K. Mίχαλος: «Οι αποφάσεις της κυβέρνησης κινούνται προς την σωστή κατεύθυνση»

Κύριε Μίχαλε, θα ήθελα κατ’ αρχήν να σας ζητήσω ένα σχόλιο για τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρ­νηση ενδε­χο­μέ­νως να ανα­κοι­νώ­σει και άλλα εν ευθέτω χρόνω για τις επι­χει­ρή­σεις και τους εργα­ζό­με­νους. Κινού­νται προς την σωστή κατεύ­θυνση;

Η δέσμη μέτρων που έχουν εξαγ­γελ­θεί μέχρι σήμερα κινεί­ται προς την σωστή κατεύ­θυνση. Και βέβαια, κάθε επέ­κταση των μέτρων σε μεγα­λύ­τερο αριθμό επι­χει­ρή­σεων και εργα­ζο­μέ­νων, χωρίς καμία αμφι­βο­λία, απο­τε­λεί μια θετική ενέρ­γεια. Τα τελευ­ταία μάλιστα μέτρα που εξαγ­γέλ­θη­καν επε­κτεί­νο­νται και σε πολύ περισ­σό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις και σε πολύ περισ­σό­τε­ρους μισθω­τούς.

Το μεγάλο ζητού­μενο είναι, πέραν των γενικών αυτών μέτρων, η Πολι­τεία να προ­χω­ρή­σει άμεσα και στις ανα­γκαίες εξει­δι­κεύ­σεις που αφορούν κλάδους ζωτικής σημα­σίας για την ελλη­νική οικο­νο­μία, όπως για παρά­δειγμα, ο του­ρι­στι­κός κλάδος. Στα εξαγ­γελ­θέ­ντα μέτρα θα πρέπει να τονί­σουμε και τη δημιουρ­γία χρη­μα­το­δο­τι­κού σχή­μα­τος «επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής» για την περαι­τέρω στήριξη μικρών και μεσαίων επι­χει­ρή­σεων, που προ­βλέ­πει τη διάθεση ενός δισ. ευρώ στις επι­χει­ρή­σεις από το κράτος.

Και η πρό­σφατη απόφαση του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών για παρά­ταση 75 ημερών στην πληρωμή επι­τα­γών από τους εκδότες τους, ήταν απόλυτα επι­βε­βλη­μένη και αναμ­φί­βολα κινεί­ται προς τη σωστή κατεύ­θυνση. Σε κάθε περί­πτωση, όμως, απαι­τεί­ται μια ολο­κλη­ρω­μένη λύση στο θέμα των μετα­χρο­νο­λο­γη­μέ­νων επι­τα­γών. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η μετα­χρο­νο­λο­γη­μένη επιταγή χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως μέσο πίστω­σης σε μεγάλο μέρος των εμπο­ρι­κών συναλ­λα­γών και στις τρά­πε­ζες υπάρ­χουν σήμερα εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες τέτοια αξιό­γραφα. Είναι ανα­γκαίο, λοιπόν, να προ­βλε­φθούν τρόποι, ώστε οι τρά­πε­ζες που κατέ­χουν τις μετα­χρο­νο­λο­γη­μέ­νες επι­τα­γές, να συνερ­γα­στούν για την εφαρ­μογή του μέτρου. Αυτό απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση για να έχει ουσια­στικό απο­τέ­λε­σμα η θετική, κατά τα άλλα, πρω­το­βου­λία του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών.

Γενι­κό­τερα, η συμ­με­τοχή των τρα­πε­ζι­κών ιδρυ­μά­των είναι ένα μεγάλο ζητού­μενο για την υλο­ποί­ηση των θετικών μέτρων που ήδη έχουν ανα­κοι­νω­θεί από την κυβέρ­νηση. Οι τρά­πε­ζες θα πρέπει να υλο­ποι­ή­σουν πλήρως τις κυβερ­νη­τι­κές απο­φά­σεις και να ελεγ­χθούν από τους αρμό­διους φορείς κατά πόσον πραγ­μα­τικά διευ­κο­λύ­νουν την πληρωμή δόσεων των ενή­με­ρων δανείων σε επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά.

Σε κάθε περί­πτωση, όμως, οι απο­φά­σεις της κυβέρ­νη­σης κινού­νται προς τη σωστή κατεύ­θυνση, καθώς έχουν ληφθεί έως αυτή τη στιγμή μέτρα για την ενί­σχυση των εργα­ζο­μέ­νων, που είτε έχουν απο­λυ­θεί είτε έχουν ανα­στα­λεί οι συμ­βά­σεις εργα­σίας τους, μιας και πρώ­τι­στο καθήκον είναι να δια­τη­ρη­θεί η κοι­νω­νική συνοχή αλλά και για τις επι­χει­ρή­σεις που πλήτ­το­νται.

Πρό­σφατα δηλώ­σατε ότι τα Επι­με­λη­τή­ρια ανά την χώρα, έχουν αρχίσει να επε­ξερ­γά­ζο­νται προ­τά­σεις για τη στήριξη επι­χει­ρή­σεων και εργα­ζο­μέ­νων στον κλάδο του του­ρι­σμού. Θα ήθελα το σχόλιό σας μιας και οι τοπικές οικο­νο­μίες σε πολλές περιο­χές της χώρας στη­ρί­ζο­νται απο­κλει­στικά στον του­ρι­σμό.

Το Παγκό­σμιο Συμ­βού­λιο Του­ρι­σμού και Ταξι­διών (WTTC) έχει προει­δο­ποι­ή­σει επίσημα ότι η παν­δη­μία του κορω­νοϊού απειλεί 50 εκατ. θέσεις εργα­σίας στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία διεθνώς, ενώ προ­βλέ­πει ότι ο κλάδος μπορεί να υπο­χω­ρή­σει μέχρι και κατά 25% το 2020. Για την Ελλάδα, μια χώρα στην οποία ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί βασικό πυλώνα εξω­στρέ­φειας, με καθο­ρι­στικό ρόλο στην απα­σχό­ληση και στην περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη, η ενί­σχυση του κλάδου πρέπει να ανα­δει­χθεί σε προ­τε­ραιό­τητα, με κινη­το­ποί­ηση όλων των δια­θέ­σι­μων πόρων και εργα­λείων.

Σύμφωνα με το άρθρο 107, παρ. 2β της Συν­θή­κης της Ε.Ε. θεω­ρεί­ται ότι συμ­βι­βά­ζο­νται με τους κανόνες της εσω­τε­ρι­κής αγοράς οι ενι­σχύ­σεις για την επα­νόρ­θωση ζημιών που προ­κα­λού­νται από θεο­μη­νίες ή άλλα έκτακτα γεγο­νότα. Η Ελλάδα πρέπει να κάνει χρήση της δυνα­τό­τη­τας αυτής για να στη­ρί­ξει κρί­σι­μους για την οικο­νο­μία κλάδους, που πλήτ­το­νται από την παν­δη­μία, με προ­τε­ραιό­τητα στον του­ρι­σμό.

Όπως προ­βλέ­πε­ται από την ευρω­παϊκή νομο­θε­σία, η χορή­γηση των συγκε­κρι­μέ­νων ενι­σχύ­σεων είναι επι­τρε­πτή, εφόσον οι αρμό­διες αρχές ενός κράτους – μέλους έχουν ανα­γνω­ρί­σει επίσημα το χαρα­κτήρα ενός γεγονός ως θεο­μη­νία και υπάρχει άμεσος αιτιώ­δης σύν­δε­σμος μεταξύ της θεο­μη­νίας και των ζημιών που υπέ­στη­σαν οι πλητ­τό­με­νες επι­χει­ρή­σεις. Με βάση αυτές τις δια­δι­κα­σίες, η ελλη­νική κυβέρ­νηση πρέπει άμεσα να ζητήσει ενερ­γο­ποί­ηση του άρθρου, για την ενί­σχυση του του­ρι­στι­κού κλάδου. Οι ενι­σχύ­σεις θα πρέπει να περι­λαμ­βά­νουν την επι­δό­τηση ενοι­κίου για το διά­στημα που επι­χεί­ρηση υπο­λει­τουρ­γεί ή παρα­μέ­νει κλειστή εξαι­τίας της κρίσης, τη χορή­γηση άτοκου κεφα­λαίου κίνησης για την κάλυψη υπο­χρε­ώ­σεων, την επι­χο­ρή­γηση μισθών εργα­ζο­μέ­νων και ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, την επι­χο­ρή­γηση τόκων των δανείων και ανα­στολή πλη­ρω­μής κεφα­λαίου και τη δανειο­δό­τηση των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων από τις τρά­πε­ζες, με ποσά που ανέρ­χο­νται μέχρι και το 25% του ετήσιου κύκλου εργα­σιών τους, όπως αυτός απο­τυ­πώ­νε­ται σε επίσημα στοι­χεία.Παράλ­ληλα με τις έκτα­κτες ενι­σχύ­σεις, θα πρέπει να δια­τε­θούν κον­δύ­λια που θα επι­τρέ­ψουν την υπαγωγή στη δράση «Ενί­σχυση της ίδρυσης και λει­τουρ­γίας νέων του­ρι­στι­κών Μικρο­με­σαίων Επι­χει­ρή­σεων» όσων επι­χει­ρή­σεων είχαν υπο­βά­λει αίτηση και δεν κατά­φε­ραν να εντα­χθούν, λόγω έλλει­ψης πόρων. Επι­πλέον, προ­τεί­νε­ται να γίνει σε συνεν­νό­ηση με τους ευρω­παϊ­κούς θεσμούς εφαρ­μογή προ­σω­ρι­νού κανο­νι­σμού, που θα επι­τρέ­πει τη χορή­γηση ενι­σχύ­σεων ήσσονος σημα­σίας de minimis) ύψους άνω των 200.000 ευρώ ανά επι­χεί­ρηση στην τριετία, που θα μπο­ρούσε να φτάσει και τα 500.000 ευρώ κατ’ ανα­λο­γία των μέτρων που είχαν ληφθεί κατά την οικο­νο­μική κρίση του 2008. Τέλος, προ­τεί­νε­ται η χορή­γηση άμεσης αξιο­λό­γη­σης, χωρίς βαθ­μο­λο­γικά κρι­τή­ρια, για όλες τις αιτή­σεις υπα­γω­γής του Γ’ κύκλου στον 4399/16.

Ο του­ρι­σμός είναι ο κλάδος που στήριξε όσο κανείς άλλος την ελλη­νική οικο­νο­μία, στα χρόνια της οικο­νο­μι­κής κρίσης. Σήμερα, υπό τις συν­θή­κες μιας πρω­τό­γνω­ρης παγκό­σμιας παν­δη­μίας, πρέπει να στη­ρι­χθεί με κάθε μέσο, ώστε να αντι­με­τω­πι­στούν οι επι­πτώ­σεις της «καθί­ζη­σης» που ανα­μέ­νε­ται τη φετινή χρονιά, αλλά και να μπο­ρέ­σει να ανα­κάμ­ψει το συντο­μό­τερο δυνατόν και να συμ­βά­λει στην ανά­πτυξη της επό­με­νης ημέρας.

Πώς θα πρέπει να στη­ρι­χθούν οι ΜμΕ και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις; Θα χρεια­στούν περαι­τέρω ενί­σχυση; Υπάρχει έντονη ανη­συ­χία ότι πολλές ίσως δεν κατα­φέ­ρουν να επα­νέλ­θουν στην προη­γού­μενη κατά­στασή τους.

Καθώς τα μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού επε­κτεί­νο­νται χρονικά, οι οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες της πρω­τό­γνω­ρης αυτής υγειο­νο­μι­κής κρίσης αγγί­ζουν όλο και μεγα­λύ­τερο μέρος της αγοράς και της κοι­νω­νίας .

Ιδιαί­τερα στην περί­πτωση που η τρέ­χουσα κρίση διαρ­κέ­σει επί μακρόν, ο κίν­δυ­νος να οδη­γη­θεί η οικο­νο­μία σε βαθιά ύφεση είναι σημα­ντι­κός. Για να περιο­ρι­στεί η απειλή αυτή, χρειά­ζο­νται γεν­ναίες απο­φά­σεις και συνερ­γα­σία μεταξύ της Πολι­τείας, των παρα­γω­γι­κών φορέων και των κοι­νω­νι­κών εταίρων.

Και στο πλαίσιο αυτό, είναι λογικό να απαι­τη­θεί και διεύ­ρυνση των πρω­το­βου­λιών στή­ρι­ξης που ανα­λαμ­βά­νει η Πολι­τεία. Και αν ως προς την ενί­σχυση των επι­χει­ρή­σεων, οι ως τώρα παρεμ­βά­σεις είναι θετικές, απαι­τεί­ται όμως ένας εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νος και εξει­δι­κευ­μέ­νος σχε­δια­σμός για την επόμενη ημέρα. Ιδιαί­τερα για πλητ­τό­με­νους κλάδους με καθο­ρι­στική συμβολή στην ανά­πτυξη και στην απα­σχό­ληση, όπως αυτός του του­ρι­σμού.

Μια από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες παρεμ­βά­σεις ήταν η δημιουρ­γία του χρη­μα­το­δο­τι­κού σχή­μα­τος «επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής», για την περαι­τέρω στήριξη Μικρών και Μεσαίων Επι­χει­ρή­σεων, που προ­βλέ­πει τη διάθεση ενός δισε­κα­τομ­μυ­ρίου ευρώ στις επι­χει­ρή­σεις από το κράτος. Η υλο­ποί­ηση του μέτρου αυτού θα πρέπει να είναι άμεση, αλλά και να γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε τα ποσά που προ­βλέ­πο­νται να κατευ­θυν­θούν στο σύνολό τους προς την αγορά και στις επι­χει­ρή­σεις που τα έχουν ανάγκη.

Βέβαια, στην παρούσα φάση, η προ­στα­σία της δημό­σιας υγείας και η δια­τή­ρηση της κοι­νω­νι­κής συνοχής, απο­τε­λούν αδιαμ­φι­σβή­τη­τες προ­τε­ραιό­τη­τες. Είναι, επο­μέ­νως, επι­βε­βλη­μένα τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι τώρα για τον περιο­ρι­σμό της εξά­πλω­σης του ιού, για την ενί­σχυση των εργα­ζο­μέ­νων που είτε έχουν απο­λυ­θεί, είτε έχουν ανα­στα­λεί οι συμ­βά­σεις εργα­σίας τους και για τη στήριξη των επι­χει­ρή­σεων που πλήτ­το­νται. Εξίσου απα­ραί­τητο, όμως, είναι να υπάρξει ένας εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νος σχε­δια­σμός, με εξει­δι­κευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις ανά κλάδο, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί ο κίν­δυ­νος μιας βαθιάς ύφεσης και να δημιουρ­γη­θούν συν­θή­κες ανά­καμ­ψης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας μετά την κρίση.

Είναι γεγονός πως η παν­δη­μία του κορω­νοϊού, έχει ‘καθηλώσει’ την παγκό­σμια οικο­νο­μία. Παρα­κο­λου­θούμε μεγάλες επι­χει­ρή­σεις, αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νίες, αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες κ.λπ. να έχουν ανα­στεί­λει τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους. Κατά την δική σας εκτί­μηση, πώς θα μας βρει η «επόμενη μέρα» στην Ευρώπη και κατ’ επέ­κταση στην δική μας χώρα που μόλις κατά­φερε να βγει από μια μακρο­χρό­νια οικο­νο­μική ύφεση;

Η επόμενη ημέρα για την οικο­νο­μία, όποτε και αν αυτή έρθει, εξαρ­τά­ται από την πορεία της νόσου και θα πρό­κει­ται σίγουρα για μια εξαι­ρε­τικά δύσκολη υπόθεση. Και θα χρειά­ζε­ται ιδιαί­τε­ρους και πολύ προ­σε­κτι­κούς χει­ρι­σμούς. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαί­τερη μέριμνα στη δια­σφά­λιση της κοι­νω­νι­κής συνοχής, πράγμα που σημαί­νει ότι όπου απαι­τη­θεί θα πρέπει να δια­τε­θούν πρό­σθετα κον­δύ­λια στις χει­μα­ζό­με­νες επι­χει­ρή­σεις με στόχο τόσο να μείνουν όρθιες όσο και να δια­τη­ρή­σουν τις θέσεις εργα­σίας.

Σχεδόν όλοι οι τομείς της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας θα επη­ρε­α­στούν και μάλιστα σημα­ντικά από τις συνέ­πειες της παν­δη­μίας. Χρειά­ζε­ται ένας πολύ προ­σε­κτι­κός σχε­δια­σμός για την επόμενη ημέρα που θα δίνει ιδιαί­τερη βάση στην επαρκή χρη­μα­το­δό­τηση των επι­χει­ρή­σεων αλλά και στη δυνα­μική ενί­σχυση του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων. Δε θα είναι διόλου εύκολο να αντι­με­τω­πι­στούν τα προ­βλή­ματα που έχουν ήδη δημιουρ­γη­θεί και ενδε­χο­μέ­νως θα οξυν­θούν τους επό­με­νους μήνες και χρειά­ζε­ται όλοι μαζί, Πολι­τεία, επι­χει­ρή­σεις και εργα­ζό­με­νοι να δώσουν μια ακόμη μάχη, την οποία και είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να κερ­δί­σουμε.