Αποκαλυπτική έρευνα : Τι φοβούνται οι Ελληνες, ποιους εμπιστεύονται – Τι λένε για κυβέρνηση, Εκκλησία, Αστυνομία, Τσιόδρα

 

Ποιους εμπι­στεύ­ο­νται περισ­σό­τε­ροι οι Ελληνες την εποχή της κρίσης του κορο­ναϊού; Τι φοβού­νται περισ­σό­τερο; Με ποιους συζη­τούν για την παν­δη­μία; Ποιες δρα­στη­ριό­τη­τες ανέ­πτυ­ξαν τις ημέρες του εγκλει­σμού;

Τι λένε για την κυβέρ­νηση, την αντι­πο­λί­τευση, τους για­τρούς και τον Σωτήρη Τσιόδρα;

Ακρως απο­κα­λυ­πτική είναι μια μεγάλη έρευνα που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από το Εργα­στή­ριο Δημο­σιο­γρα­φι­κών Σπουδών και Επι­κοι­νω­νια­κών Εφαρ­μο­γών του Τμή­μα­τος Επι­κοι­νω­νίας και Μ.Μ.Ε. του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών.

Η ερευ­νη­τική ομάδα απο­τε­λείτο από τον Διευ­θυ­ντή του Εργα­στη­ρίου Καθη­γητή Στέλιο Παπα­θα­να­σό­πουλο, τον Επί­κουρο Καθη­γητή Αντώνη Αρμε­νάκη και τον διδά­σκο­ντα του Τμή­μα­τος και ερευ­νητή του Εργα­στη­ρίου Δρ. Αχιλλέα Καρα­δη­μη­τρίου.

Η έρευνα ήταν δια­δι­κτυακή, έγιναν 38 ερω­τή­σεις σε 2.525 άτομα σε διά­στημα τριών περίπου εβδο­μά­δων (29 Μαρτίου – 23 Απρι­λίου 2020) και οι απα­ντή­σεις είναι εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρου­σες.

Βασικό σημείο της έρευνας είναι η επόμενη ημέρα, τι φοβάται ο κόσμος περισ­σό­τερο:

Το μεγα­λύ­τερο μέρος του κοινού προ­βλη­μα­τί­ζε­ται για τις συνέ­πειες που θα έχει η κρίση της παν­δη­μίας τόσο στην εθνική, όσο και την παγκό­σμια οικο­νο­μία.

Μάλιστα, για τους δύο αυτούς τομείς οι ερω­τώ­με­νοι στη συντρι­πτική τους πλειο­ψη­φία δηλώ­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά ότι φοβού­νται πολύ (67% για την εθνική οικο­νο­μία και 61% για την παγκό­σμια οικο­νο­μία) και σε μικρό­τερο ποσοστό ότι φοβού­νται αρκετά (16% για την εθνική οικο­νο­μία και 19% για την παγκό­σμια οικο­νο­μία).

Μεγάλος είναι επίσης ο φόβος (62%) που εκφρά­ζει μικρό­τερη αλλά σημα­ντική μερίδα του κοινού (40% φοβού­νται πολύ και 22% φοβού­νται αρκετά) σε σχέση με τις συνέ­πειες της παν­δη­μίας στα οικο­νο­μικά των ατο­μι­κών νοι­κο­κυ­ριών, στοι­χεία που απο­δει­κνύ­ουν ότι η κρίση του κορο­ναϊού απο­τε­λεί για τους Έλληνες κυρίως ένα μείζον θέμα με οικο­νο­μι­κές προ­ε­κτά­σεις.

Άλλοι μεγάλοι φόβοι που εκφέ­ρουν οι Έλληνες ως απότοκο της παν­δη­μίας είναι η πιθα­νό­τητα θανάτου συγ­γε­νών (46%), ή άλλων άγνω­στων συναν­θρώ­πων (38%), η πιθα­νό­τητα νοση­λείας σε μονάδα εντα­τι­κής θερα­πείας ενός αγα­πη­μέ­νου προ­σώ­που (45%), καθώς και ο περιο­ρι­σμός των ατο­μι­κών ελευ­θε­ριών (34% φοβάται πολύ, 14% φοβάται αρκετά και 13% φοβάται).

Υπαρ­κτός είναι και ο φόβος μεγάλου μέρους του κοινού (42%) για την πιθα­νό­τητα προ­σω­πι­κής νοση­λείας σε μονάδα εντα­τι­κής θερα­πείας (13% φοβάται πολύ, 13% φοβάται αρκετά και 16% φοβάται), ενώ δεν ισχύει κάτι παρό­μοιο για το ενδε­χό­μενο εξά­ντλη­σης τρο­φί­μων (41% δεν φοβάται καθόλου, 35% φοβάται λίγο).

 

Τι έκαναν και τι όχι οι Ελληνες

Για τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία του κοινού υπάρ­χουν ορι­σμέ­νες συνή­θειες που έχουν περιο­ρι­στεί ιδιαί­τερα σε σύγκριση με το παρελ­θόν. Αυτές είναι η επί­σκεψη σε οικεί­ους και συγ­γε­νείς (77%), τα ψώνια στο σούπερ-μάρκετ (72%), καθώς και ο περί­πα­τος εκτός σπιτιού (55%). Επίσης, για ένα σημα­ντικό μέρος των ερω­τώ­με­νων είναι μειω­μένη και η συχνό­τητα χρήσης των μέσων μαζικής μετα­φο­ράς (44%), καθώς και η επί­σκεψη σε γιατρό ή φαρ­μα­κείο (44%).

Αντι­θέ­τως, συνή­θειες που έχουν υιο­θε­τη­θεί στο πλαίσιο της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και πραγ­μα­το­ποιού­νται με μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα σε σχέση με το παρελ­θόν είναι η εξ απο­στά­σεως επι­κοι­νω­νία με φίλους και συνα­δέλ­φους μέσω ψηφια­κών εφαρ­μο­γών τηλε­διά­σκε­ψης (70%), η παρα­κο­λού­θηση ψυχα­γω­γι­κού περιε­χο­μέ­νου (ταινιών, σειρών) εντός της οικίας (60%) καθώς και οι συνο­μι­λίες μέσω τηλε­φώ­νου (51%). Αυτή η ροπή του κοινού προς την εξ απο­στά­σεως επι­κοι­νω­νία αξίζει να ιδωθεί αλλη­λέν­δετα με την επι­φυ­λα­κτική στάση που εκφρά­ζουν οι μισοί σχεδόν ερω­τώ­με­νοι (48%) για τις δια ζώσης συνα­ντή­σεις με άλλους ανθρώ­πους, όπου θεωρούν ότι το να είναι κάποιος προ­σε­κτι­κός απο­τε­λεί ενδε­δειγ­μένη στάση.

Αυτή η συγκρα­τη­μένη στάση προς τον συνάν­θρωπο στην εποχή της παν­δη­μίας αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται και στην αμφι­βο­λία ή έστω συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία που εκφρά­ζει μεγάλο μέρος του κοινού για το εάν οι άνθρω­ποι στη γει­το­νιά είναι έτοιμοι να βοη­θή­σουν ο ένας τον άλλον (38% ούτε συμ­φω­νεί, ούτε δια­φω­νεί, 22% δια­φω­νεί ή δια­φω­νεί πλήρως). Τέλος, η ανά­γνωση βιβλίων στο σπίτι φαί­νε­ται να απο­τε­λεί μία πιο σταθερή συνή­θεια, αφού ένα μεγάλο ποσοστό του κοινού (47%) εξα­κο­λου­θεί να έχει την ίδια συχνό­τητα ανά­γνω­σης σε σύγκριση με το παρελ­θόν, ενώ ταυ­τό­χρονα για μια αξιό­λογη μερίδα του κοινού (35%) η συνή­θεια αυτή εντα­τι­κο­ποι­ή­θηκε.

 

Ποιους εμπι­στεύ­ο­νται

Ως προς τα αισθή­ματα εμπι­στο­σύ­νης των Ελλήνων προς τους θεσμούς, εμφα­νί­ζε­ται μια τάση εμπι­στο­σύ­νης σε πολι­τι­κούς παρά­γο­ντες και θεσμούς που δια­χει­ρί­ζο­νται την κρίση, αλλά όχι σε όλους ανε­ξαι­ρέ­τως. Καθώς η πλειο­νό­τητα των συμ­με­τε­χό­ντων στην έρευνα είναι αρι­στε­ρής και κεντρο­α­ρι­στε­ρής προ­έ­λευ­σης ή τοπο­θέ­τη­σης (64% αθροι­στικά), το γεγονός ότι ένα συνο­λικό ποσοστό της τάξης του 48% δηλώνει – με διά­φο­ρες δια­βαθ­μί­σεις – ότι εμπι­στεύ­ε­ται την κυβέρ­νηση (18% την εμπι­στεύ­ε­ται, 19% την εμπι­στεύ­ε­ται αρκετά και 11% την εμπι­στεύ­ε­ται απόλυτα) είναι μάλλον θετικό για ένα δεξιό­στροφο κυβερ­νη­τικό σχήμα.

Περίπου ποσοστά αξιο­πι­στίας (46%) συγκε­ντρώ­νει ο πρω­θυ­πουρ­γός (17% τον εμπι­στεύ­ο­νται, 16% τον εμπι­στεύ­ο­νται αρκετά και 13% απόλυτα). Μικρό­τερο βαθμό αξιο­πι­στίας, αλλά όχι αμε­λη­τέο (38%), συγκε­ντρώ­νει ο υπουρ­γός υγείας (18% τον εμπι­στεύ­ο­νται, 13% τον εμπι­στεύ­ο­νται αρκετά και 7% τον εμπι­στεύ­ο­νται απόλυτα).

Στο ερώτημα αν η στάση της αντι­πο­λί­τευ­σης στο θέμα της αντι­με­τώ­πι­σης της παν­δη­μίας είναι η ενδε­δειγ­μένη, ένα σημα­ντικό ποσοστό του δείγ­μα­τος υιο­θε­τεί ενδιά­μεση τοπο­θέ­τηση χωρίς να συμ­φω­νεί αλλά ούτε και να δια­φω­νεί (32%). Δια­φαί­νε­ται, ωστόσο, να υπερ­τε­ρεί μια τάση συμ­φω­νίας μεταξύ των συμ­με­τε­χό­ντων ως προς την θετική τελικά αξιο­λό­γηση της στάσης της αντι­πο­λί­τευ­σης έστω κι αν αυτή η συμ­φω­νία δεν εκφρά­ζε­ται σε απόλυτο βαθμό (20% περίπου συμ­φω­νεί, 16% εν πολλοίς συμ­φω­νεί και 5% συμ­φω­νεί απόλυτα).

Εκδηλη είναι η έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης μεγάλου μέρους των συμ­με­τε­χό­ντων στην έρευνα προς τα ευρω­παϊκά θεσμικά όργανα (40% δεν τα εμπι­στεύ­ο­νται καθόλου) με ένα άλλο μέρος να εκφρά­ζει απλά συγκρα­τη­μένη εμπι­στο­σύνη (19% τα εμπι­στεύ­ο­νται σχετικά και 27% έτσι κι έτσι).

 

Χάνει η Εκκλη­σία, κερ­δί­ζει η Αστυ­νο­μία

Έντονη είναι η έλλειψη αξιο­πι­στίας που απο­δί­δει το μεγα­λύ­τερο μέρος των ερω­τώ­με­νων προς το θεσμό της εκκλη­σίας (67% δεν την εμπι­στεύ­ε­ται καθόλου), ενδε­χο­μέ­νως λόγω των συμ­βά­ντων μη τήρησης των μέτρων για την αντι­με­τώ­πιση της δια­σπο­ράς της παν­δη­μίας που έγιναν μέχρι το ορι­στικό κλεί­σιμο των εκκλη­σιών.

Όσον αφορά την αστυ­νο­μία και τη συμβολή της στην εφαρ­μογή των μέτρων, πολύ μεγάλο μέρος των ερω­τώ­με­νων, που αθροι­στικά αντι­προ­σω­πεύει το 43% του δείγ­μα­τος, απα­ντάει ότι την εμπι­στεύ­ε­ται (7% απόλυτα, 15% αρκετά και 21% την εμπι­στεύ­ε­ται), ενώ ένα υψηλό επίσης ποσοστό της τάξης του 37% δεν την εμπι­στεύ­ε­ται (24% καθόλου και 13% την εμπι­στεύ­ε­ται σχετικά).

Τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης, αν και απο­τε­λούν τον βασικό συν­δε­τικό κρίκο των μελών του κοινού με τις εξε­λί­ξεις της παν­δη­μίας, δεν φαί­νε­ται να έχουν πείσει για την αξιό­πι­στη στάση τους, καθώς το μεγα­λύ­τερο μέρος του δείγ­μα­τος της έρευνας δηλώνει πως δεν τα εμπι­στεύ­ε­ται καθόλου (43%) ή τα εμπι­στεύ­ε­ται συγκρα­τη­μένα (25% έτσι κι έτσι, 21% τα εμπι­στεύ­ε­ται σχετικά).

Εξίσου χαμηλά αξιο­λο­γεί­ται από τους συμ­με­τέ­χο­ντες στην έρευνα και η αξιο­πι­στία της δια­χε­ό­με­νης πλη­ρο­φό­ρη­σης στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, αφού οι περισ­σό­τε­ροι είτε δεν τα εμπι­στεύ­ο­νται καθόλου (35%) είτε τα εμπι­στεύ­ο­νται σχετικά (31%).

 

Οι γιατροί της καρδιάς μας

Σε πολύ υψηλά επίπεδα (89%) κυμαί­νε­ται η εμπι­στο­σύνη προς τους πρω­τα­γω­νι­στές της υγείας, ξεχω­ρί­ζο­ντας ιδιαί­τερα το ιατρικό και νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό της χώρας (24% το εμπι­στεύ­ε­ται, 36% το εμπι­στεύ­ε­ται αρκετά, 29% το εμπι­στεύ­ε­ται απόλυτα).

Ωστόσο, δεν παρα­βλέ­πουν τα προ­βλή­ματα που παρου­σιά­ζει το σύστημα υγείας της Ελλάδας, το οποίο -συγκριτικά με αυτό άλλων ευρω­παϊ­κών χωρών­χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται κυρίως ως ανε­παρ­κές (26%), ως αδύναμο (25%) ή σχετικά αδύναμο (20%). Αυτό ίσως δικαιο­λο­γεί και τον φόβο (70%) που νιώθουν αρκετοί Έλληνες σε διά­φο­ρες δια­βαθ­μί­σεις (πολύ φόβο το 28%, αρκετό φόβο το 22%, απλό φόβο το 20%) ότι το σύστημα υγείας μπορεί να καταρ­ρεύ­σει ή ότι αν χρεια­στούν ιατρική βοήθεια να μην μπορεί να τους παρα­σχε­θεί (20% φοβάται πολύ, 20% φοβάται αρκετά και 18% απλά φοβάται ως προς το ζήτημα αυτό).

Ανα­με­νό­μενο είναι το πολύ υψηλό (67%) αίσθημα απο­δο­χής των Ελλήνων προς το πρόσωπο του καθη­γητή λοι­μω­ξιο­λό­γου κ. Σωτήρη Τσιόδρα (17% τον εμπι­στεύ­ε­ται, 22% τον εμπι­στεύ­ε­ται αρκετά, 28% τον εμπι­στεύ­ε­ται απόλυτα).

Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τους για­τρούς και λοιπούς ειδι­κούς που εμφα­νί­ζο­νται στα μέσα ενη­μέ­ρω­σης για να σχο­λιά­σουν τις εξε­λί­ξεις γύρω από τη νόσο, για τους οποίους το κοινό εκφρά­ζει ένα είδος πιο συγκρα­τη­μέ­νης εμπι­στο­σύ­νης (28% τους εμπι­στεύ­ε­ται, 15% αρκετά και 5% τους εμπι­στεύ­ε­ται απόλυτα).

Σε αρκετά αξιό­λογα επίπεδα (54%) κυμαί­νε­ται η εμπι­στο­σύνη του κοινού προς τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας (27% τον εμπι­στεύ­ε­ται, 20% τον εμπι­στεύ­ε­ται αρκετά, 7% τον εμπι­στεύ­ε­ται απόλυτα).

Οι Έλληνες και τα μέτρα

Ως προς τα μέτρα που έλαβε η κυβέρ­νηση τις δύο πρώτες εβδο­μά­δες για την αντι­με­τώ­πιση της δια­σπο­ράς του κορο­ναϊού, οι Έλληνες κατά κύριο λόγο τα χαρα­κτη­ρί­ζουν αυστηρά (47%) ή ακόμα και αρκετά αυστηρά (21%), ωστόσο θετική φαί­νε­ται να είναι η τοπο­θέ­τησή τους σχετικά με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της κυβέρ­νη­σης στο να θέσει υπό έλεγχο την κατά­σταση της παν­δη­μίας.

