DW: Δεν είναι αγεφύρωτη η διένεξη Ελλάδας-Τουρκίας- Ρεπορτάζ στο Καστελόριζο.

Οι σχέσες των κατοί­κων του Καστε­λό­ρι­ζου με τους Τούρ­κους στην απέ­να­ντι πόλη Κας είναι φιλικές, οι μεν επι­σκέ­πτο­νται τους δε. Και οι δύο δεν θέλουν πόλεμο, δεν έχουν κέρδος από αυτόν.

Ο προ­σα­να­το­λι­σμός του εστια­το­ρίου του Τσίκου Μαγιάφη είναι προς ανα­το­λάς, βλέπει προς τις τουρ­κι­κές ακτές. Το νησί στο οποίο ζει, το Καστε­λο­ριζο, σχη­μα­τί­ζει μαζί με την απέ­να­ντι τουρ­κική πόλη Κας κάτι σαν έναν ανοιχτό κόλπο. Η επόμενη κοντι­νό­τερη ελλη­νική πόλη είναι η Ρόδος, τέσ­σε­ρις ώρες με το καράβι. Είναι λοιπόν αυτο­νό­ητο ότι οι 150 κάτοι­κοι του Καστε­λό­ρι­ζου πηγαί­νουν στους Τούρ­κους γεί­το­νές τους, στην απέ­να­ντι πλευρά, για να κάνουν ψώνια. Στην πόλη Κας γνώρισε τη γυναίκα του ο Τσίκος Μαγιά­φης και εκεί παντρεύ­τη­καν. Το καλο­καίρι δου­λεύ­ουν στο εστια­τό­ριό τους στο Καστε­λό­ριζο και περνούν τον χειμώνα στην Κας. «Είναι ο πρώτος γάμος που προ­έ­κυψε από στη γει­το­νιά μας».

Η μιντιακή δια­χεί­ριση δυσκο­λεύει

Ο Τσίκος Μαγιά­φης με φόντο τα τουρ­κικά παράλια

Όχι μακριά από τον Τσίκο διέ­σχιζε τα νερά της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου το τουρ­κικό ερευ­νη­τικό πλοίο Ορούτς Ρέις, υπό τη συνο­δεία τουρ­κι­κών στρα­τιω­τι­κών πλοίων, περι­τρι­γυ­ρι­σμένα από πλοία του ελλη­νι­κού πολε­μι­κού ναυ­τι­κού. Πριν από μερικές εβδο­μά­δες έγινε «επα­κούμ­βηση» ενός ελλη­νι­κού με ένα τουρ­κικό. Ακο­λού­θη­σαν αλλη­λο­κα­τη­γο­ρίες.  Για τα ελλη­νικά ΜΜΕ ένα «θερμό επει­σό­διο». Είναι ακριβώς αυτό που φοβού­νται οι κάτοι­κοι στο Καστε­λό­ριζο, κανείς δεν θέλει πόλεμο με την άλλη πλευρά. «Είμαστε φίλοι, όπως μια οικο­γέ­νεια» λέει ο Τσίκος. Θυμίζει ότι εντά­σεις με την Τουρκία υπάρ­χουν από καιρό και ότι ο κόσμος τις έχει συνη­θί­σει. Βέβαια, όπως παρα­δέ­χε­ται, φέτος τα πράγ­ματα είναι χει­ρό­τερα από παλαιό­τερα, αλλά τα αληθινά προ­βλή­ματα τα δημιουρ­γεί η παν­δη­μία. «Πριν τον Covid-19 δεχό­μα­σταν επι­σκέ­πτες από την Κας. Γενικά μπορεί κανείς να πει ότι έχουμε την ίδια στάση απέ­να­ντι στα πράγ­ματα. Σαν άνθρω­ποι δεν έχουμε να χωρί­σουμε κάτι». Γι αυτόν ακριβώς το λόγο πολλοί στο Καστε­λό­ριζο έχουν θυμώσει με τον τόνο υπερ­βο­λής που δια­τρέ­χει τη μιντιακή δια­χεί­ριση του θέματος. «Η τουρ­κική πλευρά είναι ίσως λιγό­τερο επι­θε­τική» λέει ο Τσίκος, «αλλά και τα ελλη­νικά ΜΜΕ δεν συμ­βά­λουν στην απο­κλι­μά­κωση, το αντί­θετο, ένας τηλε­ο­πτι­κός σταθμός κατέ­γραψε με την κάμερα διέ­λευση ενός τουρ­κι­κού και ενός ελλη­νι­κού πλοίου χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας την σκηνή ως μια παρο­λί­γον σύγκρουση. Όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν είχε γίνει κάτι».

Κανείς στο νησί δεν αμφι­βάλ­λει ότι η διένεξη είναι υπαρκτή. Εξ άλλου με αυτήν συμ­βιώ­νει το Καστε­λό­ριζο με την άλλη πλευρά στην Κας εδώ και καιρό, χωρίς να υπάρχει κλίμα εχθρικό. «Η υπερ­βολή στη μιντιακή παρου­σί­αση και από τις δύο πλευρές έχει ελά­χι­στη σχέση με την πραγ­μα­τι­κό­τητα των ανθρώ­πων», λέει η Νίτσα Κόντα, ιδιο­κτή­τρια ρεστο­ράν. «Αυτό που βλέ­πουμε στην τηλε­ό­ραση, δεν ισχύει. Ο κορω­νο­ϊός οδήγησε στο να έχουμε φέτος την χει­ρό­τερη χρονιά. Ο φόβος που σκορ­πούν τα μίντια απο­μα­κρύ­νουν τώρα κι άλλους πελάτες. Το νησί μας είναι ασφαλές».

Περισ­σό­τερη πολι­τική, λιγό­τερο ένα νομικό πρό­βλημα

Ο πρό­ε­δρος Ερντο­γάν μιλά σε συνέ­ντευξη τύπου δεί­χνο­ντας το Ορούς Ρέις

Ο Αλέ­ξαν­δρος Σαρρής διδά­σκει διεθνές δίκαιο στο Πανε­πι­στή­μιο Erasmus του Ρότερ­νταμ. Παρα­κο­λου­θεί με ανη­συ­χία τα όσα συμ­βαί­νουν στα αντο­λικά σύνορα της πατρί­δας του. «Ο Ερντο­γάν μιλά για τα σύνορα της καρδιάς του, αυτό δεν έχει να κάνει όμως με τα πραγ­μα­τικά σύνορα, και υποθέτω ότι δεν εννοεί τα σύνορα της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας». Την ώρα που η ρητο­ρική του τούρκου προ­έ­δρου «εξα­πλώ­νε­ται», συρ­ρι­κνώ­νε­ται η οικο­νο­μία σημα­ντικά. Η τουρ­κική λίρα έχει κατα­βα­ρα­θρω­θεί. Είναι η κατάλ­ληλη στιγμή για μια στρα­τιω­τική διένεξη; «Εάν δεν κάνω λάθος, η θεωρία λέει ότι οικο­νο­μία δεν πατά στην ειρήνη αλλά στον πόλεμο, ίσως αυτά τα παι­γνί­δια πολέμου να είναι από­πειρα του­λά­χι­στον να κερ­δί­σει τον οικο­νο­μικό πόλεμο» υπο­στη­ρί­ζει ο Σαρρής. Ως ειδήμων σε θέματα δικαίου της θάλασ­σας πιστεύει ότι η ελλη­νο­τουρ­κική διένεξη είναι λιγό­τερο ένα νομικό πρό­βλημα. «Το Δίκαιο Θάλασ­σας απο­τε­λεί πτυχή του Διε­θνούς Δικαίου, που κρύβει τα λιγό­τερα αινίγ­ματα» λέει. «Βασί­ζε­ται σε θεμε­λιω­μένη ανάλυση με βάση και την νομο­λο­γία. Έχει μόνο λίγες γκρίζες ζώνες, και αυτές αφορούν στα όσα συμ­βαί­νουν πέρα από τα 200 ναυτικά μίλια. Η διαμάχη στο Αιγαίο δεν απο­τε­λεί νομικό novum . Αυτό που συμ­βαί­νει σε μια περιοχή, έχει ήδη επι­λυ­θεί σε άλλη».

Ο Ελληνας καθη­γη­τής θεωρεί ότι στην ελλη­νο­τουρ­κική περί­πτωση πρό­κει­ται για θέμα δια­πραγ­μά­τευ­σης. Και για να είναι επι­τυ­χής, πρέπει και οι δύο πλευρές να συμ­φω­νή­σουν σε ένα νομικό πλαίσιο. Εδώ οι απόψεις δια­φέ­ρουν. Η Αθήνα επι­κα­λεί­ται τη Σύμβαση των ΗΕ για το δίκαιο της θάλασ­σας του 1982, σύμφωνα με την οποία το κάθε νησί έχει ΑΟΖ, κάτι που ψαλι­δί­ζει τον χώρο κινή­σεων των Τούρκων. Η Τουρκία πάλι δια­τεί­νε­ται ότι δεν έχει υπο­γρά­ψει τη Σύμβαση και υπο­στη­ρί­ζει ότι δεν μπορεί να έχει εφαρ­μογή στο Αιγαίο. «Από τη μια πλευρά η Τουρκία χρη­σι­μο­ποιεί και η ίδια τη συγκε­κρι­μένη σύμβαση στη Μαύρη Θάλασσα, όπου έχει επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια. Αλλά από την άλλη, όταν πρό­κει­ται για το Αιγαίο, δεν θεωρεί ότι την δεσμεύει» επι­κρί­νει την τουρ­κική στάση ο Σαρρής.

Αχτίδα ελπίδας

Το ερευ­νη­τικό Ορούτς Ρέις πλαι­σιώ­νε­ται από τουρ­κικά πλοία. Τώρα βρί­σκε­ται στην Αττά­λεια

Μετά την απο­χώ­ρηση του Ορούτς Ρέις από την επίμαχη ζώνη της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου έχουν χαμη­λώ­σει οι τόνοι. Ο Ελληνας καθη­γη­τής, που έχει πάρει εντα­τικά μαθή­ματα δια­βου­λεύ­σεων στο πανε­πι­στή­μιο Χάρ­βαρντ, βλέπει κάποια αχτίδα, ακόμη και για την Τουρκία. «Η Τουρκία είναι χώρα με ακτές και δεν μπορεί κανείς να της αφαι­ρέ­σει τα δικαιώ­ματά της. Έχει πρό­σβαση στο Αιγαίο, στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσό­γειο. Έχει δικαιώ­ματα, αλλά το θέμα είναι πώς θα τα ασκήσει. Στην περί­πτωση των όμορων χωρών ή εκείνων που η μία βρί­σκε­ται απέ­να­ντι στην άλλη, τα σύνορα δεν μπορούν να εξα­ντλη­θούν στα όρια που προ­βλέ­πει η Σύμβαση της Θαλάσ­σης, γιατί δεν υπάρχει αρκετός χώρος ή γιατί οι αξιώ­σεις τέμνο­νται. Υπάρ­χουν πολλές χώρες στη Μεσό­γειο και στο Αιγαίο. Άρα, θα πρέπει να γίνουν συμ­φω­νίες που να μην χρη­σι­μο­ποιούν τη χρήση βίας, σε εκείνες τις χώρες που θέλουν να ασκή­σουν τα δικαιώ­ματά τους».

Ο Σαρρής δεν θα ξαφ­νιά­ζο­νταν εάν ξεκι­νή­σουν σύντομα οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ανάμεσα τις δύο χώρες παρά την σημε­ρινή κατά­σταση. «Εντά­σεις πριν από δια­πραγ­μα­τεύ­σεις υπήρξαν και στο παρελ­θόν», υπεν­θυ­μί­ζει ο έλληνας καθη­γη­τής. Αλλά και οι κάτοι­κοι στο Καστε­λό­ριζο εύχο­νται Αθήνα και Άγκυρα να διευ­θε­τή­σουν τη διαμάχη τους. Χρειά­ζο­νται βοήθεια για να σταθούν στα πόδια τους μετά από ένα καλο­καίρι με παν­δη­μία. Επι­πλέον προ­βλή­ματα με στρα­τιω­τι­κές κοκο­ρο­μα­χίες είναι το τελευ­ταίο που χρειά­ζο­νται.

Πηγή: DW