Ενδοοικογενειακή βία την εποχή του κορωνοϊού: Όταν το #menoume_spiti γίνεται εφιάλτης

Την Κυριακή 29 Μαρτίου, μια γυναίκα στη γαλλική πόλη Nancy πήγε στο φαρ­μα­κείο, έναν από τους ελά­χι­στους χώρους που εξα­κο­λου­θούν να λει­τουρ­γούν, αφού και στη Γαλλία η κυβέρ­νηση έχει εφαρ­μό­σει απα­γό­ρευση κυκλο­φο­ρίας (lockdown), για να απο­τρέ­ψει την εξά­πλωση του κορο­νοϊού. Όπως μετέ­δωσε όμως το CNN, η γυναίκα δεν πήγε στο φαρ­μα­κείο για να προ­μη­θευ­τεί κάποιο φάρμακο αλλά για να πει στον φαρ­μα­κο­ποιό ότι ο σύντρο­φός της την είχε κακο­ποι­ή­σει. Λίγη ώρα αργό­τερα, ο σύζυγος της γυναί­κας συνε­λή­φθη από την αστυ­νο­μία.

Στη Γαλλία συμ­βου­λεύ­ουν τα θύματα να πηγαί­νουν στο φαρ­μα­κείο αν δεν μπορούν τα ίδια να κάνουν την καταγ­γε­λία για οποιο­δή­ποτε λόγο και να λένε στον φαρ­μα­κο­ποιό την κωδική λέξη «μάσκα 19», σχέδιο εμπνευ­σμένο από παρό­μοια δράση στην Ισπανία. Ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών της χώρας, μάλιστα, Κριστόφ Καστα­νέρ, ανέφερε ότι οι καταγ­γε­λίες για ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία σε όλη τη Γαλλία έχουν σημειώ­σει άνοδο άνω του 30% από τότε που στη χώρα μπήκε σε εφαρ­μογή το lockdown στις 17 Μαρτίου. Ο Κριστόφ Καστα­νέρ απο­κά­λυψε την προη­γού­μενη Πέμπτη 26/3 ότι μόνο στο Παρίσι οι υπο­θέ­σεις αυξή­θη­καν κατά 36%.

Τη Δευτέρα στη Σικελία, μια νεαρή γυναίκα δολο­φο­νή­θηκε από τον βίαιο σύντροφό της. Και αυτά είναι μόνο κάποια ενδει­κτικά παρα­δείγ­ματα. Η κατά­σταση δεν δια­φέ­ρει και στη χώρα μας, όπου το πρό­βλημα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας είναι υπαρκτό, αλλά σε συν­θή­κες καρα­ντί­νας που η αβε­βαιό­τητα, το άγχος και η πίεση γίνο­νται ακόμη εντο­νό­τερα, αυξά­νε­ται η πιθα­νό­τητα να πάρει μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις.

Καθώς η παν­δη­μία των κορο­νοϊού ανα­γκά­ζει τις χώρες να πάρουν αυστηρά μέτρα για να περιο­ρί­σουν την κυκλο­φο­ρία των πολιτών, τα θύματα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας βρέ­θη­καν ξαφνικά παγι­δευ­μένα στο σπίτι με τον κακο­ποιό τους. Κάποια δεν είναι σε θέση να καλέ­σουν την αστυ­νο­μία επειδή τρέμουν από τον φόβο, λένε οι ειδικοί. Ο εγκλει­σμός στο σπίτι λόγω κορο­νοϊού έχει οδη­γή­σει σε αύξηση των κρου­σμά­των ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας σε παγκό­σμιο επίπεδο. Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με έρευνα του Guardian, οι καταγ­γε­λίες για ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία αυξή­θη­καν κατά 30% σε Κύπρο, κατά 30% στην επαρχία Χουμπέι της Κίνας από όπου και ξεκί­νησε η παν­δη­μία, 30% στην Ιταλία και 20% στην Ισπανία και ιδιαί­τερα στην Κατα­λο­νία.

Το μήνυμα του #μένουμε_σπίτι είναι αδιαμ­φι­σβή­τητο, αλλά η λήψη νέων μέτρων, τα οποία θα βοη­θή­σουν τα θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας να νιώσουν ότι δεν είναι μόνα τους, είναι επι­τα­κτι­κής ανάγκης, πόσο δε μάλλον σε μια περίοδο κρίσης όπως είναι αυτή που δια­νύ­ουμε.

«Ένας σύντρο­φος με τάσεις βίας και κακο­ποί­η­σης θα εκδη­λω­θεί ασχέτως καρα­ντί­νας»

Στο ερώτημα ποια είναι τα αίτια μιας τέτοιας αύξησης των περι­στα­τι­κών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας απαντά η Γενική Γραμ­μα­τέας Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων, Μαρία Συρεγ­γέλα. Μιλώ­ντας στο ethnos.gr, ανέφερε ότι κάθε περί­ο­δος κρίσης δημιουρ­γεί στρε­σο­γό­νες συν­θή­κες. «Οι μέρες που δια­νύ­ουμε είναι πρω­τό­γνω­ρες και η συσ­σω­ρευ­μένη ένταση λόγω άγχους  είναι πιθανό να προ­κα­λέ­σει εντο­νό­τε­ρες αντι­δρά­σεις. Αυτό δεν σημαί­νει πως ο επι­βε­βλη­μέ­νος περιο­ρι­σμός μετα­κι­νή­σεων και η παρα­τε­τα­μένη παρα­μονή στο σπίτι είναι ο μονα­δι­κός λόγος αύξησης των κρου­σμά­των βίας. Ένας σύντρο­φος ή σύζυγος (πρώην ή νυν) με τάσεις βίας και κακο­ποί­η­σης και με ανάλογο τρόπο συμπε­ρι­φο­ράς στη σύντροφο ή σύζυγο,  θα εκδη­λω­θεί ασχέτως καρα­ντί­νας και κατ’ οίκον περιο­ρι­σμού», λέει η ίδια.

Ανε­πη­ρέ­α­στα δεν θα μπο­ρού­σαν να μείνουν τα παιδιά σε τέτοια περι­στα­τικά, σύμφωνα με την κυρία Συρεγ­γέλα, αφού «στα περι­στα­τικά βίας, ειδι­κό­τερα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής  και εφόσον υπάρ­χουν παιδιά στη σχέση , επη­ρε­ά­ζο­νται όλοι».  «Μια κακο­ποι­η­τική σχέση είτε σωμα­τική ή λεκτική ή ψυχο­λο­γική, έχει αντί­κτυπο σε όλα τα μέλη της οικο­γέ­νειας ή της σχέσης  που «εισπράτ­τουν» τις εκδη­λώ­σεις βίας και τα απο­τε­λέ­σματα αυτής», ανα­φέ­ρει.

Η Γενική Γραμ­μα­τέας Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων, υπο­γραμ­μί­ζει ότι τα παιδιά ως άμεσοι ή έμμεσοι απο­δέ­κτες της βίαιης συμπε­ρι­φο­ράς επη­ρε­ά­ζο­νται ψυχο­λο­γικά, κοι­νω­νικά και δημιουρ­γούν λαν­θα­σμένα πρότυπα για τη σχέση των φύλων. Αντί­στοιχα, οι γυναί­κες που δέχο­νται βία «επη­ρε­ά­ζο­νται ψυχο­λο­γικά (λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και το άγχος της προ­στα­σίας των παιδιών από τη βίαιη συμπε­ρι­φορά), κοι­νω­νικά, πολλές φορές και οικο­νο­μικά και φυσικά σωμα­τικά».

