Αυτό είναι το νέο εκλογικό σύστημα -Τι αλλάζει σε μπόνους και πλαφόν εισόδου στη Βουλή

Ανα­λο­γικό μπόνους με βάση το ποσοστό του πρώτου κόμ­μα­τος, επι­στο­λική ψήφος για ετε­ρο­δη­μό­τες και απο­δή­μους, αύξηση του ορίου εισόδου στη Βουλή, από το 3% ίσως και στο 5%, αύξηση των βου­λευ­τών Επι­κρα­τείας από 12 σε 20 ώστε να συμπε­ρι­λη­φθούν και ομο­γε­νείς από όλες τις ηπεί­ρους και άνοιγμα των εκλο­γι­κών κατα­λό­γων στους Ελληνες του εξω­τε­ρι­κού. Αυτές είναι μερικές μόνο από τις ρυθ­μί­σεις που εξε­τά­ζει η κυβέρ­νηση στο πλαίσιο δύο βασικών προ­ε­κλο­γι­κών της δεσμεύ­σεων, οι οποίες θα προ­ω­θη­θούν με τη μορφή δια­δο­χι­κών νομο­θε­τι­κών παρεμ­βά­σεων στη Βουλή έως το τέλος του έτους. Παράλ­ληλα θα εξε­λι­χθεί και η ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος για την απο­δέ­σμευση του εκλο­γι­κού κύκλου από το ζήτημα της εκλογής Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας και τη συνταγ­μα­τική κατο­χύ­ρωση του εκλο­γι­κού συστή­μα­τος.

Ενι­σχυ­μένη ανα­λο­γι­κό­τητα και δια­σφα­λι­σμένη κυβερ­νη­σι­μό­τητα είναι οι στόχοι για τον εκλο­γικό νόμο, συμ­με­τοχή των ομο­γε­νών και ανα­ζω­ο­γό­νηση του πολι­τι­κού συστή­μα­τος είναι οι επι­διώ­ξεις του νόμου για την παροχή ψήφου στους Ελληνες του εξω­τε­ρι­κού.

Το εκλο­γικό μπόνους 

Σε ό,τι αφορά τον εκλο­γικό νόμο και την κατάρ­γηση της απλής ανα­λο­γι­κής που έχει ψηφίσει η κυβέρ­νηση του ΣΥΡΙΖΑ, μετά από ώριμη σκέψη απορ­ρί­φθηκε το λεγό­μενο γερ­μα­νικό μοντέλο, καθώς οι μονο­ε­δρι­κές στις οποίες βασί­ζε­ται θα μετέ­τρε­παν τους βου­λευ­τές σε αντα­γω­νι­στές των δημάρ­χων. Για την ακρί­βεια, εξε­τά­στηκε το ενδε­χό­μενο 100 βου­λευ­τές να εκλέ­γο­νται με απλή ανα­λο­γική σε ολό­κληρη την επι­κρά­τεια με λίστα και οι υπό­λοι­ποι 200 σε αντί­στοι­χες εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες. Μόνο που η Ελλάδα είναι πολύ μικρό­τερη από τη Γερ­μα­νία, οπότε με το που μπήκε στο σχέδιο πάνω στον χάρτη φάνηκαν οι αντι­φά­σεις και οι συγκρού­σεις που θα προ­κα­λούσε αν μετα­φε­ρό­ταν στη δική μας πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Ετσι, επα­νήλθε στο προ­σκή­νιο το σενάριο μιας επί το ανα­λο­γι­κό­τερο εκδοχής του σημε­ρι­νού συστή­μα­τος. Αρχικά θα πρέπει να επι­ση­μαν­θεί ότι και τώρα το μπόνους μόνο θεω­ρη­τικά είναι 50 έδρες. Η Ν.Δ. με το 40% θα έπρεπε να είχε πάρει με την απλή ανα­λο­γική 120 έδρες και με το μπόνους να φτάσει τις 170! Ομως έχει 158, καθώς στην πρώτη κατα­νομή πήρε 108, 12 λιγό­τε­ρες απ’ ό,τι θα έπαιρνε με απλή ανα­λο­γική. Οπότε θα μπο­ρούσε να πει κανείς πως το πραγ­μα­τικό μπόνους είναι 38 έδρες. Η ουσία πίσω από την επι­σή­μανση είναι ότι σε αυτό το επίπεδο θα κυμαί­νε­ται και η τελική πρόταση της κυβέρ­νη­σης για την ενί­σχυση του πρώτου κόμ­μα­τος: θα προ­βλέ­πει ανα­λο­γικό μπόνους με βάση το ποσοστό του. Δηλαδή με 35% θα του δίνο­νται 35 έδρες ή με 40% θα του δίνο­νται 40 έδρες, ως γενική αρχή.

Προ­φα­νώς πρό­κει­ται για την πρώτη σκέψη που θέτει τον κανόνα τον οποίο θα συζη­τή­σει η κυβέρ­νηση με τους εκπρο­σώ­πους των κομ­μά­των, καθώς το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δεν βιά­ζε­ται και θα εξα­ντλή­σει τα περι­θώ­ρια δια­λό­γου και συναί­νε­σης. Ερώτημα παρα­μέ­νει το από πού θα προ­κύ­πτουν οι έδρες του μπόνους. Η προ­φα­νής επιλογή είναι από όσα κόμματα θα μένουν εκτός Βουλής λόγω του 3%, αλλά είναι προ­φα­νές ότι η συγκε­κρι­μένη δεξα­μενή δεν αρκεί. Οπότε θα πρέπει να μειώ­νο­νται ανα­λο­γικά οι έδρες των υπό­λοι­πων κομ­μά­των που θα εκπρο­σω­πού­νται στη Βουλή. Με το ισχύον σύστημα τη μεγα­λύ­τερη απώλεια την έχει το δεύτερο κόμμα. Ανοιχτό είναι και το θέμα της μετα­χεί­ρι­σης των εκλο­γι­κών συνα­σπι­σμών, με τις περισ­σό­τε­ρες τοπο­θε­τή­σεις να είναι υπέρ της παροχής του μπόνους και σε αυτούς. «Αν θέλουμε με την ανα­λο­γι­κό­τητα να ενι­σχύ­σουμε τη συνερ­γα­σία, γιατί να μη την επι­διώ­κουμε και προ­κα­τα­βο­λικά», σημειώ­νει στις κατ’ ιδίαν συνο­μι­λίες του χει­ρι­στής του σχε­τι­κού φακέλου.

Η ψήφος ομο­γε­νών και ετε­ρο­δη­μο­τών 

Ο νέος εκλο­γι­κός νόμος θα συν­δυα­στεί (θα είναι βέβαια δια­φο­ρε­τικά νομο­σχέ­δια, όπως έχει ανα­κοι­νώ­σει ο πρω­θυ­πουρ­γός) με τη μείζονα μεταρ­ρύθ­μιση της παροχής δικαιώ­μα­τος ψήφου στους Ελληνες του εξω­τε­ρι­κού. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις κυβερ­νη­τι­κών παρα­γό­ντων, ανα­μέ­νε­ται να εγγρα­φούν στους εκλο­γι­κούς κατα­λό­γους περισ­σό­τε­ροι από 2 εκα­τομ­μύ­ρια Ελληνες από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, την Ωκεανία και τις υπό­λοι­πες ηπεί­ρους. Το θέμα θα συμπέ­σει και με τον εορ­τα­σμό των 200 ετών από την Επα­νά­σταση του 1821. «Το 2021 ο Ελλη­νι­σμός θα είναι ξανά ενω­μέ­νος και ακμαίος» είναι η φράση που απο­τυ­πώ­νει το όραμα πίσω από την πρω­το­βου­λία της κυβέρ­νη­σης.

Προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λυν­θεί η δια­δι­κα­σία της ψηφο­φο­ρίας, το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών μελετά ανα­λυ­τικά το σύστημα της επι­στο­λι­κής ψήφου, έργο το οποίο έχει ανα­λά­βει ο υφυ­πουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θεό­δω­ρος Λιβά­νιος και ανα­μέ­νε­ται να ισχύσει και για τους ετε­ρο­δη­μό­τες. Θα καλυ­φθούν έτσι και οι Ελληνες κάτοι­κοι εξω­τε­ρι­κού οι οποίοι είναι ήδη εγγε­γραμ­μέ­νοι στους εκλο­γι­κούς κατα­λό­γους. Βασικά το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών θέλει να αυξήσει τη συμ­με­τοχή και να απο­τρέ­ψει την ταλαι­πω­ρία που συνε­πά­γε­ται η μετα­κί­νηση σε πρε­σβείες και προ­ξε­νεία. Για τους κατοί­κους του εσω­τε­ρι­κού που ζουν μακριά από την περιοχή όπου έχουν τα εκλο­γικά τους δικαιώ­ματα, η πρό­βλεψη είναι ότι θα λαμ­βά­νουν τα αντί­στοιχα ψηφο­δέλ­τια και θα έχουν την ευκαι­ρία να εκφρά­ζουν την προ­τί­μησή τους και για το κόμμα και βάζο­ντας σταυρό στον εκλεκτό τους υπο­ψή­φιο.

Στην περί­πτωση των ομο­γε­νών, εβδο­μά­δες προ των εκλογών, του­λά­χι­στον 25 ημέρες, θα λαμ­βά­νουν τα ψηφο­δέλ­τια όλων των κομ­μά­των και δύο φακέ­λους. Αυτό σημαί­νει ότι θα αλλά­ξουν και οι σχε­τι­κές προ­θε­σμίες για την ανα­κή­ρυξη των υπο­ψη­φίων, με τη σχετική περίοδο να διευ­ρύ­νε­ται. Στη συνέ­χεια οι ομο­γε­νείς εκλο­γείς θα ταχυ­δρο­μούν τον έναν φάκελο με το ψηφο­δέλ­τιο (Επι­κρα­τείας) της επι­λο­γής τους. Αυτό που μένει να διευ­κρι­νι­στεί είναι το πού θα γίνεται η διαλογή και το αν θα υπάρχει κάποια από­σταση από την ημέρα της γενικής ψηφο­φο­ρίας, ώστε το βράδυ των εκλογών να υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες όλες οι επι­λο­γές των πολιτών και να μη βγαί­νουν τα απο­τε­λέ­σματα τμη­μα­τικά. Σε κάθε περί­πτωση, η ψήφος τους θα προ­σμε­τρά­ται ισότιμα στο εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα για το σύνολο της χώρας.

Ανοιγμα στον παγκό­σμιο Ελλη­νι­σμό

Προ­κει­μέ­νου να υπάρχει η δυνα­τό­τητα εκλογής αντι­προ­σώ­πων τους, το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών θα προ­τεί­νει την αύξηση των βου­λευ­τών Επι­κρα­τείας από 12 που είναι σήμερα σε 20. «Η πατρίδα σας εμπι­στεύ­ε­ται, στη­ρίξτε τη» είναι το μότο του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών, Τάκη Θεο­δω­ρι­κά­κου. «Δεν μπο­ρούμε να πετύ­χουμε την ανα­συ­γκρό­τηση της χώρας χωρίς το άνοιγμα στον παγκό­σμιο Ελλη­νι­σμό», επι­ση­μαί­νει ο ίδιος σε δημό­σιες παρεμ­βά­σεις του. Επίσης θα αλλάξει η απόδοση της ιθα­γέ­νειας, ώστε μέσω ηλε­κτρο­νι­κής εφαρ­μο­γής τα παιδιά των Ελλήνων στο εξω­τε­ρικό να δηλώ­νο­νται και να απο­κτούν αυτό­ματα τα δικαιώ­ματα του Ελληνα πολίτη.

