Οι επιπτώσεις από τον COVID-19 και τι πρέπει να κάνουν οι αθλητές

Η αθλη­τι­κή ψυ­χο­λό­γος και συ­νερ­γά­τι­δα της εθνι­κής ομά­δας στί­βου, Φρόσω Πα­τσού, γρά­φει για τις επι­πτώ­σεις στην ψυ­χο­λο­γία και στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα του αθλη­τή, που έχει επι­φέ­ρει η εξά­πλω­ση του ιού Covid-19 και τα μέτρα που έχουν λη­φθεί για τον πε­ριο­ρι­σμό του.

“Η εμ­φά­νι­ση μιας νέας μορ­φής κο­ρο­νοϊ­ού στην πόλη Wuhan της Κίνας δη­μιούρ­γη­σε μια τα­χέ­ως εξε­λισ­σό­με­νη ανη­συ­χία και τε­ρά­στια σύγ­χυ­ση σε όλον τον πλα­νή­τη. Ας δούμε όμως λίγο το χρο­νι­κό της κα­τά­στα­σης. Τον Δε­κέμ­βριο του 2019, το φαι­νό­με­νο της συλ­λο­γι­κής πνευ­μο­νί­ας εμ­φα­νί­στη­κε στην αγορά θα­λασ­σι­νών της Νό­τιας Κίνας στην πόλη Wuhan.

Η Εθνι­κή Επι­τρο­πή Υγεί­ας έστει­λε εμπει­ρο­γνώ­μο­νες για να ερευ­νή­σει το γε­γο­νός και ο νέος κο­ρο­νο­ϊ­ός COVID – 19, ανι­χνεύ­θη­κε στο ερ­γα­στή­ριο της ιο­λο­γί­ας, του Κι­νε­ζι­κού Κέ­ντρου Ελέγ­χου και Πρό­λη­ψης Νο­ση­μά­των στις 7 Ια­νουα­ρί­ου του 2020. Την ίδια στιγ­μή ο αριθ­μός των ασθε­νών με ιό πνευ­μο­νί­ας εκτο­ξεύ­θη­κε και εξα­πλώ­θη­κε σε ολό­κλη­ρη την Κίνα αλλά και διε­θνώς. Στις 11 Μαρ­τί­ου του 2020, ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Υγεί­ας, κή­ρυ­ξε επι­σή­μως τον κο­ρο­νο­ϊό – COVID 19 σαν παν­δη­μία. Στις 12η Μαρ­τί­ου, κα­τα­γρά­φη­καν πε­ρισ­σό­τε­ρες από 20.000 επι­βε­βαιω­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις και ανα­φέρ­θη­καν σχε­δόν 1.000 θά­να­τοι στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση ενώ στις 19 Μαρ­τί­ου 2020, ο αριθ­μός των επι­βε­βαιω­μέ­νων ασθε­νών ήταν 209. 839 πα­γκο­σμί­ως.

Η πε­ρι­γρα­φή της κα­τά­στα­σης ως παν­δη­μία απαι­τεί από τις χώρες να επι­τα­χύ­νουν τις προ­σπά­θειές τους, επι­διώ­κο­ντας τη σωστή ισορ­ρο­πία ανά­με­σα στην προ­στα­σία της υγεί­ας, στην απο­τρο­πή οι­κο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών ανα­τα­ρα­χών και στο σε­βα­σμό των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των. Αυτό ση­μαί­νει ότι οι κυ­βερ­νη­τι­κές αρχές αντι­με­τω­πί­ζουν συχνά δύ­σκο­λες απο­φά­σεις, όπως κλεί­σι­μο σχο­λεί­ων και πα­νε­πι­στη­μί­ων, εφαρ­μο­γή πο­λι­τι­κών απο­μα­κρυ­σμέ­νης ερ­γα­σί­ας, ελα­χι­στο­ποί­η­ση της χρή­σης δη­μό­σιων μέσων με­τα­φο­ράς σε ώρες αιχ­μής, ανα­βο­λή μη ου­σια­στι­κών τα­ξι­διών, κλεί­σι­μο αθλη­τι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων και απο­φυ­γή φαι­νο­μέ­νων συ­νά­θροι­σης σε αθλη­τι­κούς χώ­ρους κάτι που ση­μαί­νει ανα­βο­λή ή και μα­ταί­ω­ση αγώ­νων και αθλη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και εθε­λο­ντι­κή «κα­ρα­ντί­να» για την απο­φυ­γή δια­σπο­ράς του φαι­νο­μέ­νου.

Σε αντί­στοι­χες πε­ρι­πτώ­σεις ο φόβος είναι το κυ­ρί­αρ­χο στοι­χείο ανα­φο­ράς και αυτό για τρεις κυ­ρί­ως λό­γους:

*Τα μη­νύ­μα­τα που έρ­χο­νται από τις αρχές είναι ότι η κα­τά­στα­ση είναι σο­βα­ρή και εν­δέ­χε­ται να επι­δει­νω­θεί

* Η επι­βο­λή του μέ­τρου σε ομά­δες που θε­ω­ρη­τι­κά δεν κιν­δυ­νεύ­ουν (αθλη­τές), μειώ­νει την εμπι­στο­σύ­νη ότι τα μέτρα είναι τα σωστά και προς όφε­λος αυτών

* Η κα­ρα­ντί­να ση­μαί­νει απώ­λεια ελέγ­χου και αί­σθη­ση πα­γί­δευ­σης, κάτι που είναι έξω από τη λο­γι­κή και την προ­σω­πι­κό­τη­τα των αθλη­τών

Το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα είναι η έλ­λει­ψη στό­χων τη συ­γκε­κρι­μέ­νη χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο από τους αθλη­τές, καθώς τί­πο­τα δεν είναι βέ­βαιο ακόμη και για τις με­γά­λες διορ­γα­νώ­σεις, αλλά και οι εγ­χώ­ριες φαί­νε­ται να έχουν μα­ταιω­θεί ή ανα­βλη­θεί για αό­ρι­στη ημε­ρο­μη­νία. Αυτό μπο­ρεί να δη­μιουρ­γεί απο­διορ­γά­νω­ση αλλά και προ­βλή­μα­τα στην προ­πο­νη­τι­κή δια­δι­κα­σία καθώς τα χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα δεν είναι στα­θε­ρά και είναι δύ­σκο­λο να προσ­διο­ρι­στούν αγω­νι­στι­κές κο­ρυ­φώ­σεις. Οι αθλη­τές μπο­ρεί να ζουν μέσα στην αβε­βαιό­τη­τα για τη συμ­με­το­χή τους σε αγω­νι­στι­κά δρώ­με­να ενώ, άλλοι, μπο­ρεί να αι­σθά­νο­νται μα­ταιω­μέ­νοι για την προ­σπά­θεια που κα­τέ­βαλ­λαν την τρέ­χου­σα προ­πο­νη­τι­κή χρο­νιά αφού δεν κα­τόρ­θω­σαν τε­λι­κά να αγω­νι­στούν και να προσ­διο­ρί­σουν τη βελ­τί­ω­ση τους.

Είναι όμως αυτή η πιο ση­μα­ντι­κή στιγ­μή που πρέ­πει να επα­να­προσ­διο­ρι­στούν οι στό­χοι και να πα­ρα­μεί­νουν υψηλά τα κί­νη­τρα για τους αθλη­τές και υπάρ­χουν λύ­σεις και τρό­ποι γι’ αυτό. Ση­μα­ντι­κό είναι να έχουν στο μυαλό τους ότι αυτή είναι η στιγ­μή όπου η προ­σω­πι­κό­τη­τα και οι ψυ­χι­κές αντο­χές δο­κι­μά­ζο­νται η ελ­πί­δα πρέ­πει να ενι­σχυ­θεί και η κα­τά­στα­ση να εκλο­γι­κευ­τεί. Οι πρα­κτι­κές που οφεί­λουν να ακο­λου­θή­σουν οι αθλη­τές προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρή­σουν υψηλό το κί­νη­τρο τους για προ­πό­νη­ση αλλά και να ενι­σχύ­σουν τα ψυ­χι­κά απο­θέ­μα­τα τους είναι:

1. Να εξα­κο­λου­θή­σουν να χρη­σι­μο­ποιούν τις αθλη­τι­κές τους ρου­τί­νες.
   Την κα­θιε­ρω­μέ­νη ώρα της προ­πό­νη­σης τους να ακο­λου­θή­σουν ένα πρό­γραμ­μα εκ­γύ­μνα­σης – εν­δυ­νά­μω­σης ακόμη και στο σπίτι. Έστω και αν δεν υπάρ­χει αρ­κε­τός εξο­πλι­σμός είναι βέ­βαιο ότι ο προ­πο­νη­τής τους μπο­ρεί να σχε­διά­σει ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο και εξα­το­μι­κευ­μέ­νο πρό­γραμ­μα γυ­μνα­στι­κής που θα τους βοη­θή­σει να δια­τη­ρή­σουν όσο το δυ­να­τόν σε υψη­λό­τε­ρο βαθμό τη φυ­σι­κή και μυϊκή τους κα­τά­στα­ση.

   2. Να χρη­σι­μο­ποιούν την τε­χνο­λο­γία προς όφε­λος τους.

   Η αξιο­ποί­η­ση του βί­ντεο δεν είναι μια εντε­λώς νέα ιδέα, δε­δο­μέ­νου ότι χρη­σι­μο­ποιεί­ται εδώ και πολλά χρό­νια στα mainstream media και στον αθλη­τι­σμό. Έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί εκτε­νώς για την τρο­πο­ποί­η­ση της συ­μπε­ρι­φο­ράς, την από­κτη­ση δε­ξιο­τή­των και την κα­τάρ­τι­ση για κι­νη­τι­κές και αντι­λη­πτι­κές δε­ξιό­τη­τες. Η εφαρ­μο­σμέ­νη αθλη­τι­κή ψυ­χο­λο­γία ενι­σχύ­ει και πι­στεύ­ει στη χρήση των video με σκοπό την ενί­σχυ­ση της από­δο­σης (εστί­α­ση της προ­σο­χής, δια­νοη­τι­κές ει­κό­νες, κί­νη­τρα, αύ­ξη­ση εμπι­στο­σύ­νης και συ­ναι­σθη­μα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση).

   3. Χρήση των τε­χνι­κών χα­λά­ρω­σης και νο­ε­ρής απει­κό­νι­σης

   Αρ­κε­τές είναι οι με­λέ­τες που έχουν δεί­ξει ότι η νοερή απει­κό­νι­ση μπο­ρεί να είναι μια πολύ απο­τε­λε­σμα­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση στην ψυ­χο­λο­γι­κή αθλη­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα ακόμη και σε πε­ριό­δους ανα­γκα­στι­κής πα­ρα­μο­νής στο σπίτι (π.χ. λόγω τραυ­μα­τι­σμού). Για 30 λεπτά του­λά­χι­στον την ημέρα ο αθλη­τής θα πρέ­πει να προ­σπα­θή­σει να βιώ­σει όλα τα συ­ναι­σθή­μα­τα και την διέ­γερ­ση που σχε­τί­ζο­νται με την από­δο­ση ορα­μα­τι­ζό­με­νος τον εαυτό του να κάνει προ­πό­νη­ση ή ακόμη και αγώνα.

   4. Δια­τή­ρη­ση των συ­νη­θειών δια­τρο­φής και ύπνου

   Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να δια­τη­ρη­θούν οι ίδιες δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες (ποιο­τι­κό φα­γη­τό) προ­σαρ­μο­σμέ­νο πάντα πο­σο­τι­κά στις ενερ­γεια­κές ανά­γκες αυτής της επο­χής. Η μεί­ω­ση των αγω­νι­στι­κών στό­χων μπο­ρεί να επι­φέ­ρει χα­λα­ρό­τη­τα και αλ­λα­γή προς το χει­ρό­τε­ρο των δια­τρο­φι­κών συ­νη­θειών και της ενυ­δά­τω­σης γε­γο­νός που θα επι­δρά­σει επι­βα­ρυ­ντι­κά στην ψυ­χο­λο­γία των αθλη­τών σαν φαύ­λος – κύ­κλος.

   5. Λο­γι­κή χρήση της πλη­ρο­φο­ρί­ας

   Προ­κει­μέ­νου για την ενη­μέ­ρω­ση και πλη­ρο­φό­ρη­ση ανα­φο­ρι­κά τόσο με τον κο­ρο­νο­ϊό όσο και με τις εξε­λί­ξεις στην αγω­νι­στι­κή και προ­πο­νη­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα φρο­ντί­ζου­με να ενη­με­ρω­νό­μα­στε μόνο από τις επί­ση­μες και έγκυ­ρες πηγές του δια­δι­κτύ­ου (επί­ση­μο site ομο­σπον­δί­ας, διε­θνής και ανα­γνω­ρι­σμέ­νοι αθλη­τι­κοί ορ­γα­νι­σμοί) και όχι από οποιαν­δή­πο­τε πηγή που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ανα­τα­ρα­χή με ει­δή­σεις οι οποί­ες δεν είναι δια­σταυ­ρω­μέ­νες και αυ­ξά­νουν τα επί­πε­δα του άγ­χους και της ανη­συ­χί­ας.

   6. Έκ­φρα­ση ανη­συ­χιών και φόβων

   Η ανη­συ­χία και ο φόβος είναι συ­ναι­σθή­μα­τα τα οποία είναι λο­γι­κά και κα­τα­νοη­τά τη δε­δο­μέ­νη χρο­νι­κή στιγ­μή. Το να εκ­φρά­ζου­με τις σκέ­ψεις μας, τις ανη­συ­χί­ες και τους φό­βους μας στους κα­τάλ­λη­λους αν­θρώ­πους (προ­πο­νη­τές, ει­δι­κούς αθλη­τι­κούς ψυ­χο­λό­γους) ώστε να παίρ­νου­με τις απα­ντή­σεις που θα μας δώ­σουν τη σωστή διά­στα­ση των πραγ­μά­των και την το­πο­θέ­τη­ση προ­τε­ραιο­τή­των είναι ση­μα­ντι­κό.

   7. Γε­μί­ζου­με το χρόνο με διά­βα­σμα

   Ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα θέ­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι αθλη­τές είναι πολ­λές φορές η δια­χεί­ρι­ση του χρό­νου. Πολ­λές φορές δεν έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα λόγω κού­ρα­σης ή ελά­χι­στου χρό­νου, ει­δι­κά αν είναι και μα­θη­τές, να δια­βά­σουν ή να εμπλου­τί­σουν τις γνώ­σεις τους και τον χρόνο τους με δρα­στη­ριό­τη­τες που μπο­ρούν να τους προ­σφέ­ρουν πνευ­μα­τι­κή προ­σω­πι­κή ανά­πτυ­ξη. Είναι λοι­πόν μιας πρώ­της τά­ξε­ως ευ­και­ρία να ασχο­λη­θού­με και να δια­βά­σου­με βι­βλία, είτε λο­γο­τε­χνι­κά με μη­νύ­μα­τα εν­θαρ­ρυ­ντι­κά, ή ακόμη και βιο­γρα­φί­ες αθλη­τών που θαυ­μά­ζου­με και απο­τε­λούν πα­ρα­δείγ­μα­τα για τον αθλη­τι­σμό.

   Ας βοη­θή­σου­με όλοι ο κα­θέ­νας από την πλευ­ρά του αλλά και οι ίδιοι οι αθλη­τές τον εαυτό τους προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θούν οι ισορ­ρο­πί­ες, η ψυ­χραι­μία, τα κί­νη­τρα και οι στό­χοι υψηλά”.

Φρόσω Πα­τσού
Ph.D, M.sc Ψυ­χο­λό­γος – Αθλη­τι­κός Ψυ­χο­λό­γος
Επι­στη­μο­νι­κή Συ­νερ­γά­τι­δα Εθνι­κής Ομά­δας Στί­βου
www.idealpsychology.gr