Νίκος Ανδρουλάκης: “Αποτίμηση και προτάσεις για το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό”

Όμως ας πά­ρου­με τα πράγ­μα­τα από την αρχή. Όταν ξε­κί­νη­σε η κρίση, η τότε κυ­βέρ­νη­ση της ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ-ΑΝΕΛ υπο­δυό­ταν ότι δεν υπάρ­χει κα­νέ­να ιδιαί­τε­ρο πρό­βλη­μα. Χι­λιά­δες κό­σμου έφτα­ναν στα νησιά και μετά «εξα­φα­νί­ζο­νταν» προς την Ευ­ρώ­πη με μυ­θι­κά κέρδη για τα κυ­κλώ­μα­τα. Στη συ­νέ­χεια, εί­χα­με την αντί­δρα­ση των χωρών της Κε­ντρι­κής Ευ­ρώ­πης με το κλεί­σι­μο του Βαλ­κα­νι­κού δια­δρό­μου και λί­γους μήνες μετά την Δή­λω­ση Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης – Τουρ­κί­ας, που παρά την πολύ με­γά­λη μεί­ω­ση των αφί­ξε­ων, η κυ­βερ­νη­τι­κή ανε­πάρ­κεια σε επι­χει­ρη­σια­κό επί­πε­δο ήταν πα­σι­φα­νής.

Η Δή­λω­ση Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης – Τουρ­κί­ας  απο­μό­νω­σε τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου, πε­ριο­ρί­ζο­ντας τις με­τα­φο­ρές προς την εν­δο­χώ­ρα, καθώς κάθε πρό­σφυ­γας ή με­τα­νά­στης που έφτα­νε, θα έπρε­πε να πα­ρα­μεί­νει εκεί μέχρι την τε­λι­κή εκ­δί­κα­ση της αί­τη­σης ασύ­λου του ή την επι­στρο­φή του στην Τουρ­κία. Η αρχή του 1 προς 1, δη­λα­δή για κάθε Σύριο πρό­σφυ­γα που θα επέ­στρε­φε στην Τουρ­κία, οι χώρες της Ένω­σης θα έπαιρ­ναν έναν πρό­σφυ­γα από την Τουρ­κία στην Ευ­ρώ­πη, ποτέ δεν εφαρ­μό­στη­κε. Από το 2016 μόλις 1950 άν­θρω­ποι έχουν επι­στρέ­ψει από την Ελ­λά­δα στην Τουρ­κία εκ των οποί­ων οι Σύ­ριοι ήταν μόλις 359. Πα­ράλ­λη­λα από την Τουρ­κία 28.000 Σύ­ριοι πρό­σφυ­γες έχουν με­τα­φερ­θεί στην Ευ­ρώ­πη. Άρα αν εφαρ­μο­ζό­ταν κα­νο­νι­κά η Δή­λω­ση, στην Τουρ­κία θα έπρε­πε να είχαν επι­στρα­φεί 27.641 Σύ­ριοι πρό­σφυ­γες.

Οι αι­τί­ες για αυτές τις τόσο λίγες επι­στρο­φές είναι κυ­ρί­ως η γρα­φειο­κρα­τία και η έλ­λει­ψη πο­λι­τι­κής βού­λη­σης αλλά και ο ρόλος κά­ποιων με­μο­νω­μέ­νων Μη Κυ­βερ­νη­τι­κών Ορ­γα­νώ­σε­ων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στα νησιά. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι σύμ­φω­να με τα στα­τι­στι­κά για το 2018 οι επι­στρο­φές με­τα­να­στών που μετά από την εξέ­τα­ση των αι­τή­σε­ων τους βρέ­θη­κε ότι δεν χρή­ζουν προ­στα­σί­ας σε ευ­ρω­παϊ­κό έδα­φος, είναι τρο­μα­κτι­κά χα­μη­λά, 66 άτομα μέσω 11 πτή­σε­ων.

