Ποινικός Κώδικας: Κακούργημα οι μολότοφ – βαριές ποινές σε εμπρηστές

Βαθιές τομές στον ισχύ­ο­ντα Ποινικό Κώδικα, οι οποίες αγγί­ζουν την καθη­με­ρι­νό­τητα πολιτών και εργα­ζο­μέ­νων, εξε­τά­ζει η ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης εν όψει της έναρξης των εργα­σιών των μελών της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής με αντι­κεί­μενο τις αλλαγές σε συγκε­κρι­μένα άρθρα του. Ηδη στο μικρο­σκό­πιο έχουν μπει η επα­νε­ξέ­ταση της νομο­θε­σίας για πυρ­κα­γιές και εμπρη­σμούς, η επα­να­φορά του άρθρου που σχε­τί­ζε­ται με τις επι­θέ­σεις σε βάρος συμ­βο­λαιο­γρά­φων κατά τη διε­νέρ­γεια πλει­στη­ρια­σμών, όπως και ενδε­χό­μενη αλλαγή της νομο­θε­σίας για την πρό­κληση σωμα­τι­κών βλαβών σε εφο­ρια­κούς κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων τους.

Την ίδια ώρα, σχεδόν βέβαιη θεω­ρεί­ται η επα­να­φορά του αδι­κή­μα­τος της κατοχής εκρη­κτι­κών υλών (μολότοφ) σε κακουρ­γη­μα­τική μορφή, όπως επίσης και η μετα­τροπή σε κακούρ­γημα του αδι­κή­μα­τος της δωρο­δο­κίας και δωρο­λη­ψίας υπαλ­λή­λου, το οποίο με τον ισχύ­ο­ντα Ποινικό Κώδικα έχει μετα­τρα­πεί σε πλημ­μέ­λημα.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του «ΘΕΜΑτος», η ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης εξε­τά­ζει σε αυτό το στάδιο τις κατευ­θύν­σεις στις οποίες θα κινού­νται οι αλλαγές, δίνο­ντας ιδιαί­τερη πλέον βαρύ­τητα στο νομο­θε­τικό πλαίσιο για εμπρη­σμούς και πυρ­κα­γιές μετά και την τρα­γω­δία στην Εύβοια, που μπορεί, ευτυχώς, να μη στοί­χισε ανθρώ­πι­νες ζωές, προ­κά­λεσε όμως τερά­στια περι­βαλ­λο­ντική κατα­στροφή. Σκοπός είναι να εξε­τα­στεί η σχετική νομο­θε­σία εξο­νυ­χι­στικά και οι δυνα­τό­τη­τες αλλαγής της ώστε, όπως τόνιζαν πηγές του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, να περάσει το μήνυμα στην κοι­νω­νία ότι στο μέλλον δεν θα υπάρξει καμία ανοχή σε τέτοιου είδους εγκλή­ματα.

Ωστόσο, οι υπό εξέταση αλλαγές και βελ­τιώ­σεις πρέπει να γίνουν με χει­ρουρ­γική ακρί­βεια, με το έργο των μελών της αρμό­διας νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής να είναι ιδιαί­τερα πολύ­πλοκο, καθώς οι όποιες διορ­θώ­σεις και τρο­πο­ποι­ή­σεις ενδέ­χε­ται να επι­φέ­ρουν αλυ­σι­δω­τές αλλαγές σε άλλα άρθρα του Ποι­νι­κού Κώδικα, αλλά και του Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας. Ο σκοπός, άλλωστε, δεν είναι να επέλθει «ολικό λίφτινγκ» στον Ποινικό Κώδικα, αλλά καίριες παρεμ­βά­σεις σε άρθρα που δίχασαν την κοι­νω­νία και προ­βλη­μά­τι­σαν τους νομι­κούς. Εξάλλου, η νέα ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης έχει χαρα­κτη­ρί­σει κατ’ επα­νά­ληψη τον νέο Κώδικα «σπου­δαίας σημα­σίας νομο­θέ­τημα», που όμως αδι­κή­θηκε με την άρον άρον προ­ώ­θησή του από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση, λίγες ημέρες πριν από την προ­κή­ρυξη των εκλογών.

Επα­νε­ξέ­ταση της νομο­θε­σίας για πυρ­κα­γιές 

Με την έναρξη των εργα­σιών της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής, κάτι που ενδέ­χε­ται να γίνει ακόμη και εντός της εβδο­μά­δας, ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σουν και οι διερ­γα­σίες για τις όποιες βελ­τιώ­σεις μπορεί να φέρει η ισχύ­ουσα νομο­θε­σία για τα αδι­κή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την πρό­κληση πυρ­κα­γιών και τους εμπρη­σμούς. Σε πρώτη φάση, σκοπός είναι να δια­πι­στω­θεί τι ακριβώς μπορεί να αλλάξει προς την κατεύ­θυνση της αυστη­ρο­ποί­η­σης ώστε να κατα­στεί σαφές ότι στο μέλλον δεν θα υπάρξει ανοχή στους δράστες τέτοιων εγκλη­μά­των. Την κινη­το­ποί­ηση, όπως είναι λογικό, προ­κά­λεσε τόσο η εθνική τρα­γω­δία στην Ανα­το­λική Αττικήπέρυσι το καλο­καίρι όσο και η πρό­σφατη πύρινη λαίλαπα στην Εύβοια, που κατέ­στρεψε χιλιά­δες στρέμ­ματα δάσους, με τις Αρχές να συνη­γο­ρούν στο σενάριο του εμπρη­σμού.

Κακούρ­γημα ξανά οι μολότοφ

Επι­πλέον, μία από τις βασι­κό­τε­ρες αλλαγές που θα εξε­τα­στούν από τη νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή θα είναι το θέμα της κατα­σκευής και κατοχής εκρη­κτι­κών βομβών (μολότοφ). Με το άρθρο 272 του νέου Ποι­νι­κού Κώδικα, η παρα­σκευή, προ­μή­θεια και κατοχή εκρη­κτι­κών υλών ή βομβών διώ­κε­ται και τιμω­ρεί­ται σε βαθμό πλημ­με­λή­μα­τος. Πλέον υπάρχει βούληση το συγκε­κρι­μένο άρθρο να αλλάξει και τα παρα­πάνω αδι­κή­ματα να διώ­κο­νται και να τιμω­ρού­νται σε βαθμό κακουρ­γή­μα­τος και να επι­σύ­ρουν πολυ­ε­τείς καθείρ­ξεις. Ειδικά το αδίκημα της παρα­σκευής, το οποίο συν­δέ­ε­ται και με την τέλεση άλλων αδι­κη­μά­των, που αφορούν κατα­στρο­φές δημό­σιας ή ιδιω­τι­κής περιου­σίας ή ακόμη και εμπρη­σμούς (όπως είχε γίνει στην υπόθεση της Marfin), η κατεύ­θυνση είναι, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, να αυστη­ρο­ποι­η­θεί και να λάβει η τέλεση κακουρ­γη­μα­τική μορφή.

