Εκατοντάδες πρόσφυγες εγκλωβισμένοι στη Λέρο-Εκτός ορίων η κατάσταση

Όλα αυτα κατα­γρά­φο­νται σε ενη­με­ρω­τικό δελτίο που εξέ­δω­σαν η Υπο­στή­ριξη Προ­σφύ­γων στο Αιγαίο (RSA) και το PRO ASYL σχετικά με τις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των προ­σφύ­γων στην Λέρο.

Στο νησί της Λέρου υπάρ­χουν δύο επί­ση­μες δομές για την φιλο­ξε­νία προ­σφύ­γων: Το hotspot στην περιοχή Λέπιδα λίγα χιλιό­με­τρα έξω από την πόλη Λακκί, το οποίο ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία του το Μάρτιο του 2016 και βρί­σκε­ται μέσα στους χώρους του Κρα­τι­κού Θερα­πευ­τη­ρίου Λέρου και το ΠΙΚΠΑ- ένας πρώην χώρος στέ­γα­σης παιδιών ΑΜΕΑ-που ξεκί­νησε να λει­τουρ­γεί τον Ιούλιο του 2016[1]. Η Υπη­ρε­σία Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης του Υπουρ­γείου Προ­στα­σίας του Πολίτη είναι υπεύ­θυνη για τη δια­χεί­ριση των δύο δομών. Το ΠΙΚΠΑ υπο­στη­ρί­ζε­ται επίσης από εθε­λο­ντές του Δικτύου Αλλη­λεγ­γύης Λέρου. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, στο hotspot με χωρη­τι­κό­τητα 860 ατόμων βρί­σκο­νται αυτήν τη στιγμή περίπου 1.200 άτομα και στο ΠΙΚΠΑ 135 χαρα­κτη­ρι­σμέ­νοι ως ευά­λω­τοι. Είναι δύσκολο να εκτι­μη­θεί ο αριθμός των ατόμων που ζουν σε σκηνές ή στα εγκα­τα­λε­λειμ­μένα κτίρια εκτός του hotspot, καθώς αρκετοί έχουν νοι­κιά­σει και σπίτια ή δωμάτια ξενο­δο­χείων στα μικρά χωριά της Λέρου ωστόσο [2] υπο­λο­γί­ζο­νται αυτή την στιγμή σε 1.000-1.100 άτομα. Επίσης, 4-5 οικο­γέ­νειες ζουν στην Βίλα Αρτεμις, ένα κτίριο μέσα στο χώρο του Νοσο­κο­μείου Λέρου, το οποίο ανα­καί­νισε η Περι­φέ­ρεια και λει­τουρ­γεί σαν επέ­κταση του ΠΙΚΠΑ. Εκεί οι οικο­γέ­νειες ζουν αυτό­νομα, καθώς δεν υπάρχει προ­σω­πικό. Εργα­ζό­με­νοι του ΟΑΕΔ και μέλη του Δικτύου Αλλη­λεγ­γύης Λέρου επι­βλέ­πουν καθη­με­ρινά το χώρο. Παράλ­ληλα, υπάρ­χουν 16 δια­με­ρί­σματα φιλο­ξε­νίας με 131 θέσεις που δια­τί­θε­νται από την οργά­νωση ΑΡΣΙΣ [3] στο πλαίσιο του Προ­γράμ­μα­τος ESTIA.[4]

Εκτός ορίων

Ο αριθμός των προ­σφύ­γων, αιτού­ντων άσυλο και μετα­να­στών στη Λέρο αυξή­θηκε στα­διακά από τον Ιούνιο του 2019 μέχρι σήμερα με την κατά­σταση να βρί­σκε­ται εκτός ορίων αν και συγκρι­νό­με­νος με τα υπό­λοιπα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου στα οποία υπάρ­χουν hotspot, είναι σημα­ντικά μικρό­τε­ρος. Η ιδιαι­τε­ρό­τητα του hotspot της Λέρου έγκει­ται στο γεγονός ότι στε­γά­ζε­ται στους χώρους του Κρα­τι­κού Θερα­πευ­τη­ρίου (Ψυχια­τρι­κού Νοσο­κο­μείου). Πρό­σφατα, η διοι­κή­τρια του Κρα­τι­κού Θερα­πευ­τη­ρίου Λέρου Ελένη-Λήδα Σαρίκα επε­σή­μανε μεταξύ άλλων ότι τόσο τα άτομα με ζητή­ματα ψυχικής υγείας που νοση­λεύ­ο­νται στο Κρατικό Θερα­πευ­τή­ριο όσο και οι πρό­σφυ­γες στε­ρού­νται θεμε­λιώδη δικαιώ­ματα.

Στην αύξηση του αριθμού των προ­σφύ­γων στο νησί συνέ­βα­λαν οι μετα­φο­ρές που έγιναν στην Λέρο από τη Σάμο και άλλα γει­το­νικά νησιά, οι οποίες φαί­νε­ται να πραγ­μα­το­ποιού­νται χωρίς σχε­δια­σμό, επι­βα­ρύ­νο­ντας ακόμη περισ­σό­τερο την κατά­σταση στο ήδη υπερ­πλή­ρες hotspot. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες, περίπου 115 άτομα ανα­χώ­ρη­σαν τον Οκτώ­βριο με οργα­νω­μέ­νες μετα­φο­ρές σε κέντρα φιλο­ξε­νίας και δια­με­ρί­σματα της ESTIA ενώ έφθασαν 896 νέα άτομα. Η υπερ­συσ­σώ­ρευση ανθρώ­πων στη Λέρο ξεκί­νησε τον περα­σμένο Απρίλιο , όταν το Υπουρ­γείο απο­φά­σισε να διο­χε­τεύ­σει τους νεο­α­φι­χθέ­ντες της Σάμου στα hotspot της Λέρου και της Κω και μετά την έντονη αύξηση των νεο­α­φι­χθέ­ντων απευ­θείας στο νησί κατά τους μήνες Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο.

«Η λογική των μετα­φο­ρών είναι γρα­φειο­κρα­τική και δια­χει­ρι­στική. Τις περισ­σό­τε­ρες φορές η μετα­φορά δεν λύνει τελικά κανένα πρό­βλημα απλά το μετα­το­πί­ζει και ίσως το επι­δει­νώ­νει, ενώ είναι κοντό­φθαλμη και πρό­χειρη χωρίς να λαμ­βά­νει καθόλου υπόψη τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των ανθρώ­πων», επι­ση­μαί­νει η Έφη Λατσούδη, κοι­νω­νική επι­στή­μο­νας του RSA.

Επι­πλέον, οι μετα­φο­ρές από άλλα νησιά έχουν οδη­γή­σει σε σοβαρές αντι­δρά­σεις από τμήμα της τοπικής κοι­νω­νίας και ενερ­γο­ποί­ηση ξενο­φο­βι­κών αντα­να­κλα­στι­κών. Ενδει­κτικά, την 1η Νοεμ­βρίου ο Δήμαρ­χος της Λέρου μαζί με κατοί­κους φέρο­νται να εμπό­δι­σαν την έλευση 40 προ­σφύ­γων που μετα­φέ­ρο­νταν στη Λέρο από τη Σύμη, ενώ ως ένδειξη δια­μαρ­τυ­ρίας ο Δήμος Λέρου δεν λει­τούρ­γησε την ημέρα εκείνη. Οι πρό­σφυ­γες τελικά μετα­φέρ­θη­καν στην Κω.

Ακα­τάλ­ληλα κτίρια

Οι γνώστες της κατά­στα­σης στην Λέρο ανέ­φε­ραν ότι οι αφίξεις έχουν αυξηθεί σημα­ντικά για πρώτη φορά μετά το 2016 ενώ δεν υπάρχει προη­γού­μενο εγκα­τά­στα­σης προ­σφύ­γων σε τόσο μεγάλη έκταση έξω από τα όρια του hotspot στην παραλία και μέσα στα εγκα­τα­λειμ­μένα από το 1995 κτίρια του παλιού Ψυχια­τρείου. Τα κτίρια αυτά είναι επι­κίν­δυνα, και θεω­ρού­νται ακα­τάλ­ληλα. Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, υπάρχει επίσης ζήτημα υγιει­νής καθώς υπάρ­χουν σκου­πί­δια μέσα, ενώ στους χώρους ζούσαν ζώα το διά­στημα της εγκα­τά­λει­ψης των κτιρίων. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι έξω από τα κτίρια είναι γραμ­μένο με κόκκινα γράμ­ματα στον τοίχο «Do not entry danger[6]».

