Κωνσταντίνος Φίλης: Εύθραυστη εκεχειρία στη Λιβύη, βασικός «παίκτης» ο Ερντογάν

Η συμ­φω­νία του Βε­ρο­λί­νου συ­νε­πά­γε­ται μια εύ­θραυ­στη εκε­χει­ρία στη Λιβύη, της οποί­ας η τή­ρη­ση  ενα­πό­κει­ται προς το παρόν μόνο στη καλή πίστη των Χα­φτάρ και Σά­ρατζ, αφού απου­σιά­ζουν οι μη­χα­νι­σμοί ελέγ­χου, δη­λώ­νει στο Liberal.gr o εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του Ιν­στι­τού­του Διε­θνών Σχέ­σε­ων, Κω­στα­ντί­νος Φίλης, προ­σθέ­το­ντας ότι η Γερ­μα­νία έκανε φάουλ στην Ελ­λά­δα, βά­ζο­ντας “πρώτο τρα­πέ­ζι πίστα” τον Ερ­ντο­γάν και ενώ η Τουρ­κία πα­ρα­βιά­ζει συ­στη­μα­τι­κά τα ψη­φί­σμα­τα και τις απο­φά­σεις του ΟΗΕ, το Διε­θνές Δί­καιο και το Δί­καιο της Θά­λασ­σας.

Επι­ση­μαί­νει ότι στις προ­τε­ραιό­τη­τες του διε­θνούς πα­ρά­γο­ντα δεν είναι αυτό που “καίει” την Ελ­λά­δα, δη­λα­δή η συμ­φω­νία της Τρί­πο­λης με την Αγκυ­ρα για τις θα­λάσ­σιες ζώνες, παρά να μην πα­ρε­κτρα­πεί η κα­τά­στα­ση στη βο­ρειο­α­φρι­κα­νι­κή χώρα, καθώς παί­ζει κρί­σι­μο ρόλο, τόσο ως προς τα προ­σφυ­γι­κά ρεύ­μα­τα προς την Ευ­ρώ­πη, όσο και λόγω της πα­ρου­σί­ας πυ­ρή­νων τζι­χα­ντι­στών, αλλά και γιατί απο­τε­λεί κρά­τος με πλού­σιους ενερ­γεια­κούς πό­ρους. Εξη­γεί ότι στην πα­ρού­σα φάση η Τουρ­κία σί­γου­ρα δεν βγαί­νει χα­μέ­νη από τις εξε­λί­ξεις, αφού ακόμη και αν προ­κύ­ψει στη Λιβύη μια κυ­βέρ­νη­ση εθνι­κής ενό­τη­τας, όπου ο Χα­φτάρ θα έχει τον πρώτο λόγο και πάλι ο Σά­ρατζ και οι σύμ­μα­χοί του θα έχουν πα­ρου­σία, άρα μέσω αυτών και η Αγκυ­ρα.

Χα­ρα­κτη­ρί­ζει ως πάρα πολύ καλό σε­νά­ριο για εμάς, να τεθεί ως όρος σε κά­ποια φάση της μελ­λο­ντι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης για να βρε­θεί μια ορι­στι­κή λύση στη Λιβύη, η ακύ­ρω­ση της συμ­φω­νί­ας Ερ­ντο­γάν-Σά­ρατζ για τις θα­λάσ­σιες ζώνες. Στο λι­γό­τε­ρο καλό σε­νά­ριο, όπως λέει, η πα­ρα­πά­νω συμ­φω­νία θα πα­ρα­μεί­νει, ενώ ο Χα­φτάρ, ο οποί­ος έχει άλλες προ­τε­ραιό­τη­τες, δεν θα επι­μεί­νει στην ακύ­ρω­σή της, παρά τα όσα μας έχει με­τα­φέ­ρει.

Συ­νέ­ντευ­ξη στον Γιώρ­γο Φι­ντι­κά­κη

– Τε­λι­κά τι κρα­τά­με από τη Διά­σκε­ψη του Βε­ρο­λί­νου, ποιος δια­σφα­λί­ζει την προ­σω­ρι­νή ανα­κω­χή που συμ­φω­νή­θη­κε, ποιος εγ­γυά­ται για την τή­ρη­ση του εμπάρ­γκο όπλων;

Στην πα­ρού­σα φάση, μέχρι να δη­μιουρ­γη­θούν οι επι­τρο­πές με εκ­προ­σώ­πους όσων συμ­με­τεί­χαν στη Διά­σκε­ψη και μέχρι να λη­φθούν απο­φά­σεις από το Συμ­βού­λιο Ασφα­λεί­ας του ΟΗΕ – ανα­γκαία συν­θή­κη για να επι­κυ­ρω­θούν όσα συμ­φω­νή­θη­καν χθες- η όποια κα­τά­παυ­ση του πυρός θα πρέ­πει να τη­ρη­θεί από τα δύο μέρη, χωρίς να υπάρ­χει καμία δυ­να­τό­τη­τα ελέγ­χου. Η εφαρ­μο­γή της βα­σί­ζε­ται προς το παρόν στην καλή πίστη των αντι­μα­χό­με­νων πλευ­ρών, οι οποί­ες έχουν με­τα­ξύ τους κακή πίστη.

Έως την επό­με­νη φάση που θα διε­ξα­χθεί στη Γε­νεύη, το πι­θα­νό­τε­ρο είναι ότι τα δύο μέρη είτε θα τη­ρή­σουν σε κά­ποιο βαθμό την κα­τά­παυ­ση του πυρός, πιε­ζό­με­να από εξω­τε­ρι­κούς πα­ρά­γο­ντες, είτε το ένα θα αρ­χί­σει γρή­γο­ρα να κα­τη­γο­ρεί το άλλο, ότι την πα­ρα­βιά­ζει.

Έχει επί­σης ση­μα­σία να πούμε ότι ούτε ο Χα­φτάρ, ούτε ο Σά­ρατζ ελέγ­χουν πλή­ρως την κα­τά­στα­ση στη Λιβύη. Οι πο­λι­το­φυ­λα­κές και οι πα­ρα­στρα­τιω­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις ούτε πρό­κει­ται να αφο­πλι­στούν άμεσα, ούτε κά­ποιος πρό­κει­ται να τους επι­βά­λει κα­τά­παυ­ση του πυρός. Επο­μέ­νως λοι­πόν, η εκε­χει­ρία ενα­πό­κει­ται στη καλή πίστη που δεν υπάρ­χει και αρκεί μια προ­βο­κά­τσια για να στεί­λει τα πράγ­μα­τα στο “ση­μείο μηδέν”.

– Υπό ποιες συν­θή­κες και πότε θα σχη­μα­τι­στούν αυτοί οι μη­χα­νι­σμοί ελέγ­χου της εκε­χει­ρί­ας;

Τις επό­με­νες ημέ­ρες, όπως είπε ο Γ.Γ του ΟΗΕ Αντό­νιο Γκου­τέ­ρες θα διορ­γα­νω­θεί στη Γε­νεύη μια συ­νά­ντη­ση της στρα­τιω­τι­κής επι­τρο­πής της Λι­βύ­ης. Τούτο όμως μπο­ρεί να ση­μαί­νει την επό­με­νη εβδο­μά­δα αλλά και τον επό­με­νο μήνα. Όσο δεν υπάρ­χει μη­χα­νι­σμός, δεν θα υπάρ­χει και απά­ντη­ση στο ερώ­τη­μα ποιος εγ­γυά­ται ότι θα απο­χω­ρή­σουν από τη Λιβύη οι ξένες στρα­τιω­τι­κές δυ­νά­μεις, αυτές που πρό­σκει­νται στη Τουρ­κία, όπως και στις άλλες χώρες.

Το ίδιο αφορά και στο εμπάρ­γκο όπλων. Πρό­σφα­τα ο ΟΗΕ εξέ­δω­σε ανα­κοί­νω­ση σχε­τι­κά με τις χώρες που έχουν πα­ρα­βιά­σει το εμπάρ­γκο, ανά­με­σά τους ήταν και η Τουρ­κία, το αυτί της οποί­ας δεν ίδρω­σε.

Δεν νο­μί­ζω ότι πε­ρί­με­νε κα­νείς πως στο Βε­ρο­λί­νο θα προ­έ­κυ­πταν απο­φά­σεις για τον μη­χα­νι­σμό τή­ρη­σης της κα­τά­παυ­σης του πυρός και για όσα μπο­ρούν να γί­νουν σε δεύ­τε­ρη και τρίτη φάση, πολλώ δε μάλ­λον όταν η συ­νά­ντη­ση διορ­γα­νώ­θη­κε τις τε­λευ­ταί­ες ημέ­ρες, όσο καλή και αν ήταν η προ­ε­τοι­μα­σία της. Εξάλ­λου η συμ­φω­νία πρέ­πει πρώτα να επι­κυ­ρω­θεί από το Συμ­βού­λιο Ασφα­λεί­ας του ΟΗΕ.

Εί­μα­στε ακόμη στην πολύ αρχή της όποιας δια­δι­κα­σί­ας απο­κα­τά­στα­σης της τάξης. Αν συμ­βεί αυτό θα προη­γη­θεί μια μακρά πο­ρεία, πολύ επί­πο­νη, με δια­κυ­μάν­σεις και αβέ­βαιο απο­τέ­λε­σμα.

Αν με ρω­τά­τε τι να κρα­τή­σου­με από το Βε­ρο­λί­νο, θα σας έλεγα ότι έγινε ένα πρώτο μικρό βήμα σε ένα μα­ρα­θώ­νιο. Η δια­δρο­μή δεν θα είναι στρω­μέ­νη με ρο­δο­πέ­τα­λα. Η λο­γι­κή λέει ότι επει­δή οι διε­θνείς παί­κτες ανέ­λα­βαν κά­ποιες δε­σμεύ­σεις, θα πιέ­σουν από πλευ­ράς τους τον Χα­φτάρ και τον Σά­ρατζ, προ­κει­μέ­νου να απο­δε­χθούν τα συμ­φω­νη­θέ­ντα. Επει­δή ωστό­σο δεν υπάρ­χει ακόμη μη­χα­νι­σμός ελέγ­χου, είναι πα­ρα­κιν­δυ­νευ­μέ­νο να γί­νουν προ­βλέ­ψεις αν θα “περ­πα­τή­σουν” τα όσα συμ­φω­νή­θη­καν χθες.

– Στην ουσία ο μόνος τρό­πος επι­βο­λής της εκε­χει­ρί­ας και του εμπάρ­γκο όπλων, δεν είναι η απο­στο­λή δυ­νά­με­ων στη Λιβύη και από την Ευ­ρώ­πη ; Επί­σης πως δια­μορ­φώ­νε­ται από εδώ και πέρα ο ρόλος της Τουρ­κί­ας;

Εφό­σον απο­φα­σι­στεί από το Συμ­βού­λιο Ασφα­λεί­ας του ΟΗΕ κάτι πα­ρό­μοιο, τότε πράγ­μα­τι και η Ευ­ρώ­πη θα προ­σφερ­θεί να απο­στεί­λει δυ­νά­μεις για να έχει πα­ρου­σία στις εξε­λί­ξεις.

Στο μεί­ζον θέμα για εμάς, που αφορά στο ρόλο της Τουρ­κί­ας, σί­γου­ρα μέχρι τώρα δεν μπο­ρεί να πει κά­ποιος ότι βγαί­νει χα­μέ­νη από την υπό­θε­ση της Λι­βύ­ης. Αυτό θα συμ­βεί μόνο εφό­σον θα εξου­δε­τε­ρω­θεί ο Σά­ρατζ. Ο τε­λευ­ταί­ος όμως δεν φαί­νε­ται πο­λι­τι­κά και δι­πλω­μα­τι­κά να είναι τόσο απο­δυ­να­μω­μέ­νος όσο και εδα­φι­κά. Οι εδα­φι­κές απώ­λειες του Σά­ρατζ και τα εδα­φι­κά κέρδη του Χα­φτάρ δεν απο­τυ­πώ­νο­νται μέχρι στιγ­μής στη δι­πλω­μα­τι­κή διευ­θέ­τη­ση. Ακόμη και αν προ­κύ­ψει μια κυ­βέρ­νη­ση εθνι­κής ενό­τη­τας όπου ο Χα­φτάρ θα έχει τον πρώτο λόγο, ο Σά­ρατζ και οι σύμ­μα­χοί του θα έχουν πα­ρου­σία, άρα μέσω αυτών και η Τουρ­κία.

Η Τουρ­κία από την στιγ­μή που συμ­με­τέ­χει στη δια­δι­κα­σία, δη­λα­δή έχει λόγο στην υπό­θε­ση, λαμ­βά­νε­ται σο­βα­ρά υπό­ψιν από τις υπό­λοι­πες δυ­νά­μεις. Η Γερ­μα­νία έφτα­σε στο ση­μείο να την κα­λέ­σει και ορθά έπρα­ξε, ας μην γε­λιό­μα­στε. Ωστό­σο ακόμη κι αν το αντι­κεί­με­νο της συ­ζή­τη­σης δεν είχε να κάνει με τη συμ­φω­νία Τρί­πο­λης-Άγκυ­ρας για τις θα­λάσ­σιες ζώνες, θα έπρε­πε για λό­γους τάξης και επί­δει­ξης ευ­ρω­παϊ­κής αλ­λη­λεγ­γύ­ης από πλευ­ράς Γερ­μα­νί­ας, να είχε προ­σκλη­θεί και η Ελ­λά­δα.

Αυτό που έκανε η Γερ­μα­νία ήταν ένα φάουλ, ένα χτύ­πη­μα κάτω από τη μέση σε βάρος μας. Το μή­νυ­μα των Γερ­μα­νών προς την Τουρ­κία ήταν ότι παρ’ ότι πα­ρα­βιά­ζει το Διε­θνές Δί­καιο και το Δί­καιο της Θά­λασ­σας, ψη­φί­σμα­τα και απο­φά­σεις του ΟΗΕ, ετοι­μά­ζε­ται να κάνει γε­ω­τρή­σεις στην Κυ­πρια­κή ΑΟΖ, έχει στρα­τιω­τι­κή πα­ρου­σία και απο­στα­θε­ρο­ποιεί πε­ραι­τέ­ρω την κα­τά­στα­ση στη Λιβύη, ωστό­σο στη δια­πραγ­μά­τευ­ση θα είναι “πρώτο τρα­πέ­ζι πίστα”.

Ενώ η Ελ­λά­δα, που είναι κρά­τος-μέλος της ΕΕ και της οποί­ας θί­γο­νται άμεσα ζω­τι­κά της συμ­φέ­ρο­ντα με το μνη­μό­νιο Τουρ­κί­ας-Λι­βύ­ης κι ας μην έχει στρα­τιω­τι­κή πα­ρου­σία κι ας μην μπο­ρεί να βοη­θή­σει οι­κο­νο­μι­κά – γιατί από αυτό κρί­νε­ται ποιος με­τέ­χει και ποιος όχι- έμει­νε απ’ έξω.

– Πριν την Διά­σκε­ψη πά­ντως, μετά και το τα­ξί­δι Χα­φτάρ στην Αθήνα, είχαν καλ­λιερ­γη­θεί προσ­δο­κί­ες ότι κά­ποιοι από τους συμ­με­τέ­χο­ντες σε αυτήν θα μι­λή­σουν για τις ελ­λη­νι­κές θέ­σεις…

Κα­ταρ­χήν, το δια­κύ­βευ­μα για τον διε­θνή πα­ρά­γο­ντα ήταν και είναι να μην πα­ρε­κτρα­πεί πε­ραι­τέ­ρω η κα­τά­στα­ση στη Λιβύη, καθώς η χώρα παί­ζει κρί­σι­μο ρόλο, τόσο ως προς τα προ­σφυ­γι­κά ρεύ­μα­τα προς την Ευ­ρώ­πη, όσο και λόγω της πα­ρου­σί­ας πυ­ρή­νων τζι­χα­ντι­στών, αλλά και γιατί απο­τε­λεί κρά­τος με πλού­σιους ενερ­γεια­κούς πό­ρους. Γι’ αυ­τούς τους τρεις λό­γους, ο διε­θνής πα­ρά­γο­ντας επι­θυ­μεί να δει μια πο­λι­τι­κή με­τά­βα­ση, μια κυ­βέρ­νη­ση εθνι­κής ενό­τη­τας, κα­τά­παυ­ση του πυρός, αφο­πλι­σμό των τζι­χα­ντι­στών, των πα­ρα­στρα­τιω­τι­κών ομά­δων και πο­λι­το­φυ­λα­κών, προ­κει­μέ­νου να οδεύ­σει η Λιβύη σε εκλο­γές, με την ελ­πί­δα ότι η κα­τά­στα­ση θα απο­κτή­σει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στα­θε­ρο­ποί­η­σης.

Τα λέω αυτά για να γίνει κα­τα­νοη­τό ότι πρώ­τον η συμ­φω­νία Τουρ­κί­ας-Λι­βύ­ης για τις θα­λάσ­σιες ζώνες δεν απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τη­τα για τον διε­θνή πα­ρά­γο­ντα. Δεύ­τε­ρον, τα συμ­φέ­ρο­ντά σου, τα προ­α­σπί­ζε­σαι κα­λύ­τε­ρα όταν το κά­νεις απευ­θεί­ας ο ίδιος και όχι μέσω τρί­των.

Μπο­ρεί πράγ­μα­τι να υπήρ­χαν στη Διά­σκε­ψη κά­ποιοι που ήταν ευ­νοϊ­κά δια­κεί­με­νοι απέ­να­ντι στις ελ­λη­νι­κές θέ­σεις, ωστό­σο γι’ αυ­τούς- συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Χα­φτάρ- ήταν άλλες οι προ­τε­ραιό­τη­τες, όχι να υπε­ρα­σπι­σθούν τις ελ­λη­νι­κές θέ­σεις.

– Αν επι­χει­ρού­σα­με να δούμε τι ση­μαί­νει η Διά­σκε­ψη του Βε­ρο­λί­νου για τα ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα, καθώς και οι δια­δι­κα­σί­ες που θα ακο­λου­θή­σουν τι θα μου λέ­γα­τε;

Επα­να­λαμ­βά­νω ότι η συμ­φω­νία Τουρ­κί­ας -Λι­βύ­ης περί θα­λάσ­σιων ζωνών δεν είναι στις προ­τε­ραιό­τη­τες του διε­θνούς πα­ρά­γο­ντα. Στο πάρα πολύ καλό σε­νά­ριο, αυτό θα μπο­ρού­σε να τεθεί σε κά­ποια φάση της μελ­λο­ντι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης ως όρος για να βρε­θεί μια ορι­στι­κή λύση στη Λιβύη. Επι­μέ­νω όμως ότι το θεωρώ πολύ δύ­σκο­λο καθώς ο Σά­ρατζ θα συ­νε­χί­σει να έχει ρόλο στην επό­με­νη ημέρα και μέσω αυτού και η Τουρ­κία. Σε ένα με­σαίο σε­νά­ριο, πάλι καλό για εμάς, θα μπο­ρού­σε να ζη­τη­θεί το πά­γω­μα αυτής της συμ­φω­νί­ας και η ακύ­ρω­ση της συμ­φω­νί­ας στρα­τιω­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας, προ­κει­μέ­νου να μην πυ­ρο­δο­τη­θεί πε­ραι­τέ­ρω η έντα­ση. Στο λι­γό­τε­ρο καλό σε­νά­ριο, η συμ­φω­νία Τουρ­κί­ας-Λι­βύ­ης για τις θα­λάσ­σιες ζώνες θα πα­ρα­μεί­νει, ενώ ο Χα­φτάρ, ο οποί­ος έχει άλλες προ­τε­ραιό­τη­τες, δεν θα επι­μεί­νει στην ακύ­ρω­σή της, παρά τα όσα μας έχει με­τα­φέ­ρει.

πηγή liberal.gr