Οι «γκρίζες ζώνες» της επανεκκίνησης

Ενώ­πιον κρί­σι­μων απο­φά­σε­ων, χωρίς όμως να έχουν στη διά­θε­σή τους τα απα­ραί­τη­τα δε­δο­μέ­να, βρί­σκο­νται οι διοι­κή­σεις με­γά­λων ομί­λων από τους κλά­δους του του­ρι­σμού, των με­τα­φο­ρών του λια­νε­μπο­ρί­ου, αλλά και της δια­χεί­ρι­σης υπο­δο­μών και άλλων. Η επα­νεκ­κί­νη­ση σε συν­θή­κες ύφε­σης, αλλά κυ­ρί­ως υπό πρω­τό­γνω­ρους υγειο­νο­μι­κούς κα­νό­νες, κα­θί­στα­ται μια δυ­σε­πί­λυ­τη εξί­σω­ση με πολ­λούς αγνώ­στους. Είναι έτσι ιδιαι­τέ­ρως δύ­σκο­λο αν όχι αδύ­να­τον να κα­ταρ­τι­στούν αξιό­πι­στα business plans τόσο για τον βρα­χυ­πρό­θε­σμο όσο και για τον με­σο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, ει­δι­κά καθώς είναι άγνω­στη και η έκτα­ση της κάμ­ψης της ζή­τη­σης που θα ση­μειω­θεί. Τα μέτρα κοι­νω­νι­κής από­στα­σης και υγειο­νο­μι­κής προ­φύ­λα­ξης συ­νε­πά­γο­νται ιδιαι­τέ­ρως αυ­ξη­μέ­να κόστη, που δεν είναι δυ­να­τόν να υπο­λο­γι­στούν, αφού τα σχε­τι­κά πρω­τό­κολ­λα τε­λούν ακόμα υπό δια­μόρ­φω­ση. Η οι­κο­νο­μι­κή στή­ρι­ξη από την κυ­βέρ­νη­ση, όσον αφορά τις απο­ζη­μιώ­σεις για την επι­βλη­θεί­σα δια­κο­πή της λει­τουρ­γί­ας ενός με­γά­λου αριθ­μού κλά­δων, πα­ρα­μέ­νει ομοί­ως αδιευ­κρί­νι­στη. Αδιευ­κρί­νι­στα επί­σης πα­ρα­μέ­νουν και τα κί­νη­τρα στή­ρι­ξης της δρα­στη­ριό­τη­τας, που απο­τε­λούν τον δεύ­τε­ρο πυ­λώ­να της προ­σπά­θειας της κυ­βέρ­νη­σης να οδη­γή­σει την οι­κο­νο­μία σε ανά­καμ­ψη.

Είναι έτσι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός με­γά­λων επι­χει­ρή­σε­ων, με εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες ερ­γα­ζο­μέ­νους αθροι­στι­κά, διε­ρω­τά­ται κατά πόσον υπάρ­χει οιο­δή­πο­τε οι­κο­νο­μι­κό όφε­λος από την επα­νέ­ναρ­ξη της λει­τουρ­γί­ας τους. Πολ­λοί μά­λι­στα πι­στεύ­ουν ότι η δρα­στη­ριο­ποί­η­σή τους, του­λά­χι­στον κατά τους πρώ­τους μήνες, θα είναι βαθιά ζη­μιο­γό­να, ενώ και σε με­σο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα τα πράγ­μα­τα δεν ανα­μέ­νο­νται πολύ κα­λύ­τε­ρα. Επι­χει­ρή­σεις από το λια­νι­κό εμπό­ριο, αλλά και τις με­τα­φο­ρές και τον του­ρι­σμό και τις συ­να­φείς δρα­στη­ριό­τη­τές του, δη­λώ­νουν στην «Κ» ευ­θαρ­σώς, πλην όμως και για ευ­νό­η­τους λό­γους ανω­νύ­μως, πως προ­τι­μούν να ξε­κι­νή­σου­με τη δρα­στη­ριό­τη­τά τους εκ νέου μόνο όταν θα υπάρ­χει αξιό­πι­στη θε­ρα­πεία ή εμ­βό­λιο για την παν­δη­μία, ακόμα και εάν αυτό ση­μαί­νει το επό­με­νο έτος. Αλλοι θε­ω­ρούν πως η αρχή πρέ­πει να γίνει άμεσα ώστε το 2021 να έρθει το τα­χύ­τε­ρο η ανά­κτη­ση του χα­μέ­νου εδά­φους και να μη χρεια­στεί ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρος χρό­νος. Αυτή η πλευ­ρά όμως ζητεί μα­ζι­κές επι­δο­τή­σεις της απα­σχό­λη­σης και εκτε­τα­μέ­νες φο­ρο­ε­λα­φρύν­σεις.

Την ίδια ώρα, βέ­βαια, δια­τυ­πώ­νε­ται βά­σι­μος προ­βλη­μα­τι­σμός για τις οι­κο­νο­μι­κές δυ­να­τό­τη­τες του ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, που κα­λεί­ται τόσο να απο­ζη­μιώ­σει για το lockdown που το ίδιο επέ­βα­λε όσο και να στη­ρί­ξει ου­σια­στι­κά την επα­νεκ­κί­νη­ση της οι­κο­νο­μί­ας. Πα­ράλ­λη­λα πα­ρα­μέ­νει αδιευ­κρί­νι­στη η αντί­δρα­ση των κα­τα­να­λω­τών στους νέους κα­νό­νες λει­τουρ­γί­ας πολ­λών κλά­δων, ενώ είναι άγνω­στο και το εύρος του πλήγ­μα­τος στο δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μά τους. Εστια­τό­ρια, ξε­νο­δο­χεία και εμπο­ρι­κά κέ­ντρα βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο αυτής της αβε­βαιό­τη­τας, που, σε συν­δυα­σμό με την άγνω­στη επί του πα­ρό­ντος έκτα­ση της κρα­τι­κής βο­ή­θειας, συ­γκρο­τεί μια «γκρί­ζα ζώνη» για το επι­χει­ρείν. Τις αμέ­σως επό­με­νες εβδο­μά­δες η ανα­κοί­νω­ση των κλα­δι­κών πα­κέ­των στή­ρι­ξης από την κυ­βέρ­νη­ση εν­δέ­χε­ται να φω­τί­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο το τοπίο στο οποίο θα κλη­θούν να λει­τουρ­γή­σουν οι επι­χει­ρή­σεις. Οι προσ­δο­κί­ες όμως των επι­χει­ρη­μα­τιών για το πόσο μα­κριά θα πάει αυτή η στή­ρι­ξη είναι ιδιαι­τέ­ρως απαι­σιό­δο­ξες και θα χρεια­στούν έτσι γεν­ναί­ες απο­φά­σεις για να γίνει το πρώτο βήμα προς το άγνω­στο. Επι­πλέ­ον, η μέχρι τώρα εμπει­ρία από τη δια­χεί­ρι­ση της παν­δη­μί­ας και τις αντι­δρά­σεις τόσο της κυ­βέρ­νη­σης όσο και των επι­χει­ρή­σε­ων δεί­χνει πως θα χρεια­στούν συ­νε­χείς διορ­θω­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις έως ότου αντι­με­τω­πι­στούν τα προ­βλή­μα­τα στο σύ­νο­λό τους εξαι­τί­ας της φύσης της πρό­κλη­σης και των τα­χυ­τή­των που απαι­τού­νται για να μην επι­δει­νω­θούν οι συν­θή­κες. Ακόμα και έτσι όμως, ου­δείς μπο­ρεί να προ­ε­ξο­φλή­σει την επι­στρο­φή της ζή­τη­σης σε βαθμό ικανό να πα­ρα­γά­γει έστω και ορια­κή κερ­δο­φο­ρία. Πα­ρά­με­τρος που επί­σης προ­στί­θε­ται στη δύ­σκο­λη εξί­σω­ση των επι­χει­ρη­μα­τι­κών σχε­δί­ων είναι ασφα­λώς και η ίδια η πο­ρεία της παν­δη­μί­ας, καθώς ένα οιο­δή­πο­τε πι­σω­γύ­ρι­σμα μπο­ρεί να εξα­ντλή­σει τις όποιες ενα­πο­μέ­νου­σες δυ­νά­μεις έχουν στη φα­ρέ­τρα τους οι επι­χει­ρή­σεις αλλά και το κρά­τος. Η πρω­το­κα­θε­δρία άλ­λω­στε των υγειο­νο­μι­κών αρχών στην τρέ­χου­σα δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σε­ων για την επα­νεκ­κί­νη­ση της οι­κο­νο­μί­ας, με την επι­βο­λή συ­γκε­κρι­μέ­νων αυ­στη­ρό­τα­των κα­νό­νων, προ­σθέ­τει νευ­ρι­κό­τη­τα, δε­δο­μέ­νου ότι, όπως ανα­φέ­ρουν χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ροι στην αγορά, η προ­σπά­θεια μη­δε­νι­σμού του υγειο­νο­μι­κού ρί­σκου συ­γκρού­ε­ται με το γε­γο­νός πως η οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα πά­ντο­τε εμπε­ριέ­χει ρίσκο.