Μέσα σε ένα από αυτά τα κτίρια, τα οποία φέρουν ένα βαρύ συμ­βο­λικό φορτίο[7], συνα­ντή­σαμε την Ζ.*[8] μία 63 χρονη γυναίκα από το Ιράκ που πάσχει από διαβήτη και μυο­σκε­λε­τικά προ­βλή­ματα, ανίκανη να περ­πα­τή­σει. Συνο­δεύ­ε­ται από το γιο της και την οικο­γέ­νεια του. Η ίδια κάθεται σε μια κου­βέρτα όλη μέρα από τότε που έφθασαν στο νησί πριν από εικο­σι­πέ­ντε ημέρες. «Ζούμε χωρίς τουα­λέ­τες, χωρίς ντους, χωρίς ρεύμα μέσα σε αυτό το κτίριο που είναι έτοιμο να πέσει. Έξω γράφει μην μπαί­νετε μέσα, – ρώτησα και μου είπαν τι γράφει-, αλλά τι να κάνουμε; Κρυώ­ναμε έξω. Είμαι άρρωστη συνέ­χεια.(…) Μέχρι σήμερα δεν έχω κατα­φέ­ρει να δω γιατρό. (…). Ταλαι­πω­ρού­μα­στε από το πρωί ως το βράδυ. Τι θα απο­γί­νουμε;», λέει.

Αγωνία για την κάλυψη βασικών αναγκών

Για όσους είναι ανα­γκα­σμέ­νοι να ζουν σε σκηνές και αυτο­σχέ­δια παρα­πήγ­ματα δίπλα στη θάλασσα οι ελλεί­ψεις είναι εξίσου τρα­γι­κές καθώς εκτός από τις και­ρι­κές συν­θή­κες, το κρύο και την υγρασία, δεν έχουν πρό­σβαση σε τουα­λέτα/ντουζ ή νερό. 0 Μ*. ένας μεσή­λι­κας άνδρας από το Αφγα­νι­στάν ο οποίος ζει εδώ και ενάμιση μήνα σε σκηνή κοντά στη θάλασσα με τη γυναίκα και τα 3 παιδιά τους, τονίζει :«Το φαγητό δεν τρώ­γε­ται, ούτε να μαγει­ρέ­ψουμε μπο­ρούμε στην σκηνή που μένουμε. Αγο­ρά­ζουμε καμιά φορά καμιά κον­σέρβα να φάμε ή μερικά φρούτα για τα παιδιά. Αγοράζω τα φρούτα, δεν μας τα δίνουν». Η Α*. μία 32 χρονη γυναίκα μόνη Παλαι­στί­νια από τη Συρία, η οποία ζει σε μία σκηνή δίπλα στη θάλασσα περι­γρά­φει πόσο δύσκολη είναι η πρό­σβαση σε εγκα­τα­στά­σεις υγιει­νής: «Όταν θέλουμε να κάνουμε ντουζ παρα­κα­λάμε αυτούς που έχουν ντουζ μέσα στα κοντέι­νερ, να μας επι­στρέ­ψουν να κάνουμε ένα μπάνιο. Χτυπάμε πόρτες, άλλοι δέχο­νται, άλλοι αρνού­νται. Κάθε μέρα έχουμε την ίδια αγωνία». Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, τις καλο­και­ρι­νές σκηνές που έχουν στηθεί σε διάφορα σημεία έξω από το hotspot τις έχουν αγο­ρά­σει οι ίδιοι οι πρό­σφυ­γες, ενώ λίγα μέτρα πιο εκεί τρέχουν μικρά ρυάκια με λύματα.

Αβά­στα­κτες συν­θή­κες συνω­στι­σμού

Όσοι έχουν μία θέση μέσα στο χώρο του hotspot παρα­πο­νιού­νται για αβά­στα­κτες συν­θή­κες συνω­στι­σμού. Ο Α*. ένας 20 χρονος άνδρας από τη Συρία, ο οποίος βρί­σκε­ται τρεις μήνες μέσα στο hotspot, λέει: «Κοι­μό­μα­στε μέσα τώρα. Κάποιοι έφυγαν και βρήκα μια θέση, αλλά ειλι­κρινά είμαστε ο ένας πάνω στον άλλο, είναι πολύ απάν­θρωπο αυτό που ζούμε, είμαι απελ­πι­σμέ­νος». Παντού υπάρ­χουν σοβαρές ελλεί­ψεις σε κου­βέρ­τες, υπνό­σα­κους αλλά και είδη πρώτης ανάγκης. Κάποιες από τις ανάγκες τους σε ρούχα και είδη πρώτης ανάγκης καλύ­πτο­νται στο ΠΙΚΠΑ, ενώ στο hotspot δια­τί­θε­νται ρούχα μόνο για επεί­γου­σες κατα­στά­σεις. «Το ΠΙΚΠΑ εξα­κο­λου­θούν να το στη­ρί­ζουν αλλη­λέγ­γυοι από τη Λέρο, τη υπό­λοιπη Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό, οι οποίοι κινη­το­ποιού­νται από το Δίκτυο Αλλη­λεγ­γύης Λέρου. Πρό­κει­ται για ένα τερά­στιο δίκτυο, το οποίο στη­ρί­ζε­ται από δωρεές είτε από απλούς πολίτες είτε από οργα­νώ­σεις. Σε διά­στημα ενός μήνα δώσαμε μπουφάν, ρούχα και όλα τα απα­ραί­τητα είδη σε 1056 σε ανθρώ­πους που ζουν μέσα και έξω από το hotspot. Τους τελευ­ταί­ους δυο μήνες δώσαμε επίσης 600 υπνό­σα­κους», τονίζει η Ματίνα Κατσι­βέλη από το Δίκτυο Αλλη­λεγ­γύης Λέρου.

Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, ο Εθνικός Οργα­νι­σμός Δημό­σιας Υγείας (ΕΟΔΥ) [9] δια­θέ­τει αυτή τη στιγμή τέσ­σε­ρις νοση­λευ­τές, μία μαία, έναν κοι­νω­νικό λει­τουργό και τέσ­σε­ρις ψυχο­λό­γους. Ωστόσο δεν υπάρχει γιατρός για να πιστο­ποι­ή­σει την αξιο­λό­γηση της ευα­λω­τό­τη­τας. Η έλλειψη ψυχο­λό­γων από τα μέσα Αυγού­στου έως τον Σεπτέμ­βριο, η επί­σχεση εργα­σίας των κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών για δύο εβδο­μά­δες τον Οκτώ­βριο, καθώς και η παραί­τηση του γιατρού του ΕΟΔΥ έχουν οδη­γή­σει στην συσ­σώ­ρευση περι­πτώ­σεων που ανα­μέ­νουν ιατρική εξέταση για την αξιο­λό­γηση της ευα­λω­τό­τη­τας τους. Ο ΕΟΔΥ υπο­στη­ρί­ζε­ται από ένα γιατρό του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού, ο οποίος κάνει τις παρα­πο­μπές στο Νοσο­κο­μείο της Λέρου. [10]

Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, για τους λόγους που προ­α­να­φέρ­θη­σαν, προ­κει­μέ­νου να εκτι­μη­θεί ένα περι­στα­τικό και να αρθεί ο γεω­γρα­φι­κός περιο­ρι­σμός εκτι­μώ­νται απο­κλει­στικά οι τυχόν χορη­γη­θεί­σες γνω­μα­τεύ­σεις από το τοπικό νοσο­κο­μείο αντί του θεσμο­θε­τη­μέ­νου συστή­μα­τος υπο­δο­χής.

«Είναι πολύ μικρός ο αριθμός των ανθρώ­πων που μετα­φέ­ρο­νται στην ενδο­χώρα από την Λέρο. Οι δια­δι­κα­σίες δια­πί­στω­σης της ευα­λω­τό­τη­τας και άρσης του γεω­γρα­φι­κού περιο­ρι­σμού δεν λει­τουρ­γούν και ουσια­στικά θα πρέπει να πεθαί­νει κάποιος για να τον προ­τε­ραιο­ποι­ή­σουν. Υπάρχει αδυ­να­μία να εκτι­μη­θεί η σοβα­ρό­τητα της ιατρι­κής κατά­στα­σης των αιτού­ντων άσυλο λόγω έλλει­ψης γιατρού του ΕΟΔΥ. Η ευθύνη έτσι μετα­κυ­λύ­ε­ται στην Υπη­ρε­σία Ασύλου που καλεί­ται να εκτι­μή­σει την ανα­γκαιό­τητα μετα­κί­νη­σης ή μη των ασθενών στην Αθήνα.» επι­ση­μαί­νει η Εφη Λατσούδη.

Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, τα φάρμακα που δια­θέ­τει το προ­σω­πικό του ΕΟΔΥ δεν επαρ­κούν για την κάλυψη των αναγκών. Σημα­ντικά ζητή­ματα εγεί­ρο­νται για την κλήση ασθε­νο­φό­ρου σε επεί­γου­σες κατα­στά­σεις καθώς σε πολλές περι­πτώ­σεις επεί­γο­ντος οι πρό­σφυ­γες υπο­χρε­ώ­νο­νται να μετα­βούν στο νοσο­κο­μείο με ταξί. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το περι­στα­τικό που συνέβη κατά τη διάρ­κεια της παρου­σίας της RSA στους χώρους έξω από το hotspot, όταν μια έγκυος λιπο­θύ­μησε λόγω αυξη­μέ­νης αρτη­ρια­κής πίεσης. Όταν ήρθε ο σύζυγός της, του ζητή­θηκε να καλέσει ταξί για να μετα­φερ­θεί στο νοσο­κο­μείο.

Η έλλειψη μιας πρώτης εκτί­μη­σης της υγείας των νεο­α­φι­χθέ­ντων(medical screening), και της ελλι­πούς πρό­σβα­σης σε πρω­το­βάθ­μια ιατρική φρο­ντίδα, εξε­τά­σεις και φάρμακα έχει σαν απο­τέ­λε­σμα απλά ιατρικά προ­βλή­ματα ή και πιο σοβαρά χρόνια που θα μπο­ρού­σαν να αντι­με­τω­πι­στούν έγκαιρα με συνήθη αγωγή, να κατα­λή­γουν στο νοσο­κο­μείο για νοση­λεία θέτο­ντας σε κίνδυνο την υγεία των ανθρώ­πων αλλά και επι­βα­ρύ­νο­ντας το τοπικό νοσο­κο­μείο και τις δομές υγείας. Σύμφωνα με ανα­φο­ρές, σε περι­πτώ­σεις που το ιατρικό πρό­βλημα απαιτεί το άτομο να μετα­φερ­θεί στην Αθήνα για περαι­τέρω διε­ρεύ­νηση και νοση­λεία, καθώς δεν υπάρχει γιατρός του ΕΟΔΥ για την κρίση της ευα­λω­τό­τη­τας, επι­τρέ­πουν την προ­σω­ρινή μετά­βαση του προ­σω­ρινά στην Αθήνα[11] με την υπο­χρέ­ωση επι­στρο­φής στην Λέρο.

Να σημειω­θεί ότι τα περι­φε­ρειακά τοπικά νοσο­κο­μεία όπως αυτό της Λέρου καλού­νται να καλύ­ψουν με περιο­ρι­σμένα μέσα και προ­σω­πικό τις ανάγκες του τοπικού πλη­θυ­σμού, των του­ρι­στών το καλο­καίρι και μεγάλου αριθμού αιτού­ντων άσυλο, συχνά με αυξη­μέ­νες ανάγκες ιατρι­κής φρο­ντί­δας που επι­δει­νώ­νο­νται λόγω των συν­θη­κών που δια­βιού­ντων στο hotspot και έξω από αυτό.