Πα­ράλ­λη­λα εί­δα­με και την αδυ­να­μία της κυ­βέρ­νη­σης να αξιο­ποι­ή­σει την πρω­το­φα­νή σε όγκο χρη­μα­το­δό­τη­ση που δια­τέ­θη­κε από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­σφυ­γι­κού – με­τα­να­στευ­τι­κού. Συ­νο­λι­κά η χώρα μας έλαβε έμ­με­σα ή άμεσα (κυ­βέρ­νη­ση, διε­θνείς και Ευ­ρω­παϊ­κοί ορ­γα­νι­σμοί) 2,2 δις ευρώ τα τε­λευ­ταία 5 χρό­νια, όμως οι άν­θρω­ποι που έφτα­ναν στη χώρα μας ζού­σαν και συ­νε­χί­ζουν να ζουν υπό απα­ρά­δε­κτες συν­θή­κες, συ­ντρί­βο­ντας την αξιο­πρέ­πειά τους και θέ­το­ντας σε κίν­δυ­νο της ζωή τους. Οι υπο­δο­μές πα­ρα­μέ­νουν υπερ­κο­ρε­σμέ­νες, υπο­τυ­πώ­δεις και η χώρα μας γί­νε­ται στό­χος σκλη­ρών δη­μο­σιευ­μά­των και ανα­κοι­νώ­σε­ων αν­θρω­πι­στι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων από όλο τον κόσμο.

Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι αν κοι­τά­ξει κα­νείς την απορ­ρό­φη­ση των τα­κτι­κών κον­δυ­λί­ων της Ένω­σης για το προ­σφυ­γι­κό, από τα 615.5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ της μα­κρο­πρό­θε­σμης χρη­μα­το­δό­τη­σης για την πε­ρί­ο­δο 2014-2020, έχει απορ­ρο­φη­θεί μόλις το 36%, δη­λα­δή τα 222.8 εκατ. ευρώ. Πα­ράλ­λη­λα, για τα 270 εκα­τομ­μύ­ρια έκτα­κτης χρη­μα­το­δό­τη­σης που δια­τέ­θη­καν μέσω της κυ­βέρ­νη­σης η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται υπό έλεγ­χο από τις Ευ­ρω­παϊ­κές Υπη­ρε­σί­ες Κα­τα­πο­λέ­μη­σης της Απά­της λόγω κα­κο­δια­χεί­ρι­σης.

Όμως και σή­με­ρα, παρά τα με­γά­λα λόγια και τις δια­κη­ρύ­ξεις της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας, η με­γά­λη αύ­ξη­ση που πα­ρα­τη­ρή­θη­κε τους τε­λευ­ταί­ους μήνες απέ­δει­ξε ότι μόνο έτοι­μη δεν ήταν.

Η κυ­βέρ­νη­ση βέ­βαια καλώς απά­ντη­σε στον με­γά­λο συ­νω­στι­σμό που προ­κλή­θη­κε από την αύ­ξη­ση των αφί­ξε­ων στα νησιά, σπά­ζο­ντας τον χω­ρι­κό πε­ριο­ρι­σμό της Δή­λω­σης Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης – Τουρ­κί­ας, σύμ­φω­να με το οποίο, για να δε­χτεί η Τουρ­κία επι­στρο­φές στο έδα­φος της, αυτές έπρε­πε να λαμ­βά­νουν χώρα απευ­θεί­ας από τα νησιά και τα hot spots, προ­χω­ρώ­ντας σε εσω­τε­ρι­κή με­τε­γκα­τά­στα­ση.

Αυτή η εσω­τε­ρι­κή με­τε­γκα­τά­στα­ση όμως, η με­τα­φο­ρά δη­λα­δή των ευά­λω­των αι­τού­ντων ασύ­λου, που είναι κυ­ρί­ως ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι και οι­κο­γέ­νειες, έλαβε χώρα έως και αιφ­νι­δια­στι­κά, χωρίς κα­νείς να προ­ε­τοι­μά­σει και να εξη­γή­σει στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες τι συμ­βαί­νει, με απο­τέ­λε­σμα η δια­δι­κα­σία να γί­νε­ται πολ­λές φορές κυ­ριο­λε­κτι­κά τη νύχτα. Η απου­σία προ­ε­τοι­μα­σί­ας σε συν­δυα­σμό με την ακρο­δε­ξιά ρη­το­ρι­κή πολ­λών στε­λε­χών και βου­λευ­τών της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας  δη­μιουρ­γούν γό­νι­μο έδα­φος νο­μι­μο­ποιώ­ντας ξανά πρά­ξεις μι­σαλ­λο­δο­ξί­ας και απαν­θρω­πιάς που ευ­τυ­χώς βε­βαί­ως πα­ρα­μέ­νουν πε­ρι­θω­ρια­κές, πχ barbecue.

Η Νέα Δη­μο­κρα­τία θε­ω­ρεί ότι έχει νέες, μα­γι­κές λύ­σεις, όπως η ου­το­πι­κή εξαγ­γε­λία για εξέ­τα­ση 70.000 αι­τή­σε­ων ασύ­λου σε μόλις τρεις μήνες. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης δή­λω­νε ότι η προ­σφυ­γι­κή κρίση έχει με­τα­τρα­πεί σε με­τα­να­στευ­τι­κή, με τα επί­ση­μα στοι­χεία όμως να τον δια­ψεύ­δουν καθώς οι πρό­σφυ­γες είναι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους με­τα­νά­στες.

Μα­γι­κό ραβδί όμως δεν έχει κα­νέ­νας. Η Ελ­λά­δα αυτή τη στιγ­μή έχει ου­σια­στι­κά κα­τα­στεί όμη­ρος. Ο Πρό­ε­δρος Ερ­ντο­γάν ερ­γα­λειο­ποιώ­ντας την προ­σφυ­γι­κή κρίση εκ­βιά­ζει την σιωπή της Ευ­ρώ­πης για την ει­σβο­λή στη Βό­ρεια Συρία και τις πα­ρά­νο­μες ενέρ­γειές του στην Κυ­πρια­κή ΑΟΖ. Από την άλλη είναι η αβελ­τη­ρία των Κρα­τών Μελών της Ένω­σης στην ανα­θε­ώ­ρη­ση του Κα­νο­νι­σμού Δου­βλί­νο ΙΙΙ που ρί­χνει το βάρος μόνο στα κράτη πρώ­της.

Είναι ανα­γκαίο πλέον να δια­μορ­φώ­σου­με μία εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για το θέμα αυτό, μα­κριά από συν­θη­μα­το­λο­γία και μι­κρο­πο­λι­τι­κές αντι­θέ­σεις. Η εσω­τε­ρι­κή με­τε­γκα­τά­στα­ση είναι λύση έκτα­κτης ανά­γκης για την απο­συμ­φό­ρη­ση των νη­σιών και δεν μπο­ρεί να συ­νε­χι­στεί. Κα­ταρ­χάς οφεί­λου­με να αυ­ξή­σου­με τις επι­στρο­φές στην Τουρ­κία Σύ­ριων προ­σφύ­γων και με­τα­να­στών χωρίς δι­καί­ω­μα ασύ­λου, κά­νο­ντας χρήση των κον­δυ­λί­ων που έχουν προ­βλε­φθεί και εκτα­μιευ­θεί από την Ένωση γι’ αυτόν τον σκοπό.