Πολλά ξε­νο­δο­χεία δεν θα αντέ­ξουν το κό­στος των νέων προ­δια­γρα­φών

Η λο­γι­κή της πλή­ρους αντι­στρο­φής των οι­κο­νο­μιών κλί­μα­κας που έχουν επι­τευ­χθεί στον κλάδο του του­ρι­σμού ύστε­ρα από χρό­νια επεν­δύ­σε­ων είναι ένα από τα βα­σι­κά προ­βλή­μα­τα των μέ­τρων για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση και τον πε­ριο­ρι­σμό της παν­δη­μί­ας. Και καθώς οι πε­ριο­ρι­σμέ­νες οι­κο­νο­μί­ες κλί­μα­κας αυ­ξά­νουν το κό­στος, κα­θί­στα­ται αντι­λη­πτό ότι όσοι ξε­νο­δό­χοι επι­λέ­ξουν να λει­τουρ­γή­σουν φέτος το κα­λο­καί­ρι από την 1η Ιου­λί­ου, αλλά και όλοι εκεί­νοι με ξε­νο­δο­χεία δω­δε­κά­μη­νης λει­τουρ­γί­ας σε μη­τρο­πο­λι­τι­κές πε­ριο­χές από την 1η Ιου­νί­ου, θα αντι­με­τω­πί­σουν πρό­σθε­τα έξοδα σε μια συ­γκυ­ρία οι­κο­νο­μι­κής πί­ε­σης και χα­μη­λής ζή­τη­σης.

Αύ­ξη­ση τιμών

Αυτό θα οδη­γή­σει σε αύ­ξη­ση των τιμών, εξη­γούν στην «Κ» οι­κο­νο­μο­λό­γοι που ασχο­λού­νται με τον κλάδο του του­ρι­σμού, προ­σθέ­το­ντας ότι μέτρα κοι­νω­νι­κής από­στα­σης ση­μαί­νουν εξ ορι­σμού μεί­ω­ση της δια­θέ­σι­μης δυ­να­μι­κό­τη­τας. Είτε στον αριθ­μό των δω­μα­τί­ων που θα μπο­ρούν να νοι­κιά­σουν ξε­νο­δό­χοι (π.χ. λει­τουρ­γία με 50% των δω­μα­τί­ων), είτε στον αριθ­μό των τρα­πε­ζιών που θα έχουν στους χώ­ρους εστί­α­σης, είτε στον αριθ­μό των ομπρε­λών στις πα­ρα­λί­ες και στις πι­σί­νες. Μια γρή­γο­ρη ματιά στις αρ­χι­κές συ­στά­σεις του ΕΟΔΥ και του υπουρ­γεί­ου Του­ρι­σμού για τη λει­τουρ­γία των ξε­νο­δο­χεί­ων, που έχει στη διά­θε­σή της η «Κα­θη­με­ρι­νή» (Υγειο­νο­μι­κός άξο­νας του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σε­ων), κα­θι­στά σαφές πως θα χρεια­στούν ση­μα­ντι­κά πε­ρισ­σό­τε­ροι πόροι τόσο σε όρους αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού όσο και κε­φα­λαί­ων, για να εξυ­πη­ρε­τη­θούν οι απαι­τή­σεις κα­θα­ρι­σμού, σερ­βι­ρί­σμα­τος, λει­τουρ­γί­ας πι­σί­νας, δια­δι­κα­σιών υπο­δο­χής κ.λπ. Ετσι πολ­λοί ξε­νο­δό­χοι θε­ω­ρούν πως δεν είναι οι­κο­νο­μι­κά βιώ­σι­μο να ανοί­ξουν και πάλι τα ξε­νο­δο­χεία τους, ενώ όσοι έχουν τέ­τοια πρό­θε­ση αδυ­να­τούν επί του πα­ρό­ντος να κά­νουν οιαν­δή­πο­τε πρό­βλε­ψη για τις οι­κο­νο­μι­κές επι­δό­σεις τους.

Η αντι­στρο­φή των οι­κο­νο­μιών κλί­μα­κας είναι επί­σης εμ­φα­νέ­στα­τη και στις πλη­ρό­τη­τες των του­ρι­στι­κών λε­ω­φο­ρεί­ων και άλλων οχη­μά­των με­τα­φο­ράς τα­ξι­διω­τών, που προ­βλέ­πουν τα σχε­τι­κά πρω­τό­κολ­λα των υγειο­νο­μι­κών αρχών. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ανα­φέ­ρε­ται ότι σε οχή­μα­τα εννέα θέ­σε­ων επι­τρέ­πε­ται η με­τα­φο­ρά τριών επι­βα­τών και του οδη­γού. Ζή­τη­μα βε­βαί­ως τί­θε­ται και με την ελ­κυ­στι­κό­τη­τα του προ­ϊ­ό­ντος και την εμπει­ρία που θα αφή­σει σε όσους το επι­λέ­ξουν, αφού θα είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή και σί­γου­ρα όχι ανέ­με­λη, ση­μειώ­νουν πηγές της αγο­ράς. Την ίδια ώρα, τα business plans των ξε­νο­δό­χων έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν την αβέ­βαιη εσω­τε­ρι­κή ζή­τη­ση αλλά και τη βε­βαιό­τη­τα πως οι έξι πα­ρα­δο­σια­κές με­γά­λες αγο­ρές από τις οποί­ες αντλεί επι­σκέ­πτες η Ελ­λά­δα θα είναι κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα εκτός ορί­ζο­ντα φέτος. Και αυτό, διότι, με εξαί­ρε­ση τη Γερ­μα­νία, που όμως δεν εν­θαρ­ρύ­νει τον του­ρι­σμό στο εξω­τε­ρι­κό, χώρες όπως η Βρε­τα­νία, η Ιτα­λία, η Ισπα­νία, η Γαλ­λία και οι Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες της Αμε­ρι­κής εξα­κο­λου­θούν να αντι­με­τω­πί­ζουν με­γά­λη δια­σπο­ρά του νέου κο­ρω­νοϊ­ού. Οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις το 2019 δια­μορ­φώ­θη­καν στα 18,179 δισ. ευρώ, σύμ­φω­να με την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος, και η ανα­γω­γή των προ­βλέ­ψε­ων του Πα­γκό­σμιου Ορ­γα­νι­σμού Του­ρι­σμού για φέτος δεί­χνει μια μεί­ω­σή τους έως και 78%. Ητοι 14 και πλέον δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ λι­γό­τε­ρα. Πόσο «πλάτη» μπο­ρεί λοι­πόν να βάλει στον κλάδο το κρά­τος για να εν­θαρ­ρύ­νει την επα­νεκ­κί­νη­σή του; Τα σχε­τι­κά σχέ­δια ανα­μέ­νε­ται να πα­ρου­σια­στούν σε με­ρι­κές ημέ­ρες, αλλά ήδη η αγω­νία των επι­χει­ρή­σε­ων είναι και έντο­νη και εμ­φα­νής: η Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξε­νο­δό­χων σε επι­στο­λή της προς την κυ­βέρ­νη­ση ση­μειώ­νει πως «αν θέ­λε­τε να ορί­σε­τε την 1η Ιου­νί­ου ως ημε­ρο­μη­νία επα­να­λει­τουρ­γί­ας των ξε­νο­δο­χεί­ων, δώστε τη δυ­να­τό­τη­τα και τα απα­ραί­τη­τα ερ­γα­λεία στις επι­χει­ρή­σεις που δεν είναι έτοι­μες να λει­τουρ­γή­σουν από τη συ­γκε­κρι­μέ­νη ημε­ρο­μη­νία να πα­ρα­μεί­νουν κλει­στές για όσο χρεια­στεί, ώστε όταν τε­λι­κά θα ανοί­ξουν, να μην είναι εκτε­θει­μέ­νες σε ποι­νι­κές κυ­ρώ­σεις και αστι­κές απο­ζη­μιώ­σεις, να μη δια­τρέ­χουν κίν­δυ­νο να δια­κό­ψουν πλέον ορι­στι­κά τη λει­τουρ­γία τους».

Τι ζη­τούν οι επι­χει­ρή­σεις

Υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα, επι­δό­τη­ση ερ­γα­σί­ας, μεί­ω­ση του ΦΠΑ και μη κα­τα­βο­λή προ­κα­τα­βο­λής φόρου είναι τα ελά­χι­στα που ζη­τούν από την κυ­βέρ­νη­ση ο ΣΕΤΕ και οι 13 πα­νελ­λή­νιες κλα­δι­κές ενώ­σεις-μέλη του (ξε­νο­δο­χεία, ενοι­κια­ζό­με­να δω­μά­τια, του­ρι­στι­κά γρα­φεία και λε­ω­φο­ρεία, ακτο­πλο­ΐα, γιό­τινγκ, μα­ρί­νες, λι­μά­νια, αε­ρο­με­τα­φο­ρές, συ­νέ­δρια, ενοι­κιά­σεις αυ­το­κι­νή­των και υπαί­θριες δρα­στη­ριό­τη­τες).

Για τα υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα λει­τουρ­γί­ας επι­ση­μαί­νε­ται πως επει­δή «η κοινή ευ­ρω­παϊ­κή δράση κα­θυ­στε­ρεί και οι δια­κρα­τι­κές συμ­φω­νί­ες φαί­νο­νται πλέον πιο πι­θα­νές, πρέ­πει εντός Μαΐου να έχου­με κα­τα­λή­ξει σε εθνι­κά υγειο­νο­μι­κά πρω­τό­κολ­λα λει­τουρ­γί­ας, για το σύ­νο­λο των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σε­ων, που να είναι ρε­α­λι­στι­κά και βιώ­σι­μα, εντός των υγειο­νο­μι­κών δε­σμεύ­σε­ων, και να μπο­ρούν να εφαρ­μο­στούν και από μι­κρές επι­χει­ρή­σεις». Οσον φορά τα προ­γράμ­μα­τα επι­δό­τη­σης ερ­γα­σί­ας και ερ­γα­ζο­μέ­νων, ζη­τεί­ται να ισχύ­σουν του­λά­χι­στον για όλο το 2020 για να μπο­ρέ­σουν να δια­τη­ρη­θούν θέ­σεις ερ­γα­σί­ας. Επι­ση­μαί­νε­ται δε πως «δε­δο­μέ­νου ότι πολ­λές από τις επο­χι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν θα κα­τα­φέ­ρουν να λει­τουρ­γή­σουν φέτος, με­γά­λο μέρος των πε­ρί­που 700.000 ερ­γα­ζο­μέ­νων του του­ρι­σμού θα πα­ρα­μεί­νει άνερ­γο». Η μεί­ω­ση του ΦΠΑ επι­χει­ρεί­ται να εφαρ­μο­στεί από 01.06.20 και «για όσο χρόνο χρεια­στεί να ανα­κτη­θεί το χα­μέ­νο έδα­φος: της δια­μο­νής στο 6%, όλης της εστί­α­σης στο 13%, της υπη­ρε­σί­ας του του­ρι­στι­κού πα­κέ­του στο 13%, των εγ­χώ­ριων με­τα­φο­ρών στο 13% και του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού στο 13%». Επί­σης, ζη­τεί­ται η μη κα­τα­βο­λή προ­κα­τα­βο­λής φόρου ει­σο­δή­μα­τος για το 2020 για να το­νω­θεί η ρευ­στό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων.

Πηγή kathimerini.gr

ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΛ­ΛΟΣ