Η διερ­μη­νεία στο hotspot παρέ­χε­ται από διερ­μη­νείς της Ευρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σίας Υπο­στή­ρι­ξης για το Άσυλο (EASO), ενώ η Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες υπο­στη­ρί­ζει το Νοσο­κο­μείο Λέρου και το Ψυχια­τρικό Νοσο­κο­μείο Λέρου με διερ­μη­νεία που παρέχει η ΜΕΤΑδραση.[12]

Σοκα­ρι­στι­κές είναι οι μαρ­τυ­ρίες των προ­σφύ­γων όσον αφορά την έλλειψη ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης. O 28 χρονος Ρ*. από την Σομαλία μένει σε σκηνή έξω από το hotspot δίπλα στην θάλασσα μαζί με τον 7 χρονο γιο του, ο οποίος χρειά­ζε­ται άμεσα εκτί­μηση από παι­δο­χει­ρουργό. Το παιδί κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψης της RSA βρί­σκο­νταν περίπου ένα μήνα στην Λέρο χωρίς προ­ο­πτική να μετα­φερ­θεί στην ενδο­χώρα. «Δεν ξέρω τι να κάνω. Χρειά­ζο­μαι καθε­τή­ρες για το παιδί μου και δεν έχω χρήματα να τους αγοράσω», λέει ο πατέρας. Ας σημειω­θεί ότι τα έξοδα για την αγορά του απα­ραί­τη­του φαρ­μα­κευ­τι­κού υλικού καλύ­πτο­νται από τον πατέρα του παιδιού καθώς το νοσο­κο­μείο δεν μπορεί να συντα­γο­γρα­φή­σει τους καθε­τή­ρες, λόγω έλλει­ψης ΑΜΚΑ.

Τα προ­βλή­ματα με την δωρεάν πρό­σβαση στην δημόσια ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη για τους χιλιά­δες νεοει­σερ­χό­με­νους αιτού­ντες άσυλο αυξή­θη­καν κατα­κό­ρυφα από τον Ιούλιο του 2019 λόγω της μη λει­τουρ­γίας του συστή­μα­τος της προ­βελ­πό­με­νης Κάρτας [13]Υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης Αλλο­δα­πού και την ανά­κληση από τον Υπουργό Εργα­σίας της εγκυ­κλίου για την απόδοση ΑΜΚΑ σε αιτού­ντες άσυλο.[14] Το χρη­μα­τικό ποσό των 90 ευρώ που λαμ­βά­νουν οι αιτού­ντες άσυλο από το πρό­γραμμα οικο­νο­μι­κής βοή­θειας (cash card), ιδίως όταν έχουν κάποιο πρό­βλημα υγείας, δεν επαρκεί. Το ζήτημα ανα­μέ­νε­ται να λυθεί για τους αιτού­ντες άσυλο μετά την ψήφιση του Νόμου 4636/2019 και πιο συγκε­κρι­μένα του άρθρου 55 το οποίο προ­βλέ­πει την απόδοση στους αιτού­ντες διεθνή προ­στα­σία Προ­σω­ρι­νού Αριθμού Ασφά­λι­σης και Υγειο­νο­μι­κής Περί­θαλ­ψης Αλλο­δα­πού (Π.Α.Α.Υ.Π.Α), ο οποίος θα δια­σφα­λί­ζει πρό­σβαση στις υπη­ρε­σίες υγείας.[15] Για την υλο­ποί­ηση όμως αυτής της πρό­σβαση απαι­τεί­ται άμεσα υπο­γραφή Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης η οποία μέχρι σήμερα δεν έχει δημο­σιευ­τεί. Εν τω μεταξύ τα προ­βλή­ματα που προ­κα­λεί η μη χορή­γηση ΑΜΚΑ συσ­σω­ρεύ­ο­νται.

Παιδιά εκτε­θει­μένα σε κίνδυνο

Πολλά από τα παιδιά που συνα­ντή­σαμε έχουν δερ­μα­τικά προ­βλή­ματα, καθώς δεν έχουν πρό­σβαση σε νερό και είναι εκτε­θει­μένα σε κάθε είδους τσι­μπή­ματα μέσα σε σκηνές, στα εγκα­τα­λε­λειμ­μένα κτίρια και στα πρό­χειρα παρα­πήγ­ματα.

«Το 6 χρονο παιδί μου ανε­βά­ζει πυρετό 3 μήνες τώρα. Ούτε φάρμακα δεν μπο­ρούμε να πάρουμε. Να το δει άλλος γιατρός μας λένε, σε άλλο νοσο­κο­μείο. Αλλά πως; Δεν ξέρω τι χρειά­ζε­ται για να μας στεί­λουν σε ένα νοσο­κο­μείο στην ενδο­χώρα… Πρέπει να πεθά­νουμε πρώτα ή να είμαστε ετοι­μο­θά­να­τοι;», λέει ο Κ*. από το Ιράκ, οποίος ζει μέσα στο hotspot με την οικο­γέ­νειά του.

Στις 19 Οκτω­βρίου, τη Λέρο επι­σκέ­φτηκε μια ομάδα εθε­λο­ντών παι­διά­τρων μαζί με μια ψυχο­θε­ρα­πεύ­τρια και δυο εθε­λό­ντριες παι­δα­γω­γούς, δια­θέ­το­ντας και φαρ­μα­κευ­τικό υλικό από δωρεές. Εξέ­τα­σαν συνο­λικά 170 παιδιά στο hotspot και στο ΠΙΚΠΑ και όπως υπο­στή­ρι­ξαν ελά­χι­στα από αυτά ήταν απόλυτα υγιή. Μεγάλος αριθμός οξέων και χρόνιων προ­βλη­μά­των υγείας που χρήζουν επεί­γου­σας αντι­με­τώ­πι­σης και θέτουν σε κίνδυνο την υγεία αλλά και σε κάποιες περι­πτώ­σεις την ζωή των παιδιών, εντο­πί­σθη­καν για πρώτη φορά από τους εθε­λο­ντές παι­διά­τρους και χορη­γή­θη­καν σχε­τι­κές γνω­μα­τεύ­σεις και φαρ­μα­κευ­τική αγωγή. Μεταξύ άλλων εντο­πί­στηκε ένα 3χρονο παιδί με θραύσμα στο μάτι το οποίο εγκυ­μο­νεί κιν­δύ­νους για την όρασή του στο μέλλον, όπως επίσης παιδιά με αυτισμό που παρέ­με­ναν στην Λέρο χωρίς να τους παρέ­χε­ται ουσια­στική στήριξη.

Χωρίς την απα­ραί­τητη στήριξη οι έγκυες γυναί­κες

Τερά­στιο είναι το πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι έγκυες γυναί­κες, οι οποίες χρειά­ζο­νται παρα­κο­λού­θηση, τακτι­κές εξε­τά­σεις βιτα­μί­νες και φάρμακα και λαμ­βά­νουν μόνο ελά­χι­στα ενώ πολλές είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να δια­μέ­νουν σε σκηνές έξω από το hotspot δια­τροφή. Όπως ανέ­φε­ραν οι εθε­λο­ντές παι­δί­α­τροι κατά την επί­σκεψή τους, πολλές μητέρες που θηλά­ζουν δεν τρέ­φο­νται σωστά και είτε κόβεται το γάλα είτε πάσχουν από αναιμία και τα βρέφη δεν τρέ­φο­νται σωστά.

Παιδιά πρό­σφυ­γες χωρίς πρό­σβαση στην τυπική εκπαί­δευση

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες στη Λέρο υπάρ­χουν 500 παιδιά πρό­σφυ­γες από τα οποία 300 είναι σχο­λι­κής ηλικίας. Σαράντα παιδιά είναι εγγε­γραμ­μένα στο δημόσιο σχολείο αλλά δεν συμ­με­τέ­χουν όλα λόγω έλλει­ψης εμβο­λια­σμών ή / και απου­σίας ατο­μι­κού δελτίου υγείας μαθητή (ΑΔΙΜ).Ο αριθμός των ασυ­νό­δευ­των ανή­λι­κων ανέρ­χε­ται σε πενήντα πέντε που φιλο­ξε­νού­νται εντός του hotspot σε μια περιοχή όπου δεν φιλο­ξε­νού­νται ενή­λι­κες. O Διεθνής Οργα­νι­σμός Μετα­νά­στευ­σης (ΔΟΜ) σύντομα θα δημιουρ­γή­σει μια «ασφαλή ζώνη»[16]. Στη Λέρο η οργά­νωση ΑΡΣΙΣ με χρη­μα­το­δό­τηση της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες λει­τουρ­γεί το κέντρο μη τυπικής εκπαί­δευ­σης LEDU στο οποίο αυτή τη στιγμή φοιτούν 141 μαθητές με καθη­με­ρινή παρου­σία περίπου 110 μαθητών[17], ενώ μαθή­ματα παρα­δί­δο­νται και από την οργά­νωση ΕCHO HUB LEROS. Στον χώρο του hotspot υπάρχει επίσης ένα νηπια­γω­γείο, το οποίο όμως αυτή την στιγμή δεν λει­τουρ­γεί.[18]

Φόβοι για ακόμα πιο επι­κίν­δυ­νες συν­θή­κες ενόψει του χειμώνα

Οι αυξη­μέ­νες αφίξεις, οι συνε­χείς μετα­φο­ρές από άλλα νησιά αλλά και οι μειω­μέ­νοι ρυθμοί μετα­φο­ράς στην ενδο­χώρα κάνουν ιδιαί­τερα δυσχερή την κατά­σταση στη Λέρο, καθώς ο υπερ­πλη­θυ­σμός δημιουρ­γεί τερά­στια προ­βλή­ματα και το αδιέ­ξοδο τόσο για τους πρό­σφυ­γες, όσο και για τους εργα­ζό­με­νους γιγα­ντώ­νε­ται. Επίσης, επι­κρα­τεί έντονος προ­βλη­μα­τι­σμός όσον αφορά την έλευση του χειμώνα και εκτι­μά­ται ότι συν­θή­κες για όσους κοι­μού­νται σε σκηνές δίπλα στη θάλασσα και στα ακα­τάλ­ληλα κτίρια θα γίνουν ακόμα πιο επι­κίν­δυ­νες.

Η Υπο­στή­ριξη Προ­σφύ­γων στο Αιγαίο και το PRO ASYL καλούν για άλλη μια φορά να στα­μα­τή­σει η εφαρ­μογή της τοξικής συμ­φω­νίας ΕΕ-Τουρκίας. Καλούν επίσης τις Ελλη­νι­κές αρχές να επι­σπεύ­σουν τις οργα­νω­μέ­νες μετα­φο­ρές προ­σφύ­γων από τη Λέρο στην ενδο­χώρα και να λάβουν επεί­γο­ντα μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση της κρίσης συν­θη­κών υπο­δο­χής, την παροχή στους αιτού­ντες διε­θνούς προ­στα­σίας ασφαλών και αξιο­πρε­πών συν­θη­κών όπως ορίζει το Διεθνές και Ευρω­παϊκό Δίκαιο, καθώς επίσης και την δια­σφά­λιση της πρό­σβα­σης στην απαι­τού­μενη ιατρική φρο­ντίδα κάτι που θα απο­συμ­φο­ρή­σει σημα­ντικά τις δομές υγείας στο νησί. Τέλος καλούν τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ να επι­δεί­ξουν αλλη­λεγ­γύη και να στα­μα­τή­σουν τις επι­στρο­φές αιτού­ντων άσυλο στην Ελλάδα καθώς ενέ­χε­ται σοβαρός κίν­δυ­νος να εκτε­θούν σε απα­ρά­δε­κτες συν­θή­κες στα νησιά του Αιγαίου και την ενδο­χώρα.