Πρέ­πει να απαι­τή­σου­με την άμεση δη­μιουρ­γία ενός Ευ­ρω­παϊ­κού προ­γράμ­μα­τος με­τε­γκα­τά­στα­σης προ­σφύ­γων. Χρεια­ζό­μα­στε έναν μη­χα­νι­σμό κα­τα­με­ρι­σμού των αι­τού­ντων άσυλο που φτά­νουν στην Ευ­ρώ­πη σε όλα τα Κράτη της Ένω­σης με οι­κο­νο­μι­κές κυ­ρώ­σεις για όσους αρ­νού­νται να συμ­με­τά­σχουν όπως η Ουγ­γα­ρία και η Πο­λω­νία. Βρα­χυ­πρό­θε­σμες πα­ρεμ­βά­σεις στη βάση του μο­ντέ­λου για την δια­νο­μή των αφί­ξε­ων στη Μάλτα, δεν θα βοη­θού­σαν την κα­τά­στα­ση στην Ελ­λά­δα, καθώς πολ­λές φορές χρειά­ζο­νται εβδο­μά­δες δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για ένα πλοίο που αφορά λίγες δε­κά­δες αν­θρώ­πων ενώ εμείς εί­χα­με λίγο πάνω από 30.000 αφί­ξεις το τε­λευ­ταίο τρί­μη­νο. Πα­ράλ­λη­λα πρέ­πει να προ­χω­ρή­σει η ανα­θε­ώ­ρη­ση του Κα­νο­νι­σμού Δου­βλί­νο ΙΙΙ βάσει της πρό­τα­σης που ψή­φι­σε το Κοι­νο­βού­λιο και μπλο­κά­ρουν στο Συμ­βού­λιο ευ­ρω­παϊ­κές κυ­βερ­νή­σεις που ανή­κουν στο Λαϊκό Κόμμα όπως η Νέα Δη­μο­κρα­τία. Δεν μπο­ρεί το βάρος της εξέ­τα­σης ασύ­λου να πέ­φτει μόνο στα Κράτη Μέλη πρώ­της γραμ­μής όπως η Ελ­λά­δα και η Ιτα­λία. Αντι­θέ­τως η ευ­θύ­νη πρέ­πει να επι­με­ρί­ζε­ται σε όλα τα Κράτη Μέλη βάσει δει­κτών όπως ο πλη­θυ­σμός, η ανερ­γία, το ΑΕΠ και ο αριθ­μός προ­σφύ­γων που ήδη δια­μέ­νουν στη χώρα.

Ακόμα και με ένα ευ­ρω­παϊ­κό πρό­γραμ­μα με­τε­γκα­τά­στα­σης, ένα πο­σο­στό προ­σφύ­γων θα πα­ρα­μεί­νει στη χώρα μας, όπως και στις υπό­λοι­πες Ευ­ρω­παϊ­κές χώρες. Αξιο­ποιώ­ντας τα Ευ­ρω­παϊ­κά χρή­μα­τα, θα πρέ­πει να δια­μορ­φώ­σου­με τις συν­θή­κες για την όσο το δυ­να­τόν ομαλή έντα­ξή τους. Βα­σι­κό βήμα είναι η πα­ρου­σία στα σχο­λεία για τους ανή­λι­κους και εκτε­τα­μέ­να προ­γράμ­μα­τα εκ­μά­θη­σης Ελ­λη­νι­κών για τους ενή­λι­κους. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι από αυ­τούς τους αν­θρώ­πους, όταν το επι­τρέ­ψουν οι συν­θή­κες στην πα­τρί­δα τους θα επι­στρέ­ψουν, για όσο όμως είναι εδώ, ας φα­νού­με αντά­ξιοι των κα­τα­στά­σε­ων.

Τέλος οι Ευ­ρω­παί­οι εταί­ροι πρέ­πει να κα­τα­λά­βουν ότι η προ­σφυ­γι­κή και με­τα­να­στευ­τι­κή κρίση δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πι­στεί μόνο με χρη­μα­το­δο­τή­σεις και χωρίς τις θε­σμι­κές αλ­λα­γές κά­ποιες από τις οποί­ες ανα­φέ­ρω προη­γου­μέ­νως. Ιδιαί­τε­ρα όσον αφορά τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές, η Ευ­ρώ­πη δεν είναι σε θέση να υπο­δε­χθεί όλους όσους επι­θυ­μούν να έρ­θουν σε αυτή. Εκτός της φύ­λα­ξης των συ­νό­ρων, πρέ­πει να βοη­θή­σου­με στην οι­κο­νο­μι­κή ευ­η­με­ρία και στα­θε­ρό­τη­τα των χωρών κα­τα­γω­γής τους, ώστε να μην είναι τόσο ισχυ­ρό το κί­νη­τρο να γί­νουν θύ­μα­τα των εμπό­ρων ψυχών δια­κιν­δυ­νεύ­ο­ντας τη ζωή τους στην προ­σπά­θεια ένα κα­λύ­τε­ρο μέλ­λον.