Ο «Ρου­βί­κω­νας» και οι επι­θέ­σεις σε συμ­βο­λαιο­γρά­φους και εφο­ρια­κούς 

Στους σχε­δια­σμούς του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, όμως, συγκα­τα­λέ­γε­ται, κατά τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες, και η επα­να­φορά της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 315 του προ­γε­νέ­στερο Ποι­νι­κού Κώδικα για τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και τους συμ­βο­λαιο­γρά­φους που δέχο­νται επι­θέ­σεις κατά την άσκηση των καθη­κό­ντων τους. Η συγκε­κρι­μένη παρά­γρα­φος, η οποία καταρ­γή­θηκε με τον νέο Ποινικό Κώδικα, προ­έ­βλεπε την αυτε­πάγ­γελτη παρέμ­βαση του εισαγ­γε­λέα και την άσκηση δίωξης σε βάρος των δραστών «αν ο παθών είναι δημό­σιος υπάλ­λη­λος και η πράξη τελέ­στηκε κατά την εκτέ­λεση της υπη­ρε­σίας του ή για λόγους σχε­τι­κούς με την εκτέ­λεσή της ή υπάλ­λη­λος του πλει­στη­ρια­σμού κατά τη δια­δι­κα­σία ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης και η πράξη τελέ­στηκε με αφορμή τον πλει­στη­ρια­σμό». Μάλιστα, η διάταξη αυτή ήταν σχετικά πρό­σφατη, είχε ψηφι­στεί το 2017, με αφορμή τα επει­σό­δια που σημειώ­νο­νταν σε δικα­στή­ρια κατά τη διε­νέρ­γεια πλει­στη­ρια­σμών, αλλά και τις επι­θέ­σεις που είχαν δεχτεί από μέλη του «Ρου­βί­κωνα» συμ­βο­λαιο­γρά­φοι οι οποίοι διε­νερ­γού­σαν πλει­στη­ρια­σμούς, προτού ακόμη η σχετική δια­δι­κα­σία γίνει ηλε­κτρο­νική.

Αλλαγές και στη δωρο­δο­κία – δωρο­λη­ψία υπαλ­λή­λου 

Ενα άλλο μείζον ζήτημα που έχει προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις και συζη­τή­σεις είναι και η μετα­τροπή με τον νέο Ποινικό Κώδικα του αδι­κή­μα­τος της δωρο­δο­κίας και δωρο­λη­ψίας υπαλ­λή­λου από κακούρ­γημα σε πλημ­μέ­λημα, με κάποιες εξαι­ρέ­σεις. Συγκε­κρι­μένα, με τις νέες δια­τά­ξεις, αυτός που τελεί τη δωρο­δο­κία τιμω­ρεί­ται με ποινή πλημ­με­λη­μα­τι­κού χαρα­κτήρα έως τρία έτη. Αντί­θετα, εκείνος που δέχεται το προϊόν της δωρο­δο­κίας μπορεί να τιμω­ρη­θεί μέχρι πέντε έτη. Πλέον αυτού, όμως, μείζον νομικό πρό­βλημα ανα­κύ­πτει και γιατί ο νέος Ποι­νι­κός Κώδικας περι­λαμ­βά­νει δύο δια­φο­ρε­τι­κές δια­τυ­πώ­σεις για το αδίκημα της δωρο­δο­κίας (ενερ­γη­τική και παθη­τική) από υπάλ­ληλο. Η πρώτη δια­τύ­πωση (άρθρο 235 παρ. 1) προ­βλέ­πει ότι είναι πλημ­μέ­λημα η δωρο­λη­ψία υπαλ­λή­λου αν αυτή έχει σχέση με την άσκηση των καθη­κό­ντων του, ενώ η παρά­γρα­φος 2 του ίδιου άρθρου τιμωρεί σε βαθμό κακουρ­γή­μα­τος τον υπάλ­ληλο αν η δωρο­λη­ψία του αντί­κει­ται στα καθή­κο­ντά του.

Νομικοί κύκλοι εκφρά­ζουν έντονες ανη­συ­χίες για τη συγκε­κρι­μένη δια­τύ­πωση, αφού και στην αντι­κει­με­νική υπό­σταση του πλημ­με­λη­μα­τι­κού αδι­κή­μα­τος ανα­φέ­ρε­ται ότι για να τελε­στεί η δωρο­δο­κία θα πρέπει η πράξη ή η παρά­λειψη του υπαλ­λή­λου να έχει σχέση με την ενά­σκηση των καθη­κό­ντων του. Εννοιες επί της ουσίας ταυ­τό­ση­μες που δεν απο­κλεί­ε­ται να οδη­γή­σουν το εκά­στοτε δικα­στή­ριο σε υπο­χρε­ω­τική ερμη­νεία της διά­τα­ξης, ήτοι σε κατά το δοκούν δικα­στι­κές απο­φά­σεις. Εξάλλου, τα συγκε­κρι­μένα άρθρα έχουν προ­κα­λέ­σει τις παρα­τη­ρή­σεις της Ομάδας Εργα­σίας του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης (ΟΟΣΑ) αλλά και της Ομάδας Κρατών του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης κατά της Δια­φθο­ράς (GRECO), οι οποίες εξέ­φρα­σαν φόβους ότι οι αλλαγές που επι­φέ­ρουν μπορεί να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα την αρχειο­θέ­τηση δικα­στι­κών ερευνών και διώξεων που βρί­σκο­νται σε εξέλιξη, μικρό­τε­ρες περιό­δους παρα­γρα­φής των υπό έρευνα αδι­κη­μά­των, ακόμη και την παρε­μπό­διση της διε­θνούς συνερ­γα­σίας σε μελ­λο­ντι­κές υπο­θέ­σεις.

Υφ’ όρους απο­φυ­λά­κιση πολυ­ϊ­σο­βι­τών

Σε ό,τι αφορά το νέο καθε­στώς της απο­φυ­λά­κι­σης με όρους βαρυ­ποι­νι­τών και τρο­μο­κρα­τών, βέβαιη θεω­ρεί­ται η τρο­πο­ποί­ηση του άρθρου 110Α του Ποι­νι­κού Κώδικα. Το συγκε­κρι­μένο άρθρο επι­τρέ­πει σε πολυ­ϊ­σο­βί­τες, ακόμη και σε κατα­δι­κα­σθέ­ντες για συμ­με­τοχή στη «17Ν», να αιτη­θούν την υφ’ όρους απο­φυ­λά­κισή τους αν έχουν εκτίσει (το ανώτερο) 16 έτη από την ποινή που τους έχει επι­βλη­θεί, ακόμη κι αν έχουν κατα­δι­κα­στεί σε πολλές φορές ισόβια. Το συγκε­κρι­μένο άρθρο, όπως έχει κατ’ επα­νά­ληψη δηλώσει ο υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, θα αυστη­ρο­ποι­η­θεί. Το ίδιο θα ισχύσει και για τις δια­τά­ξεις εκείνες που επι­τρέ­πουν σε κατα­δι­κα­σθέ­ντες για εγκλή­ματα κατά της ζωής και άλλα κακουρ­γή­ματα να απο­φυ­λα­κί­ζο­νται πιο εύκολα με την ανα­γνώ­ριση κάποιου ελα­φρυ­ντι­κού, όπως συνέβη στην περί­πτωση του πρώην ειδικού φρουρού Επα­μει­νώνδα Κορ­κο­νέα.

Επα­να­φορά πται­σμά­των 

Τέλος, σκέψεις υπάρ­χουν για την επα­να­φορά κάποιων πται­σμά­των, τα οποία στο σύνολό τους καταρ­γή­θη­καν με τον νέο Ποινικό Κώδικα προ­κα­λώ­ντας προ­βλή­ματα στην καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών. Ενα από τα πταί­σματα που καταρ­γή­θη­καν ήταν και αυτό της δια­τά­ρα­ξης κοινής ησυχίας, γεγονός που προ­κά­λεσε φέτος το καλο­καίρι πολλά προ­βλή­ματα σε πολίτες εξαι­τίας των ντε­σι­μπέλ από τα κέντρα δια­σκέ­δα­σης και μπαρ σε ώρες κοινής ησυχίας. Η κατάρ­γηση του συγκε­κρι­μέ­νου πταί­σμα­τος είχε ως απο­τέ­λε­σμα οι δια­μαρ­τυ­ρίες των πολιτών για εκκω­φα­ντική μουσική να πέφτουν στο κενό, αφού η Αστυ­νο­μία δεν μπο­ρούσε να κάνει σχεδόν τίποτα.

πηγή protothema.gr