Π. Eυθυμίου: «Πρέπει να μπούμε σε άμεση τροχιά πλήρους εθνικής ανασύνταξης και σε υψηλό κόκκινο συναγερμό»

Κύριε Ευθυ­μίου, να ξεκι­νή­σουμε την συνέ­ντευξη από τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις στα ελλη­νο­τουρ­κικά, όπου κατα­γρά­φε­ται μια συνε­χό­μενη κλι­μά­κωση. Θα περί­μενε κανείς, ότι οι προει­δο­ποι­ή­σεις για επιβολή κυρώ­σεων στην Τουρκία, θα ανέ­κο­πταν την φόρα του Ερντο­γάν, όμως κάτι τέτοιο δεν δια­φαί­νε­ται.

Δεν δια­φαί­νε­ται και ούτε πρό­κει­ται να δια­φα­νεί, με τη συμ­βα­τική αντί­ληψη της έννοιας των κυρώ­σεων, ώστε να ανα­κο­πεί η επε­κτα­τική διάθεση όχι μόνο του Ερντο­γάν, αλλά συνο­λικά του τουρ­κι­κού πολι­τι­κού συστή­μα­τος. Πρέπει να γίνει αντι­λη­πτό ότι ο Ερντο­γάν, είναι μία από τις εκδοχές της τουρ­κι­κής επε­κτα­τι­κό­τη­τας. Η αντι­πο­λί­τευσή του, οι Κεμα­λι­στές, είναι ακόμα οξύ­τε­ροι από τον Ερντο­γάν στις διεκ­δι­κή­σεις τους έναντι της Ελλάδας για να μην ανα­φερ­θούμε στον σύμμαχό του τον Μπα­χτσελί, ο οποίος τελεί σε πλήρη παρα­φρο­σύνη σε ό,τι αφορά τις διεκ­δι­κή­σεις. Ο Ερντο­γάν είναι η έκφραση ενός συνο­λι­κού ανα­θε­ω­ρη­τι­σμού που χαρα­κτη­ρί­ζει πια την τουρ­κική πολι­τική. Αρα, αν θέλουμε να δεχθούμε ότι οι κυρώ­σεις της Ε.Ε. θα λει­τουρ­γή­σουν, σημαί­νει ότι πρέπει να είναι απο­φα­σι­στι­κές και στον πυρήνα των ευρω­τουρ­κι­κών σχέσεων και αντί­στοιχη αντί­δραση να επι­δεί­ξουν και οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες της Αμε­ρι­κής. Αυτό είναι το μόνο που μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ανα­σχε­τικά, το οποίο όμως δεν είναι ορατό, διότι και η Ευρώπη είναι διχα­σμένη κυρίως όσον αφορά την Γερ­μα­νία για το βάθος και το βάρος των κυρώ­σεων ενα­ντίον της Τουρ­κίας και οι ΗΠΑ, που ρημα­τικά μεν κατα­δι­κά­ζουν την τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα αλλά έμπρα­κτα δεν έχουν ανα­λά­βει καμία πρω­το­βου­λία ως τώρα. Θα πρέπει όλοι, η κυβέρ­νηση πρω­τί­στως αλλά και όλες οι πολι­τι­κές δυνά­μεις, με τις ομάδες τους στην Ευρώπη και τα ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νικά λόμπι, να προ­σπα­θούμε να οδη­γή­σουμε τις κυρώ­σεις σε ένα βαθμό που να είναι λει­τουρ­γι­κές. Δεν θα πρέπει η Ελλάδα να στη­ρι­χθεί μόνο στη διπλω­μα­τική ενερ­γο­ποί­ηση και μόνο στην προσ­δο­κία των κυρώ­σεων. Απέ­να­ντι στην τουρ­κική στρα­τη­γική πρέπει να ανα­πτυ­χθεί μια ελλη­νική στρα­τη­γική ισχύος.

Αυτό πώς θα μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί;

Εχουμε πραγ­μα­τικά αμε­λή­σει πλήρως, την προ­πα­ρα­σκευή μας απέ­να­ντι στην τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα. Για παρά­δειγμα, από το ζήτημα των 12 μιλίων ως το θέμα της απο­σα­φή­νι­σης επί χάρτου των ελλη­νι­κών αντι­λή­ψεων όσον αφορά την ΑΟΖ, είμαστε απο­λύ­τως αδρα­νείς. Επο­μέ­νως δεν έχουμε προ­πα­ρα­σκευά­σει το έδαφος για την διεκ­δί­κηση του αυτο­νό­η­του, ότι δηλαδή όλα απορ­ρέ­ουν από το διεθνές δίκαιο το οποίο ζητάμε να εφαρ­μο­στεί στην περί­πτωσή μας. Υπάρχει μια ιστο­ρική αμέλεια και εφη­σύ­χαση στην δια­δρομή η οποία έχει τώρα φτάσει στην κορύ­φωσή της, πράγμα που σημαί­νει ότι πρέπει να ανα­θε­ω­ρή­σουμε πλήρως την εθνική στρα­τη­γική μας, εισα­γά­γο­ντας απο­φα­σι­στικά τον συντε­λε­στή της εθνικής ισχύος, που θα υπο­στη­ρί­ζει τα νόμιμα δικαιώ­ματά μας.

Μέσα σε αυτήν την κρίση, αυτή την ένταση και την πίεση είναι αυτό κάτι εφικτό;

Ειναι το πιο δύσκολο σημείο, διότι είναι φανερό ότι η Τουρκία επι­διώ­κει να επεν­δύ­σει με μανδύα νομι­μο­φά­νειας, όλη την παρά­νομη πρα­κτική της και επο­μέ­νως χρειά­ζε­ται μια εξαι­ρε­τικά σύνθετη ελλη­νική δράση στο διεθνές πεδίο, στις διμε­ρείς μας συμ­μα­χίες και στην τίμηση των εμβλη­μα­τι­κών σημείων στα οποία δεν μπορεί να υπάρξει κανενός είδους υπο­χώ­ρηση. Η κόκκινη γραμμή πρέπει να είναι απο­λύ­τως ξεκά­θαρη, διαυγής και σεβαστή από όλους.

Οι ενέρ­γειες του πρω­θυ­πουρ­γού, είναι προς αυτή την κατεύ­θυνση θα λέγατε;

Το διπλω­μα­τικό σκέλος και το σκέλος της ενερ­γο­ποί­η­σης των διμερών σχέσεων, η κυβέρ­νηση το αντι­με­τω­πί­ζει με -κατά κάποιο τρόπο- συνέ­πεια, έστω και με καθυ­στέ­ρηση. Ομως στο σκέλος της συνο­λι­κής δια­μόρ­φω­σης μιας ορατής εθνικής στρα­τη­γι­κής και στους συμ­μά­χους και στους φίλους και στη διεθνή κοινή γνώμη και κυρίως ορατή στην τουρ­κική πλευρά, δεν έχει προ­χω­ρή­σει και αυτό είναι ένα επι­κίν­δυνο κενό.

Επι­κίν­δυνο λέτε…

Βεβαίως. Και θα σας πω κάτι χαρα­κτη­ρι­στικό. Εμείς έχουμε ανα­κη­ρυγ­μένη ζώνη εθνικής κυριαρ­χίας τα 6 ναυτικά μίλια. Ομως στις διε­θνείς σχέσεις ab initio κάθε χώρα έχει το δικαί­ωμα της επέ­κτα­σης στα 12 μίλια. Βλέπετε λοιπόν τώρα, αυτή τη στιγμή που μιλάμε, Πέμπτη μεση­μέρι, την ελλη­νική αμη­χα­νία… Ηδη υπάρχει μια ενδο­κυ­βερ­νη­τική διχο­γνω­μία -και μάλιστα δημόσια- αν πρέπει να θέσουμε ως κόκκινη γραμμή τα 6 μίλια ή τα 12. Για εμένα είναι αυτο­νό­ητο ότι πρέπει να θέσουμε την κόκκινη γραμμή στα 12 μίλια.

Με αφορμή και τις έρευνες του Oruc Reis το λέτε αυτό.

Ασφαλώς. Αυτή τη στιγμή η NAVTEX της Τουρ­κίας, παίζει ακριβώς με τα 6 μίλια. Ουσια­στικά όμως, ο χώρος κυριαρ­χίας μας είναι τα 12 μίλια. Οταν λοιπόν η NAVTEX κάνει αναφορά σε 6,5 μίλια από το Καστελ­λό­ριζο, σημαί­νει ότι οι Τούρκοι θεωρούν δεδο­μένο πως μπορούν να κινού­νται μεταξύ των 6 και των 12 μιλίων και να δηλώ­νουν ότι είναι σε διεθνή ύδατα. Εμείς πρέπει ρημα­τικά, επίσημα, να πούμε ότι η κόκκινη γραμμή μας είναι τα 12 μίλια. Εμείς δεν πρέπει να επι­τρέ­ψουμε να υπάρξει γκρίζα ζώνη, κι αυτό θα συμβεί μόνο θέτο­ντας ξεκά­θαρα τα όριά μας.

Αρα λέτε η πολι­τική που ακο­λου­θεί ο Ερντο­γάν προ­σπα­θώ­ντας να “γκρι­ζά­ρει” τμήματα του Αιγαίου, γίνεται με την “ανοχή” μας, εντός ή εκτός εισα­γω­γι­κών;

Οχι, δεν θα το έλεγα αυτό, αλλά δεν αρκεί να κατα­δι­κά­ζεις λεκτικά, δεν αρκεί να προ­σφεύ­γεις στους διε­θνείς οργα­νι­σμούς. Πρέπει να θέσεις εκείνο το όριο που καθιστά σαφές ότι, από αυτό και πέρα περνάς στο επίπεδο το αντί­στοιχο που σου ασκεί­ται ώστε να μην θεω­ρη­θεί ότι είσαι ο προ­κα­λών, διότι αυτό επι­διώ­κει ο Ερντο­γάν, αλλά ότι είσαι ο προ­α­σπί­ζων τα αυτο­νό­ητα δικαιώ­ματά σου.

Να μην χαρί­σουμε δηλαδή στον Ερντο­γάν καν το πλε­ο­νέ­κτημα της “θολού­ρας”, αλλά να κατα­στεί σαφές ότι ξεπερ­νάει κάθε τι που η διεθνής νομι­μό­τητα προ­ϋ­πο­θέ­τει, ως σύστημα σχέσεων μεταξύ γει­τό­νων και μάλιστα κατά μείζονα λόγο συμ­μά­χων στο ΝΑΤΟ και σε τελευ­ταία ανάλυση με έναν έμμεσο τρόπο, μέσω δεσμών που η Τουρκία επε­δί­ωξε να έχει με την Ευρω­παϊκή Ενωση.

Είναι η ελλη­νο­τουρ­κική κρίση αυτή ανάλογη με εκείνη του 1976 όταν η Τουρκία ούτε λίγο ούτε πολύ ζητούσε τον έλεγχο του Αιγαίου, παρα­βιά­ζο­ντας για πρώτη φορά την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα πλέ­ο­ντας βορειο­α­να­το­λικά της Λέσβου, γεγονός που σημά­δεψε και η περί­φημη ιστο­ρική δήλωση του Ανδρέα Παπαν­δρέου «Βυθί­σατε το Χόρα»;

Κυρία Φώτη, πρέπει να ξεκι­νάμε από ένα δεδο­μένο, ότι όσα λέει η Τουρκία τα εννοεί. Γίνεται ένα μεγάλο λάθος και υπήρχε και παρά­δοση παρό­μοια στην ελλη­νική διπλω­μα­τική υπη­ρε­σία, να πιστεύει ότι η Τουρκία ακο­λου­θεί μια γραμμή να “μαξι­μα­λί­ζει” ρητο­ρικά ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα θέλει να επι­τύ­χει ολι­γό­τερα. Απο­δει­κνύ­ε­ται, κι αυτό πρέπει να είναι η αφε­τη­ρία κάθε εκτί­μη­σής μας και κάθε δράσης μας, πως η Τουρκία ό,τι λέει το εννοεί.

Οταν λέει ότι θέλει το μισό Αιγαίο το εννοεί, όταν λέει ότι 18 ή άλλοτε 24 νησιά δεν υπά­γο­νται στην ελλη­νική κυριαρ­χία, εννοεί ότι θα διεκ­δι­κή­σει να το πετύχει, όταν λέει ότι έχει δικαιώ­ματα ακόμα και στην Κρήτη το εννοεί – από­δειξη το τουρ­κο­λι­βυκό σύμφωνο.

Αρα αν η Ελλάδα δεν μπει στην τροχιά ότι αυτά που λέει η Τουρκία τα εννοεί έτσι ώστε συνο­λικά να ανα­δια­τά­ξει την εθνική της στρα­τη­γική, τότε θα βρι­σκό­μα­στε διαρκώς προ τουρ­κι­κών αλλε­πάλ­λη­λων πρω­το­βου­λιών που θα μας φέρνουν σε αμυ­ντική θέση. Απαντώ λοιπόν στην ερώτησή σας, ότι είναι η πιο βαριά κρίση από το 1976 διότι αυτή τη στιγμή εκδι­πλώ­νε­ται με σαφή­νεια ένας συνο­λι­κός τουρ­κι­κός σχε­δια­σμός.

Οι επι­κεί­με­νες εκλογές στην Αμερική επη­ρε­ά­ζουν την κατά­σταση που έχει δια­μορ­φω­θεί σήμερα στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις;

Ο Ερντο­γάν θέλει, στο κενό που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην Αμερική, που είναι η μόνη που φοβάται, να δια­μορ­φώ­σει τετε­λε­σμένα, αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Ο Τζον Μπόλτον, πρώην σύμ­βου­λος της εθνικής ασφα­λείας του Ντό­ναλντ Τραμπ, είπε ότι το Στέιτ Ντι­παρ­τμεντ, οι Μυστι­κές Υπη­ρε­σίες, το Πεντά­γωνο και ο ίδιος, δεν μπορούν να κατα­λά­βουν τη φύση των σχέσεων Τραμπ-Ερντογάν.

Αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν διότι σημαί­νει πως υπάρ­χουν δεσμοί που ξεφεύ­γουν από τη σφαίρα της πολι­τι­κής ανά­λυ­σης και πρό­κει­ται για μια κατά­σταση που ο Τούρκος Πρό­ε­δρος θεω­ρούσε δεδο­μένη, ένιωθε ασφαλής και πλέον ανη­συ­χεί ότι αυτό μπορεί να ανα­τρα­πεί γι αυτο και επι­θυ­μεί μέχρι τον Ιανουά­ριο του 2021 που θα ανα­λά­βει ο νέος Πρό­ε­δρος της Αμε­ρι­κής, να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα έχοντας στον Λευκό Οίκο τον άνθρωπό του.

Επει­σό­διο, τύπου Ιμίων, είναι κάτι που θα μπο­ρούσε να επι­διώ­ξει ο Ερντο­γάν, με δεδο­μένη την ένταση που καλ­λιερ­γεί γύρω από το Καστελ­λό­ριζο;

Ο Ερντο­γάν δεν διστά­ζει να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει βία προ­κει­μέ­νου να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα. Η από­δειξη γι αυτό είναι οι επεμ­βά­σεις του στο Ιράκ, στη Συρία, στη Λιβύη μέχρι τον Καύκασο, το Αζερ­μπαϊ­τζάν και το Ναγκόρνο Καρα­μπάχ. Αρα πρέπει να είμαστε σε υψηλό κόκκινο συνα­γερμό για παρό­μοιο ενδε­χό­μενο.

