Η Κεραμική Τέχνη της Ρόδου στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Την εγγραφή της Κερα­μι­κής Τέχνης της Ρόδου στον κατά­λογο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ελλάδας εντάσ­σει ο Δήμος Ρόδου. H κερα­μική τέχνη της Ρόδου, συνέ­χεια της ονο­μα­στής ροδια­κής κερα­μι­κής τέχνης της αρχαιό­τη­τας και του Βυζα­ντίου, παρα­μέ­νει ενεργή και εξε­λισ­σό­μενη. Τα εργα­στή­ρια του κεντρι­κού και βόρειου μέρους του νησιού παρα­σκευά­ζουν χρη­στικά, δια­κο­σμη­τικά και εκκλη­σια­στικά κερα­μικά δια­τη­ρώ­ντας την ιδιαί­τερη τοπική τεχνική και αισθη­τική τεχνο­τρο­πία, η οποία κλη­ρο­νο­μεί­ται προ­φο­ρικά στις επό­με­νες γενιές.

Πηγή έμπνευ­σης στη σύγ­χρονη εποχή, η εται­ρεία Industria Ceramiche Artistiche Rodio Orientali (I.C.A.R.O.) που ιδρύ­θηκε κατά την Ιταλική περίοδο το 1928, με σκοπό την παρα­γωγή καλ­λι­τε­χνι­κών κερα­μι­κών, αντι­γρά­φων των «λιν­δια­κών» κερα­μι­κών του Ιζνίκ, τα οποία, εξαι­τίας της μεγάλης συγκέ­ντρω­σής τους στην περιοχή, εθε­ω­ρού­ντο μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ως «ροδιακά» ή «λιν­διακά». Η παρα­γωγή καλ­λι­τε­χνι­κών κερα­μι­κών άκμασε στο νησί και μετά την ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου στην Ελλάδα, καθώς άνοιξε τον δρόμο για την δημιουρ­γία εργα­στη­ριών από νέους που διδά­χτη­καν την τέχνη στο «ΙΚΑΡΟΣ». Σύμφωνα με τα προ­βλε­πό­μενα στη δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής προ­τά­σεων για την εγγραφή στοι­χείων άυλης πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς στο Εθνικό Ευρε­τή­ριο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ελλάδας (περί­ο­δος 2019), δημο­σιεύ­θη­καν οι Δηλώ­σεις Πρό­θε­σης Υπο­βο­λής Δελτίου Στοι­χείου Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς που κατα­τέ­θη­καν στη ΔΙΝΕΠΟΚ που συνά­δουν με το πνεύμα που διέπει τη Σύμβαση για τη Δια­φύ­λαξη της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς (UNESCO, 2003) και την εφαρ­μογή της στη χώρα μας. Από τις 33 (τριάντα τρεις) δηλώ­σεις πρό­θε­σης υπο­βο­λής που υπο­βλή­θη­καν οι 28 (είκοσι oκτώ) προ­κρί­νο­νται στο δεύτερο στάδιο, εκείνο της δημό­σιας δια­βού­λευ­σης και της επε­ξερ­γα­σίας εκ μέρους των ενδια­φε­ρο­μέ­νων φορέων του Δελτίου Στοι­χείου Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς.

Μεταξύ αυτών η Κερα­μική Τέχνη Ρόδου και άλλες όπως: Oι άγραφοι θεσμοί και τα εθιμικά γνω­ρί­σματα της κοι­νω­νίας των βοσκών του Ψηλο­ρείτη, Παρα­δο­σιακή Αλιεία Εθνικού Πάρκου Λιμνο­θα­λασ­σών Μεσολογγίου- Αιτω­λι­κού, Tσικουδιά- Παρα­δο­σιακή Από­σταξη, Σεφα­ρα­δί­τικη Μουσική Παρά­δοση Θεσ­σα­λο­νί­κης /Ελλάδος/Βαλ­κα­νίων/ Μικράς Ασίας, Χαλ­κού­νια Αγρι­νίου, Ούζο Πλω­μα­ρίου κ.α.

«Ο Δήμος Ρόδου έκανε το πρώτο βήμα για την εγγραφή του στοι­χείου της Κερα­μι­κής Τέχνης Ρόδου στον κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Το δεύτερο στάδιο αφορά την ενεργό συμ­με­τοχή των ίδιων των φορέων, δηλαδή της κοι­νω­νίας, συλ­λό­γων, βιο­τε­χνών, αρχαιο­λό­γων, τεχνι­τών κλπ, προ­κει­μέ­νου η παρά­δοση της Κερα­μι­κής Τέχνης, όχι μόνο να δια­τη­ρη­θεί, αλλά και να εξε­λι­χθεί καθώς είναι συνυ­φα­σμένη με την ιστορία της Ρόδου. Το σημα­ντι­κό­τερο δε είναι ότι σύμφωνα με την Νέα Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση Πολι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, προ­βλέ­πε­ται η ολο­κλή­ρωση του τεμέ­νους Ρετζέπ Πασά στην Πλατεία Δωριέως και η μετα­τροπή του σε Μουσείο Ισλα­μι­κής Τέχνης, στοι­χείο που μας παρέχει τερά­στιες δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης της κερα­μι­κής της Μεσο­γείου» τονίζει ο Δήμαρ­χος Ρόδου Φώτης Χατζη­διά­κος.

«Η πρόταση της Εφόρου Αρχαιο­τή­των κας Μάνια Μιχαη­λί­δου για την δημιουρ­γία Μου­σείου Ισλα­μι­κής Τέχνης στο Ρετζέπ Πασά είναι η ιδανική. Δια­σφα­λί­ζε­ται η αξιο­ποί­ηση ενός μου­σεια­κού χώρου που θα στε­γά­σει την ιστορία και την παρα­γωγή μιας τέχνης που ξεκί­νησε από την αρχαιό­τητα, εμπνεύ­στηκε από την Νίκαια (Βηθυ­νίας),αλλά για πολλούς αιώνες συν­δέ­θηκε με τη Ρόδο και απο­τέ­λεσε έναν σημα­ντικό πυλώνα της οικο­νο­μίας του νησιού. Ταυ­τό­χρονα εδραιώ­νει την πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τητα του νησιού, καθώς και με την μελέτη ανά­δει­ξης και του Ιερού Ναού του Άγιου Φανου­ρίου και της στέ­γα­σης εκκλη­σια­στι­κού μου­σείου στην πλατεία, η Δωριέως μετε­ξε­λίσ­σε­ται σε πλατεία θρη­σκειών» υπο­γραμ­μί­ζει ο Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­σμού, Αθλη­τι­σμού Μεσαιω­νι­κής Πόλης & Mνημείων Τέρης Χατζη­ιω­άν­νου.

«Θυμίζω παράλ­ληλα ότι για πρώτη φορά μετά το 1988, μέρος της συλ­λο­γής «Π. Ιωαν­νίδη» (44 πιάτα Ιζνίκ)που ανήκουν στον Δήμο Ρόδου–Μουσείο Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης παρου­σιά­στη­καν στο κοινό με αφορμή την έκθεση «ΙCARO – ΙΚΑΡΟΣ- Το Εργο­στά­σιο Κερα­μι­κών της Ρόδου 1928-1988» που φιλο­ξε­νή­θηκε για σχεδόν 10 μήνες (ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις 5 Μαΐου) στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγί­στρου. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον μάλιστα για την Κερα­μική Τέχνη δεί­χνουν και δεκάδες συμπο­λί­τες μας με την συμ­με­τοχή τους στα Σεμι­νά­ρια που διορ­γα­νώ­θη­καν στο εργα­στήρι του αεί­μνη­στου τεχνίτη και δασκά­λου Νάσου Μυλωνά (Nassos keramik)από το «ΚΕΚ Γεν­νη­μα­τάς» ανα­φέ­ρει ο κ. Χατζη­ιω­άν­νου που ανέλαβε και την σχετική δια­δι­κα­σία εγγρα­φής της Κερα­μι­κής Τέχνης Ρόδου στον κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς.

Σημειώ­νε­ται ότι η χώρα μας έχει εγγρά­ψει στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας (UNESCO) την Μεσο­γειακή Δίαιτα (από κοινού με την Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Πορ­το­γα­λία, Κύπρο, Κροατία), την Παρα­δο­σιακή Μαστι­χο­καλ­λιέρ­γεια στη Χίο, την Τηνιακή Μαρ­μα­ρο­τε­χνία, το εθιμικό δρώμενο των Μωμό­γε­ρων , το Ρεμπέ­τικο και από κοινού (με τις Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρο, Σλο­βε­νία) την Τέχνη της Ξερο­λι­θιάς.