Το βέτο άνοιξε τον ασκό του Αιόλου

Τα «όργανα» στα Δυτικά Βαλ­κά­νια άρχισαν να παίζουν σε ρυθμούς βέτο, με «ενορ­χη­στρωτή» τον Γάλλο πρόεδρο Εμα­νουέλ Μακρόν και αφορμή τη μη εκκί­νηση των εντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων της Βόρειας Μακε­δο­νίας και της Αλβα­νίας με την Ευρω­παϊκή Ενωση. Και μπορεί στην Ελλάδα να μας καίει το μέλλον της συμ­φω­νίας των Πρεσπών, αλλά αν δούμε καθαρά το «κάδρο» πίσω από τα σύνορά μας, θα δούμε ότι υπάρχει μεγα­λύ­τερο και πιο επι­κίν­δυνο δια­κύ­βευμα.

Ποιο είναι αυτό; Κλο­νί­ζε­ται η στρα­τη­γική της διεύ­ρυν­σης, με ένταξη στην Ε.Ε. των χωρών των Δυτικών Βαλ­κα­νίων ως εργα­λείο για την εξά­λειψη των εστιών έντασης στην περιοχή, και η εμπι­στο­σύνη στην ευρω­παϊκή ηγεσία καταρ­ρέει στη συνεί­δηση των ανθρώ­πων.

Ο Σέρβος πρό­ε­δρος Αλε­ξά­νταρ Βού­τσιτς πήρε τη σκυτάλη δια­κη­ρύσ­σο­ντας (αυστριακή εφη­με­ρίδα Standard) ότι το Βελι­γράδι δεν πρό­κει­ται να ανα­γνω­ρί­σει το Κόσοβο και να απο­δε­χθεί λύση με την οποία θα χάσει τα πάντα έναντι υπό­σχε­σης ότι θα εντα­χθεί στην Ευρω­παϊκή Ενωση. «Και εμείς τι θα πάρουμε; Την ένταξη στην Ε.Ε. σε δέκα χρόνια; Ποιος μας το εγγυά­ται; Αραγε μια τέτοια εγγύηση θα έχει την ίδια βαρύ­τητα με αυτή που δόθηκε στη Βόρεια Μακε­δο­νία για την έναρξη εντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων;» διε­ρω­τή­θηκε.

Και δεν είναι ο μόνος. Οργή και απο­γο­ή­τευση κυριαρ­χούν στη Βόρεια Μακε­δο­νία (κυρίως) και στην Αλβανία, αλλά και στις άλλες υπο­ψή­φιες για ένταξη χώρες (Σερβία, Μαυ­ρο­βού­νιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο), οι πολίτες αισθά­νο­νται να ξεθω­ριά­ζει το ευρω­παϊκό όραμά τους και οι ανη­συ­χίες για τον αντί­κτυπο της «προ­δο­σίας» στις σιγο­καί­ου­σες εθνο­τι­κές και συνο­ρια­κές εστίες δια­χέ­ο­νται στις βαλ­κα­νι­κές και στις ευρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες. Τώρα, με αυτό που έγινε, η εμπι­στο­σύνη χάθηκε και εύκολα μπορεί να ανοίξει ο ασκός του Αιόλου.

«Παρά το ότι η αρνη­τική στάση του Μακρόν ανα­με­νό­ταν, ήταν ένα ισχυρό σοκ για ολό­κληρη την περιοχή των Δυτικών Βαλ­κα­νίων», τόνισε ο διευ­θυ­ντής του Κέντρου Νοτιο­α­να­το­λι­κών Ευρω­παϊ­κών Μελετών του Πανε­πι­στη­μίου του Γκρατς, Φλόριαν Μπίμπερ, μιλώ­ντας στο διεθνές συμπό­σιο με θέμα «Κυβερ­νώ­ντας στην εποχή της ακυ­βερ­νη­σίας», που οργά­νω­σαν στη Θεσ­σα­λο­νίκη το δίκτυο Navarino Network, το ίδρυμα Konrad Adenauer και η Πολι­τι­στική Εται­ρεία Επι­χει­ρη­μα­τιών Βορείου Ελλάδος.

Στο Κόσοβο και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, οι πληγές παρα­μέ­νουν ανοι­χτές και το όραμα της ένωσης των αλβα­νι­κών πλη­θυ­σμών της Βαλ­κα­νι­κής εντός της ενω­μέ­νης Ευρώπης προ­βάλ­λε­ται ως το αντί­δοτο στη Μεγάλη Αλβανία.

Οι Βρυ­ξέλ­λες έχουν συν­δέ­σει την ευρω­παϊκή πορεία της Σερβίας και του Κοσόβου με τον διάλογο για την εξο­μά­λυνση των σχέσεων Αλβανών και Σέρβων, αλλά αν η προ­ο­πτική αυτή εκλεί­ψει, ποιο κίνητρο θα έχουν να προ­χω­ρή­σουν οι δύο ιστο­ρι­κοί εχθροί σε επώ­δυ­νους συμ­βι­βα­σμούς; Βόσνιοι μου­σουλ­μά­νοι, Σέρβοι και Κροάτες συνυ­πάρ­χουν σε ένα ετοι­μόρ­ροπο κράτος, αυτό της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, ευελ­πι­στώ­ντας ότι κάποια μέρα θα γίνουν Ευρω­παίοι πολίτες. Αν πάψουν να προ­σβλέ­πουν στην Ευρω­παϊκή Ενωση, πολύ δύσκολα θα απο­φύ­γουν ένα καθόλου φιλικό δια­ζύ­γιο με παρε­νέρ­γειες στο συνο­ριακό status της μετα­πο­λε­μι­κής Γιου­γκο­σλα­βίας.

Πώς θα εκτο­νω­θεί ο αλβα­νι­κός αλυ­τρω­τι­σμός (Μεγάλη Αλβανία), όταν οι ελπίδες της συστέ­γα­σης των επτά εκα­τομ­μυ­ρίων Αλβανών της Βαλ­κα­νι­κής υπό ευρω­παϊκή ομπρέλα θα έχουν εκλεί­ψει;

Αλλά ο Ζόραν Ζάεφ είναι αυτός που έχει κάθε λόγο να νιώθει προ­δο­μέ­νος από τους Ευρω­παί­ους. Με το που έγινε πρω­θυ­πουρ­γός απο­κα­τέ­στησε αμέσως τις σχέσεις της χώρας του με τους γεί­το­νες, υπο­γρά­φο­ντας, με αντάλ­λαγμα την υπό­σχεση για ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε., δύσκο­λες συμ­φω­νίες, διά των οποίων έκλεισε, στα χαρτιά του­λά­χι­στον, ιστο­ρι­κές διε­νέ­ξεις με τη Βουλ­γα­ρία, την Ελλάδα και την Αλβανία, κινή­σεις που χει­ρο­κρο­τή­θη­καν από τον διεθνή, ή καλύ­τερα τον δυτικό, παρά­γο­ντα ως τολμηρά βήματα για την εμπέ­δωση της στα­θε­ρό­τη­τας στην περιοχή. Και αντί για επι­βρά­βευση, πίνει τώρα το γαλλικό «κώνειο».

Ο παρά­γο­ντας VMRO   

Εάν χάσει τις εκλογές στις οποίες ανα­γκα­στικά προ­σφεύ­γει, και τις κερ­δί­σει –σενάριο πολύ πιθανό– το εθνι­κι­στικό VMRO DPMNE, τότε όλες αυτές οι συμ­φω­νίες μπορεί να βρεθούν στον αέρα και τα φαντά­σματα της Ιστο­ρίας να ξανα­βγούν στο φως. Διότι το VMRO όχι μόνο δεν τις ψήφισε στη Βουλή, αλλά τις απο­δο­κί­μασε ως προ­δο­τι­κές για το έθνος και υπο­σχέ­θηκε στους οπαδούς του ότι θα τις ακυ­ρώ­σει εάν έλθει στην εξουσία.

Ποιες είναι αυτές και τι (μπορεί να) σημαί­νει η κατάρ­γηση ή, το πιο πιθανό, το de facto πάγωμα της εφαρ­μο­γής τους στο εσω­τε­ρικό;

Η διδα­σκα­λία της αλβα­νι­κής γλώσσας ως δεύ­τε­ρης επί­ση­μης σε όλη την επι­κρά­τεια ήταν το μεγάλο αντί­δωρο του Ζάεφ στον Αλί Αχμέτι για τη σύμπλευσή του στη συμ­φω­νία των Πρεσπών και εάν το VMRO DPMNE επι­χει­ρή­σει να το πάρει πίσω, οι Αλβανοί θα… ανέβουν στα κάγκελα, με κίνδυνο να ενερ­γο­ποι­η­θεί το διε­θνο­τικό ρήγμα και να προ­κα­λέ­σει εσω­τε­ρική απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση, η οποία μπορεί να υπερ­πη­δή­σει τα σύνορα.

Οσο για τη συμ­φω­νία των Πρεσπών, θα «περ­πα­τή­σει» μόνο αν και οι δύο πλευρές, Σκόπια και Αθήνα, έχουν τη βούληση να την τηρή­σουν, αλλά με το VMRO στην κυβέρ­νηση δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι δεν θα προ­κύ­ψει κάποιο «ατύχημα» στη δια­δι­κα­σία εφαρ­μο­γής. «Η παραί­τηση Ζάεφ θέτει σε κίνδυνο τις συμ­φω­νίες με τη Βουλ­γα­ρία και την Ελλάδα», προει­δο­ποί­ησε ο Μπίμπερ.Η αλήθεια είναι ότι ο Γάλλος πρό­ε­δρος δεν αιφ­νι­δί­ασε. Παρέ­μεινε πιστός στη στρα­τη­γική του για το μέλλον της Ε.Ε., που λέει «πρώτα η εμβά­θυνση με μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο εσω­τε­ρικό της και η διεύ­ρυνση μπορεί να περι­μέ­νει».

Αλλες αγκα­λιές, μη επι­θυ­μη­τές στη Δύση, απλώ­νο­νται ήδη. «Τα κράτη της Δυτικής Βαλ­κα­νι­κής ίσως στρα­φούν σε άλλες κατευ­θύν­σεις. Υπάρ­χουν παίκτες με δια­δρα­στική σχέση σήμερα σε αυτή την περιοχή, οι οποίοι θα επι­διώ­ξουν να καλύ­ψουν το κενό κεφα­λαιο­ποιώ­ντας γεω­πο­λι­τικά την απο­γο­ή­τευση των πλη­θυ­σμών. Οι πολίτες ήθελαν την Ε.Ε. και τώρα οι ηγέτες τους θα τους πουν ότι οι Ευρω­παίοι δεν μας ήθελαν και άρα πρέπει να ανα­ζη­τή­σουμε αλλού την προ­ο­πτική μας», επι­σή­μανε ο Αυστρια­κός ανα­λυ­τής.

Οι Ρώσοι προ­βάλ­λουν ήδη ως εναλ­λα­κτική την ένταξη της Βόρειας Μακε­δο­νίας στην «Ευρα­σια­τική Οικο­νο­μική Ενωση», ενώ στη Μόσχα, λίγες ημέρες μετά την ψυχρο­λου­σία Μακρόν στους Βαλ­κά­νιους, η πρω­θυ­πουρ­γός της Σερβίας Αννα Μπρ­νά­μπιτς υπέ­γραψε συμ­φω­νία σύν­δε­σης με αυτή την Ενωση και ο Πούτιν ανέ­πτυξε πυραύ­λους S-400 στην κεντρική Σερβία, στο πλαίσιο κοινών στρα­τιω­τι­κών ασκή­σεων. Αλλά και ο Ερντο­γάν, σε μια (νεο)οθω­μα­νι­κού τύπου επί­σκεψη πριν από λίγες ημέρες στο Βελι­γράδι, δια­κή­ρυξε το τουρ­κικό ενδια­φέ­ρον για την περιοχή.

Μπορεί να αλλάξει κάτι πλέον; Ο πρό­ε­δρος Μακρόν φέρεται να ετοι­μά­ζει ταξίδι σε Τίρανα και Σκόπια, όπου τα αντι­γαλ­λικά αισθή­ματα «έχουν χτυ­πή­σει κόκκινο», με σκοπό να ανα­θερ­μά­νει την ελπίδα, και οι υπό­λοι­ποι της Ε.Ε. συνι­στούν ψυχραι­μία, αφή­νο­ντας να εννοη­θεί πως δεν χάθηκε το παι­γνίδι. Ποιος, όμως, από τους άμεσα ενδια­φε­ρό­με­νους θα τους πιστέ­ψει;

H δεινή θέση του Ζάεφ και το στοί­χημα της κάλπης

Ο Ζόραν Ζάεφ έχει περιέλ­θει σε δεινή θέση. Ο,τι έχτισε στη σύντομη πρω­θυ­πουρ­γική του θητεία, το βλέπει τώρα να γκρε­μί­ζε­ται. Οχι από αντι­πά­λους της πολι­τι­κής του, αλλά από φίλους και συμ­μά­χους που τον παρό­τρυ­ναν να προ­χω­ρή­σει με τόλμη μη υπο­λο­γί­ζο­ντας το πολι­τικό κόστος. Ανάμεσά τους ήταν και ο πρό­ε­δρος Μακρόν. Οι εκλογές ήταν για τον Ζάεφ μονό­δρο­μος μετά το «άδεια­σμά του». Μόνο που τώρα έχει μείνει από πολι­τικό καύσιμο.

Θα πάει στις εκλογές, στις 12 Απρι­λίου, όπως και στις προη­γού­με­νες αλλά και στο δημο­ψή­φι­σμα για τις Πρέσπες, θέτο­ντας στους πολίτες το δίλημμα Ευρώπη ή οπι­σθο­δρό­μηση με φτώχεια και εθνι­κι­σμούς. Δεν θα είναι όμως εύκολο να απα­ντή­σει στους εκλο­γείς το ερώτημα αν και ο ίδιος πλέον εμπι­στεύ­ε­ται την Ευρώπη. Ο Ζάεφ θα είναι πρω­θυ­πουρ­γός έως τις αρχές Ιανουα­ρίου οπότε με βάση το Σύνταγμα θα πρέπει να οριστεί υπη­ρε­σια­κός πρω­θυ­πουρ­γός.

Μέχρι τότε θα προ­σπα­θή­σει να επι­τα­χύ­νει κάποιες από τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις (δικαιο­σύνη, δημόσια διοί­κηση) για να ελπίζει ότι μπορεί οι Ευρω­παίοι να προ­χω­ρή­σουν σε κάποιο «δώρο» της τελευ­ταίας στιγμής για να τον σώσουν πολι­τικά. Η ασκούσα την προ­ε­δρία της Ε.Ε. Ιταλία εμφα­νί­ζε­ται πρόθυμη να φέρει στην τελευ­ταία σύνοδό της προς συζή­τηση το θέμα της Βόρειας Μακε­δο­νίας και της Αλβα­νίας, το ίδιο και η Κροατία που ανα­λαμ­βά­νει από την 1η Ιανουα­ρίου. Ακόμα όμως και αν γίνει ένα τέτοιο βήμα, πράγμα πολύ δύσκολο, γιατί θα αλλάξει στάση η Γαλλία και μαζί με αυτήν η Δανία και η Ολλαν­δία;

Αν και είναι νωρίς ακόμη για προ­βλέ­ψεις, δύσκολα μπορεί να δει κανείς πως δεν θα κερ­δί­σει τις εκλογές το αλλη­θω­ρί­ζον προς τη Ρωσία VMRO. Με μια αναι­μική, μετά τη φυγή του φυγό­δι­κου Γκρού­εφ­σκι στο εξω­τε­ρικό, ηγεσία, το φέρνει η συγκυ­ρία, ώστε να βρί­σκε­ται πολύ κοντά στην εξουσία και πάλι. Ο ηγέτης του Κρίστο Μίτσκο­σκι δεν θα αφήσει την ευκαι­ρία να πάει χαμένη και πρέπει να θεω­ρεί­ται βέβαιο πως θα υπο­σχε­θεί ότι θα «μπλο­κά­ρει» τη συμ­φω­νία των Πρεσπών στο εσω­τε­ρικό, γιατί ως προς τη διεθνή της πτυχή δεν μπορεί, από τη στιγμή που δεν θα υπάρχει πλέον ως μηχα­νι­σμός επι­βο­λής του erga omnes, η εντα­ξιακή δια­δι­κα­σία.

πηγή kathimerini.gr