DW: Πιο κοντά τα σενάρια διχοτόμησης στην Κύπρο

«Λύση δικοινοτικής-διζωνικής ομο­σπον­δίας με βάση τα ψηφί­σματα των Ηνω­μέ­νων Εθνών» είναι η πάγια αφε­τη­ρία σε οποια­δή­ποτε δια­πραγ­μά­τευση με στόχο την επίλυση του Κυπρια­κού. Αυτά προ­συ­πο­γρά­φουν μέχρι σήμερα κάθε πρό­ε­δρος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, κάθε ηγέτης της τουρ­κο­κυ­πρια­κής κοι­νό­τη­τας. O τελευ­ταίος γύρος συνο­μι­λιών ανάμεσα στον Νίκο Ανα­στα­σιάδη και τον Μου­σταφά Ακιντζί στο Κραν Μοντανά της Ελβε­τίας το 2017 δεν απέδωσε τα ανα­με­νό­μενα. Η εκλο­γική ήττα του μετριο­πα­θούς Ακιντζί, που εμμένει στην ιδιαί­τερη ταυ­τό­τητα των Τουρ­κο­κυ­πρίων, από τον Ερσίν Τατάρ, που φαί­νε­ται να ταυ­τί­ζε­ται πλήρως με τις επι­διώ­ξεις της Άγκυρας, αλλάζει την ατζέντα και μάλιστα σε μία εποχή που επί­κει­ται πρω­το­βου­λία των Ηνω­μέ­νων Εθνών για νέο γύρο δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Εντεί­νε­ται η απειλή της διχο­τό­μη­σης για την Κύπρο;

Ο Λευ­τέ­ρης Χρι­στο­φό­ρου, ευρω­βου­λευ­τής του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος Δημο­κρα­τι­κός Συνα­γερ­μός (ΔΗΣΥ), επι­ση­μαί­νει ότι ο Τατάρ είναι γνωστός για τις ακραίες θέσεις του και ότι «ήδη από την επόμενη μέρα των εκλογών μίλησε για δύο λαούς και δύο κράτη, έννοιες στις οποίες δεν μας συνή­θιζε ο προη­γού­με­νος ηγέτης της τουρ­κο­κυ­πρια­κής πλευράς». Είναι δια­φο­ρε­τικό να συνο­μι­λείς για το Κυπριακό με αυτούς που έχουν αντί­ληψη Ακιντζί και με εκεί­νους που έχουν αντί­ληψη Τατάρ, λέει ο Λευ­τέ­ρης Χρι­στο­φό­ρου στην Deutsche Welle, για να προ­σθέ­σει όμως ότι «σε κάθε περί­πτωση η λύση εξαρ­τά­ται από τις επι­τα­γές της Άγκυρας, άρα αυτός που θα πρέπει να πιεστεί από την ΕΕ και τη διεθνή κοι­νό­τητα είναι η Άγκυρα». Στο ίδιο μήκος κύματος ο ανε­ξάρ­τη­τος ευρω­βου­λευ­τής της ευρω­σο­σια­λι­στι­κής ομάδας Δημή­τρης Παπα­δά­κης, μιλώ­ντας στην Deutsche Welle, εκτιμά ότι «θα δούμε μία πιο σκληρή γραμμή από πλευράς του εκπρο­σώ­που των Τουρ­κο­κυ­πρίων», αλλά και «σκληρές αντι­πα­ρα­θέ­σεις για τον δια­μοι­ρα­σμό των πάντων, κάτι που δεν μπορεί να γίνει απο­δε­κτό από τη δική μας πλευρά».

Ευθύνες για την ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά;

«Ταύτιση απόψεων» του Τατάρ με την Τουρκία βλέπει και ο Νιαζί Κιζιλ­γιου­ρέκ, Τουρ­κο­κύ­πριος ευρω­βου­λευ­τής με το αρι­στερό κόμμα ΑΚΕΛ, και υπεν­θυ­μί­ζει ότι ο νέος ηγέτης των Τουρ­κο­κυ­πρίων μιλούσε για «λύση δύο κρατών». Ο ίδιος πιστεύει ότι μέσα στον Νοέμ­βριο μπορεί να υπάρξει κινη­τι­κό­τητα μετά πρω­το­βου­λια του Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκου­τέ­ρες, με την Τουρκία να επι­χει­ρεί «πακε­το­ποί­ηση» άλλων θεμάτων γύρω από το Κυπριακό ώστε να απο­κο­μί­σει οφέλη, για παρά­δειγμα στο ζήτημα της Τελω­νεια­κής Ένωσης με την ΕΕ ή στην εκμε­τάλ­λευση φυσικού αερίου. Λέει όμως και κάτι άλλο ο Νιαζί Κιζιλ­γιου­ρέκ: ότι η ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά «έχασε μία μεγάλη ευκαι­ρία» την περίοδο που ήταν ηγέτης των Τουρ­κο­κυ­πρίων ο μετριο­πα­θής Μου­σταφά Ακιντζί. «Είναι πολύ λυπηρό να δει κανείς την ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά να μην κάνει ελά­χι­στη κίνηση μετά το Κραν Μοντανά, τρία χρόνια πέρασαν χωρίς μία πρω­το­βου­λία για την επίλυση του Κυπρια­κού αξιο­ποιώ­ντας την παρου­σία του Ακιντζί» δηλώνει στην Deutsche Welle ο ευρω­βου­λευ­τής του ΑΚΕΛ, για να θέσει ευθέως το ερώτημα: «Μήπως και η ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά δεν ενδια­φέ­ρε­ται πια για ομο­σπον­διακή λύση; Μήπως θέλει να απαλ­λα­γεί από την ομο­σπον­διακή λύση; Ξεκά­θαρα λέω ότι η πολι­τική του (προ­έ­δρου της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας) Νίκου Ανα­στα­σιάδη τα τελευ­ταία χρόνια ενδυ­νά­μωσε πολύ τους απο­σχι­στι­κούς Τουρ­κο­κύ­πριους και όχι τις δυνά­μεις που πιστεύ­ουν στην ομο­σπον­διακή λύση».

Έχασε πράγ­ματι ευκαι­ρίες η ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά στη διάρ­κεια της θητείας Ακιντζί; Ο Λευ­τέ­ρης Χρι­στο­φό­ρου έχει δια­φο­ρε­τική άποψη: «Ο Ακιντζί στο Κραν Μοντανά έπαιξε δια­κο­σμη­τικό ρόλο, δηλαδή δεν αφέθηκε να παίξει ρόλο και φάνηκε για μία ακόμη φορά ότι η Τουρκία έκανε κου­μά­ντο», λέει ο ευρω­βου­λευ­τής του ΔΗΣΥ. «Ο (Τούρκος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών) Τσα­βού­σο­γλου επέμενε ότι θα παρα­μεί­νουν τα κατο­χικά στρα­τεύ­ματα, έλεγε να ξυπνή­σουν οι Ελλη­νο­κύ­πριοι από το όνειρο ότι θα φύγουν τα κατο­χικά στρα­τεύ­ματα, άρα φάνηκε ότι η Τουρκία ήταν εκείνη που οδήγησε τα πράγ­ματα σε αδιέ­ξοδο». Αλλά και ο Δημή­τρης Παπα­δά­κης, μέλος της σοσια­λι­στι­κής ευρω-ομάδας, πιστεύει ότι «όσο κι αν ήθελε ο Ακιντζί να το πάει μέχρι τέλους, αν δεν συναι­νούσε η Τουρκία, δεν θα γινόταν τίποτα. Κι αν τώρα κέρδιζε ο Ακιντζί θα υπήρχε μία ευφορία, αλλά αυτή θα προ­σέ­κρουε στις πραγ­μα­τι­κό­τη­τες». Σε κάθε περί­πτωση όλοι συμ­φω­νούν ότι ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά δεν πρέπει να αρνηθεί τον διάλογο, ούτε με τον νέο ηγέτη των Τουρ­κο­κυ­πρίων Ερσίν Τατάρ. Αλλά τι γίνεται αν ο Τατάρ- όπως είναι πολύ πιθανό- δηλώσει ότι δεν ανα­γνω­ρί­ζει «κεκτη­μένο» στο Κυπριακό και επι­μεί­νει σε δια­πραγ­μά­τευση από άλλη αφε­τη­ρία, εμπλου­τι­σμένη με αυτό που ο ίδιος απο­κα­λεί «νέες ιδέες» περί συνο­μο­σπον­δίας; «Τότε θα απα­ντή­σει ο Γενικός Γραμ­μα­τέας» λέει ο Λευ­τέ­ρης Χρι­στο­φό­ρου. «Εκεί είναι που περι­μέ­νουμε από τον Γενικό Γραμ­μα­τέα να προ­α­σπί­σει τις αρχές και τις θέσεις του ΟΗΕ, τις οποίες εμείς ούτως ή άλλως υιο­θε­τούμε, να επι­ση­μά­νει ότι η άλλη πλευρά είναι εκτός πλαι­σίου».

Κίν­δυ­νος ισλα­μο­ποί­η­σης στην Κύπρο

Η εκλογή Τατάρ ενδέ­χε­ται να προ­ω­θή­σει και τις επι­διώ­ξεις τις Άγκυρας για πιο έντονη «ισλα­μο­ποί­ηση» στα Κατε­χό­μενα. Υπάρχει το παρά­δειγμα της Βοσνίας, όπου τα τελευ­ταία χρόνια έχουν ανε­γερ­θεί δεκάδες τζαμιά με χρη­μα­το­δό­τηση από την Τουρκία και άλλες μου­σουλ­μα­νι­κές χώρες. Για τον Δημήτρη Παπα­δάκη «η πιθα­νό­τητα αυτή είναι ορατή, αν και δεν είναι κάτι και­νού­ριο, απλά θα ενταθεί. Έχει ήδη χτιστεί ένα τερά­στιο τζαμί στην κατε­χό­μενη Λευ­κω­σία που δεν εκφρά­ζει τις πεποι­θή­σεις των Τουρ­κο­κυ­πρίων, οι οποίοι δεν είναι βαθιά θρη­σκευό­με­νοι…»

Από την πλευρά του ο Νιαζί Κιζιλ­γκιου­ρέκ εκτιμά ότι «προ­σπά­θειες σε αυτή την κατεύ­θυνση δεν θα απο­δώ­σουν, γιατί υπάρχει ένα πολι­τι­στικό κεφά­λαιο των Τουρ­κο­κυ­πρίων που αντι­στέ­κε­ται σε αυτό. Μπορεί όμως να συμβεί κάτι άλλο: ενί­σχυση των εποίκων. Είδαμε ότι στις εκλογές ο Τατάρ εξα­σφά­λισε τη νίκη του εις βάρος του Ακιντζί με την ψήφο των εποίκων, όχι των Τουρ­κο­κυ­πρίων. Και βεβαίως αναμένω να αυξηθεί η πολι­το­γρά­φηση, να υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ροι έποικοι με δικαί­ωμα ψήφου και αυτό θα χει­ρο­τε­ρέ­ψει την πολι­τική κατά­σταση εις βάρος των Τουρ­κο­κυ­πρίων. Αυτός είναι ο πραγ­μα­τι­κός κίν­δυ­νος…»

Πηγή DW