Brain drain – Μητσοτάκης : Πρόσκληση σε Έλληνες του εξωτερικού να επιστρέψουν και να εργαστούν στην Ελλάδα

Πρό­σκληση σε όσους επι­θυ­μούν να εργα­στούν με έδρα την Ελλάδα (Έλληνες του εξω­τε­ρι­κού αλλά και πολίτες ξένων χωρών) ώστε να εκμε­ταλ­λευ­τούν τις μεγάλες ευκαι­ρίες που ανοί­γο­νται ήδη, στο δρόμο για την επόμενη μέρα μετά την παν­δη­μία, απηύ­θυνε σήμερα ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, σε τηλε­διά­σκεψη με Έλληνες που ζουν και εργά­ζο­νται εκτός Ελλάδας, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. «Η εικόνα της Ελλάδας αλλάζει. Ίσως αλλάζει -τολμώ να πω- και πιο γρήγορα από ό,τι φαντα­ζό­μα­σταν ότι αυτό μπο­ρούσε να συμβεί» τόνισε.

Ανα­φε­ρό­με­νος στη νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία της κυβέρ­νη­σης, η οποία απα­σχο­λεί ήδη τα διεθνή Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης και δίνει σειρά κινή­τρων για την αντι­στροφή του brain drain, την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων και την πρό­σκληση πολιτών ξένων χωρών για να εγκα­τα­στα­θούν και να εργά­ζο­νται από την Ελλάδα, ο Πρω­θυ­πουρ­γός υπο­γράμ­μισε:

«Έχουμε απο­φα­σί­σει ότι η οικο­νο­μική ανά­πτυξη από μόνη της και οι θέσεις εργα­σίας οι οποίες θα δημιουρ­γη­θούν στη χώρα μας, πιθανώς, να μην επαρ­κούν. Και απο­φα­σί­σαμε και θα νομο­θε­τή­σουμε εντός της εβδο­μά­δας κάποια πιο συγκε­κρι­μένα κίνητρα σχετικά με την φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση, όσων ήταν τα τελευ­ταία χρόνια φορο­λο­γι­κοί κάτοι­κοι του εξω­τε­ρι­κού και επι­λέ­ξουν να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα μας τον επόμενο χρόνο: Μείωση κατά 50% του φόρου εισο­δή­μα­τος για τα επόμενα 7 χρόνια, είτε αν μετα­φερ­θεί η θέση εργα­σίας στην Ελλάδα είτε αν έρθετε ως ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες, ως μισθω­τοί, σε άλλη επαγ­γελ­μα­τική απα­σχό­ληση στην πατρίδα μας. Είναι, πιστεύω, ένα σημα­ντικό κίνητρο για να μπο­ρέ­σουμε αυτήν την κρίσιμη χρονιά -που πιστεύω ότι μετά την παν­δη­μία του Covid θα κάνουμε ένα μεγάλο ανα­πτυ­ξιακό άλμα- να προ­σελ­κύ­σουμε στην πατρίδα μας και ανθρώ­πινο κεφά­λαιο, το οποίο τόσο χρεια­ζό­μα­στε».

Οι συμ­με­τέ­χο­ντες στη συζή­τηση έθεσαν σειρά ερω­τη­μά­των στον Πρω­θυ­πουργό. Ο Αυγου­στί­νος Γαλιάσ­σος, που εργά­ζε­ται στο Ηνωμένο Βασί­λειο και πήρε πρώτος το λόγο, εξέ­φρασε τον προ­βλη­μα­τι­σμό του για το μισθό που μπορεί να έχει ένας εργα­ζό­με­νος στη χώρα μας, ενώ ο Σπύρος Καβ­βα­δίας που είναι ορκωτός λογι­στής σε πολυ­ε­θνική εται­ρεία στην Ελβετία, επε­σή­μανε το ζήτημα της στα­θε­ρό­τη­τας στο εργα­σιακό περι­βάλ­λον. Χαρα­κτή­ρισε θετικό βήμα τη μείωση της φορο­λο­γίας, ζητώ­ντας αυτό να εφαρ­μο­στεί όχι μόνο για τα φυσικά πρόσωπα που θέλουν να έρθουν στη χώρα μας, αλλά και για όλους όσοι θέλουν να ανοί­ξουν επι­χει­ρή­σεις.

Όπως πρό­τεινε ο κ. Καβ­βα­δίας, αυτό μπορεί να γίνει με τη διευ­κό­λυνση χορή­γη­σης δανείων, όχι μόνο στις επι­χει­ρή­σεις, αλλά και στα μέλη των οικο­γε­νειών των ανθρώ­πων που θα έρθουν να ζήσουν και να εργα­στούν στην Ελλάδα. Η στα­θε­ρό­τητα, το οικο­νο­μικό και η προ­ο­πτική ήταν και για τον Νίκο Κουτρή το τρί­πτυχο για να επι­στρέ­ψει κάποιος στη χώρα μας. Ο κ. Κουτρής, που έφυγε το 2015 για την Ιρλαν­δία όπου εργά­ζε­ται στο δίκτυο LinkedIn, κλεί­νο­ντας δύο επι­χει­ρή­σεις στη χώρα μας λόγω της επι­βο­λής των capital controls, τόνισε πως οι Έλληνες που εργά­ζο­νται στο εξω­τε­ρικό θεωρούν τον εαυτό τους, πολίτες του κόσμου και ότι η πρό­σκληση δεν θα πρέπει να αφορά μόνο αυτούς, αλλά και επι­χει­ρή­σεις που προ­σφέ­ρουν εξει­δι­κευ­μέ­νες θέσεις εργα­σίας.

Την ίδια άποψη εξέ­φρασε και ο Άλεξ Φουρλής, που εργά­ζε­ται στο Λονδίνο και έφυγε όπως είπε από τη χώρα το 2015, έπειτα από μια συνά­ντηση που είχε στο Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών επί ΣΥΡΙΖΑ. «Το δύσκολο είναι από που θα ξεκι­νή­σεις. Κλειδί είναι οι επεν­δύ­σεις που προ­σφέ­ρουν υψηλές θέσεις εργα­σίας. Όποιος θέλει να επι­στρέ­ψει κοιτά που θα δου­λέ­ψει και τι χρήματα δίνουν οι εται­ρίες. Οι επεν­δύ­σεις θα πρέπει να είναι στο­χευ­μέ­νες, ώστε η μία επέν­δυση να τρο­φο­δο­τεί την άλλη», σημεί­ωσε ο κ. Φουρλής, ο οποίος εκτί­μησε ότι μια τέτοια προ­σπά­θεια θέλει χρόνο και όχι ανα­τρο­πές που προ­κύ­πτουν μετά από εκλογές.

«Τα φορο­λο­γικά κίνητρα είναι εντάξει, αλλά το πιο σημα­ντικό είναι το πως θα μας αντι­με­τω­πί­ζει το κράτος», τόνισε ο Έκτορας Χαν­δα­κάς που εργά­ζε­ται στη Γαλλία. Όπως υπο­γράμ­μισε ο κ. Χαν­δα­κάς, αυτό που θέλει κάποιος για να επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα, είναι αξιο­κρα­τία και ένα κράτος σύμμαχο. «Τα έχουμε κατα­φέ­ρει με πολύ δουλειά, αλλά και ένα κλίμα που μας επι­τρέ­πει να κάνουμε πράγ­ματα. Θέλουμε μια αξιο­πρεπή δουλειά με εξω­στρέ­φεια», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

«Μια συνά­ντηση σε δημόσια υπη­ρε­σία, έγινε εύκολη η ενσω­μά­τωσή μας εδώ», μετέ­φερε από την Ιταλία τη δική του εμπει­ρία ο Αλέ­ξαν­δρος Καρα­φυλ­λί­δης, που ζει και εργά­ζε­ται στο Μιλάνο για εται­ρεία γνωστής μπύρας με έδρα τη Δανία. Ο κ. Καρα­φυλ­λί­δης ανέφερε πως η ψηφιακή υποδομή μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει μεγάλο ρόλο στην προ­σέλ­κυση εργα­ζο­μέ­νων στην Ελλάδα, ενώ πρό­τεινε το φορο­λο­γικό καθε­στώς να ισχύσει και για ανθρώ­πους που θα έρθουν να μείνουν στη χώρα μας και να προ­σφέ­ρουν την εργασία τους σε ξένες αγορές.

Την Ελλάδα ως χώρα δια­μο­νής εργα­ζο­μέ­νων που προ­σφέ­ρουν έργο ή εξε­λίσ­σουν μεγα­λύ­τερα projects για το εξω­τε­ρικό συνέ­στησε και η Ελομίδα Βισβίκη από τη Νέα Υόρκη, η οποία με τον Αμε­ρι­κανό σύζυγό της, σκο­πεύ­ουν να προ­τεί­νουν στους εργα­ζό­με­νους της εται­ρείας τους να έρθουν στη χώρα μας. “Το Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης έχει κάνει τερά­στιους προ­ό­δους στην Ελλάδα, για να βρουν άκρη αυτοί που θα έρθουν να εργα­στούν εκεί”, ανέφερε η κα Βισβίκη.

Από τη Σουηδία, η Μελίνα Γαλεάδη ενη­μέ­ρωσε, πως άνοιξε τη δική της επι­χεί­ρηση εκεί, μέσα σε μια μέρα, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας ως εξαι­ρε­τική την πρω­το­βου­λία του Πρω­θυ­πουρ­γού και της κυβέρ­νη­σης. Ανα­φε­ρό­μενη στις δομές που δημιουρ­γή­θη­καν με γρήγορα βήματα στην Ελλάδα, λόγω του Covid, τόνισε πως θα πρέπει αυτή η προ­σπά­θεια να συνε­χι­στεί και να υπάρξει ένας σχε­δια­σμός για τις θέσεις εργα­σίας και τις δεξιό­τη­τες που απαι­τού­νται με βάση τις τάσεις για τα επόμενα χρόνια (όπως η αει­φό­ρος ανά­πτυξη) που ανα­πτύσ­σο­νται διεθνώς.

Το θέμα της στή­ρι­ξης των οικο­γε­νειών των ανθρώ­πων που θέλουν να έρθουν να εργα­στούν στην Ελλάδα έθιξε και η Ελένη Καρα­μα­λέ­γκου που εργά­ζε­ται σε μεγάλο τηλε­ο­πτικό δίκτυο του Λον­δί­νου ως επι­κε­φα­λής των Social Media.

Πιο συγκε­κρι­μένα, η κα Καρα­μα­λέ­γκου επε­σή­μανε το ζήτημα της στή­ρι­ξης στη φύλαξη των παιδιών, αλλά και της εκπαί­δευ­σής τους, ειδικά στο θέμα της γλώσσας.  Επίσης ανα­φέρ­θηκε και στα συντα­ξιο­δο­τικά προ­γράμ­ματα που παρέ­χο­νται από εται­ρείες του εξω­τε­ρι­κού. “Για να επι­στρέ­ψει κάποιος θα πρέπει να εξα­σφα­λί­σει την καθη­με­ρινή αλλά και τη μακρο­πρό­θε­σμη ποιό­τητα της ζωής του”, τόνισε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Το θέμα της ποιό­τη­τας ζωής τέθηκε από σχεδόν όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες στην τηλε­διά­σκεψη, όπως από την Μαρία  Κατσα­ρού που έχει δική της εται­ρεία στη Μεγάλη Βρε­τα­νία, την οποία όμως είχε ξεκι­νή­σει στην Ελλάδα. Η κα Κατσα­ρού ανα­φέρ­θηκε στις δομές και στο Σύστημα Υγείας. Στο ζήτημα των δομών αλλά και των υπο­δο­μών στάθηκε και ο Γιάννης Ζαφεί­ρης, ο οποίος εργά­ζε­ται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε γνωστή πολυ­ε­θνική εταιρία με έδρα την Ελβετία.

Στη τηλε­διά­σκεψη συμ­με­τείχε και ο επι­κε­φα­λής του Οικο­νο­μι­κού Γρα­φείου του Πρω­θυ­πουρ­γού Αλέξης Πατέλης, που ανα­φέρ­θηκε και στο προ­σω­πικό του παρά­δειγμα, καθώς και ο ίδιος είχε επι­στρέ­ψει πριν λίγα χρόνια, μετά από πολυετή παρα­μονή στο εξω­τε­ρικό για να εργα­στεί στη χώρα μας. Ο κ. Πατέλης επε­σή­μανε πως τα φορο­λο­γικά κίνητρα που θεσμο­θε­τού­νται αφορούν όλους τους εργα­ζό­με­νους που θέλουν να έρθουν στη χώρα μας, ανε­ξαρ­τή­τως εθνι­κό­τη­τας και ότι στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι να δημιουρ­γή­σει ένα σταθερό πλαίσιο για τα επόμενα χρόνια.

*Ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης τόνισε στην αρχή της συζή­τη­σης:*

Καλη­μέρα σας, καλη­μέρα από την Αθήνα. Χαί­ρο­μαι πάρα πολύ που σας βλέπω, έστω και δια­δι­κτυακά. Ήθελα να κάνουμε μία συζή­τηση -κυρίως να ακούσω τις δικές σας σκέψεις- γύρω από ένα θέμα το οποίο μας έχει απα­σχο­λή­σει πολύ στον δημόσιο διάλογο τα τελευ­ταία χρόνια. Και ακούει στο όνομα brain drain.

Είστε όλοι σας επι­τυ­χη­μέ­νοι επαγ­γελ­μα­τίες, δου­λεύ­ετε μακριά από τη χώρα, είτε σε επι­χει­ρή­σεις είτε ως αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι. Και μία από τις πρώτες προ­τε­ραιό­τη­τες που είχε θέσει η κυβέρ­νησή μας, ήταν να δια­μορ­φώ­σουμε ένα πλέγμα κινή­τρων για να μπο­ρέ­σουμε να διευ­κο­λύ­νουμε συμπο­λί­τες μας όπως εσείς -που φύγατε κυρίως στα χρόνια της κρίσης, πρω­τί­στως για επαγ­γελ­μα­τι­κούς λόγους- να επι­στρέ­ψετε στην πατρίδα σας.

Προ­φα­νώς μία τέτοια απόφαση είναι μία απόφαση ζωής και για να την πάρει κάποιος πρέπει να συνυ­πάρ­χουν πολλοί δια­φο­ρε­τι­κοί παρά­γο­ντες. Πιστεύω ότι, παρά την μεγάλη κρίση την οποία περνάει όλος ο πλα­νή­της -και η χώρα μας- με την επι­δη­μία του Covid, η συνο­λι­κό­τερη εικόνα και οι μακρο­πρό­θε­σμες προ­ο­πτι­κές της πατρί­δας μας είναι εξαι­ρε­τικά θετικές. Κυρίως στον τομέα της οικο­νο­μίας αλλά, νομίζω, και στον τομέα της δημό­σιας εικόνας της χώρας στο εξω­τε­ρικό, κάτι για το οποίο ξέρω ότι κι εσείς είστε εξαι­ρε­τικά ευαί­σθη­τοι.

Όμως έχουμε απο­φα­σί­σει ότι η οικο­νο­μική ανά­πτυξη από μόνη της και οι θέσεις εργα­σίας οι οποίες θα δημιουρ­γη­θούν στη χώρα μας πιθανώς, να μην επαρ­κούν. Και απο­φα­σί­σαμε και θα νομο­θε­τή­σουμε, εντός της εβδο­μά­δας, κάποια πιο συγκε­κρι­μένα κίνητρα σχετικά με τη φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση όσων ήταν τα τελευ­ταία χρόνια φορο­λο­γι­κοί κάτοι­κοι του εξω­τε­ρι­κού και επι­λέ­ξουν να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα μας τον επόμενο χρόνο: Μείωση κατά 50% του φόρου εισο­δή­μα­τος για τα επόμενα 7 χρόνια, είτε αν μετα­φερ­θεί η θέση εργα­σίας στην Ελλάδα είτε αν έρθετε ως ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες, ως μισθω­τοί, σε άλλη επαγ­γελ­μα­τική απα­σχό­ληση στην πατρίδα μας. Είναι, πιστεύω, ένα σημα­ντικό κίνητρο για να μπο­ρέ­σουμε αυτήν την κρίσιμη χρονιά -που πιστεύω ότι μετά την παν­δη­μία του Covid θα κάνουμε ένα μεγάλο ανα­πτυ­ξιακό άλμα- να προ­σελ­κύ­σουμε στην πατρίδα μας και ανθρώ­πινο κεφά­λαιο, το οποίο τόσο χρεια­ζό­μα­στε. Διότι παρά το γεγονός ότι στη χώρα μας υπάρχει ακόμα υψηλή ανεργία, πολλές φορές οι δεξιό­τη­τες τις οποίες αναζητά η αγορά εργα­σίας, τα βιο­γρα­φικά τα οποία ψάχνει, μπορεί να μην υπάρ­χουν σε τόσο μεγάλη αφθονία όσο πιστεύ­ουμε.

Και ένα από τα βασικά επι­χει­ρή­ματα τα οποία, εγώ χρη­σι­μο­ποιώ συχνά για να πείσω ξένες εται­ρείες να έρθουν να επεν­δύ­σουν στη χώρα μας -όταν με ρωτούν για το ανθρώ­πινο δυναμικό- ανα­φέ­ρο­μαι από τη μία στο ανθρώ­πινο δυνα­μικό που υπάρχει στην Ελλάδα και από την άλλη ανα­φέ­ρο­μαι στους 500.000 συμπο­λί­τες μας που έφυγαν από την Ελλάδα, που θα ήθελαν υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις να επι­στρέ­ψουν.

Κάνουμε λοιπόν αυτό το βήμα για να κάνουμε τη δυνη­τική σας επι­στροφή πιο εύκολη. Ξέρω ότι, όπως σας είπα, είναι μία πολυ­πα­ρα­γο­ντική απόφαση αυτή του πώς επι­στρέ­φει κάποιος στην πατρίδα του. Και εγώ δούλευα στο εξω­τε­ρικό και κάποια στιγμή απο­φα­σί­σαμε με τη σύζυγό μου να επι­στρέ­ψουμε. Ήθελα όμως να ακούσω από εσάς τις δικές σας σκέψεις, τους δικούς σας προ­βλη­μα­τι­σμούς, πώς βλέπετε εσείς απ’ έξω την Ελλάδα αυτήν την εποχή, τι παρα­πάνω θα μπο­ρού­σαμε ενδε­χο­μέ­νως να κάνουμε και ποιο είναι το δικό σας σκε­πτικό όταν σχε­διά­ζετε τα επόμενα σας βήματα, επαγ­γελ­μα­τικά και προ­σω­πικά. Και πόσο η επι­στροφή στην Ελλάδα είναι αυτή τη στιγμή μέρος των δικών σας επαγ­γελ­μα­τι­κών αλλά και προ­σω­πι­κών σχεδίων.

Σταματώ εδώ, γιατί ο σκοπός είναι να σας ακούσω. Δεν έχουμε συγκε­κρι­μένη σειρά, ούτε πρω­τό­κολλο, είναι μία χαλαρή συζή­τηση, χωρίς ιδιαί­τε­ρους κανόνες, οπότε όποιος θέλει να κάνει την αρχή και να σπάσει τον πάγο.

Τοπο­θέ­τηση του Πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο κλεί­σιμο της συζή­τη­σης:

Καταρ­χάς σας ευχα­ρι­στώ πάρα πολύ για τη συμ­με­τοχή σας στη συζή­τηση. Για τα εξαι­ρε­τικά, δια­φω­τι­στικά, εύστοχα σχόλια τα οποία είναι σαφές ότι είναι αντι­κεί­μενο ενός προ­βλη­μα­τι­σμού που πρώτα απ’ όλα αφορά εσάς και τις οικο­γέ­νειες σας. Αλλά νομίζω προ­σθέ­τετε στη συζή­τηση μία πιο αντι­κει­με­νική, καθαρή ματιά για το τι πραγ­μα­τικά συμ­βαί­νει στην Ελλάδα και το τι πρέπει να γίνει από εδώ και στο εξής.

Επι­τρέψτε μου να πω ότι αυτό το οποίο άκουσα από σας, είναι κάτι το οποίο γνωρίζω και εγώ ως πρόσωπο, ως πολίτης αλλά και ως πολι­τι­κός. Και αυτό είναι ότι το οικο­νο­μικό κίνητρο από μόνο του δεν είναι ποτέ αρκετό για να πάρει κάποιος την απόφαση να επι­στρέ­ψει στη χώρα. Είναι -όπως είπατε- υπο­βοη­θη­τικό αλλά δεν είναι το μόνο. Ενδε­χο­μέ­νως, για κάποιους από εσάς να μην είναι και το πιο σημα­ντικό. Πολύ μεγα­λύ­τερη σημασία έχει αυτό το οποίο είπατε πολλοί από εσάς: Οι μακρο­πρό­θε­σμες προ­ο­πτι­κές της χώρας, εάν έχουμε αφήσει ορι­στικά πίσω μας την κρίση, εάν υπάρχει πολι­τική στα­θε­ρό­τητα, εάν τελικά υπάρχει αξιο­κρα­τία, ένα απο­τε­λε­σμα­τικό κράτος και μία οικο­νο­μία η οποία μπορεί να προ­σφέ­ρει περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες απα­σχό­λη­σης από αυτές που προ­σφέ­ρει σήμερα.

Και πρέπει να σας πω ότι εκεί ακριβώς είναι στραμ­μένη όλη η ενέρ­γεια η δική μου και της κυβέρ­νη­σης, για να δημιουρ­γή­σει αυτή τη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα. Στο μεν κομμάτι της ανά­πτυ­ξης η χώρα σήμερα αντι­με­τω­πί­ζει την παν­δη­μία του κορο­νοϊού. Πηγαί­ναμε πολύ καλά πριν τον κορο­νοϊό και πιστεύω ότι θα πάμε και πολύ καλά μετά τον κορο­νοϊό και θα είμαστε από τις χώρες που θα βγουν πιο ισχυρές μετά τον κορο­νοϊό. Αλλά αν ρίξετε μία ματιά και στην Έκθεση Πισ­σα­ρίδη, την οποία δώσαμε στη δημο­σιό­τητα τις τελευ­ταίες μέρες, θα δια­πι­στώ­σετε ότι συγκρο­τεί επί της ουσίας ένα συνε­κτικό σχέδιο μεγάλων, πολύ τολ­μη­ρών αλλαγών που πρέπει να γίνουν στην πατρίδα μας προ­κει­μέ­νου να φτά­σουμε από το σημείο που βρι­σκό­μα­στε, στο σημείο που θέλουμε να είμαστε.

Και ποιο είναι το σημείο που θέλουμε να είμαστε; Μία εξω­στρε­φής, αντα­γω­νι­στική οικο­νο­μία στην αιχμή των εξε­λί­ξεων, στην αιχμή της τεχνο­λο­γίας, στην αιχμή της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, η οποία ταυ­τό­χρονα όμως θα συνο­δεύ­ε­ται από ένα απο­τε­λε­σμα­τικό κράτος και από μία ποιό­τητα ζωής που θα δια­τη­ρεί αυτά τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά που κάνουν την Ελλάδα τόσο δια­φο­ρε­τική, τόσο όμορφη στα μάτια όχι μόνο τα δικά μας, των Ελλήνων, αλλά και όσων θέλουν ενδε­χο­μέ­νως να έρθουν, να ζήσουν και να εργα­στούν στην Ελλάδα.

Θα συμ­φω­νήσω απόλυτα με αυτό το οποίο είπε η Ελομίδα βλέ­πουμε τον κορο­νοϊό ως μια μεγάλη ευκαι­ρία. Σε μία εποχή που μπορείς να δου­λέ­ψεις από παντού, γιατί να μην δου­λέ­ψεις από την Ελλάδα, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι πλη­ρού­νται κάποιες βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις; Η ποιό­τητα ζωής εν τη ευρεία έννοια θα αρχίσει να παίζει ολοένα και μεγα­λύ­τερο ρόλο, ειδικά για ανθρώ­πους, Έλληνες και πολίτες του κόσμου, που αισθά­νο­νται ότι μπορούν να ζήσουν και να δου­λέ­ψουν από παντού. Και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα θέλουμε να το εκμε­ταλ­λευ­τούμε.

Αλλά για να μπο­ρέ­σουμε να το κάνουμε πρέπει να πλη­ρού­νται μία σειρά από βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Ανα­φερ­θή­κατε, πολλοί από εσάς, στο κράτος. Κάνουμε πολύ μεγάλα βήματα και πολύ γρήγορα βήματα στην ψηφιο­ποί­ηση της επι­κοι­νω­νίας των πολιτών και των επι­χει­ρή­σεων με το κράτος. Πίσω από το gov.gr κρύ­βε­ται πραγ­μα­τικά μία επα­νά­σταση που δεν έχει να κάνει μόνο με το interface. Αυτό το οποίο βλέπετε έχει να κάνει με όλες τις δια­δι­κα­σίες που κρύ­βο­νται από πίσω, είναι ο καλύ­τε­ρος και ο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κός τρόπος να πολε­μή­σουμε τον βραχνά της ελλη­νι­κής κρα­τι­κής γρα­φειο­κρα­τίας.

Αντί­στοιχα βήματα γίνο­νται και σε πολλούς άλλους τομείς. Ανα­φερ­θή­κατε στο παρά­δειγμα, ας πούμε, της υγείας και πώς η παν­δη­μία ήταν μία ευκαι­ρία να ξανα­δούμε τις αδυ­να­μίες αλλά και τα δυνατά σημεία του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας. Πολλές από εσάς -γιατί είναι ένα ζήτημα το οποίο εκ των πραγ­μά­των ίσως αφορά πάντα περισ­σό­τερο τις γυναίκες- ανα­φερ­θή­κατε στα ζητή­ματα των σχο­λείων, τι σημαί­νει να επι­στρέ­ψει μία οικο­γέ­νεια με παιδιά τα οποία ενδε­χο­μέ­νως δεν μιλούν τα ελλη­νικά τόσο καλά. Το ξέρω, το είχα ζήσει και εγώ ως παιδί όταν γύρισα στην Ελλάδα επτά χρόνων. Τα ελλη­νικά μου δεν ήταν τόσο καλά γιατί πέρασα τα πρώτα μου έξι χρόνια στο εξω­τε­ρικό. Κατα­λα­βαίνω ακριβώς τι λέτε και είναι ένα ζήτημα το οποίο πρέπει να το συζη­τή­σουμε ειδικά με το Υπουρ­γείο Παι­δείας, αυτήν την πρό­σθετη υπο­στή­ριξη σε παιδιά τα οποία μιλάνε τα ελλη­νικά αλλά μπορεί να μην έχουν την απόλυτη εξοι­κεί­ωση με το επίπεδο γνώσεων άλλων παιδιών στην ηλικία τους. Είναι κάτι το οποίο συγκρά­τησα από αυτά τα οποία μου είπατε.

Όπως και την αναφορά την οποία κάνατε για την Ελλάδα ως μία χώρα με περι­φε­ρειακή διά­σταση. Ανα­φερ­θή­κατε σε αυτό. Βλέ­πουμε περισ­σό­τε­ρες εται­ρείες να ενδια­φέ­ρο­νται να μετα­κι­νή­σουν πια περι­φε­ρειακά headquarters στην Ελλάδα, διότι η Ελλάδα είναι μία ασφαλής χώρα, έχει καλό connectivity. Πολλοί ενδε­χο­μέ­νως να θέλουν να φύγουν από την Τουρκία, που ήταν μία χώρα η οποία είχε προ­σελ­κύ­σει αντί­στοι­χες τέτοιες μεγάλες εται­ρείες αλλά τώρα μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζει άλλου είδους προ­βλή­ματα. Και βλέ­πουμε πια και μεγάλες επι­χει­ρή­σεις από το εξω­τε­ρικό που θέλουν να δημιουρ­γή­σουν βάσεις στην Ελλάδα. Είτε είναι βάσεις R&D, είτε είναι βάσεις back office, είτε είναι βάσεις πωλή­σεων για να καλύ­ψουν μία ολό­κληρη περιοχή. Και αυτό φυσικά είναι κάτι το οποίο κάνει την επι­στροφή μιας κατη­γο­ρίας εργα­ζο­μέ­νων που είναι εξοι­κειω­μέ­νοι στο περι­βάλ­λον των πολυ­ε­θνι­κών πιο εύκολη. Είναι ίσως πιο βατή η μετά­βαση σε μία εται­ρεία η οποία είναι εξω­στρε­φής όταν έχεις συνη­θί­σει να δου­λεύ­εις στο εξω­τε­ρικό.

