Xρ. Kαντερίσκος: O πρωτοψάλτης που αγάπησε τη Pόδο, μας μυεί στον κόσμο της Bυζαντινής Mουσικής

Κύριε Καντε­ρί­σκο να ξεκι­νή­σουμε την συνέ­ντευξη, από εσάς και να μας πείτε αρχικά πώς βρε­θή­κατε στη Ρόδο.

Καταρ­χάς θέλω να σας ευχα­ρι­στήσω προ­σω­πικά, για αυτήν την πρόσκληση-συζήτηση που θα κάνουμε. Εύχομαι κάθε καλό σε εσάς και την οικο­γέ­νειά σας, καθώς και στην άξια και εμπε­ρι­στα­τω­μένη εφη­με­ρίδα σας. Ας ξεκι­νή­σουμε λοιπόν… Κατά­γο­μαι από την Νάουσα Ημαθίας, μια ιστο­ρική και ηρωική πόλη χτι­σμένη στους πρό­πο­δες του βουνού Βερμίου. Στο πανέ­μορφο και σμα­ρα­γδέ­νιο νησί της Ρόδου, ήρθα πριν από τρία σχεδόν χρόνια για δια­κο­πές και για να δω τους γονείς μου, οι οποίοι είχαν έρθει εδώ προς ανα­ζή­τηση εργα­σίας. Έχω την τύχη να είναι εδώ στην Ρόδο, ο παι­δι­κός μου φίλος και συγ­γε­νής, πατήρ Κάλ­λι­στος Ανα­στα­σίου εφη­μέ­ριος στον Ι.Ν Αγίου Γεωρ­γίου άνω, ο οποίος μου πρό­τεινε να έρθω για να ψάλλω σε κάποιον ναό και να ασχο­ληθώ γενικά με την Βυζα­ντινή Μουσική.

Οπως και έγινε. Μετά από τρεις μήνες ήρθα για μόνιμα πλέον στο νησί, έψαλλα στην αρχή στον Ι.Ν Κοι­μή­σεως της Θεο­τό­κου Ιαλυσού, με έναν άξιο ιερέα, τον πατέρα Κων­στα­ντίνο Χατζη­μι­χαήλ. Εδώ και 1,5 χρόνο βρί­σκο­μαι σαν πρω­το­ψάλ­της στον Ι.Ν Αναρ­γύ­ρων πόλεως Ρόδου, με εφη­μέ­ριο τον πατέρα Νεκτά­ριο Κάνια, έναν άξιο επίσης κληρικό ο οποίος με έχει αγκα­λιά­σει και βοη­θή­σει σαν δικό του παιδί.

Μέσα σε αυτό το διά­στημα πάντως, κατα­φέ­ρατε να ανα­πτύ­ξετε πολλές παράλ­λη­λες δρα­στη­ριό­τη­τες, επι­κε­ντρω­μέ­νες όλες βέβαια γύρω από την βυζα­ντινή μουσική. Υπάρχει ενδια­φέ­ρον για την βυζα­ντινή μουσική στη Ρόδο, υπάρχει αντα­πό­κριση; Θα έλεγε κανείς ότι ίσως είναι η λιγό­τερο προ­βε­βλη­μένη πλευρά της μου­σι­κής.

Δόξα στον Θεό, οι δρα­στη­ριό­τη­τες μέσα σε αυτό το χρονικό διά­στημα είναι πάρα πολλές. Τόσο με την Βυζα­ντινή Μουσική όσο και με την “θυγα­τέρα” της, την παρα­δο­σιακή μουσική, η οποία είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένη μαζί της. Ο σύλ­λο­γός μας μου έχει ανα­θέ­σει την χοραρ­χία της παρα­δο­σια­κής χορω­δίας, με την οποία μέσα σε λίγο διά­στημα έχουμε κάνει πάρα πολλές εμφα­νί­σεις σε διάφορα πολι­τι­στικά δρώμενα του νησιού και γενικά στο χώρο της παρά­δο­σης. Επίσης έχω ανα­λά­βει την χορωδία της Χ.Ε.Ν Ρόδου, να ευχα­ρι­στήσω την κ. Δέσποινα Μουτάφη πρόεδρο της Χ.Ε.Ν για την εμπι­στο­σύνη της. Καθώς και την παιδική χορωδία των Αγίων Αναρ­γύ­ρων που απο­τε­λεί­ται από 50+ παιδιά, κάτι το οποίο είναι πολύ ευοίωνο και ενθαρ­ρυ­ντικό όσον αφορά στην παρά­δοσή μας γενικά. Υπάρχει ενδια­φέ­ρον και χαί­ρο­μαι για αυτό, νέοι άνθρω­ποι, μικρά παιδιά αλλά και μεγα­λύ­τε­ροι σε ηλικία, αρχί­ζουν και ασχο­λού­νται με την Βυζα­ντινή Μουσική. Κάνουμε μια υπερ­προ­σπά­θεια όλοι οι καθη­γη­τές της σχολής Βυζα­ντι­νής Μου­σι­κής του Συλ­λό­γου καθώς και με την αρωγή της Ι.Μ και του σεβα­σμιό­τα­του μητρο­πο­λίτη μας να δώσουμε την ευκαι­ρία σε όσο περισ­σό­τερο κόσμο να έρθει και να γνω­ρί­σει την πατρο­πα­ρά­δοτη μουσική μας.

Με την ευκαι­ρία, που μου δίνετε θα ήθελα να απευ­θύνω ανοιχτή πρό­σκληση σε όλο τον κόσμο, οι εγγρα­φές έχουν ξεκι­νή­σει, αρχές Οκτω­βρίου ξεκι­νάει το νέο διδα­κτικό έτος. Είμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο που έχει την δική της μουσική, καθώς η Βυζα­ντινή Μουσική είναι απόρ­ροια της αρχαίας ελλη­νι­κής και αντί να ασχο­λού­μα­στε και να την εξε­λίσ­σουμε όπως πρέπει, ακο­λου­θούμε ο,τι ξενό­φερτο υπάρχει και μας “πλα­σά­ρουν”. Πρό­σφατα οι Τούρκοι ηθέ­λη­σαν να κατο­χυ­ρώ­σουν την βυζα­ντινή μουσική σαν δική τους, αλλά με κίνηση της ΟΜΣΙΕ (Ομο­σπον­δία Συλ­λό­γων Ιερο­ψαλ­τών Ελλάδος) και του δρα­στή­ριου προ­έ­δρου της κ. Πολίτη, κατά­φερε να την κατο­χυ­ρώ­σει στην Ουνέσκο ως ελλη­νική. Μεγάλη συζή­τηση αυτή, ίσως κάποια άλλη στιγμή να συζη­τή­σουμε και για αυτό.

Πώς προ­έ­κυψε η δική σας ενα­σχό­ληση με την βυζα­ντινή και γενι­κό­τερα την παρα­δο­σιακή μουσική;

Από μικρό παιδί, πήγαινα στην εκκλη­σία, πρώτα ως “παπα­δάκι” και μετά έξω στο ψαλτήρι. Μεγάλη εμπει­ρία για όσους ασχο­λού­νται με αυτή την τέχνη, όλα από εκεί ξεκι­νάνε, από την παρου­σία μας στο ψαλτήρι, που είναι και ο μεγα­λύ­τε­ρος δάσκα­λος. Αυτό λέω στους μαθητές μου όπως μου έλεγαν και οι δικοί μου δάσκα­λοι. Εαν έρθετε κάποια Κυριακή στην εκκλη­σία μας, θα δείτε πως το ψαλτήρι και γενικά όλη η εκκλη­σία είναι γεμάτη από μικρά παιδιά, αυτή είναι η νέα γενιά των ψαλτών. Αυτό πρέπει να θέλουμε και να επι­ζη­τούμε.

Η καθη­με­ρι­νό­τητα του ιερο­ψάλτη είναι συνυ­φα­σμένη με τον εκκλη­σια­στικό βίο;

Πρω­τί­στως αυτό, η ζωή του ιερο­ψάλτη είναι όπως πολύ σωστά λέτε, συνυ­φα­σμένη με τον εκκλη­σια­στικό βίο. Πρέπει να το ζούμε αυτό, να κατα­λά­βουμε ότι πρώτα είναι λει­τούρ­γημα και μετά όλα τα άλλα.

Ο ιερο­ψάλ­της είναι έμμεσα και άμεσα Θεο­λό­γος, αυτός είναι που δια­βά­ζει τους ψαλμούς και τους μετα­φέ­ρει μέσω της ψαλ­τι­κής τέχνης στους πιστούς.

Είναι πάντως γεγονός ότι δεν συνα­ντάμε πολλούς νέους ανθρώ­πους που να ακο­λου­θούν την ιερο­ψαλ­τική δια­κο­νία, που δεν είναι μια διεκ­πε­ραιω­τική δια­δι­κα­σία αλλά έχει το δικό της ξεχω­ρι­στό ρόλο, μέσα στην εκκλη­σία.

Αυτό το ακούω συνέ­χεια από τότε που έχω έρθει στο νησί. Είναι παρά­ξενο να βλέπει ο κόσμος κάποιον νέο να ασχο­λεί­ται με την ψαλτική τέχνη, κι αυτό είναι κάτι που θέλουμε να αλλά­ξουμε μέσω της σχολής και του συλ­λό­γου. Να έρθει νέος κόσμος κοντά μας. Η παλιά γενιά ιερο­ψαλ­τών είχε μεγα­λώ­σει αλλιώς, εμείς θέλουμε τους νέους κοντά μας, δίπλα μας. Υπάρχει σοβαρό πρό­βλημα για την πλήρωση των θέσεων ειδικά στα χωριά, είναι πολύ δύσκολα τα πράγ­ματα γενικά. Για αυτό καλούμε όλο τον κόσμο να έρθει κοντά μας και να μας στη­ρί­ξει σε αυτό το δύσκολο έργο που έχουμε ανα­λά­βει.

Ο Σύλ­λο­γος Ιερο­ψαλ­τών Ρόδου «Ευάγ­γε­λος Μου­τά­φης» είναι ιδιαί­τερα δρα­στή­ριος, παρ΄ό,τι δεν επιζητά την προβολή. Μιλήστε μας γι αυτό.

Το σωμα­τείο με την ονο­μα­σία «ΕΝΩΣΙΣ ΙΕΡΟΨΑΛΤΩΝ ΡΟΔΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΩΝ» ιδρύ­θηκε στις 14 Μαρτίου 1948. Η ίδρυση του σωμα­τείου είχε ως σκοπό την διάσωση και διάδοση της Βυζα­ντι­νής μου­σι­κής παρά­δο­σης, την ενσω­μά­τωση όλων των Ιερο­ψαλ­τών της Ρόδου αλλά και των περι­χώ­ρων σε ένα σώμα. Η Ένωσις Ιερο­ψαλ­τών Ρόδου και Περι­χώ­ρων μετά την Γενική Συνέ­λευση της 22/02/2015 και την έγκριση του Ειρη­νο­δι­κείου Ρόδου, μετο­νο­μά­σθη σε «ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΕΡΟΨΑΛΤΩΝ ΡΟΔΟΥ – ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΟΥΤΑΦΗΣ » απο­δί­δο­ντας έτσι το ελά­χι­στο, στον πρώτο μου­σι­κο­δι­δά­σκαλο της Δωδε­κα­νή­σου και ιδιαί­τερα της Ρόδου για την μεγάλη του προ­σφορά στην εκκλη­σία και την πατρίδα, προ και μετά την ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου. Ο τωρινός πρό­ε­δρος του συλ­λό­γου μας, Στέρ­γιος Παρα­σκευάς, πρω­το­ψάλ­της Αγίας Τριάδος Μαν­δρι­κού, είναι ένας δρα­στή­ριος, υπο­μο­νε­τι­κός και ευαί­σθη­τος άνθρω­πος. Έχει βοη­θή­σει τον σύλλογό μας και τον καθένα μας προ­σω­πικά. Ακού­ρα­στος πάντα, με πλούσιο έργο στο ενερ­γη­τικό του. Ο σύλ­λο­γος έχει 50 ενεργά μέλη, πρω­το­ψάλ­τες, λαμπα­δά­ριους και βοηθούς.

Ποια στοι­χεία είναι αυτά που καθι­στούν έναν ιερο­ψάλτη «καλό»;

Όπως έχει πει και ο αεί­μνη­στος Άρχων πρω­το­ψάλ­της της Μεγάλης του Χριστού Εκκλη­σίας Κων­στα­ντί­νος Πρίγγος, τρία πράγ­ματα πρέπει να έχει κάποιος που θέλει να ασχο­λη­θεί με την Βυζα­ντινή Μουσική: 1) Φωνή, 2) Φωνή, 3) Φωνή. Πλέον όμως, επειδή η Βυζα­ντινή Μουσική είναι και επι­στήμη, υπάρ­χουν και πολλά αδελφά τμηματα που μπορεί να ασχο­λη­θεί κανείς, όπως διδα­σκα­λία, έρευνα, γραφή και άλλα πολλά. Βέβαια όταν συν­δυα­στούν όλα αυτά σε ένα, τότε αγγίζει το “τέλειο”. Στο ψαλτήρι-αναλόγιο βρι­σκό­μα­στε για ένα σκοπό και όχι για την αυτο­προ­βολή, υπάρχει και ακο­λου­θεί­ται μια “τάξη”. Η ευχή του ιερέα προτού ανε­βούμε στο ψαλτήρι, το ράσο μας πάντα και σεβα­σμός.