Το φαινόμενο υπερτουρισμός «πνίγει» την Ευρώπη

O του­ρι­σμός μπορεί να ανθεί στην Ευρώπη, όμως ο δημιουρ­γη­θείς υπερ­του­ρι­σμός που τον συνο­δεύει σε πολλά σημεία της Γηραιάς Ηπείρου σβήνει πλέον τα χαμό­γελα. Οπως επίσης προ­κύ­πτει από την πανευ­ρω­παϊκή σύγκριση των του­ρι­στι­κών μεγεθών, η Ελλάδα έχει ακόμα πολύ δρόμο να δια­νύ­σει αν θέλει να διεκ­δι­κή­σει τα σκήπτρα του ευρω­παϊ­κού του­ρι­σμού. Ομως για την ώρα και καθώς η καλο­και­ρινή περί­ο­δος κορυ­φώ­νε­ται, τα θετικά και τα αρνη­τικά σημεία του του­ρι­σμού στην Ευρώπη περιέρ­χο­νται στο επί­κε­ντρο της δημό­σιας συζή­τη­σης.

Στη Βαρ­κε­λώνη, οι Αρχές προ­σπα­θούν να στα­μα­τή­σουν την ανέ­γερση και­νούρ­γιων ξενο­δο­χείων. Στο Παρίσι, το Λούβρο ανα­γκά­στηκε να κλείσει τον Μάιο, μετά την απεργία του προ­σω­πι­κού του λόγω της πρω­το­φα­νούς επι­δεί­νω­σης των συν­θη­κών επι­σκε­ψι­μό­τη­τας και εργα­σίας που προ­κα­λεί­ται από τα ολοένα αυξα­νό­μενα πλήθη του­ρι­στών. Στο Αμστερ­νταμ δρο­μο­λο­γή­θηκε η εκστρα­τεία «Enjoy and Respect» (σ.σ. υπευ­θυ­νό­τητα επι­σκε­πτών) και αυξή­θη­καν τα πρό­στιμα για αυτούς που μεθούν ή άλλως ασχη­μο­νούν δημο­σίως. Στην Ελλάδα, μεγάλο κίνδυνο υπερ­του­ρι­σμού αντι­με­τω­πί­ζουν βρα­χυ­πρό­θε­σμα τα Ιόνια Νησιά και η Πελο­πόν­νη­σος. Κορω­νίδα όμως του ευρω­παϊ­κού προ­βλή­μα­τος ανα­δει­κνύ­ε­ται η Σαντο­ρίνη. Σημα­ντι­κές ευθύνες των ελλη­νι­κών αρχών και ειδικά της κεντρι­κής κυβέρ­νη­σης, όχι μόνον για τη δια­χεί­ριση αλλά και για τη δημιουρ­γία του προ­βλή­μα­τος του υπερ­του­ρι­σμού στη Σαντο­ρίνη, δηλαδή του κορε­σμού του προ­ο­ρι­σμού και της αλλο­τρί­ω­σης του χαρα­κτήρα του και του κοι­νω­νι­κού ιστού του από την ανε­ξέ­λεγ­κτη καθη­με­ρινή ροή δεκάδων χιλιά­δων του­ρι­στών, δια­πι­στώ­νει έκθεση –για το ζήτημα του υπερ­του­ρι­σμού σε δεκάδες προ­ο­ρι­σμούς της Ευρώπης– της Επι­τρο­πής Μετα­φο­ρών και Του­ρι­σμού του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου (TRANCommittee). Η εφαρ­μογή συγκε­κρι­μέ­νου μέτρου που επι­βάλ­λει ανώτατο ημε­ρή­σιο όριο ως προς τον αριθμό των του­ρι­στών από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια, φαί­νε­ται πως απο­δί­δει καρπούς, μειώ­νο­ντας τους καθη­με­ρι­νούς επι­σκέ­πτες. Αυτά σημειώ­νει ενδε­λε­χές αφιέ­ρωμα του Politico που φέρνει στο φως μερικά πολύ ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για τους Ευρω­παί­ους πολίτες σε ό,τι αφορά τον ενδο­ευ­ρω­παϊκό του­ρι­σμό συνο­λικά, αλλά και σε σχέση με τον ελλη­νικό ειδι­κό­τερα. Οι κάτοι­κοι της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης ταξι­δεύ­ουν τώρα περισ­σό­τερο από κάθε άλλη φορά, εντός και εκτός των συνόρων της χώρας τους, και περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς επι­λέ­γουν κάθε χρόνο τη Γηραιά Ηπειρο για να κάνουν ταξίδια ανα­ψυ­χής.

Αντι­στροφή του κλί­μα­τος

Βάσει των στοι­χείων της Eurostat και της Statista, η πτώση που προ­κά­λεσε η οικο­νο­μική κρίση των προη­γού­με­νων ετών στις κινή­σεις των Ευρω­παίων εντός Ε.Ε. έχει αντι­στρα­φεί. Τα τελευ­ταία χρόνια οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις τους παρου­σιά­ζουν πλέον σταθερή αυξη­τική πορεία (+29,3% μεταξύ των ετών 2009 και 2017). Σε κάποιες χώρες η άνοδος αυτή ήταν κάθετη (για παρά­δειγμα, στη Λιθουα­νία +189% και στην Κροατία +130%), ενώ σε άλλες πολύ μικρή (Ιρλαν­δία +2%). Οι αριθμοί για τη χώρα μας κινού­νται με ανά­λο­γους του μέσου ευρω­παϊ­κού όρου ρυθμούς: οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις στην Ελλάδα αυξή­θη­καν κατά 31%, από 85 εκα­τομ­μύ­ρια το 2009, σε 111,2 εκα­τομ­μύ­ρια το 2017, παρά τη μεγα­λύ­τερη αύξηση που σημεί­ωσε ο αριθμός των επι­σκε­πτών.

Βάσει των στοι­χείων του 2017, με 305,9 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις η Ισπανία απο­τε­λεί τον δημο­φι­λέ­στερο προ­ο­ρι­σμό των Ευρω­παίων του­ρι­στών. Ακο­λου­θούν το Ηνωμένο Βασί­λειο, η Ιταλία, η Γαλλία και στην πέμπτη θέση βρί­σκε­ται η Ελλάδα με άνω των 89,28 εκα­τομ­μυ­ρίων δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων, σύμφωνα πάντα με το Politico και τα στοι­χεία της Eurostat και της Statista. Αν συμπε­ρι­λη­φθούν και τα ταξίδια των Ευρω­παίων πολιτών εντός της δικής τους χώρας, τότε την πρώτη θέση κατα­λαμ­βά­νει το Ηνωμένο Βασί­λειο (476,35 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις), με την Ισπανία να ακο­λου­θεί κατά πόδας (471,2 εκα­τομ­μύ­ρια). Τον πίνακα συμπλη­ρώ­νουν η Γαλλία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Ολλαν­δία. Η Ελλάδα κατέχει την έβδομη θέση, με 111,27 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις Ελλήνων και ξένων ετησίως.

Συγκρί­νο­ντας τον αριθμό των κατοί­κων μιας χώρας με τον αριθμό των του­ρι­στών που την επι­σκέ­πτο­νται, συνα­ντούμε μερι­κούς αριθ­μούς που ίσως τρο­μά­ζουν: με βάση τα στοι­χεία του 2017, στη Μάλτα και την Κροατία αντι­στοι­χούν σχεδόν 20.000 του­ρι­στι­κές δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά 1.000 κατοί­κους! Η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην πέμπτη θέση, εντός της «επι­κίν­δυ­νης ζώνης», με 8.291 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά 1.000 κατοί­κους.

Οι κάτοι­κοι του Λου­ξεμ­βούρ­γου είναι αυτοί που περνούν συχνό­τερα από όλους τα σύνορα της χώρας τους (εκτός Λου­ξεμ­βούρ­γου δια­νυ­κτε­ρεύ­ουν οι 9 στους 10). Στον αντί­ποδα βρί­σκο­νται οι Ελληνες, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί, που στη συντρι­πτική τους πλειο­νό­τητα (80% κατά μέσον όρο) κάνουν εγχώρια ταξίδια. Οσοι Ελληνες επι­σκέ­φθη­καν το εξω­τε­ρικό πέρυσι προ­τί­μη­σαν κυρίως το Λονδίνο (περίπου 1,5 εκα­τομ­μύ­ριο δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις), την Ιταλία (περίπου 770.000) και τη Γερ­μα­νία (περί τις 430.000), ενώ οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις αυτών που προ­τί­μη­σαν να ταξι­δέ­ψουν εντός Ελλάδος αγγί­ζουν τα 22 εκα­τομ­μύ­ρια.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι και το γεγονός ότι καμία ελλη­νική περιοχή δεν περι­λαμ­βά­νε­ται στη δεκάδα των πιο αγα­πη­μέ­νων –όπως προ­κύ­πτει από τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις– προ­ο­ρι­σμών των Ευρω­παίων του­ρι­στών, ενώ αντι­θέ­τως στην Ισπανία ανήκουν τέσ­σε­ρις από τις δέκα περιο­χές για αυτούς που ταξι­δεύ­ουν εκτός της χώρας τους. Την πρώτη θέση σε αυτή τη δεκάδα κατέ­χουν τα Κανάρια Νησιά με 93 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και ακο­λου­θούν κατά σειράν οι κρο­α­τι­κές ακτές στην Αδρια­τική, οι Βαλε­α­ρί­δες, η Κατα­λω­νία, η Βενετία, το Παρίσι (Île de France), η Ανδα­λου­σία, το Τιρόλο, και το δυτικό και το ανα­το­λικό Λονδίνο. Αν συνυ­πο­λο­γι­σθούν και οι επι­σκέ­πτες που ταξι­δεύ­ουν εντός της χώρας τους, η Ισπανία κατέχει τις πέντε από τις δέκα δημο­φι­λέ­στε­ρες περιο­χές, με την απουσία της Ελλάδας να είναι και πάλι εκκω­φα­ντική. Στη δεκάδα αυτή βρί­σκουμε στην πρώτη θέση τα Κανάρια Νησιά με 104 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, ακο­λου­θού­μενα από την Κατα­λω­νία, τις ακτές της Αδρια­τι­κής στην Κροατία, το Παρίσι, τις Βαλε­α­ρί­δες, τη Βενετία, την Ανδα­λου­σία, τις Προ­βη­γκία – Αλπεις – Κυανή Ακτή, τη Βαλέν­θια και τη γαλλική περι­φέ­ρεια Ροδανού – Αλπεων.

Αξια ανα­φο­ράς είναι βεβαίως και τα στοι­χεία που αφορούν τις του­ρι­στι­κές δαπάνες των Ευρω­παίων. Οι Σουηδοί και οι Δανοί είναι αυτοί που κατά μέσον όρο δαπά­νη­σαν τα περισ­σό­τερα χρήματα όταν ταξί­δε­ψαν για προ­σω­πι­κούς λόγους το 2017. Η μέση ετήσια κατά κεφαλήν δαπάνη του Σουηδού ταξι­διώτη έφθασε τα 6.219 ευρώ, ενώ του Βούλ­γα­ρου μόλις στα 364 ευρώ – δηλαδή ο Σουηδός ξόδεψε 17 φορές περισ­σό­τερο από τον Βούλ­γαρο. Η αντί­στοιχη δαπάνη του Δανού ανερ­χό­ταν σε 4.206 ευρώ, του Κύπριου σε 2.778, του Ιρλαν­δού σε 2.291, του Αυστρια­κού σε 2.198, του Γερ­μα­νού σε 1.997, του Γάλλου σε 1.856, του Ισπανού σε 1.319, του Εσθονού σε 1.069 ευρώ. Δαπάνη κάτω των 1.000 ευρώ έκαναν οι του­ρί­στες με χώρα προ­έ­λευ­σης την Ιταλία (951), τη Σλο­βε­νία (763), τη Σλο­βα­κία (710), την Κροατία (683), την Ουγ­γα­ρία (563), τη Ρου­μα­νία (530).

Η δαπάνη που ανα­λο­γεί στον Ελληνα του­ρί­στα είναι μόλις 488 ευρώ.

Πηγή kathimerini.gr

ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