υπο­δο­μές, με παράλ­ληλη προ­ώ­θηση ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος που θα αφορά όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση απαι­τού­νται ενέρ­γειες:

• Από την πλευρά των επι­χει­ρή­σεων, χρειά­ζε­ται στρα­τη­γική στό­χευση για την αύξηση πολυ­τε­λών ξενο­δο­χείων, δεδο­μέ­νου ότι οι μονάδες 4-5 αστέρων καλύ­πτουν 23% των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων, έναντι 65% στη Μεσό­γειο. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι η τάση ανα­βάθ­μι­σης είναι ήδη εμφανής, καθώς οι συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες σημεί­ω­σαν αύξηση 57% την τελευ­ταία δεκα­ε­τία στην Ελλάδα (με διπλα­σια­σμό των ξενο­δο­χείων 5 αστέρων), έναντι μείωσης 15% σε μονάδες 1-2 αστέρων. Τα πολυ­τελή ξενο­δο­χεία μπορούν να προ­σελ­κύ­σουν του­ρί­στες υψηλής δαπάνης ενώ παράλ­ληλα παρου­σιά­ζουν καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις από χαμη­λό­τε­ρης ποιό­τη­τας ξενο­δο­χεία. Συγκε­κρι­μένα, φάνηκαν πιο ανθε­κτικά στην τρέ­χουσα κρίση (με 62% του τομέα να έχει υγιή στό­χευση, έναντι 27% για ξενο­δο­χεία 1-2 αστέρων), ενώ ανα­μέ­νουν μικρό­τερη πτώση πωλή­σεων το 2020 (35%, έναντι 50% για τα 1-2 αστέρων).
• Επι­τα­κτική κρί­νε­ται επίσης η επίλυση δια­χρο­νι­κών ζητη­μά­των ελλι­πούς δια­σύν­δε­σης των νησιών με τους τόπους προ­έ­λευ­σης των του­ρι­στών. Ειδι­κό­τερα, βάσει της έρευνας της ΕΤΕ, το 60% των ξενο­δο­χεια­κών ΜμΕ σε νησιά δηλώνει πως η δια­σύν­δεση απο­τε­λεί τρο­χο­πέδη στην δρα­στη­ριό­τητά τους, ενώ σαν βασική ευκαι­ρία ανά­πτυ­ξης ανα­γνω­ρί­ζουν την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών λιμα­νιών και αερο­δρο­μίων της χώρας. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι αυτή η δια­πί­στωση από την πλευρά των επι­χει­ρή­σεων συμ­βα­δί­ζει με τα συμπε­ρά­σματα του Σχεδίου Ανά­πτυ­ξης για τον κλάδο (έκθεση Πισ­σα­ρίδη, Νοέμ­βριος 2020), καθώς η ανα­βάθ­μιση υπο­δο­μών υπο­γραμ­μί­ζε­ται ως μία από τις βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες για τη μελ­λο­ντική ανά­πτυξη του κλάδου. Η «συμ­φω­νία» ακα­δη­μαϊ­κών και αγοράς για την ενδε­δειγ­μένη κατεύ­θυνση που πρέπει να ακο­λου­θη­θεί παρέχει ένα καθαρό μήνυμα πολι­τι­κής.