Οπως έχει δηλώσει ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι η απόδοση δικαιώ­μα­τος ψήφου στους ομο­γε­νείς να επι­κυ­ρω­θεί και από τους 300 της Βουλής. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι στο θέμα ανα­φέρ­θηκε και στις προ­γραμ­μα­τι­κές δηλώ­σεις αμέσως μετά τις εκλογές: «Καθιε­ρώ­νουμε άμεσα, επι­τέ­λους, νομο­θε­τικά την ψήφο των Ελλήνων του εξω­τε­ρι­κού. Και κάνω έκκληση στην Εθνική Αντι­προ­σω­πεία να βρούμε και με το παρα­πάνω τους 200 βου­λευ­τές (σ.σ.: το όριο για την άμεση εφαρ­μογή του) που χρεια­ζό­μα­στε για να ισχύσει αυτή η μεγάλη και­νο­το­μία. Να μπο­ρέ­σουν επι­τέ­λους οι συμπο­λί­τες μας που έχουν δικαί­ωμα να ασκή­σουν το εκλο­γικό τους δικαί­ωμα, να το ασκούν από τον μόνιμο τόπο δια­μο­νής τους και να μην ανα­γκά­ζο­νται να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα. Ταυ­τό­χρονα, ψηφί­ζουμε και νέο εκλο­γικό νόμο που θα συν­δυά­ζει την ανα­λο­γι­κό­τητα με την κυβερ­νη­σι­μό­τητα. Δεν θα αφή­σουμε τη χώρα έρμαιο στην απλή ανα­λο­γική».

Σε μεγάλη πλειο­ψη­φία και για την αλλαγή του εκλο­γι­κού νόμου ελπίζει το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών. Στο πλαίσιο της επί­τευ­ξης συναί­νε­σης είναι πιθανόν να μειωθεί ή και να ματαιω­θεί η αύξηση του ορίου εισόδου στη Βουλή, θέμα που βρί­σκε­ται στο τραπέζι προ­κει­μέ­νου να απο­τρέ­πο­νται ευκαι­ριακά σχήματα και να προ­ω­θη­θούν οι συνερ­γα­σίες. Η βασική ιδέα προ­βλέ­πει αύξηση κατά 1% ή 2%, αλλά αν αντι­δρά­σουν σε αυτό μικρό­τερα κόμματα (ΚΚΕ, Ελλη­νική Λύση), το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δεν θα επι­μεί­νει, καθώς σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες αυτό που προέχει είναι να δια­σφα­λι­στεί η δια­κυ­βέρ­νηση της χώρας με όρους που θα επι­τρέ­πουν την ανα­λο­γι­κό­τερη δυνατή έκφραση όλων των πολι­τι­κών δυνά­μεων. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι ανα­λο­γικό μπόνους με βάση το ποσοστό του πρώτου κόμ­μα­τος ζητά και το Κίνημα Αλλαγής, το οποίο έχει κατα­θέ­σει και σχετική πρόταση νόμου από την προη­γού­μενη κοι­νο­βου­λευ­τική περίοδο. Σύμφωνα με πρό­σφα­τες δηλώ­σεις του Χάρη Καστα­νίδη, το Κίνημα Αλλαγής είναι ανοιχτό σε αντι­προ­τά­σεις, πάντα όμως στην κατεύ­θυνση της ενί­σχυ­σης της ανα­λο­γι­κό­τη­τας του συστή­μα­τος και της μείωσης του μπόνους.

Σύντομα Κυριά­κος Μητσο­τά­κης και Τάκης Θεο­δω­ρι­κά­κος θα βρεθούν κοντά στους ομο­γε­νείς, καθώς προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται ταξίδια σε ΗΠΑ, Καναδά, Αυστρα­λία, και φυσικά τις ευρω­παϊ­κές χώρες με έντονο ελλη­νικό στοι­χείο. Ιδιαί­τερο ρόλο στο θέμα δια­δρα­μα­τί­ζει και ο αρμό­διος υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Αντώνης Δια­μα­τά­ρης. «Δεν υπάρχει εχέφρων άνθρω­πος που να μην ανα­γνω­ρί­ζει ότι πρό­κει­ται για αυτο­νό­ητο δικαί­ωμα των Ελλήνων πολιτών απα­ντα­χού της Γης να ψηφί­ζουν από τον τόπο της δια­μο­νής τους – άλλωστε το προ­βλέ­πει το ίδιο το Σύνταγμά μας. Τα τελευ­ταία χρόνια μάλιστα η τεχνο­λο­γία καθιστά την ψήφο των απο­δή­μων εύκολη υπόθεση, ενώ είναι ντροπή το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η τελευ­ταία χώρα της Ε.Ε. που δεν έχει παρα­χω­ρή­σει στους πολίτες της αυτό το δικαί­ωμα», δήλωσε στον «Εθνικό Κήρυκα», την ομο­γε­νειακή εφη­με­ρίδα της οποίας ήταν και ο εκδότης.

Ενδει­κτικό της σημα­σίας που δίνει στο θέμα η κυβέρ­νηση είναι ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός κάλεσε στο Μέγαρο Μαξίμου τον πρόεδρο της ελλη­νι­κής κοι­νό­τη­τας της Αυστρα­λίας, Βασίλη Παπα­στερ­γιάδη, ο οποίος επι­σκέ­φθηκε πρό­σφατα την Αθήνα και είχε συνά­ντηση με τον κ. Θεο­δω­ρι­κάκο στο υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών. Ο κ. Παπα­στερ­γιά­δης προ­σέ­φερε στον κ. Θεο­δω­ρι­κάκο ένα μπού­με­ρανγκ ως σύμβολο της επι­θυ­μίας των απο­δή­μων να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα. «Το πετάς και επι­στρέ­φει πίσω, είναι δηλαδή δείγμα ενό­τη­τας. Ο,τι φεύγει έρχεται πίσω. Ετσι κι εμείς, η Ομο­γέ­νεια, βλέ­πουμε ότι εσείς ως υπουρ­γός θα μας φέρετε πίσω στην πατρίδα μας», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά και επι­σή­μανε ότι η Μελ­βούρνη είναι η τρίτη μεγα­λύ­τερη ελλη­νική πόλη.

Η ψήφος στους Ελληνες της Ομο­γέ­νειας και η αλλαγή του εκλο­γι­κού νόμου απο­τε­λούν δύο νομο­θε­τή­ματα τα οποία μπορούν να αλλά­ξουν τους συσχε­τι­σμούς στο πολι­τικό σκηνικό ακόμη και πριν από την πρώτη εφαρ­μογή τους. Η στάση του Κινή­μα­τος Αλλαγής θα κρίνει την ενότητά του και τις σχέσεις του με τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ σχεδόν το σύνολο των πολι­τι­κών παρα­τη­ρη­τών θεωρούν ότι με την πρώτη της πρω­το­βου­λία η Ν.Δ. θα ενι­σχύ­σει τη θέση της. Βέβαια, δεν απο­κλεί­ε­ται στους ευνοη­μέ­νους από την ψήφο των Ελλήνων του εξω­τε­ρι­κού να είναι και το ΚΚΕ, καθώς αρκετοί παρα­δο­σια­κοί ψηφο­φό­ροι του βρέ­θη­καν στα υπε­ρω­κε­ά­νια που τους οδή­γη­σαν σε άλλες χώρες προς ανα­ζή­τηση καλύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος τις πρώτες δεκα­ε­τίες μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο.