Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα μνημεία

Τη συγκρό­τηση διε­πι­στη­μο­νι­κής επι­τρο­πής για την εκπό­νηση εθνικού σχεδίου δράσης με στόχο την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στα μνημεία, στους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, στους ιστο­ρι­κούς τόπους και στα μουσεία ετοι­μά­ζει το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού. Οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στο μνη­μειακό απόθεμα είναι ένας νέος, επι­βε­βαιω­μέ­νος κίν­δυ­νος, σε διεθνές επίπεδο που δεν έχει αντι­με­τω­πι­στεί επαρκώς, όπως λέει η υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη στην «Κ»: «Μπορεί να επη­ρε­ά­σει τα μνημεία, τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, αλλά και τα εκθέ­ματα των μου­σείων, σε περί­πτωση που δεν ληφθούν τα κατάλ­ληλα μέτρα. Στην Ελλάδα δεν θα έλεγε κανείς ότι κιν­δυ­νεύ­ουν άμεσα κάποια μνημεία. Ωστόσο, οφεί­λουμε να δρά­σουμε προ­λη­πτικά».

Επι­κε­φα­λής της επι­τρο­πής θα τεθεί ο καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και διευ­θυ­ντής του Εργα­στη­ρίου Μετε­ω­ρο­λο­γίας Κώστας Καρ­τά­λης, ενώ τα μέλη της θα απο­τε­λού­νται από επι­στή­μο­νες δια­φό­ρων ειδι­κο­τή­των και στελέχη της αρχαιο­λο­γι­κής υπη­ρε­σίας. Μέχρι σήμερα οκτώ μνημεία, η Αρχαία Ολυμπία, οι Δελφοί, η Δήλος, η Επί­δαυ­ρος, ο Μυστράς, ο Ναός του Επι­κού­ριου Απόλ­λωνα, οι Φίλιπ­ποι, το Ηραίο Σάμου, έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα «Ερευνώ – Δημιουργώ – Και­νο­τομώ» στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020 με επι­στη­μο­νι­κές ομάδες των Πανε­πι­στη­μίων Θεσ­σα­λίας και Αθηνών και του Εθνικού Ιδρύ­μα­τος Ερευνών. Στα σχέδια δια­χεί­ρι­σης που θα δημιουρ­γη­θούν για τους οκτώ αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους και μνημεία θα ενσω­μα­τω­θούν, σύμφωνα με την κ. Μενδώνη, τα ζητή­ματα της αντι­με­τώ­πι­σης των κιν­δύ­νων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Μπορεί οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής να αργή­σουν να κάνουν την εμφά­νισή τους αλλά η ατμο­σφαι­ρική ρύπανση, ειδικά της προη­γού­με­νης εικο­σα­ε­τίας, έχει ήδη προ­κα­λέ­σει φθορές σε μνημεία που βρί­σκο­νται μέσα στον αστικό ιστό μεγα­λου­πό­λεων, όπως ο Παρ­θε­νώ­νας, όπου έχουν παρα­τη­ρη­θεί φθορές στην εξω­τε­ρική επι­φά­νεια του μαρ­μά­ρου και «γυψο­ποί­ηση» από την υγρασία. «Σήμερα, σύμφωνα με τους ειδι­κούς, η κατά­σταση στην ατμό­σφαιρα έχει βελ­τιω­θεί κατά πολύ. Αυτό που οφεί­λουμε να κάνουμε είναι αυτό που ήδη γίνεται. Συστη­μα­τική έρευνα, κατα­γραφή, συντή­ρηση και απο­κα­τά­σταση», σημειώ­νει η κ. Μενδώνη. Φαι­νό­μενα, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας είναι ένας υπαρ­κτός κίν­δυ­νος για μνημεία όπως η Δήλος, αλλά δεν έχει παντού την ίδια ένταση και χαρα­κτη­ρι­στικά. Μια άλλη επί­πτωση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, που έχει διεθνές αντί­κτυπο, είναι πάνω στην άυλη πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά. «Λαοί των οποίων ο πολι­τι­σμός εξαρ­τά­ται για παρά­δειγμα από τη μετα­κι­νού­μενη κτη­νο­τρο­φία, από τη στιγμή που θα υπάρ­χουν ξηρα­σίες και πλημ­μύ­ρες, οι τόποι στους οποίους πήγαι­ναν μια ζωή δεν θα είναι ίδιοι. Aρα δεν επη­ρε­ά­ζε­ται μόνο το πολι­τι­στικό στοι­χείο που είναι άυλο αλλά και ο τρόπος ζωής τους», επι­ση­μαί­νει.

Εκτός από τα ίδια τα μνημεία, ωστόσο, η κλι­μα­τική αλλαγή επη­ρε­ά­ζει το περι­βάλ­λον τους, αλλά και τους επι­σκέ­πτες και εργα­ζο­μέ­νους σε αυτά. «Για παρά­δειγμα, μας ενδια­φέ­ρει η κατά­σταση του δάσους που περι­βάλ­λει τον αρχαιο­λο­γικό χώρο της Αρχαίας Ολυ­μπίας και όχι μόνον ο αρχαιο­λο­γι­κός χώρος και το άμεσο περι­βάλ­λον του. Σε ό,τι αφορά στους επι­σκέ­πτες και εργα­ζο­μέ­νους, η κλι­μα­τική αλλαγή οδηγεί σε δια­φο­ρε­τική αντι­με­τώ­πιση του χώρου, όπου θα πρέπει να υπάρ­χουν οι απα­ραί­τη­τες μέρι­μνες για την προ­στα­σία των ανθρώ­πων από τις υψηλές θερ­μο­κρα­σίες ή τους μεγά­λους όμβρους», σημειώ­νει η κ. Μενδώνη.

Συμ­μα­χία για τα μνημεία

Τον περα­σμένο Ιούνιο, το διεθνές συνέ­δριο «Climate Change Impacts on Cultural Heritage: Facing the Challenge», που διορ­γά­νωσε η Διεύ­θυνση Περι­βάλ­λο­ντος του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών και παρα­κο­λού­θη­σαν εκπρό­σω­ποι από 144 χώρες, ολο­κλη­ρώ­θηκε με ορι­σμέ­νες δια­πι­στώ­σεις: την επέ­κταση της έρευνας για την προ­στα­σία του υλικού και άυλου πολι­τι­σμού, την προ­σέλ­κυση οικο­νο­μι­κών κεφα­λαίων και την ανάγκη εκπαί­δευ­σης και πλη­ρο­φό­ρη­σης της ανθρω­πό­τη­τας για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και την κλι­μα­τική αλλαγή.

Σε μια συνέ­χεια εκείνης της πρω­το­βου­λίας σήμερα, στο περι­θώ­ριο του διη­μέ­ρου των εκδη­λώ­σεων που προη­γού­νται της συνόδου κορυφής για το κλίμα στη Νέα Υόρκη, η Ελλάδα, η UNESCO και ο Παγκό­σμιος Μετε­ω­ρο­λο­γι­κός Οργα­νι­σμός σε συνερ­γα­σία με τον γενικό γραμ­μα­τέα των Ηνω­μέ­νων Εθνών Αντόνιο Γκου­τιέ­ρες διορ­γα­νώ­νουν την εκδή­λωση «Σύμπραξη για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά», προ­κει­μέ­νου η προ­στα­σία των μνη­μείων, υλικών και άυλων, να λάβει την απα­ραί­τητη προσοχή σε διεθνές επίπεδο.

πηγή kathimerini.gr