Το 67% των γυναικών έχει βιώσει διακρίσεις λόγω φύλου στον εργασιακό χώρο

«… Αν είσαι πολύ μικρή, έχεις πολύ λίγη εμπει­ρία, αν είσαι μεγάλη, έχεις εμπει­ρία, αλλά σκέ­φτε­σαι να κάνεις και οικο­γέ­νεια. Αν πάλι το έχεις περάσει κι αυτό το στάδιο, θα έχεις θέματα επειδή έχεις οικο­γέ­νεια. Δηλαδή δεν μπορείς να τους βρεις πουθενά».

Με τα λόγια αυτά περιέ­γραψε στους ερευ­νη­τές τις έμφυλες δια­κρί­σεις που εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται οι γυναί­κες στην ελλη­νική αγορά εργα­σίας, μία από τις ερω­τη­θεί­σες στην έρευνα που διε­ξή­χθη την περίοδο Μαΐου – Σεπτεμ­βρίου 2019, από το Alba Graduate Business School, The American College of Greece, και τον Οργα­νι­σμό για την Επαγ­γελ­μα­τική Ενδυ­νά­μωση των Γυναι­κών Women on Top, με την υπο­στή­ριξη της Vodafone, η οποία και ανα­κοί­νωσε τα απο­τε­λέ­σματά της.

Η έρευνα με τίτλο «Breaking the Glass Ceiling» μελετά τη θέση των γυναι­κών στις επι­χει­ρή­σεις, στο πλαίσιο της δέσμευ­σής της για τη δημιουρ­γία μιας κοι­νω­νίας ίσων ευκαι­ριών και την ενδυ­νά­μωση των γυναι­κών. Οπως προ­κύ­πτει για ακόμα μία φορά από τα δεδο­μένα της έρευνας, η πλειο­νό­τητα των γυναι­κών (67%) έχει βιώσει δια­κρί­σεις λόγω φύλου στον εργα­σιακό της χώρο.

Το απο­τέ­λε­σμα περι­γρά­φε­ται στην απά­ντηση μίας άλλης εργα­ζό­με­νης, η οποία συμ­με­τείχε στην έρευνα: «αν δεν έκανα διπλο­δου­λειά που λέω εγώ, δεν ήμουν overperformer, θα ήμουν σίγουρα δεύτερη ταχύ­τητα»… Η χώρα μας κατα­τάσ­σε­ται τα τελευ­ταία χρόνια, σταθερά στην τελευ­ταία θέση του Ευρω­παϊ­κού Δείκτη για την Ισότητα των Φύλων, με μέσο όρο βαθ­μο­λο­γίας 51,2/100, σε αντι­δια­στολή προς τον ευρω­παϊκό μέσο όρο του 67,4/100.

Σύμφωνα με τα δεδο­μένα της έρευνας που παρου­σί­ασε η Vodafone, 4 στις 10 γυναί­κες απά­ντη­σαν πως έχουν κληθεί συχνά, κατά τη διάρ­κεια συνέ­ντευ­ξης, να απα­ντή­σουν σε ερώτηση για την οικο­γε­νειακή τους κατά­σταση, ενώ 7 στις 10 έχουν βρεθεί σε αυτή τη θέση του­λά­χι­στον κάποιες φορές. Επίσης 5 στους 10 συμ­με­τέ­χο­ντες – εκπρο­σώ­πους επι­χει­ρή­σεων θεωρούν ότι ο αντί­κτυ­πος δεν είναι ούτε θετικός ούτε αρνη­τι­κός, το φύλο δηλαδή δεν έχει επί­πτωση στη θέση μιας γυναί­κας στο εργα­σιακό περι­βάλ­λον.

Σε επίπεδο θέσεων ευθύνης, τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την ισότητα των φύλων, ο μέσος όρος των γυναι­κών στο Δ.Σ. των μεγα­λύ­τε­ρων εισηγ­μέ­νων εται­ρειών στην Ευρώπη των 28 ήταν για το 2018 μόλις 23,9%. Τα υψη­λό­τερα ποσοστά κατα­γρά­φο­νται στη Γαλλία με 41,2%, τη Σουηδία με 36,9% και την Ιταλία με 32,3%, ενώ την «πρωτιά» από το τέλος κατα­λαμ­βά­νουν η Μάλτα με 4,5%, η Εσθονία με 8,8% και η Ελλάδα με 9,1%. Τα στοι­χεία του Ευρω­παϊ­κού Ινστι­τού­του για την Ισότητα των Φύλων για το 1ο εξάμηνο του 2019 κατα­γρά­φουν αύξηση για την Ελλάδα, με το ποσοστό να ανέρ­χε­ται στο 10,2%.

Την ίδια στιγμή η ηχηρή απουσία γυναι­κών από θέσεις ευθύνης συνυ­πάρ­χει και με το μισθο­λο­γικό χάσμα που χωρίζει άντρες και γυναί­κες εργα­ζό­με­νους. Με βάση τα στοι­χεία της Eurostat για το 2014, στην Ελλάδα, το μισθο­λο­γικό χάσμα βρί­σκε­ται στο 12,5%, τη στιγμή που ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος βρί­σκε­ται στο 16,2%. Ωστόσο η συγκρι­τικά «καλή» επίδοση της χώρας μας στον δείκτη αυτόν, πιθα­νό­τατα οφεί­λε­ται και στη γενι­κό­τερη πτώση των αμοιβών κατά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, καθώς οι δια­φο­ρές στη μέση ακα­θά­ρι­στη ωριαία αμοιβή ανδρών και γυναι­κών τείνουν να εντεί­νο­νται στα υψη­λό­τερα μισθο­λο­γικά κλι­μά­κια των δια­φο­ρε­τι­κών επαγ­γελ­μα­τι­κών πεδίων.

Αλλωστε και οι γυναί­κες που ερω­τή­θη­καν αξιο­λο­γούν στη συγκε­κρι­μένη έρευνα σε ποσοστό που αγγίζει το 80% λένε ότι υπάρχει ανι­σό­τητα αμοιβών μεταξύ γυναι­κών και ανδρών με τα αντί­στοιχα προ­σό­ντα. Η ανι­σό­τητα αυτή αφορά κυρίως στη βασική αμοιβή για την εργασία, καθώς θεω­ρεί­ται ότι οι δια­κρί­σεις αμβλύ­νο­νται σε θέματα αυξή­σεων και bonus.

Εάν η συζή­τηση κινηθεί σε τομείς που στε­ρε­ο­τυ­πικά θεω­ρού­νται ανδρι­κοί τόσο σε επίπεδο εκπαί­δευ­σης όσο και απα­σχό­λη­σης, τα πράγ­ματα είναι χει­ρό­τερα καθώς, σύμφωνα με τον πίνακα απο­τε­λε­σμά­των «Γυναί­κες στην Ψηφιακή Εποχή» (Women in Digital Scoreboard 2018), στην Ελλάδα οι γυναί­κες απο­τε­λούν μόνο το 12,7% των ειδικών του τομέα Τεχνο­λο­γίας Πλη­ρο­φο­ρίας Επι­κοι­νω­νιών (ΤΠΕ), έναντι μέσου όρου 16,7% στην Ε.Ε, ενώ κερ­δί­ζουν κατά μέσο όρο 22% λιγό­τερα σε σχέση με τους άνδρες (έναντι 19% στην Ε.Ε). Στο σύνολο της απα­σχό­λη­σης στην Ελλάδα το 2017, οι γυναί­κες ειδικοί σε ΤΠΕ απο­τε­λού­σαν το 0,4%, έναντι 2,5% των ανδρών.

Αλλά και στις γενικές ψηφια­κές δεξιό­τη­τες, το χάσμα είναι απόλυτα εμφανές, αφού α ποσοστά των γυναι­κών είναι χαμη­λό­τερα σε όλους τους δείκτες που αφορούν στη χρήση του δια­δι­κτύου. Ενδει­κτικά το ποσοστό των γυναι­κών που χρη­σι­μο­ποιεί το δια­δί­κτυο στη χώρα μας συστη­μα­τικά (regular use of internet) είναι 65% (έναντι 79% των ανδρών).

Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα που παρου­σιά­στηκε σήμερα, 9 στις 10 γυναί­κες δήλωσαν ότι δια­φω­νούν απόλυτα με τη δήλωση πως δεν έχουν τις τεχνο­λο­γι­κές/ψηφια­κές δεξιό­τη­τες που απαι­τού­νται για την ανάληψη θέσεων ευθύνης ή αντα­γω­νι­στι­κών θέσεων. Επι­πλέον, στον κόσμο των επι­χει­ρή­σεων, είναι θετικά τα ευρή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την ετοι­μό­τητα και ικα­νό­τητα των γυναι­κών για απα­σχό­ληση σε ρόλους που απαι­τούν τεχνο­λο­γι­κές/ψηφια­κές δεξιό­τη­τες ή σε επαγ­γέλ­ματα STEM. Ανα­γνω­ρί­ζε­ται ωστόσο πως οι γυναί­κες απο­θαρ­ρύ­νο­νται να ακο­λου­θή­σουν αυτές τις κατευ­θύν­σεις.

Ομως 8 στις 10 γυναί­κες θεωρούν πως οι εργο­δό­τες τους δεν καλύ­πτουν επαρκώς τις εκπαι­δευ­τι­κές τους ανάγκες, ενώ μόλις το 18% των συμ­με­τε­χου­σών γυναι­κών έχουν πρό­σβαση σε προ­γράμ­ματα καθο­δή­γη­σης εντός της επι­χεί­ρη­σης (mentoring).

Μέσα σε όλα αυτά οι γυναί­κες έρχο­νται συχνά αντι­μέ­τω­πες με περι­στα­τικά βίας και παρε­νό­χλη­σης στην εργασία. Αν και από τα ευρή­ματα της έρευνας προ­κύ­πτει ότι υπάρχει ασάφεια σε σχέση με το τι ορί­ζε­ται ως σεξουα­λική παρε­νό­χληση, οι γυναί­κες γίνο­νται απο­δέ­κτριες συμπε­ρι­φο­ρών και χει­ρο­νο­μιών που δεν νιώθουν πάντα ότι μπορούν να αξιο­λο­γή­σουν, πολύ περισ­σό­τερο να εκφρά­σουν τη δυσα­ρέ­σκειά τους γι’ αυτές. Παράλ­ληλα μόλις 3 στις 10 επι­χει­ρή­σεις εφαρ­μό­ζουν προ­γράμ­ματα εκπαί­δευ­σης των εργα­ζο­μέ­νων για την πρόληψη της βίας και της σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης.

Κι αυτό την ώρα που σε πρό­σφατη έρευνα της διαΝΕΟσις ανα­φε­ρό­ταν ότι το 40% των Eλληνίδων έχουν πέσει θύματα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης, ενώ στο 63% των περι­πτώ­σεων η παρε­νό­χληση έχει λάβει χώρα απο­κλει­στικά ή/και στο χώρο εργα­σίας τους.

Βάσει ερευ­νη­τι­κών δεδο­μέ­νων, η σεξουα­λική παρε­νό­χληση είναι πιο δια­δε­δο­μένη στις γυναί­κες πανε­πι­στη­μια­κής μόρ­φω­σης και στις γυναί­κες που ανήκουν στις ανώ­τε­ρες επαγ­γελ­μα­τι­κές ομάδες: 75% των γυναι­κών στην κατη­γο­ρία των διευ­θυ­ντι­κών στε­λε­χών και 74% των γυναι­κών στην κατη­γο­ρία των ειδι­κευ­μέ­νων επαγ­γελ­μα­τιών έχουν πέσει θύματα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης, σε σύγκριση με το 44% των γυναι­κών στην επαγ­γελ­μα­τική κατη­γο­ρία «εξει­δι­κευ­μένη εργά­τρια σε χει­ρω­να­κτική εργασία» και το 41% των γυναι­κών που δηλώ­νουν ότι δεν έχουν απα­σχο­λη­θεί ποτέ σε αμει­βό­μενη εργασία, ενώ μία στις τέσ­σε­ρεις έχει βιώσει σεξουα­λική παρε­νό­χληση κατά τους 12 μήνες που προη­γή­θη­καν της έρευνας. Η διαφορά που προ­κύ­πτει (30%) μπορεί να οφεί­λε­ται σε παρά­γο­ντες, όπως η καλύ­τερη ενη­μέ­ρωση των γυναι­κών επαγ­γελ­μα­τιών σχετικά με το τι συνιστά σεξουα­λική παρε­νό­χληση, καθώς και η έκθεση των επαγ­γελ­μα­τιών γυναι­κών σε εργα­σιακά περι­βάλ­λο­ντα και κατα­στά­σεις όπου δια­τρέ­χουν αυξη­μένο κίνδυνο κακο­ποί­η­σης. Ο κίν­δυ­νος από­λυ­σης ίσως απο­τε­λεί μια ακόμη αιτία για τη μη αναφορά περι­στα­τι­κών σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης, ιδιαί­τερα για τις γυναί­κες σε χαμη­λό­βαθ­μες θέσεις.

Πολι­τική

Αλλά και στην πολι­τική τα πράγ­ματα δεν είναι καλύ­τερα ακόμα και μετά την εφαρ­μογή της υπο­χρε­ω­τι­κής ποσό­στω­σης. Μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2019, στο Εθνικό Κοι­νο­βού­λιο εξε­λέ­γη­σαν 65 γυναί­κες, ενώ στην κυβέρ­νηση που προ­έ­κυψε απ΄αυ­τές σε σύνολο 51 μελών του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου, υπήρχαν συνο­λικά μόλις δύο γυναί­κες υπουρ­γοί (4%) και τρεις γυναί­κες υφυ­πουρ­γοί (5%).

Σε επίπεδο Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των γυναι­κών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σ΄αυτήν παρου­σιά­ζε­ται αυξη­μέ­νος σε σχέση με τα ποσοστά ενερ­γο­ποί­η­σής τους στην κεντρική πολι­τική σκηνή, και πάλι, στις θέσεις ευθύνης του πεδίου αυτού η εκπρο­σώ­πησή τους εμφα­νί­ζε­ται περιο­ρι­σμένη. Συγκε­κρι­μένα, στις Δημο­τι­κές & Περι­φε­ρεια­κές εκλογές του 2019, σε σύνολο 332 Δήμων και 13 Περι­φε­ρειών εξε­λέ­γη­σαν 19 γυναί­κες δήμαρ­χοι και μόλις μία γυναίκα Περι­φε­ρειάρ­χης.

Προ­τά­σεις δράσεων για τις εται­ρείες και την Πολι­τεία

Από την πλευρά των εται­ρειών, με βάση τα ευρή­ματα της έρευνας, η υιο­θέ­τηση πρα­κτι­κών για την αντι­με­τώ­πιση των έμφυλων δια­κρί­σεων βασί­ζε­ται στην καλ­λιέρ­γεια ενδο­ε­ται­ρι­κής κουλ­τού­ρας που ενθαρ­ρύ­νει τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα και την ενδυ­νά­μωση των εργα­ζο­μέ­νων, καθώς και τη δια­φά­νεια και στο­χο­θέ­τηση ως προς την αντι­προ­σώ­πευση των γυναι­κών σε ένα οργα­νι­σμό. Ακόμη, σημα­ντι­κές για κάθε επι­χει­ρή­σεις είναι πολι­τι­κές και προ­γράμ­ματα που εξα­σφα­λί­ζουν τη συμ­φι­λί­ωση επαγ­γελ­μα­τι­κής και προ­σω­πι­κής ζωής, την κατα­γραφή εκπαι­δευ­τι­κών αναγκών, τη διευ­κό­λυνση ευέ­λι­κτων μορφών εργα­σίας, την πρό­σβαση των γυναι­κών στην τεχνο­λο­γία, αλλά και την ενδυ­νά­μωση τους μέσω συνε­χούς εκπαί­δευ­σης και μέσω της ανά­δει­ξης γυναι­κείων προ­τύ­πων.

Από την πλευρά της η Πολι­τεία χρειά­ζε­ται να προ­χω­ρή­σει στη θεσμο­θέ­τηση αδειών γονεϊ­κό­τη­τας αλλά και κινή­τρων για τις επι­χει­ρή­σεις που εφαρ­μό­ζουν απο­τε­λε­σμα­τι­κές πολι­τι­κές ισό­τη­τας, στη συστη­μα­τική ενσω­μά­τωση των πεδίων STEM σε όλες τις βαθ­μί­δες της εκπαί­δευ­σης, καθώς και στην υλο­ποί­ηση δράσεων που στο­χεύ­ουν στην ενί­σχυση της ενα­σχό­λη­σης των κορι­τσιών με STEM αντι­κεί­μενα.

Πηγή: ethnos.gr

Μαρία Λιλιο­πού­λου