Και η αλήθεια είναι ότι όλοι σας θέλετε, ακόμα κι αν γυρί­σετε στην Ελλάδα, να έχετε μία επαφή με το εξω­τε­ρικό, γιατί είστε πολίτες του κόσμου. Έτσι κάπως αισθα­νό­μουν κι εγώ όταν γύρισα στην Ελλάδα, ήθελα μία δουλειά που να με φέρνει σε επαφή με τον έξω κόσμο και για αυτό αυτή η Ελλάδα της εξω­στρέ­φειας, που με αυτο­πε­ποί­θηση πια βρίσκει τη θέση της σε αυτόν τον κόσμο που αλλάζει έχει και για εμένα τόσο μεγάλη σημασία.

Ανα­φερ­θή­κατε σε κάτι -το είπε και η Μελίνα, το είπε και η Μαρία- το οποίο μας απα­σχό­λησε και εμάς. Δεν πρέπει σε καμία περί­πτωση να δημιουρ­γή­σουμε μία σύγκρουση μεταξύ αυτών οι οποίοι έρχο­νται από το εξω­τε­ρικό και αυτών που έμειναν στην Ελλάδα. Δεν είναι αυτός ο σκοπός. Ο σκοπός είναι να παντρέ­ψουμε δεξιό­τη­τες. Και μέσα από αυτή την γόνιμη ώσμωση -το είπε και η Ελομίδα- να δημιουρ­γή­σουμε συν­θή­κες ώστε όλοι τελικά να είμαστε κερ­δι­σμέ­νοι και ωφε­λη­μέ­νοι. Και γι’ αυτό και πήραμε τελικά την απόφαση να δημιουρ­γή­σουμε αυτό το ειδικό φορο­λο­γικό προ­νό­μιο για όσους Έλληνες και ξένους επι­θυ­μή­σουν να  επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα και να εργα­στούν από εδώ.

Η εικόνα της Ελλάδας αλλάζει. Ίσως αλλάζει -τολμώ να πω- και πιο γρήγορα από ό,τι φαντα­ζό­μα­σταν ότι αυτό μπο­ρούσε να συμβεί. Μου έκανε πολλή εντύ­πωση -το έχω εδώ- ένα σημα­ντικό περιο­δικό, ίσως το έχετε δει, το «Monocle». Εχει την Ελλη­νική σημαία και λέει «soft power superstars». Ποιος θα το φαντα­ζό­ταν ότι θα μπο­ρού­σαμε μετά από τόση ταλαι­πω­ρία και τόσο bad press που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια να είμαστε στο σημείο πια να «πουλάμε», να προ­ω­θούμε τη θετική πλευρά της Ελλάδας.

Αλλά ξέρω -και επι­τρέψτε μου να κλείσω με αυτό- ότι τα τραύ­ματα, οι πληγές μιας δεκα­ε­τούς κρίσης είναι ακόμα βαθιές. Και είναι φυσικό για οποιον­δή­ποτε σκέ­φτε­ται κάποια στιγμή να γυρίσει στην Ελλάδα να υπάρχει αυτή η φυσική καχυ­πο­ψία: «Είναι πραγ­μα­τικό αυτό, μήπως μπορεί κάποια στιγμή στο μέλλον κάτι να γίνει και η πορεία αυτή να αντι­στρα­φεί»; Πιστεύω ότι δεν υπάρχει επι­στροφή από αυτήν την πορεία, για τον απλού­στατο λόγο ότι η ίδια κοι­νω­νία είναι ευθυ­γραμ­μι­σμένη πια με αυτές τις πολι­τι­κές. Και υπάρχει μία μεγάλη σιωπηλή πλειο­ψη­φία πια, η οποία ανα­γνω­ρί­ζει ότι αυτές οι αλλαγές έχουν έρθει για να μείνουν. Οτι ο μόνος τρόπος να μπο­ρέ­σουμε να δια­κρι­θούμε σε αυτόν τον κόσμο που αλλάζει είναι να αλλά­ξουμε και εμείς δρα­μα­τικά.

Πρέπει να σας πω ότι πολλές φορές η πίεση την οποία έχουμε δεν είναι «μην κάνετε αυτά που κάνετε», είναι «κάντε τα πιο γρήγορα, τρέξτε ακόμα πιο γρήγορα, να είστε ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κοί σε αυτά τα οποία κάνετε». Και αυτό είναι που με κάνει τελικά αισιό­δοξο ότι η πορεία αυτή, βασικά -θα έχει προ­φα­νώς σκαμπανεβάσματα- αλλά ουσια­στικά είναι μία πορεία που ελπίζω, εύχομαι, πιστεύω, το πιστεύω βαθιά μέσα μου, είναι μη ανα­στρέ­ψιμη.

Δεν έχει να κάνει μόνο με τα πολι­τικά. Προ­φα­νώς και πιστεύ­ουμε ότι εφόσον τα κατα­φέ­ρουμε καλά θα κερ­δί­σουμε τις επό­με­νες εκλογές και αυτό μας δεί­χνουν και όλα τα δεδο­μένα. Δεν είναι αυτό, όμως, είναι ότι οι αλλαγές στην κοι­νω­νία είναι πιο βαθιές και εμείς ευθυ­γραμ­μι­ζό­μα­στε με αυτές τις αλλαγές, τις κατευ­θύ­νουμε και σε ένα βαθμό. Αυτή είναι η δουλειά μας ως πολι­τική ηγεσία, να μπο­ρούμε και να ηγού­μα­στε αλλά να μην είμαστε και έξω από τις ανάγκες και από τις επι­τα­γές της κοι­νω­νίας. Και σε έναν κόσμο πια όπου η πλη­ρο­φο­ρία είναι τόσο προ­σβά­σιμη αυτή η ανάγκη για αλλαγή, για εκσυγ­χρο­νι­σμό, έχει τερά­στια σημασία και εκεί είναι που εσείς έχετε μία σημα­ντική προ­στι­θέ­μενη αξία. Γιατί είστε μία δύναμη να σπρώ­ξετε, να μας σπρώ­ξετε, να κάνουμε αυτές τις αλλαγές ολοένα πιο γρήγορα.

Και βέβαια έχετε πια τη δυνα­τό­τητα και από τις επό­με­νες εκλογές -και αυτό το θεωρώ σημαντικό- να ψηφί­σετε και από τον μόνιμο τόπο η δια­μο­νής σας. Ήταν μία δέσμευση που είχα ανα­λά­βει προ­σω­πικά, γιατί και η συμ­με­τοχή σας στα κοινά έχει και αυτή την ιδιαί­τερη σημασία της, ασχέτως το αν θα επι­λέ­ξετε να επι­στρέ­ψετε ή δεν θα επι­λέ­ξετε να επι­στρέ­ψετε. Η συμ­με­τοχή σας στα πολι­τικά δρώμενα κατά την άποψή μου είναι απο­λύ­τως επι­βε­βλη­μένη.

Και βέβαια δεν θα γυρί­σουν όλοι. Και η άλλη πλευρά του brain drain ήταν ότι οι άνθρω­ποι οι οποίοι είχαν τη διάθεση να πάρουν ρίσκο βγήκαν από τον κόσμο της Ελλάδας, έγιναν πολίτες του κόσμου, ήρθαν σε επαφή με άλλες εμπει­ρίες, με άλλα βιώματα. Κάποιοι θα γυρί­σουν, κάποιοι δεν θα γυρί­σουν, έτσι θα ζούμε. Αλλά είναι βέβαιο ότι υπάρ­χουν δεξιό­τη­τες και ευκαι­ρίες, δεξιό­τη­τες που χρειά­ζε­ται η χώρα και ευκαι­ρίες που προ­σφέ­ρει η Ελλάδα, που θα επι­τρέ­ψουν αυτό το πάντρεμα μεταξύ των δικών σας ανα­ζη­τή­σεων και φιλο­δο­ξιών και του τι έχει να προ­σφέ­ρει η Ελλάδα από εδώ και στο εξής, πέρα και πάνω από τα φορο­λο­γικά κίνητρα, που θεωρώ ότι είναι μία πτυχή μόνο αυτής της μεγάλης προ­σπά­θειας την οποία θέλουμε να κάνουμε.

Όπως έλεγε ο πρω­τα­γω­νι­στής στην ταινία Field of Dreams: «If you build it they will come». Ναι αν αλλάξει η Ελλάδα, και αλλάζει η Ελλάδα, θα γυρί­σουν και οι Έλληνες οι οποίοι αυτή τη στιγμή μπορεί να το σκέ­φτο­νται δύο και τρεις φορές.

Θέλω και πάλι να σας ευχα­ρι­στήσω για αυτή τη συζή­τηση, που ήταν πολύ χρήσιμη και πολύ δια­φω­τι­στική και για εμένα προ­σω­πικά. Να σας ευχηθώ καλή τύχη, καλή επι­τυ­χία, σε ό,τι απο­φα­σί­σετε να κάνετε. Να παρα­μεί­νετε υγιείς, πάνω από όλα, μέχρι που να έρθουν τα εμβόλια και να τελειώ­σουμε με αυτήν την περι­πέ­τεια. Και να εξα­κο­λου­θείτε να δεί­χνετε αυτό το πραγ­μα­τικό ενδια­φέ­ρον για την Ελλάδα, ασχέτως το αν θα επι­λέ­ξετε ή όχι να γυρί­σετε, γιατί μπο­ρείτε να βοη­θή­σετε την πατρίδα και με πάρα πολλούς άλλους τρόπους, χωρίς κατ’ ανάγκη να επι­λέ­ξετε να γυρί­σετε στην Ελλάδα για να ζήσετε τη ζωή σας και να δια­πρέ­ψετε επαγ­γελ­μα­τικά στην πατρίδα μας.

Και, πάλι, σας ευχα­ρι­στώ πάρα πολύ και καλές γιορτές να ευχηθώ -πλησιάζουν τα Χρι­στού­γεννα. Ό,τι καλύ­τερο.

Πηγή: in.gr