Πώς μπορούν να προ­στα­τευ­τούν τα μέλη σε μια οικο­γέ­νεια – Η τηλε­φω­νική γραμμή SOS 15900

«Το πρώτο απα­ραί­τητο βήμα είναι η καταγ­γε­λία του φαι­νο­μέ­νου», τονίζει η κ. Συρεγ­γέλα. «Η Γενική Γραμ­μα­τεία Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων (ΓΓΟΠΙΦ) έχει δια­σφα­λί­σει πως ακόμα και σε αυτές τις δύσκο­λες συν­θή­κες λόγω Covid-19, οι δομές στή­ρι­ξης των γυναι­κών θυμάτων βίας λει­τουρ­γούν. Η τηλε­φω­νική γραμμής SOS 15900, 24 ώρες τη μέρα, 7 μέρες την εβδο­μάδα, δέχεται κλήσεις και καταγ­γε­λίες, προ­σφέ­ρο­ντας παράλ­ληλα υπη­ρε­σίες συμ­βου­λευ­τι­κής. Αν δεν υπάρχει η δυνα­τό­τητα χρήσης τηλε­φώ­νου, οι γυναί­κες μπορούν να στεί­λουν email στο : [email protected].

Παράλ­ληλα, συνε­χί­ζε­ται η λει­τουρ­γία (σε απόλυτη εναρ­μό­νιση με τους κανόνες προ­στα­σίας για τον Covid-19) των Συμ­βου­λευ­τι­κών Κέντρων της ΓΓΟΠΙΦ και του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισό­τη­τας (ΚΕΘΙ) καθώς και των Συμ­βου­λευ­τι­κών Κέντρων της ΓΓΟΠΙΦ και των Δήμων. Τα Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα προ­σφέ­ρουν υπη­ρε­σίες κοι­νω­νι­κής, ψυχο­λο­γι­κής και νομικής στή­ρι­ξης, ενη­με­ρώ­νο­ντας και πλη­ρο­φο­ρώ­ντας τις γυναί­κες για τη βία. Σε περι­πτώ­σεις έκτα­κτης ανάγκης, μια γυναίκα μπορεί επίσης να καλέσει το 100 ή να απευ­θυν­θεί στο πλη­σιέ­στερο αστυ­νο­μικό τμήμα».

Η μικρή αύξηση των καταγ­γε­λιών τον Μάρτιο στην Ελλάδα δεν σημαί­νει μείωση των περι­στα­τι­κών

Ανα­φο­ρικά με τις καταγ­γε­λίες που έχουν γίνει την περίοδο αυτή, η κυρία Συρεγ­γέλα επι­σή­μανε πως δεν έχει παρα­τη­ρη­θεί κάποια σημα­ντική αύξηση τις τελευ­ταίες μέρες. «Ωστόσο, αυτό δεν σημαί­νει πως η ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία έχει μειωθεί», τονίζει. Σύμφωνα με την ανάλυση της Γενική Γραμ­μα­τέας Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων, τα στα­τι­στικά στοι­χεία της τηλε­φω­νι­κής γραμμής SOS 15900 για τον Μάρτιο 2020 μας δίνουν την συνο­λική εικόνα, δηλαδή τον συνο­λικό αριθμό των κλήσεων και, όπου έχει κατα­γρα­φεί, το περιε­χό­μενό τους. Συγκρί­νο­ντας τα στοι­χεία αυτά με τα στοι­χεία του Φεβρουα­ρίου μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουμε στην εξαγωγή των παρα­κάτω συμπε­ρα­σμά­των:

Αρχικά παρα­τη­ρούμε ότι τον Μάρτιο, το τηλε­φω­νικό κέντρο της υπη­ρε­σίας δέχτηκε 64 κλήσεις περισ­σό­τε­ρες σε σχέση με τον Φεβρουά­ριο. Στο σύνολο τους οι κλήσεις για τον Μάρτιο ανέρ­χο­νται σε 454 σε αντί­θεση με τον Φεβρουά­ριο όπου οι κλήσεις είναι 390. Αυτό σημαί­νει πως από τον ένα μήνα στον άλλον η ποσο­στιαία αύξηση στον συνο­λικό αριθμό των κλήσεων έφτασε το 16,4%.

Οι κλήσεις με χαρα­κτη­ρι­σμό είδους κλήσης «περι­στα­τικό βίας» ανέρ­χο­νται σε 279 για τον Φεβρουά­ριο ενώ για τον Μάρτιο σε 325. Αυτό σημαί­νει πως τον Μάρτιο το τηλε­φω­νικό κέντρο δέχτηκε 46 κλήσεις παρα­πάνω με αναφορά σε περι­στα­τικά βίας απ’ ότι τον Φεβρουά­ριο. Και για τους δυο μήνες το ποσοστό των κλήσεων με αναφορά σε περι­στα­τικό βίας σε σχέση με το σύνολο των κλήσεων που δέχτηκε το κέντρο παρέ­μεινε σταθερό στο 72%.

Ανα­φο­ρικά με τις κλήσεις στις οποίες καταγ­γέλ­θηκε ως είδος βίας η ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία, τον Φεβρουά­ριο κατα­γρά­φη­καν 156 τέτοιες κλήσεις ενώ τον Μάρτιο 166. Η ποσο­στιαία αύξηση μεταξύ των δυο μηνών ανέρ­χε­ται σε 6,4%. Σε σύγκριση όμως με το σύνολο των κλήσεων οι οποίες χαρα­κτη­ρί­στη­καν με κάποιο είδος βίας, οι κλήσεις “ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας” απο­τέ­λε­σαν το 87% του συνόλου των κλήσεων για τον Φεβρουά­ριο ενώ για τον Μάρτιο το 72%.

Συγκρί­νο­ντας τώρα τα στοι­χεία του Μαρτίου για τα έτη 2020 και 2019 μπο­ρούμε να κατα­λή­ξουμε στα εξής συμπε­ρά­σματα:

Για το έτος 2019, στο σύνολο τους τα υπό εξέταση στα­τι­στικά εμφα­νί­ζο­νται αυξη­μένα σε σχέση με το έτος 2020. Παρα­τη­ρούμε 449 κατα­γε­γραμ­μέ­νες κλήσεις τον Μάρτιο του 2019 με περιε­χό­μενο την καταγ­γε­λία περι­στα­τι­κού βίας σε αντί­θεση με 325 κλήσεις για τον Μάρτιο του 2020. Επίσης 274 κλήσεις με αναφορά σε ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία τον Μάρτιο του 2019 σε σύγκριση με 166 κλήσεις για τον Μάρτιο του 2020.

«Η παρα­πάνω ανάλυση, σε καμιά περί­πτωση δεν μας κάνει να εφη­συ­χά­ζουμε», ανα­φέ­ρει στο ethnos. gr η η Γενική Γραμ­μα­τέας Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων. Σύμφωνα με την κ. Συρεγ­γέλα, η Γενική Γραμ­μα­τεία Οικο­γε­νεια­κής Πολι­τι­κής και Ισό­τη­τας των Φύλων είναι προ­ε­τοι­μα­σμένη για το σήμερα αλλά και για το αύριο, για την «επόμενη μέρα» και για κάθε ενδε­χό­μενη αύξηση των περι­στα­τι­κών. «Επίσης, πολύ σύντομα θα παρου­σια­στεί καμπά­νια ενη­μέ­ρω­σης του κοινού σχετικά με την λει­τουρ­γία και τις πλη­ρο­φο­ρίες της γραμμής SOS 15900 και των Συμ­βου­λευ­τι­κών Κέντρων, θα μετα­φέ­ρει το μήνυμα της στή­ρι­ξης των γυναι­κών θυμάτων βίας ευρέως».

πηγή ethnos.gr

Μαίρη Τσίνου