Ελληνικός Τουρισμός: Προοπτικές και κίνδυνοι για το 2020

Τα στοι­χεία που ανα­κοι­νώ­θη­καν από την Τράπεζα της Ελλάδος για τις επι­δό­σεις του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού το 2019 συνο­λικά, επι­βε­βαιώ­νουν τη δια­τή­ρηση για ένα ακόμη έτος της ανο­δι­κής πορείας του, καθώς περισ­σό­τε­ροι από 31 εκατ. ταξι­διώ­τες από το εξω­τε­ρικό επι­σκέ­φθη­καν τη χώρα μας το 2019 (+4,1 % έναντι του 2018), με απο­τέ­λε­σμα οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις να υπερ­βούν τα €18 δισ. (+12,8% έναντι του 2018).

Η εντυ­πω­σιακή πορεία του του­ρι­στι­κού κλάδου επι­βε­βαιώ­νε­ται και από το γεγονός ότι ο ρυθμός αύξησής του, σε όρους αφίξεων, υπερ­βαί­νει τα τελευ­ταία έτη, τον αντί­στοιχο μέσο όρο παγκο­σμίως (εκτί­μηση 2019: +3,8%, UNWTO, World Tourism Barometer, January 2020).

Σύμφωνα με το δελτίο της Alpha Bank, οι θετικές προ­ο­πτι­κές του κλάδου στη­ρί­ζο­νται σε μια σειρά παρα­γό­ντων, όπως η εντυ­πω­σιακή αύξηση των εισερ­χό­με­νων του­ρι­στών και αντί­στοιχα των εισπρά­ξεων από σημα­ντι­κές αγορές όπως η Βρε­τα­νία και οι ΗΠΑ -εξελίξεις που συν­δέ­ο­νται με την ενί­σχυση του δολα­ρίου έναντι του ευρώ και την μείωση της αβε­βαιό­τη­τας σχετικά με το Brexit και τη μελ­λο­ντική συμ­φω­νία. Επίσης, η αξιο­ση­μεί­ωτη ποσο­τική και ποιο­τική ανα­βάθ­μιση του ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού της χώρας, εκτι­μά­ται ότι θα ενι­σχύ­σει τις του­ρι­στι­κές ροές, βελ­τιώ­νο­ντας παράλ­ληλα τις προ­ο­πτι­κές του κλάδου.

Στον αντί­ποδα, οι κίν­δυ­νοι που αντι­με­τω­πί­ζει ο του­ρι­σμός συν­δέ­ο­νται κυρίως με την υπο­χώ­ρηση της παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και δη της ευρω­παϊ­κής, καθώς και με την ένταση των ανη­συ­χιών ανα­φο­ρικά με την επι­δη­μία του ιού Covid-19 και τις επι­πτώ­σεις της στον παγκό­σμιο του­ρι­σμό και την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία. Σύμφωνα, άλλωστε, με την επι­κε­φα­λής του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου Kristalina Georgieva, μία πρώτη εκτί­μηση για την επί­δραση του Covid-19 στην παγκό­σμια οικο­νο­μία, είναι η περαι­τέρω επι­βρά­δυνση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης του παγκό­σμιου ΑΕΠ κατά 0,1 ποσο­στιαία μονάδα. Επι­πλέον, σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις της Goldman Sachs η επί­πτωση της επι­δη­μίας στο ρυθμό αύξησης του παγκό­σμιου ΑΕΠ, θα κυμαν­θεί μεταξύ 0,15%-0,3%.

Πως επη­ρε­ά­ζει ο κορο­ναϊός τον ελλη­νικό του­ρι­σμό

Το σημείο εκκί­νη­σης για τη διε­ρεύ­νηση των πιθανών επι­πτώ­σεων της επι­δη­μίας του Covid-19 στον ελλη­νικό και ευρω­παϊκό του­ρι­σμό, είναι η σύγκρισή της με την επι­δη­μία του ιού SARS που εκδη­λώ­θηκε το 2003 στην Κίνα. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στα­τι­στικά στοι­χεία, ο ιός Covid-19 φαί­νε­ται να είναι περισ­σό­τερο μολυ­σμα­τι­κός, παρά το γεγονός ότι ο δείκτης  θνη­τό­τη­τάς του (3,4% με βάση τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία), είναι χαμη­λό­τε­ρος από τον αντί­στοιχο του SARS (11%). Επι­πλέον, στην πρό­σφατη έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Του­ρι­σμού (European Travel Commission, Quarterly Report, Q4/2019), ανα­φέ­ρε­ται ότι την περίοδο της επι­δη­μίας του SARS, οι αφίξεις του­ρι­στών από την Κίνα σε ευρω­παϊ­κούς προ­ο­ρι­σμούς υπο­χώ­ρη­σαν κατά 7% και αντί­στοιχα από άλλες ασια­τι­κές χώρες κατά 8%.

Ωστόσο, όπως ανα­φέ­ρει η τράπεζα στην ανάλυσή της, υπάρ­χουν σημα­ντι­κοί παρά­γο­ντες που καθι­στούν τη σύγ­χρονη επι­δη­μία περισ­σό­τερο επώδυνη.

– Πρώτον, η Κίνα σήμερα αντι­προ­σω­πεύει το 16% του παγκό­σμιου ΑΕΠ, έναντι 4% κατά τη διάρ­κεια της επι­δη­μίας του SARS.

– Δεύ­τε­ρον, η δια­φαι­νό­μενη εξά­πλωση στη γει­το­νική Ιταλία και η δημιουρ­γία ανη­συ­χιών, ενδέ­χε­ται να πλήξει σημα­ντικά τις αερο­με­τα­φο­ρές ακόμη και ενδο­ευ­ρω­παϊκά. Σύμφωνα με την International Air Transport Association (IATA), η μειω­μένη επι­βα­τική κίνηση ανα­μέ­νε­ται να προ­κα­λέ­σει απώ­λειες εσόδων στον κλάδο των αερο­με­τα­φο­ρών, της τάξης των $29,3 δισ. το 2020.

Από την άλλη πλευρά είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό το γεγονός ότι στην Ελλάδα το 85% περίπου των επι­σκέ­ψεων του­ρι­στών διε­ξά­γε­ται κατά την περίοδο Μαΐου – Οκτω­βρίου. Το εποχικό αυτό πρότυπο δίδει τη δυνα­τό­τητα απορ­ρό­φη­σης των αρχικών κρα­δα­σμών στις του­ρι­στι­κές ροές, ενώ παράλ­ληλα οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες της περιό­δου αυτής εξα­σθε­νούν τη δυνα­τό­τητα μετά­δο­σης του ιού.

Συνο­ψί­ζο­ντας:

• Η ενί­σχυση του δολα­ρίου έναντι του ευρώ, εκτι­μά­ται ότι θα έχει θετική επί­πτωση στις αφίξεις του­ρι­στών από τις ΗΠΑ, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι η του­ρι­στική αγορά των ΗΠΑ είναι η πιο σημα­ντική -από τη Βόρειο Αμερική- για τη χώρα μας. Το 2019 οι αφίξεις από τις ΗΠΑ σημεί­ω­σαν σημα­ντική άνοδο κατά 7,4%, έναντι της πολύ υψηλής αύξησης κατά 27% το 2018.

• Το 2019 σημειώ­θηκε εντυ­πω­σιακή αύξηση βρε­τα­νών του­ρι­στών στη χώρα μας (18,9%), παρά την πολι­τική αβε­βαιό­τητα σχετικά με το Brexit καθ’ όλη τη διάρ­κεια του προη­γού­με­νου έτους.

• Σύμφωνα με πρό­σφατη μελέτη του ΙΤΕΠ, την περίοδο 2017-2019 τα ξενο­δο­χεία της Ελλάδας δαπά­νη­σαν για ανα­και­νί­σεις ποσό ύψους €2,9 δισ., κατα­γρά­φο­ντας μια σταθερή επέν­δυση 1 δισ. ευρώ ανά έτος. Η έρευνα ανα­δει­κνύει την τερά­στια συμβολή των ξενο­δο­χείων της χώρας σε επεν­δύ­σεις και απα­σχό­ληση, γεγονός που υπο­δη­λώ­νει τον κατα­λυ­τικό ρόλο των ξενο­δο­χείων στον του­ρι­στικό κλάδο, αλλά και ευρύ­τερα στην ελλη­νική οικο­νο­μία. Επι­πλέον, οι εκτι­μή­σεις των ξενο­δό­χων για τα βασικά τους μεγέθη το 2020 είναι ότι θα παρα­μεί­νουν στα ίδια επίπεδα, με ποσοστά από 50%-65%. Το 25% περίπου των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσε ότι για το 2020 περι­μέ­νει αύξηση στην τιμή, την πλη­ρό­τητα και τον κύκλο εργα­σιών. Το πόρισμα της μελέτης, μεταξύ άλλων, επι­βε­βαιώ­νει τη βελ­τί­ωση του ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού της χώρας, που είναι βασική παρά­με­τρος για την προ­σέλ­κυση περισ­σό­τε­ρων του­ρι­στών στη χώρα μας και επο­μέ­νως για τη βελ­τί­ωση των προ­ο­πτι­κών του κλάδου. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρε­ται ότι με βάση στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, το μερίδιο των ξενο­δο­χείων 5 και 4 αστέρων στο σύνολο των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων αυξή­θηκε από 11,7% το 2004 σε 21,8% το 2018, ενώ το πλήθος των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων αυξή­θηκε από 8.899 σε 9.783 (+9,9%) αντί­στοιχα.
• Μια άλλη παρά­με­τρος που επι­βε­βαιώ­νει την υψηλή ποιό­τητα των εγχώ­ριων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, είναι η πρώτη θέση που κατέχει η χώρα μας στο Γενικό Δείκτη Ικα­νο­ποί­η­σης των Ξενο­δο­χείων (87,5%), σε σχέση με τους κύριους αντα­γω­νι­στές της, τον Ιανουά­ριο 2020 (INSETE). Στη δεύτερη θέση βρί­σκε­ται η Κροατία με 86,3% ενώ ακο­λου­θούν η Κύπρος και η Ισπανία με 85,9% και 85,3% αντί­στοιχα. Έπεται η Ιταλία με 84,2% και ακο­λου­θεί η Τουρκία με 83,2%. Στην τελευ­ταία θέση βρί­σκε­ται η Γαλλία με 78,7% (Γράφημα 4).

Ωστόσο, εκτός από τις θετικές προ­ο­πτι­κές για το 2020, ο κλάδος του του­ρι­σμού αντι­με­τω­πί­ζει και σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις, οι οποίες συνο­ψί­ζο­νται στις εξής:

• Η συνέ­χιση της πτω­τι­κής τάσης που παρα­τη­ρή­θηκε το 2019 στις του­ρι­στι­κές αφίξεις από τη Γερ­μα­νία, η οποία παρα­δο­σιακά απο­τε­λεί μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες ευρω­παϊ­κές αγορές για τον του­ρι­στικό κλάδο στην Ελλάδα. Συγκε­κρι­μένα, οι αφίξεις από τη Γερ­μα­νία σημεί­ω­σαν πτώση κατά 8,1% το 2019, έναντι αύξησης 18,2% το 2018, γεγονός που συν­δέ­ε­ται με την κάμψη της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τάς της.

• Η επι­βρά­δυνση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης στη Ζώνη του Ευρώ το 2019 και μια μεγα­λύ­τερη του ανα­με­νο­μέ­νου επι­βρά­δυνση της παγκό­σμιας ανά­πτυ­ξης το 2020 (εξαι­τίας παρα­γό­ντων όπως η άνοδος του εμπο­ρι­κού προ­στα­τευ­τι­σμού, η αύξηση των γεω­πο­λι­τι­κών εντά­σεων, οι εντει­νό­με­νες προ­σφυ­γι­κές ροές και κυρίως οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις από το ξέσπα­σμα της επι­δη­μίας του κορω­νοϊού Covid-19 που ανα­λύ­θη­καν εκτενώς στο πρώτο τμήμα του παρό­ντος Δελτίου) ενδέ­χε­ται να έχουν αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στις αφίξεις και τις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις.