Ο θεσμός της διαμεσολάβησης

Γράφει ο Ιωάννης. Σ.

Κου­μπιά­δης, δικη­γό­ρος Ρόδου

Σύντομο ιστο­ρικό του θεσμού της δια­με­σο­λά­βη­σης που ψηφί­στηκε προχθες στις 28-11-2019 μετά τις αλλε­πάλ­λη­λες αλλαγές λόγω ατε­λέ­σφο­ρης εφαρ­μο­γής, όπως προ­κύ­πτει από την ίδια την ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο του νέου νόμου που ψηφί­στηκε στις 28-11-2019 «Δια­με­σο­λά­βηση σε αστικές και εμπο­ρι­κές υπο­θέ­σεις – Περαι­τέρω εναρ­μό­νιση της Ελλη­νι­κής Νομο­θε­σίας προς τις δια­τά­ξεις της Οδηγίας 2008/52/εκ του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου της 21ης Μάϊου 2008». Στην αιτιο­λο­γική αυτή έκθεση επι­ση­μαί­νο­νται μεταξύ άλλων και τα εξής:

Με την Οδηγία 2008/52/ΕΚ, για ορι­σμένα θέματα δια­με­σο­λά­βη­σης σε αστικές και εμπο­ρι­κές υπο­θέ­σεις, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των υπο­θέ­σεων οικο­γε­νεια­κού δικαίου, επι­χει­ρεί­ται η διευ­κό­λυνση της πρό­σβα­σης στην εναλ­λα­κτική επίλυση των δια­φο­ρών και η προ­α­γωγή του φιλικού δια­κα­νο­νι­σμού.

Η οδηγία 2008/52/ΕΚ εισήχθη στην ελλη­νική έννομη τάξη με την ψήφιση του ν. 3898/2010, οπότε ξεκί­νησε και η προ­σπά­θεια εξοι­κεί­ω­σης κατ’ αρχήν του νομικού κόσμου της χώρας με τον θεσμό.

Πλην όμως ο ν. 3898/2010, μετά από οκτώ σχεδόν έτη εφαρ­μο­γής, δεν είχε απο­δώ­σει τα ανα­με­νό­μενα, ο δε αριθμός των δια­με­σο­λα­βή­σεων με βάση το νόμο αυτό ήταν πολύ χαμηλός, χωρίς να μπο­ρέ­σει να δημιουρ­γη­θεί μια σχετική κουλ­τούρα εξω­δι­κα­στι­κής διευ­θέ­τη­σης των υπο­θέ­σεων, γεγονός που κατα­στρα­τη­γεί την επιταγή του κοι­νο­τι­κού νομο­θέτη σύμφωνα με την οποία πρέπει τα κράτη μέλη να εξα­σφα­λί­σουν τη «δημιουρ­γία ισόρ­ρο­πης σχέσης μεταξύ της δια­με­σο­λά­βη­σης και των δικα­στι­κών δια­δι­κα­σιών».

Για τους ανωτέρω λόγους ο νομο­θέ­της με τα άρθρα 178 έως 206 του ν.4512/2018 θέσπισε επι­πλέον κανόνες, με σκοπό να εξα­σφα­λί­σει την εφαρ­μογή της δια­με­σο­λά­βη­σης στην πράξη… Εντού­τοις, όμως, με τις ανωτέρω δια­τά­ξεις του ν. 4512/2018 δεν επι­τεύ­χθηκε ο σκοπός για τον οποίο αυτές θεσπί­στη­καν, δεδο­μέ­νου ότι το στάδιο της υπο­χρε­ω­τι­κής υπα­γω­γής κάποιων δια­φο­ρών στη δια­δι­κα­σία της δια­με­σο­λά­βη­σης που προ­βλέ­φθηκε στο άρθρο 182 του ανωτέρω νόμου ουδέ­ποτε εφαρ­μό­στηκε στην πράξη, διότι ανε­στάλη η ισχύς του. Περαι­τέρω, οι δια­τά­ξεις που αφο­ρού­σαν στην υπο­χρε­ω­τι­κό­τητα κρί­θη­καν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές από τη Διοι­κη­τική Ολο­μέ­λεια του Αρείου Πάγου με την με αριθμό 34/2018 απόφασή του.

Κατόπιν τούτου, προ­έ­κυψε η ανάγκη θέσπι­σης νέων δια­τά­ξεων προ­κει­μέ­νου να εισα­χθεί ο εναλ­λα­κτι­κός αυτός τρόπος επί­λυ­σης των δια­φο­ρών στην ελλη­νική κοι­νω­νία και η όποια υπο­χρε­ω­τι­κό­τητα να ανα­φέ­ρε­ται στη συμ­με­τοχή σε μία αρχική συνε­δρία των μερών με τον δια­με­σο­λα­βητή και σε καμία περί­πτωση στην επί­τευξη συμ­φω­νίας, που παρα­μέ­νει πάντοτε ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα των μερών, ενώ σε περί­πτωση απο­τυ­χίας των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, τα μέρη ανε­μπό­δι­στα δύνα­νται να προ­σφύ­γουν στη τακτική δικαιο­σύνη.

Έτσι προ­έ­κυψε ο νέος νόμος δια­με­σο­λά­βη­σης που ψηφί­στηκε προχθές στις 28-11-2019 και θα εφαρ­μο­στεί στα­διακά: ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ, σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του ακρο­τε­λεύ­τιου άρθρου 44 του νεο­πα­γούς αυτού νόμου που επα­νει­σά­γει το θεσμό της δια­με­σο­λά­βη­σης, προ­βλέ­πο­νται:

ΑΚΡΟΤΕΛΕΥΤΙΟ ΑΡΘΡΟ 44

Έναρξη ισχύος

Η ισχύς του παρό­ντος αρχίζει από τη δηµοσίευσή του στην Εφηµερίδα της Κυβερ­νή­σεως, πλην των άρθρων 6 και 7 του παρό­ντος, τα οποία τίθε­νται σε ισχύ και καταλαµβάνουν τις αγωγές που κατα­τί­θε­νται µετά την παρέ­λευση των κατω­τέρω ηµεροµηνιών, ως εξής:

α) από τη 15η Ιανουα­ρίου 2020 για τις οικο­γε­νεια­κές δια­φο­ρές, εκτός από αυτές των περι­πτώ­σεων α’, β’ και γ’ της παρα­γρά­φου 1, καθώς και της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 592 ΚΠολΔ και

β) από τη 15η Μαρτίου 2020 για τις δια­φο­ρές που εκδι­κά­ζο­νται κατά την τακτική δια­δι­κα­σία και υπά­γο­νται στην καθ’ ύλην αρµοδιότητα του Μονοµελούς Πρω­το­δι­κείου αν η αξία του αντικειµένου της δια­φο­ράς υπερ­βαί­νει το ποσό των τριάντα χιλιά­δων (30.000) ευρώ και του Πολυµελούς Πρω­το­δι­κείου. Μετά την πάροδο δύο (2) ετών από την τελευ­ταία ηµεροµηνία, το Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης θα αξιο­λο­γή­σει τα αποτελέσµατα του θεσµού της διαµεσολάβησης και της υπο­χρε­ω­τι­κής αρχικής συνε­δρίας των άρθρων 6 και 7 του παρό­ντος.

Σημεί­ωση δική μου: Το τελευ­ταίο υπο­γραμ­μι­σμένο εδάφιο του ως άνω άρθρου 44 προ­οιω­νί­ζει τη δυσκο­λία εφαρ­μο­γής του θεσμού δια­με­σο­λά­βη­σης, γι’ αυτό και ο ίδιος ο νομο­θέ­της τον θέτει για μια 2ετία υπό δοκι­μα­σία, προ­κει­μέ­νου να αξιο­λο­γή­σει τα απο­τε­λέ­σματα εφαρ­μο­γής του. Ευελ­πι­στούμε να επι­τύ­χει.