Μεγάλη η εξάρτηση από τον τουρισμό-Ο τουριστικός κλάδος παράγει το 97,1% του ΑΕΠ του Ν. Αιγαίου

Ειδι­κό­τερα, στη χώρα μας η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα του του­ρι­σμού αντι­στοι­χεί στο  6,3% του ΑΕΠ και η απα­σχό­ληση που δημιουρ­γεί αντι­στοι­χεί στο 9,96% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης στην Ελλάδα. Ο μέσος όρος για τη συμβολή στο ΑΕΠ των χωρών του ΟΟΣΑ βρί­σκε­ται στο 4,2% και για την απα­σχό­ληση στο 6,9%. Ετσι γίνεται αντι­λη­πτό πως σε κάθε πιθανή δυσμενή συγκυ­ρία για τη συγκε­κρι­μένη δρα­στη­ριό­τητα –όπως ύφεση στις αγορές από όπου προ­έρ­χο­νται οι επι­σκέ­πτες ή γεω­πο­λι­τική αστά­θεια σε γει­το­νι­κές χώρες– το σύνολο της οικο­νο­μίας αντι­με­τω­πί­ζει αυξη­μένο σε σχέση με άλλες χώρες κίνδυνο. Καθώς μάλιστα τα δεδο­μένα επί των οποίων εξάγει τα συμπε­ρά­σματά της η έκθεση του ΟΟΣΑ είναι του 2016 (προ­κει­μέ­νου να υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα στα­τι­στικά από όλες τις χώρες), η συνει­σφορά του του­ρι­σμού στο ελλη­νικό ΑΕΠ είναι υπο­τι­μη­μένη καθώς το 2017 και το 2018 ανα­πτύ­χθηκε περαι­τέρω. Συνέ­βαλε έτσι στη βελ­τί­ωση της εικόνας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, αλλά παράλ­ληλα αύξησε και τον κίνδυνο από μια ύφεσή του. Κάτι που ενδέ­χε­ται να γίνει καλύ­τερα αντι­λη­πτό φέτος, αφού το 2019 η συνο­λική δρα­στη­ριό­τητα του κλάδου ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φω­θεί σε παρό­μοια επίπεδα με τα περυ­σινά ή και κατά τι χαμη­λό­τερα στε­ρώ­ντας από την οικο­νο­μία έναν από τους βασι­κούς μοχλούς επέ­κτα­σης του ελλη­νι­κού ΑΕΠ.

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ), με τίτλο «Η συμβολή του του­ρι­σμού στην ελλη­νική οικο­νο­μία το 2018», ο του­ρι­σμός το 2018 συνέ­βαλε άμεσα στη δημιουρ­γία του 11,7% του ΑΕΠ της χώρας με 21,6 δισ. ευρώ. Ανα­λυ­τικά, η άμεση συνει­σφορά του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ υπο­λο­γί­ζε­ται ότι αυξή­θηκε κατά 13,3% ή κατά 2,5 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2017. Συνο­λικά (άμεσα και έμμεσα) ο του­ρι­σμός το 2018 συνέ­βαλε από 25,7% (47,4 δισ. ευρώ) έως 30,9% (57,1 δισ. ευρώ) στη δημιουρ­γία του ΑΕΠ. Στην αιχμή της του­ρι­στι­κής περιό­δου, μόνο μέσω της εργα­σίας στα κατα­λύ­ματα και στην εστίαση (411.000 εργα­ζό­με­νοι), συνέ­βαλε στο 16,7% της απα­σχό­λη­σης και συνο­λικά (άμεσα και έμμεσα) μεταξύ 36,7% και 44,2%. Επίσης, ο τομέας του του­ρι­σμού είχε σημα­ντική επεν­δυ­τική δρα­στη­ριό­τητα εκ των οποίων το 1,9 δισ. ευρώ σε εγχώρια προ­στι­θέ­μενη αξία.

Οπως επι­ση­μαί­νε­ται στη μελέτη, ο του­ρι­σμός είναι κατ’ εξοχήν εξω­στρε­φής δρα­στη­ριό­τητα, αφού πάνω από το 90% των του­ρι­στι­κών εσόδων προ­έρ­χε­ται από το εξω­τε­ρικό. Τα έσοδα αυτά, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των εισπρά­ξεων από κρουα­ζιέρα, αερο­με­τα­φο­ρές και θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές, ανήλθαν σε 18,2 δισ. ευρώ, κατα­γρά­φο­ντας αύξηση κατά 11,3% ή κατά 1,8 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2017.

Επι­προ­σθέ­τως, ο του­ρι­σμός περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κρουα­ζιέ­ρας, κάλυψε με τις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις και τις εισπρά­ξεις από τις αερο­με­τα­φο­ρές και τις θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές το 81% του ελλείμ­μα­τος του ισο­ζυ­γίου αγαθών. Οι εισπρά­ξεις αυτές ισού­νται με το 73% των εισπρά­ξεων από τις εξα­γω­γές όλων των άλλων προ­ϊ­ό­ντων που εξάγει η χώρα, εξαι­ρου­μέ­νων των εισπρά­ξεων από εξαγωγή πλοίων και καυ­σί­μων.

Τα έσοδα

Σύμφωνα με έρευνα του Ινστι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων (ΙΤΕΠ) του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος το μέσο έσοδο ανά δωμάτιο με βάση την κατη­γο­ρία του ξενο­δο­χείου δια­μορ­φώ­θηκε το 2018 στα 33.458,5 ευρώ για τα πεντά­στερα (+7% έναντι του 2017), στα 23.999,9 ευρώ για τα τετρά­στερα (+12%) στα 11.306,5 για τα τριών αστέρων (+6,9%), και στα 6.184,9 για τα δύο αστέρων (+10,1%). Σταθερή παρα­μέ­νει και η γεω­γρα­φική δια­σπορά των ξενο­δο­χείων, καθώς πέντε περι­φέ­ρειες (Κρήτη, Νότιο Αιγαίο, Ιόνια, Αττική και Κεντρική Μακε­δο­νία) συγκε­ντρώ­νουν πάνω από το 85% των του­ρι­στι­κών μεγεθών στη χώρα.

Καθο­ρι­στική η συμβολή του σε Ν. Αιγαίο, Ιόνιο και Κρήτη

Η εξάρ­τηση από τον του­ρι­σμό είναι μέγιστη στις βασικές περι­φέ­ρειες υπο­δο­χής ξένων επι­σκε­πτών. Η οικο­νο­μία τριών νησιω­τι­κών περι­φε­ρειών εξαρ­τά­ται σε εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό βαθμό από τον του­ρι­σμό, αφού η συνει­σφορά του τομέα στο περι­φε­ρειακό ΑΕΠ ανέρ­χε­ται σε 47,2% στην Κρήτη, σε 71,2% στα Ιόνια Νησιά και σε 97,1% στο Νότιο Αιγαίο.

Οι εν λόγω περι­φέ­ρειες έχουν από τα υψη­λό­τερα κατά κεφαλήν ΑΕΠ στη χώρα, τεκ­μη­ριώ­νο­ντας την άποψη ότι ο του­ρι­σμός οδηγεί σε βελ­τί­ωση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου των κατοί­κων των προ­ο­ρι­σμών, ανα­φέ­ρει πρό­σφατη μελέτη του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ). Ομως αυτή η πραγ­μα­τι­κό­τητα, σε συν­δυα­σμό με την επο­χι­κό­τητα που παρου­σιά­ζει ο του­ρι­σμός, συν­θέ­τουν και την εν δυνάμει απειλή για αυτές τις τοπικές οικο­νο­μίες αλλά και τις κοι­νω­νίες που μπορούν να πληγούν καίρια μέσω ενδε­χό­με­νης μείωσης της απα­σχό­λη­σης.

Μια άλλα μελέτη, του Ινστι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων (ΙΤΕΠ) του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος με τίτλο «Εξε­λί­ξεις στα βασικά μεγέθη της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χίας το 2018» είναι απο­κα­λυ­πτική: το εποχικό προφίλ του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού παρα­μέ­νει ουσια­στικά αμε­τά­βλητο τα δύο τελευ­ταία χρόνια, με εξαί­ρεση την αύξηση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων τον Μάιο.

Το 55% περίπου των συνο­λι­κών δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων πραγ­μα­το­ποιεί­ται το τρίμηνο Ιουνίου – Αυγού­στου. Τον Μάιο του 2018, το 60% των ξενο­δο­χείων είχε πλη­ρό­τητα κάτω από 60% και μόνο το 8,2% των ξενο­δο­χείων κατά­γραψε τον μήνα αυτό πλη­ρό­τητα 91%-100%. Αντί­θετα, τον Αύγου­στο του 2018, που είναι ο μήνας αιχμής της του­ρι­στι­κής περιό­δου, πάνω από το 65% των ξενο­δο­χείων πέτυχαν πλη­ρό­τητα 80%-100%. Αυτό επη­ρε­ά­ζει και το τιμο­λο­γιακό απο­τέ­λε­σμα: Τον Μάιο του 2018, το 76% των ξενο­δο­χείων διέθεσε τα δωμάτιά του σε τιμές κάτω των 80 ευρώ, ενώ πάνω από 160 ευρώ διέθεσε τα δωμάτιά του μόνο το 4% των ξενο­δο­χείων. Αντί­θετα, τον Αύγου­στο του 2018, το ποσοστό των ξενο­δο­χείων που δια­θέ­τει τα δωμάτιά του κάτω από 80 ευρώ περιο­ρί­ζε­ται στο 57% και το ποσοστό εκείνων που τα δια­θέ­τει πάνω από 160 ευρώ υπερ-τριπλασιάζεται σε σχέση με τον Μάιο και δια­μορ­φώ­νε­ται στο 14,4%.

Το ΙΤΕΠ κατα­γρά­φει 9.873 ξενο­δο­χεια­κές μονάδες στην Ελλάδα με 426.000 δωμάτια το 2018 έναντι 9.661 ξενο­δο­χείων με 399.000 δωμάτια το 2012. Την περίοδο 2012-2018 τα ξενο­δο­χεία αυξή­θη­καν κατά 2% σε όρους μονάδων και κατά 6,8% σε όρους δωμα­τίων και το μέσο μέγεθος των ξενο­δο­χείων το 2018 δια­μορ­φώ­νε­ται στα 43 δωμάτια.

Αξίζει όμως να σημειω­θεί ότι την τελευ­ταία διετία η αύξηση των προ­σφε­ρό­με­νων δωμα­τίων είναι σημα­ντική: το 2017 προ­στέ­θη­καν 7.000 δωμάτια σε σχέση με το 2016 και πέρυσι άλλα 11.900 δωμάτια. Σημα­ντική είναι όμως η ποιο­τική ανα­βάθ­μιση του δυνα­μι­κού αυτού: Το 2000 τα πεντά­στερα ξενο­δο­χεία απο­τε­λού­σαν μόλις το 6% του συνο­λι­κού ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού, ενώ το 2018 το ποσοστό τους έχει υπερ-τριπλασιαστεί και αντι­προ­σω­πεύει το 19,5% του συνόλου.