Το χει­ρό­τερο σενάριο ποιο θα μπο­ρούσε να είναι κύριε Ευθυ­μίου;

Το χει­ρό­τερο σενάριο είναι να μην προσ­διο­ρί­σει η χώρα μας τις κόκ­κι­νες γραμμές, έτσι ώστε σε οποιο­δή­ποτε ενδε­χό­μενο, ακόμα κι αυτό του θερμού επει­σο­δίου, να υπάρχει γκρίζα ζώνη για το τι ακριβώς συμ­βαί­νει. Η Τουρκία ακριβώς αυτό επι­διώ­κει, να είναι θολά τα πράγ­ματα. Ενώ εμείς έχουμε όλα τα χαρτιά του διε­θνούς δικαίου στα χέρια μας, δεν τα έχουμε ασκήσει. Εχουμε όλη τη δυνα­τό­τητα να επε­κτα­θούμε στα 12 μίλια αλλά δεν το έχουμε πράξει. Από τον Ιανουά­ριο, που είχα προ­βλέ­ψει την κρίση και την όξυνση με την Τουρκία, ζήτησα επι­σή­μως και μέσα στο Εθνικό Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής να κάνουμε ανα­κή­ρυξη ΑΟΖ όπως έχουμε δικαί­ωμα από το διεθνές δίκαιο, όμως δεν έγινε δεκτό. Για τη διεθνή κοι­νό­τητα, η ελλη­νική θέση είναι η επί­κληση των αρχών του διε­θνούς δικαίου, δεν είναι η εμπράγ­ματη κατά­δειξή τους στα ζητού­μενά μας. Αυτό όμως είναι η μια πλευρά κυρία Φώτη. Η άλλη πλευρά είναι, όπως εδώ και πολλά χρόνια υπο­στη­ρίζω, ότι επειδή ακριβώς η απειλή της Τουρ­κίας είναι στρα­τη­γι­κού χαρα­κτήρα, είναι οργα­νω­μένη, κι επειδή αυτή η στρα­τη­γική δεν μπορεί να γίνει δεκτή -καμία χώρα δεν ακρω­τη­ριά­ζε­ται, κανένας λαός δεν δέχεται να εκχω­ρή­σει την κυριαρ­χία του και η βία να προσ­διο­ρί­σει τη μοίρα του- πρέπει ο ελλη­νι­κός λαός να πάρει τις αντί­στοι­χες απο­φά­σεις.

Πρέπει να ανα­συ­ντα­χθούμε πλήρως, κατ΄α­να­λο­γία η Ελλάδα πρέπει να γίνει ακριβώς όπως το Ισραήλ. Μια χώρα πρω­το­πόρα παντού, στις τεχνο­λο­γίες, στην οικο­νο­μία, στην ανά­πτυξη των διεθνών σχέσεων, στην αξιο­ποί­ηση του ελλη­νι­σμού της δια­σπο­ράς ως το φυσι­κό­τερο λόμπι υπο­στή­ρι­ξης των εθνικών μας θέσεων και φυσικά όλα αυτά να μετα­φρα­στούν σε αντί­στοιχη στρα­τιω­τική ισχύ.

Αν θέλουμε να μη ζούμε με τη δαμό­κλεια σπάθη της απειλής στις ζωές μας και όχι απλώς στα κυριαρ­χικά μας δικαιώ­ματα, πρέπει να μπούμε σε μια άμεση τροχιά πλήρους εθνικής ανα­σύ­ντα­ξης έτσι ώστε να μπο­ρούμε να επι­βά­λουμε και στην Τουρκία τον σεβασμό της διε­θνούς νομι­μό­τη­τας και στους συμ­μά­χους μας να είναι απόλυτα ορατό ότι πρέπει να στη­ρί­ξουν μια χώρα που μπορεί να στη­ρί­ξει ούτως ή άλλως τον εαυτό της.