Οι συμ­με­τέ­χο­ντες στην έρευνα κατά 44% δεί­χνουν να συμ­φω­νούν ότι η κυβέρ­νηση έχει τον έλεγχο της κατά­στα­σης (22% περίπου συμ­φω­νούν, 18% συμ­φω­νούν εν πολλοίς, και 4% συμ­φω­νούν απόλυτα), ενώ αντί­θετα 34% δια­φω­νούν με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των μέτρων (23% δια­φω­νούν και 11% δια­φω­νούν πλήρως). Επίσης, ένα σημα­ντικό ποσοστό των ερω­τη­θέ­ντων της τάξης του 22% υιο­θε­τούν μια ενδιά­μεση τοπο­θέ­τηση (δηλαδή ούτε συμ­φω­νούν αλλά ούτε δια­φω­νούν).

Αρκετά μοι­ρα­σμένη και διχο­το­μη­μένη είναι επίσης η άποψη σχετικά με την παρα­δοχή περί έλλει­ψης ικα­νό­τη­τας των Ελλήνων στο να συμ­μορ­φω­θούν με τα μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης δια­σπο­ράς του Κορω­νοϊού. Σύμφωνα με τα ευρή­ματα της έρευνας, ενώ υπάρχει μια ισχυρή τάση δια­φω­νίας (27%) ή και πλήρους δια­φω­νίας (18%) με την παρα­πάνω παρα­δοχή, που φαί­νε­ται να υπερ­τε­ρεί, αξιο­ση­μεί­ω­τες σε αριθμό είναι και οι φωνές που ενστερ­νί­ζο­νται την αντί­θετη άποψη, ότι δηλαδή οι Έλληνες δεν μπορούν να συμ­μορ­φω­θούν με τα κυβερ­νη­τικά μέτρα (περίπου συμφωνώ 19% και εν πολλοίς συμφωνώ 15%).

Παρόλα αυτά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του δείγ­μα­τος της έρευνας αξιο­λο­γεί θετικά τη γενι­κό­τερη στάση της χώρας απέ­να­ντι στο πρό­βλημα, αφού συμ­φω­νεί με τη δήλωση ότι η Ελλάδα απο­τε­λεί στην Ευρώπη παρά­δειγμα προς μίμηση για τον τρόπο που αντι­με­τώ­πισε τον Κορω­νοϊό και κατα­πο­λέ­μησε την εξά­πλωσή του (26% εν πολλοίς συμ­φω­νεί, 14% συμ­φω­νεί απόλυτα και 19% περίπου συμ­φω­νεί).

Οι Έλληνες συζη­τούν το θέμα του ιού κατά κύριο λόγο με τους φίλους τους και δευ­τε­ρευό­ντως με τους/τις συζύ­γους/συντρό­φους τους, ενώ ο οικο­γε­νεια­κός ιατρός/παθο­λό­γος, που αντι­προ­σω­πεύει μια εξει­δι­κευ­μένη πηγή γνώσης, δεν απο­τε­λεί ιδιαί­τερο πόλο έλξης για διε­νέρ­γεια σχε­τι­κής συζή­τη­σης.

Μάλιστα, για την πλειο­ψη­φία των ερω­τώ­με­νων (67%) εντός της οικο­γέ­νειας το θέμα της παν­δη­μίας απο­τε­λεί αφορμή δια­λό­γου σε καθη­με­ρινή βάση ανελ­λι­πώς.

Η ίδια τάση ανά­πτυ­ξης καθη­με­ρι­νής συζή­τη­σης παρα­τη­ρεί­ται – αν και σε μικρό­τερο ποσοστό (45%) – μεταξύ των φίλων, ενώ μεταξύ συνα­δέλ­φων οι σχε­τι­κές συζη­τή­σεις για κάποιους μπορεί να είναι καθη­με­ρι­νές (29%) και για άλλους πιο περι­στα­σια­κές μέσα στην εβδο­μάδα (12% μέρα παρά μέρα, 13% 3-4 φορές την εβδο­μάδα).

Ως επί το πλεί­στον οι ερω­τώ­με­νοι δια­φω­νούν με τις θεωρίες συνω­μο­σίας που παρου­σιά­ζουν τον κορο­ναϊό ως εργα­στη­ριακό δημιούρ­γημα σε ρόλο μη συμ­βα­τι­κού όπλου για την ενί­σχυση των συμ­φε­ρό­ντων ορι­σμέ­νων χωρών (33% δια­φω­νούν πλήρως και 24% δια­φω­νούν).

ΟΛΗ Η ΕΡΕΥΝΑ ΕΔΩ