Τα μνημόνια τελείωσαν, η υπερφορολόγηση παρέμεινε

Από τις χώρες με τη μικρό­τερη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση το 1965, εκτι­νά­χθηκε στις χώρες με την υψη­λό­τερη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση στα χρόνια της κρίσης και συνε­χί­ζει ακόμα. Οπως προ­κύ­πτει από την έκθεση Revenue Statistics 1965-2018 του ΟΟΣΑ, το 1965 η Ελλάδα είχε φορο­λο­γικά έσοδα που αντι­στοι­χού­σαν στο 17,1% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ ήταν 24,9%, τριάντα χρόνια αργό­τερα, το 1995, ήταν και πάλι κάτω από τον μέσο όρο των 34 χωρών του ΟΟΣΑ (25,2% έναντι 31,9%).

Το 2010, με το ξέσπα­σμα της κρίσης και την έλευση των μνη­μο­νίων, η Ελλάδα βρι­σκό­ταν στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, με τα φορο­λο­γικά έσοδα να ανέρ­χο­νται στο 32% του ΑΕΠ. Δύο χρόνια μετά, το 2012, η φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση έφθασε στο 35,5%, το 2014 με μικρή αύξηση ανήλθε το 35,7% του ΑΕΠ για να εκτο­ξευ­τεί στο 38,7% του ΑΕΠ το 2018.

Την περίοδο των μνη­μο­νίων 2010-2018, κατα­γρά­φε­ται στη χώρα μας αύξηση φόρων κατά 6,7 ποσο­στιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Πρό­κει­ται για τη μονα­δική χώρα που επι­βά­ρυνε σε τόσο μικρή χρονική περίοδο τους φορο­λο­γου­μέ­νους. Συγκε­κρι­μένα, οι φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις από το 32% του ΑΕΠ που ήταν το 2010 έφθασαν στο 38,7% του ΑΕΠ το 2018, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 34,3% του ΑΕΠ.

Η μείωση του αφο­ρο­λό­γη­του ορίου από τις 12.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ το 2011 και η αύξησή του μετέ­πειτα στις 8.636 ευρώ συνε­τέ­λεσε στη διό­γκωση των επι­βα­ρύν­σεων. Στην άμεση φορο­λο­γία, οι συντε­λε­στές του φόρου εισο­δή­μα­τος φυσικών και νομικών προ­σώ­πων ανα­προ­σαρ­μό­στη­καν, η πλειο­νό­τητα των φορο­α­παλ­λα­γών εξα­λεί­φθηκε, ενώ εφαρ­μό­στηκε πρό­σθετη εισφορά αλλη­λεγ­γύης. Πολλά από τα φορο­λο­γικά μέτρα σχε­διά­στη­καν και εφαρ­μό­στη­καν υπό ασφυ­κτική πίεση, χωρίς την απα­ραί­τητη ανάλυση της εισπρα­κτι­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και των οικο­νο­μι­κών τους επι­πτώ­σεων.

Σε όλα αυτά πρέπει να προ­στε­θούν και οι αυξή­σεις στην έμμεση φορο­λο­γία, κυρίως από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση, όπου μετα­τά­χθη­καν από τον χαμηλό συντε­λε­στή τρόφιμα και υπη­ρε­σίες. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, η συμ­με­τοχή των έμμεσων φόρων και ιδιαί­τερα του ΦΠΑ, στο σύνολο των φορο­λο­γι­κών εσόδων, είναι η μεγα­λύ­τερη για τη χώρα μας. Συγκε­κρι­μένα, το 2010 τα έσοδα από ΦΠΑ ανέρ­χο­νταν στα 15,958 δισ. ευρώ, έκαναν μια ελεύ­θερη πτώση στα 12,8 δισ. ευρώ έως το 2015 και το 2017 ανέ­βη­καν στα περίπου 14,6 δισ. ευρώ.

Οταν η Ελλάδα εισήλθε επι­σή­μως στην κρίση το 2010, το σύνολο των φορο­λο­γι­κών εσόδων έφθανε τα 95,9 δισ. δολ. Το 2014, ύστερα από δύο μνη­μό­νια, τα έσοδα υπο­χώ­ρη­σαν στα 85,3 δισ. δολ., το 2017 έπειτα από δύο δέσμες φορο­λο­γι­κών μέτρων συρ­ρι­κνώ­θη­καν περαι­τέρω στα 79,1 δισ. δολ., για να αυξη­θούν το 2018 στα 84,4 δισ. δολ.

Η υψηλή φορο­λο­γία σε συν­δυα­σμό με τη χαμηλή αντα­πο­δο­τι­κό­τητα και την έλλειψη παροχών οδήγησε τους πολίτες στη φορο­δια­φυγή, καθώς δεν μπο­ρού­σαν να βρουν άλλον τρόπο να αντι­με­τω­πί­σουν την υπέρ­με­τρη φορο­λό­γηση, με απο­τέ­λε­σμα η κυβέρ­νηση να αυξάνει εκ νέου τους φόρους οι οποίοι όμως στό­χευαν κυρίως σε όσους δεν μπο­ρού­σαν να φορο­δια­φύ­γουν.

Οπως επι­ση­μαί­νουν οι ανα­λυ­τές του ΟΟΣΑ, τα έσοδα από φόρους και εισφο­ρές στις προηγ­μέ­νες οικο­νο­μίες παρέ­μει­ναν σχεδόν στα ίδια επίπεδα σε σχέση με το 2017, κάτι που σημα­το­δο­τεί το τέλος της τάσης των αλλε­πάλ­λη­λων ετήσιων αυξή­σεων σε φόρους και εισφο­ρές που παρα­τη­ρού­νταν διαρκώς μετά τη χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση.

Πρω­τα­θλή­τρια και στις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές

Ενα ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρον εύρημα της έκθεσης του ΟΟΣΑ, είναι ότι η Ελλάδα συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στις επτά χώρες όπου τα έσοδα από τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές των εργα­ζο­μέ­νων ξεπερ­νούν το 15% του συνόλου των εσόδων. Συνο­λικά, τα έσοδα από εισφο­ρές δια­μορ­φώ­θη­καν στο 30,1% του συνόλου των εσόδων και στο 11,6% του ΑΕΠ.

Οπως προ­κύ­πτει από την έκθεση, η κύρια πηγή εσόδων στην Ελλάδα το 2018 ήταν η φορο­λο­γία στα αγαθά και υπη­ρε­σίες (κυρίως ΦΠΑ), που αντι­στοι­χού­σαν στο 15,1% του ΑΕΠ, ενώ αμέσως μετά ακο­λου­θούν οι εισφο­ρές στην κοι­νω­νική ασφά­λιση που αντι­στοι­χούν στο 11,6% του ΑΕΠ.

Στην τρίτη θέση είναι τα έσοδα από τη φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος και κερδών και συγκε­κρι­μένα αντι­στοι­χούν στο 8,9% του ΑΕΠ, ενώ από τη φορο­λο­γία της περιου­σίας (κινητή και ακίνητη) τα έσοδα ανέρ­χο­νται στο 3,1% του ΑΕΠ.

Στις χώρες του ΟΟΣΑ, όμως, οι εισφο­ρές απο­τε­λούν το μικρό­τερο κομμάτι της σύν­θε­σης των εσόδων. Στην πρώτη θέση είναι η φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος και κερδών, ακο­λου­θούν οι έμμεσοι φόροι και μετά είναι τα έσοδα από τις εισφο­ρές στην κοι­νω­νική ασφά­λιση (τα οποία ανέρ­χο­νται κατά μέσον όρο στο 9,1% του ΑΕΠ) και η φορο­λο­γία στην περιου­σία.

Μάλιστα, η Ελλάδα, συγκα­τα­λέ­γε­ται σε ένα κλειστό κλαμπ επτά χωρών μαζί με τη Σλο­βε­νία, τη Γερ­μα­νία, την Ουγ­γα­ρία, την Ιαπωνία και την Πολωνία όπου η συμ­με­τοχή των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών των εργα­ζο­μέ­νων στα συνο­λικά φορο­λο­γικά έσοδα είναι μεγα­λύ­τερη από το 15%. Στην πρώτη θέση βρί­σκε­ται η Σλο­βε­νία, όπου το αντί­στοιχο ποσοστό ανήλθε στο 20,8%.

Οι φόροι στα ακίνητα

Μέσα σε οκτώ χρόνια οι φόροι στην ακίνητη περιου­σία εξα­πλα­σιά­στη­καν. Το 2010 ήταν 600 εκατ. ευρώ και το 2018 έφτασαν τα 3,6 δισ.

Τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ απο­κα­λύ­πτουν ακόμη ότι οι φόροι στην περιου­σία εξα­πλα­σιά­στη­καν. Το 2010, αντι­στοι­χού­σαν σε μόλις 0,2% του ΑΕΠ ή περίπου  600 εκατ. ευρώ. Το 2018, οι φόροι στην ακίνητη περιου­σία είναι δέκα φορές πάνω ως ποσοστό του ΑΕΠ (2%) ή έξι φορές πάνω σε απόλυτα μεγέθη στα 3,6 δισ. ευρώ και πριν από τη φετινή μείωση του ΕΝΦΙΑ. Σύμφωνα με στοι­χεία:

• Το 2010 το Δημόσιο εισέ­πραξε από τη φορο­λό­γηση των ακι­νή­των 487 εκατ. ευρώ, ενώ το δηλoύμενο εισό­δημα από ακίνητα ανερ­χό­ταν στα 8,87 δισ. ευρώ.

• Το 2011 οι φόροι των ακι­νή­των έφθασαν το 1,17 δισ. ευρώ, ενώ το δηλού­μενο εισό­δημα μειώ­θηκε στα 7,98 δισ. ευρώ (1.584.059 φορο­λο­γού­με­νοι είχαν εισο­δή­ματα από ακίνητα).

• Το 2012 οι φόροι των ακι­νή­των δια­μορ­φώ­θη­καν στα 2,75 δισ. ευρώ, ενώ το εισό­δημα από ακίνητα δια­μορ­φώ­θηκε στα 6,8 δισ. ευρώ.

• Το 2013 οι φόροι των ακι­νή­των αυξή­θη­καν περαι­τέρω και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 2,991 δισ. ευρώ, με το δηλού­μενο εισό­δημα να μειώ­νε­ται στα 6,22 δισ. ευρώ.

• Το 2014 οι φόροι των ακι­νή­των έσπασαν το φράγμα των 3 δισ. ευρώ και συγκε­κρι­μένα εισπρά­χθη­καν 3,474 δισ. ευρώ, με το δηλού­μενο εισό­δημα να περιο­ρί­ζε­ται στα 6,08 δισ. ευρώ.

• Το 2015 οι φόροι στα ακίνητα ανήλθαν στα 3,18 δισ. ευρώ, με το δηλού­μενο εισό­δημα να υπο­χω­ρεί στα 6,05 δισ. ευρώ.

• Το 2016 οι φόροι στα ακίνητα ανήλθαν στα 3,53 δισ. ευρώ, με το δηλού­μενο εισό­δημα από ακίνητα να περιο­ρί­ζε­ται και να φθάνει τα 6,1 δισ. ευρώ.

• Το 2017 οι φόροι στα ακίνητα δια­μορ­φώ­θη­καν στα ίδια επίπεδα, με το δηλού­μενο εισό­δημα από ακίνητα να φθάνει στα 6,19 δισ. ευρώ.

πηγή kathimerini.gr