Εφαρμογές «ψηφιακής ιχνηλάτησης» στα κινητά – Πώς θα δουλεύει το σύστημα των Google/Apple

Με τον κορω­νοϊό να συνε­χί­ζει να εξα­πλώ­νε­ται, πολλές κυβερ­νή­σεις στον κόσμο έχουν ήδη εξε­λί­ξει ή ετοι­μά­ζουν εφαρ­μο­γές (apps) που χρη­σι­μο­ποιούν σε έξυπνα κινητά τηλέ­φωνα πολιτών και θα διευ­κο­λύ­νουν τις υγιει­νο­μι­κές αρχές. Πρό­κει­ται για εφαρ­μο­γές που χρη­σι­μο­ποιούν τεχνο­λο­γίες με τις οποίες μπορεί να επι­τευ­χθεί το λεγό­μενο digital contact tracing, δηλαδή η «ψηφιακή ιχνη­λά­τηση» των επαφών των κρου­σμά­των.

Το τελευ­ταίο διά­στημα κι ενώ απα­σχο­λεί ιδιαί­τερα τους ειδι­κούς αν μια τέτοια λύση είναι απο­τε­λε­σμα­τική είτε για την αποφυγή επι­βο­λής καρα­ντί­νας, είτε για το διά­στημα μετά την περίοδο εγκλει­σμού, οι δύο μεγα­λύ­τε­ροι τεχνο­λο­γι­κοί κολοσ­σοί στον κόσμο ανα­κοί­νω­σαν μια δική τους τεχνο­λο­γία ψηφια­κής ιχνη­λά­τη­σης των κρου­σμά­των που δεν θα έχει σύνορα.

Ταυ­τό­χρονα, το Ισραήλ, η Σιγκα­πούρη, το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα «τεστά­ρουν» ήδη τέτοιες τεχνο­λο­γίες στις κοι­νω­νίες τους, τη στιγμή που το περιο­δικό Science γράφει πως η ταχύ­τητα εξά­πλω­σης της παν­δη­μίας είναι τόσο μεγάλη που δεν επαρκεί η χει­ρο­κί­νητη ιχνη­λά­τηση.

«Πρώτη φορά, η Σιγκα­πούρη εφάρ­μοσε το συγκε­κρι­μένο σύστημα πριν από μερικές εβδο­μά­δες στην εφαρ­μογή Trace Together, ενώ κάτι παρό­μοιο έχει ετοι­μά­σει το Ισραήλ με την εφαρ­μογή Shield. Όποιος φτάνει στο Χονγκ Κονγκ, επι­βάλ­λε­ται να χρη­σι­μο­ποιεί την εφαρ­μογή Stay Home Safe. Υπάρχει όμως πια και η ιδέα που λαν­σά­ρουν Apple και Google με βάση ακριβώς το ίδιο μοντέλο λει­τουρ­γίας», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ειδικός σε θέματα Δεδο­μέ­νων Μεγάλου Όγκου (Big Data) Πανα­γιώ­της Τζαμ­τζής.

Η συγκε­κρι­μένη πρόταση, που έγινε στις 10 Απρι­λίου, ενσω­μα­τώ­νει τη χρήση τεχνο­λο­γίας Bluetooth (σ.σ Βluetooth proximity tracking). Με αυτήν «εγγρά­φε­ται» η συνά­ντηση δύο ατόμων όταν πλη­σιά­ζει το ένα στο άλλο, χωρίς όμως να φανε­ρώ­νε­ται η ταυ­τό­τητα και η τοπο­θε­σία τους. Οι δύο εται­ρείες υπο­σχέ­θη­καν, δε, πως θα δημιουρ­γή­σουν λογι­σμικό που θα επι­τρέ­πει στα κινητά να εκπέ­μπουν μονα­δι­κούς, «κρυ­πτο­γρα­φικά δημιουρ­γη­μέ­νους κωδι­κούς», μέσω της σύν­δε­σης Bluetooth, κωδι­κούς που θα καθι­στούν αδύνατο το να μάθεις ποιος είναι ο άλλος, με τον οποίο έγινε η ανταλ­λαγή της πλη­ρο­φο­ρίας υγείας.

Ερευ­νη­τές πάντως από το αμε­ρι­κα­νικό MIT, το Πανε­πι­στή­μιο του Toρόντο, του McGill αλλά και του Harvard έχουν προ­τεί­νει συστή­ματα για την ψηφιακή ιχνη­λά­τηση ατόμων με βάση το GPS, τα οποία όμως φαί­νε­ται πως χάνουν στη «μάχη» από τις apps που βασί­ζο­νται στο Βluetooth.

Πώς θα δου­λεύει το σύστημα των Google/Apple

Οι πλη­ρο­φο­ρίες που αφορούν αυτή τη συνερ­γα­σία είναι -μέχρι στιγμής- οι εξής: αρχικά, στα μέσα Μαΐου, οι εται­ρείες θα προ­σθέ­σουν στα iPhones και Android smartphones τη δυνα­τό­τητα να ανταλ­λάσ­σουν ασύρ­ματα πλη­ρο­φο­ρίες μέσα από apps, που θα δια­χει­ρί­ζο­νται οι υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες της κάθε χώρας.

Συνεπώς, αν ένας χρήστης εξα­κρι­βω­θεί πως είναι θετικός στην COVID-19 και στη συνέ­χεια προ­σθέ­σει αυτά τα δεδο­μένα στην app δημό­σιας υγείας της χώρας του, όλοι οι χρήστες αυτής της εφαρ­μο­γής με τους οποίους βρέθηκε κοντά πριν από το θετικό απο­τέ­λε­σμα θα ενη­με­ρώ­νο­νται για την επαφή τους με το δια­γνω­σθέν άτομο κατά τις προη­γού­με­νες 14 ημέρες, ή στο διά­στημα που θα ορίζουν οι υπη­ρε­σίες υγείας της κάθε χώρας.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι χρη­σι­μο­ποιεί­ται μόνο τεχνο­λο­γία Bluetooth, δεν συλ­λέ­γο­νται δεδο­μένα τοπο­θε­σίας από τους χρήστες π.χ του κινητού, ενώ η τεχνο­λο­γία δεν συλ­λέ­γει απο­λύ­τως κανένα δεδο­μένο από όποιον δεν έχει θετική διά­γνωση COVID-19. Πρό­σβαση, δε, στην «καρδιά» του λογι­σμι­κού (το application programming interface, API) θα έχουν μόνο οι υγιει­νο­μι­κές αρχές κάθε χώρας.

Το άλλο βήμα του σχεδίου των δύο κολοσ­σών της τεχνο­λο­γίας είναι οι εται­ρείες να ενσω­μα­τώ­σουν τη συγκε­κρι­μένη τεχνο­λο­γία ψηφια­κής ιχνη­λά­τη­σης -το contact tracing λογισμικό- απευ­θείας στα ίδια λει­τουρ­γικά συστή­ματα που βάζουν στα κινητά ώστε να μην χρειά­ζε­ται κανείς να «κατε­βά­σει» και να εγκα­τα­στή­σει μια εφαρ­μογή (app). Αυτό δεν θα είναι υπο­χρε­ω­τικό, άρα οι χρήστες θα μπορούν να μην το δεχτούν (σ.σ «opt out»).

«Η σημα­ντική διαφορά είναι ότι αυτό το σύστημα θα μπορεί να λει­τουρ­γεί σε παγκό­σμιο επίπεδο, αντί σε εθνικό σαν αυτό της Σιγκα­πού­ρης ή των άλλων χωρών. Σε ό,τι αφορά τα ζητή­ματα ασφα­λείας, δεν υπάρ­χουν ακόμα αρκετά στοι­χεία σχετικά με τον τρόπο που λει­τουρ­γεί για να κατα­λά­βουμε κατά πόσο θα μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και με πιο παρεμ­βα­τι­κούς τρόπους», ανα­φέ­ρει ο κ. Τζαμ­τζής, που εξηγεί πως «σίγουρα ο τρόπος λει­τουρ­γίας του συστή­μα­τος μπορεί να παράγει ευαί­σθητα δεδο­μένα».

Η «επι­πέ­δωση της καμπύ­λης» και η ιδιω­τι­κό­τητα – Οι προ­βλη­μα­τι­σμοί των ειδικών

Σήμερα, τα λει­τουρ­γικά Apple iOS και Google Android υπο­λο­γί­ζε­ται πως αθροί­ζουν τρία δισε­κα­τομ­μύ­ρια χρήστες και έτσι ήταν ανα­με­νό­μενο η συνερ­γα­σία Apple και Google να έχει πυρο­δο­τή­σει συζη­τή­σεις παγκο­σμίως.

«Οι εφαρ­μο­γές ψηφια­κής ιχνη­λά­τη­σης, με διά­φο­ρες παραλ­λα­γές, περισ­σό­τερο ή λιγό­τερο φιλικές προς την προ­στα­σία της ιδιω­τι­κής ζωής, φαί­νε­ται ότι είναι ένα ακόμη “εργα­λείο” στη μάχη για τον περιο­ρι­σμό της παν­δη­μίας. Πέρα από τις δια­βε­βαιώ­σεις που δίδο­νται για την ανα­γκαιό­τητα του εγχει­ρή­μα­τος, υπάρχει προ­βλη­μα­τι­σμός, αφενός μεν αν μπορεί πράγ­ματι να επι­τευ­χθεί ο αυστη­ρός περιο­ρι­σμός της χρήσης των ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων που συλ­λέ­γο­νται από αυτές τις εφαρ­μο­γές και μόνο για αυτούς τους σκοπούς και εντός των ορίων της συγκα­τά­θε­σης του χρήστη, αφε­τέ­ρου δε με ποιες εγγυ­ή­σεις γίνεται η σχετική επε­ξερ­γα­σία», τονίζει η Αθηνά Κοντο­γιάννη, διευ­θύ­ντρια του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Κατα­να­λωτή Ελλάδας, για τις εφαρ­μο­γές ψηφια­κής ιχνη­λά­τη­σης.

Σύμφωνα με την κ. Κοντο­γιάννη, τα ζητή­ματα που προ­κύ­πτουν, αφορούν στο αν πράγ­ματι τηρεί­ται η ανω­νυ­μία των επαφών που ιχνη­λα­τού­νται, ενώ κρίσιμο στοι­χείο είναι επίσης, οι όροι σύμφωνα με τους οποίους γίνεται ορι­στική δια­γραφή των δεδο­μέ­νων που συλ­λέ­χθη­καν, «είτε όταν αρθούν οι έκτα­κτες συν­θή­κες, είτε όταν ο χρήστης απο­φα­σί­σει να απε­γκα­τα­στή­σει την εφαρ­μογή από το κινητό του».

Η ακρί­βεια και η εμπι­στο­σύνη των πολιτών

«Είναι μια αρκετά πρω­τό­γνωρη ιδέα. Δεν νομίζω ότι έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί κινητά για τη συλλογή τόσο ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων», επι­ση­μαί­νει ο κ. Τζαμ­τζής, ο οποίος εκφρά­ζει την προ­βλη­μα­τι­σμό του και για την ταχύ­τητα της εισα­γω­γής στην κοι­νω­νία των συγε­κρι­μέ­νων ψηφια­κών εφαρ­μο­γών αλλά και για το γεγονός ότι μια τόσο και­νούρ­για ιδέα θα βγει στην αγορά σε σύντομο χρονικό διά­στημα και σε μια ιδιό­τυπη στιγμή. «Θα προ­τι­μούσα να υπήρχε περισ­σό­τε­ρος χρόνος για να εξε­τα­στεί το σύστημα, για πιθανά κενά ασφα­λείας», ανα­φέ­ρει ο ειδικός στις τεχνο­λο­γίες Big Data.

«Είναι κάτι σαν το παρα­μύθι με τον βοσκό και τον λύκο. Όταν έχεις να κάνεις με δεδο­μένα, δεν μπορείς να ρισκά­ρεις έχοντας χαμηλή ποιό­τητα, γιατί είναι πολύ πιθανό να έχεις τα αντί­θετα απο­τε­λέ­σματα. Ας φαντα­στούμε μια εφαρ­μογή που θα σου δείχνει συχνές ειδο­ποι­ή­σεις ότι ήρθες σε επαφή με κάποιον που έχει προ­σβλη­θεί, αλλά εσύ συνε­χί­ζεις να μην έχεις συμ­πτώ­ματα. Θα κατα­λή­ξουμε με κάποιους ανθρώ­πους που θα πιστεύ­ουν ότι η σημε­ρινή κατά­σταση είναι μια υπερ­βολή και ότι δεν είναι ανα­γκαίο να υπα­κού­σουν σε μέτρα», εξήγησε ο κ. Τζαμ­τζής, εκτι­μώ­ντας πως πολύ σύντομα αυτοί που θα χρη­σι­μο­ποιούν την συγκε­κρι­μένη τεχνο­λο­γία θα κατα­λή­ξουν να ανα­ζη­τούν περισ­σό­τερα στοι­χεία για πιο αξιό­πι­στα δεδο­μένα και μετρή­σεις(πχ τοπο­θε­σία, χώρος, διάρ­κεια συνά­ντη­σης), κάτι θα κάνει πιο ευαί­σθητη τη φύση των δεδο­μέ­νων που συλ­λέ­γει η εφαρ­μογή.

«Σήμερα, μπορώ να δω την ψηφιακή ιχνη­λά­τηση να δου­λεύει περισ­σό­τερο σε πιλο­τική μορφή, εθε­λο­ντικά και σε μικρό­τερη κλίμακα, για να δούμε αν θα ήταν ένα μοντέλο που μπορεί να στηθεί με σωστό τρόπο, για να προ­σφέ­ρει ουσια­στική βοήθεια στο πιο μακρινό μέλλον», κατα­λή­γει ο κ. Τζαμ­τζής.

^{Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ}