Politico: Η νέα τάξη πραγμάτων μετά τον κορονοϊό – Ο ρόλος της Κίνας, η απουσία των ΗΠΑ και η Ευρώπη ως τρίτος πόλος

Η παν­δη­μία του νέου κορο­νοϊού, που σαρώνει την υφήλιο προ­κα­λώ­ντας εκα­τόμ­βες θυμάτων και ένα τερά­στιο σοκ στην παγκό­σμια οικο­νο­μία, αυξάνει τις εντά­σεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και ενα­πό­κει­ται στην Ευρώπη να εκμε­ταλ­λευ­τεί αυτό το ρήγμα, σημειώ­νει το Politico.

Πέρα από την κρίση της δημό­σιας υγείας με την Ευρώπη στο επί­κε­ντρό της, η παν­δη­μία του κορο­νοϊού πιθα­νό­τατα θα απο­τε­λέ­σει ένα σημείο καμπής στη διεθνή τάξη πραγ­μά­των, επι­τα­χύ­νο­ντας δυνα­μι­κές που οικο­δο­μού­νται εδώ και χρόνια και μένει να φανεί αν η ΕΕ θα βγει ενι­σχυ­μένη από την παρούσα κρίση ή θα δια­λυ­θεί.

Όπως σημειώ­νει στο άρθρο της η Νάταλι Τότσι, διευ­θύ­ντρια του Istituto Affari Internazionali και ειδική σύμ­βου­λος του Ύπατoυ Εκπρό­σω­πος της ΕΕ για την εξω­τε­ρική πολι­τική, Ζοζέπ Μπορέλ, “ο κορο­νο­ϊός εξερ­ράγη στον πλανήτη την ώρα που έφθανε στο αδιαμ­φι­σβή­τητο τέλος της η ηγε­μο­νία που απο­λάμ­βα­ναν οι ΗΠΑ ως μονα­δική υπερ­δύ­ναμη. Η διεθνής τάξη μετα­βαί­νει από το μονο­πο­λικό στο πολυ­πο­λικό σύστημα, με την Κίνα να συνιστά την πιο επιφανή πρό­κληση για την Ουά­σιγ­κτον. Η αντι­πα­λό­τητα μεταξύ των δύο δυνά­μεων έχει ήδη πυρο­δο­τή­σει έναν εμπο­ρικό πόλεμο και μια σύγκρουση στον ψηφιακό τομέα για την κινε­ζική εται­ρεία τηλε­πι­κοι­νω­νιών Huawei. Mε τον κορο­νοϊό η αντι­πα­ρά­θεση αυτή προ­σέ­λαβε και σαφή ιδε­ο­λο­γικά υπο­νο­ού­μενα με την Κίνα να προ­σπα­θεί να αυτο­προ­βλη­θεί ως παρά­δειγμα προς μίμηση”.

Η Κίνα ως παρά­δειγμα προς μίμηση

Το άρθρο υπο­γραμ­μί­ζει ότι η Κίνα, αν και αρχικά βρέθηκε στο επί­κε­ντρο επι­κρί­σεων επειδή από εκεί ξεκί­νησε η παν­δη­μία του κορο­νοϊού, επειδή υιο­θέ­τησε δρα­κό­ντεια μέτρα, προ­σπά­θησε τον περα­σμένο μήνα να αξιο­ποι­ή­σει δύο συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα.

“Όντας η πρώτη χώρα που κατά­φερε –προς το παρόν – να φρε­νά­ρει τον κορο­νοϊό, η παρεμ­βα­τική και ασυμ­βί­βα­στη προ­σέγ­γισή της ως προς την ανα­χαί­τιση της παν­δη­μίας μπορεί να επη­ρε­ά­σει τις πολι­τι­κές τάσεις στην Ευρώπη και πέραν αυτής. Στην κινε­ζική προ­σέγ­γιση είναι εγγενές ένα εντει­νό­μενο δίλημμα ανάμεσα στη Δημόσια Υγεία και την ιδιω­τι­κό­τητα. Ο κίν­δυ­νος είναι μήπως ο φόβος της παν­δη­μίας οδη­γή­σει σε μια επι­δί­ωξη εδραί­ω­σης της ασφά­λειας εις βάρος θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των.

H αλήθεια είναι ότι οι ευρω­παϊ­κές χώρες έχουν απο­φύ­γει να θέσουν σε ισχύ κάποια από τα σκλη­ρό­τερα μέτρα ελέγχου που υιο­θέ­τησε το Πεκίνο και δεν προ­χώ­ρη­σαν σε μια κινε­ζι­κού τύπου χει­ρα­γώ­γηση της δημό­σιας πλη­ρο­φό­ρη­σης. Ούτε προ­χώ­ρη­σαν μέχρι τώρα με στόχο τον περιο­ρι­σμό των μολύν­σεων σε μια εκτε­τα­μένη συλλογή προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων των πολιτών, που θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν και για άλλους σκοπούς. Αλλά σε γενικές γραμμές ακο­λού­θη­σαν το κινε­ζικό μοντέλο ανα­φο­ρικά με το lockdown και κάποιες χώρες, αρχής γενο­μέ­νης με την Ουγ­γα­ρία, προ­χώ­ρη­σαν παρα­πέρα κάνο­ντας βήματα που απει­λούν την ίδια τη δημο­κρα­τία. Το έτερο συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα της Κίνας είναι ο ρόλος της ως παγκό­σμιου παρα­γω­γι­κού κόμβου και εξα­γω­γέα ανα­πνευ­στή­ρων και μασκών, που προ­σπά­θησε να αξιο­ποι­ή­σει με την παρά­δοση, υπό μεγάλη μιντιακή κάλυψη, ιατρι­κού εξο­πλι­σμού”.

Όμως, όπως σημειώ­νει η αρθρο­γρά­φος, τα οφέλη αυτής της στρα­τη­γι­κής απο­δει­κνύ­ο­νται βρα­χύ­βια, αφού η ανα­γνώ­ριση της σημα­σίας της Κίνας στον τομέα της παρα­γω­γής θα προ­κα­λέ­σει πιθα­νό­τητα μια ανα­θε­ώ­ρηση του μοντέ­λου παγκο­σμιο­ποί­η­σης στην κατεύ­θυνση συντο­μό­τε­ρων τρο­φο­δο­τι­κών αλυ­σί­δων, ενώ και ο αντί­κτυ­πος της επί­δει­ξης αλλη­λεγ­γύης προς την Ευρώπη είναι μικρό­τε­ρος του ανα­με­νο­μέ­νου, καθώς οι Ευρω­παίοι αρχί­ζουν να βοηθούν ο ένας τον άλλο να αντι­με­τω­πί­σουν τις οδυ­νη­ρές οικονομικο-κοινωνικές επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού.

Η ηχηρή απουσία των ΗΠΑ

Κι ενώ η προ­σπά­θεια της Ευρώπης να αρθεί στο ύψος των περι­στά­σεων ίσως υπο­νο­μεύ­σει τις προ­σπά­θειες της Κίνας να παρου­σια­στεί ως παρά­δειγμα προς μίμηση, η αδυ­να­μία των ΗΠΑ υπό τον Ντό­ναλντ Τραμπ να ανα­λά­βουν υπό τις κρί­σι­μες αυτές περι­στά­σεις έναν παγκό­σμιο ηγετικό ρόλο είναι εκκω­φα­ντική. “Πράγ­ματι οι πολι­τι­κές της κυβέρ­νη­σης Τραμπ –περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της μονό­πλευ­ρης απα­γό­ρευ­σης ταξι­διών στους υπο­τί­θε­ται στε­νό­τε­ρους συμ­μά­χους των ΗΠΑ στην Ευρώπη, η απάν­θρωπη ενί­σχυση των κυρώ­σεων στο πλητ­τό­μενο από την παν­δη­μία Ιράν, η ρήξη της ενό­τη­τας της G7 λόγω της ρατσι­στι­κής επι­μο­νής στη χρήση του όρου “ιός της Ουχάν” και της προ­σπά­θειας να εξα­σφα­λί­σει για τα δικαιώ­ματα για ένα παρα­γό­μενο στη Γερ­μα­νία εμβόλιο – υπο­γραμ­μί­ζουν μια άνευ προη­γου­μέ­νου απουσία της αμε­ρι­κα­νι­κής ηγεσίας στη διεθνή σκηνή.

Τις περα­σμέ­νες δεκα­ε­τίες κάποιοι επι­δο­κί­μα­ζαν, άλλοι επέ­κρι­ναν τις ΗΠΑ, αλλά ουδείς αμφι­σβη­τούσε την επιρροή τους στις παγκό­σμιες υπο­θέ­σεις. Σήμερα πλέον το θέμα δεν είναι αν συμ­φω­νείς ή δια­φω­νείς με τις ΗΠΑ, αλλά αν τις βλέπεις στον παγκό­σμιο χάρτη”, σχο­λιά­ζει το Politico.

Ο ρόλος της Ευρώπης

Η απουσία αυτή των ΗΠΑ έχει σοβαρές επι­πτώ­σεις για τον κόσμο που θα ανα­δυ­θεί μετά την παν­δη­μία του κορο­νοϊού, αφού η έλλειψη ξεκά­θα­ρης ηγεσίας μπορεί να οδη­γή­σει σε περαι­τέρω απο­δυ­νά­μωση του πολυ­με­ρούς συστή­μα­τος, που λει­τουρ­γεί βάσει κανόνων και το οποίο έχει ήδη δεχθεί σοβαρά πλήγ­ματα από τον εθνι­κι­σμό, τον προ­στα­τευ­τι­σμό και την οικο­νο­μική απο­σύν­δεση ΗΠΑ – Κίνας που είναι στις απαρχές της.

Όπως σημειώ­νει το άρθρο, “αν εδραιω­θεί ο προ­στα­τευ­τι­σμός στο διεθνές εμπόριο και αρχί­σουν να εξα­σθε­νούν τα κίνητρα για την προ­στα­σία των αμοι­βαίων κερδών από την παγκό­σμια εμπο­ρική ενσω­μά­τωση, τότε μπορεί πολύ γρήγορα να ατρο­φή­σει το σύστημα παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης που οικο­δο­μή­θηκε κατά τον 20όο αιώνα”.

Κι επι­ση­μαί­νει ότι στην παρούσα φάση της παν­δη­μίας του κορο­νοϊού κι ενώ εντεί­νε­ται ο σινο-αμερικανικός στρα­τη­γι­κός αντα­γω­νι­σμός, η Ευρώπη θα πρέπει να επι­διώ­ξει ακόμη περισ­σό­τερο την αυτο­νό­μησή της για να λει­τουρ­γή­σει ως τρίτος πόλος ισχύος, αντί να ανα­γκα­στεί να επι­λέ­ξει με ποιον θα συντα­χθεί ή σε ποιον εκ των δύο θα υπο­κύ­ψει.

“Ο καλύ­τε­ρος τρόπος για να το επι­τύ­χει αυτό η Ευρώπη είναι να επι­τα­χύ­νει τις προ­σπά­θειές της για δια­τή­ρηση και ανα­βάθ­μιση του πολυ­με­ρούς συστή­μα­τος κανόνων. Κι αυτό είναι σαφές ότι αφορά στην παρούσα φάση και τον ΠΟΥ. Πρέπει να γίνουν βήματα για να δια­σφα­λι­στεί η διάφανη ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών και οι καλύ­τε­ρες πρα­κτι­κές για την αντι­με­τώ­πιση κρίσεων όπως η παν­δη­μία του κορο­νοϊού. Ομοίως, η ελά­χι­στη απαί­τηση για μια απο­τε­λε­σμα­τική διεθνή απά­ντηση στον κορω­νοϊό είναι η συνερ­γα­σία για την τρο­φο­δο­σία ιατρι­κού εξο­πλι­σμού.

Εξίσου σημα­ντική είναι η κινη­το­ποί­ηση πολυ­με­ρών φόρουμ όπως η G20 για να αμβλυν­θούν οι παγκό­σμιες επι­πτώ­σεις της κρίσης αυτής στην οικο­νο­μία και τη δημόσια υγεία (…) Κι είναι ευθύνη της Ευρώπης πρω­τί­στως να δώσει νέα ώθηση στην πολυ­μέ­ρεια”, κατα­λή­γει.