X. Λουκαράς: Προχωρούν κανονικά στο Νότιο Αιγαίο τα επενδυτικά προγράμματα

Κύριε Λουκαρά, μιλήστε μας για την κατά­σταση με τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα πώς εξε­λίσ­σο­νται με το κλεί­σιμο του 2018 και τι περι­μέ­νουμε με την ανατολή της νέας χρονιάς;

Όπως γνω­ρί­ζετε, το κάθε κράτος – μέλος της Ε.Ε. έχει κάποιους ετή­σιους στόχους στις απορ­ρο­φή­σεις. Αυτό συμ­βαί­νει σε όλα τα τομεακά προ­γράμ­ματα. Έτσι και το ΕΠΑΝΕΚ (Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας) έχει κάποιους ετή­σιους ρυθμούς απορ­ρό­φη­σης. Οι απορ­ρο­φή­σεις γίνο­νται με εκτα­μιεύ­σεις και από την στιγμή που θα πιστο­ποι­η­θούν ότι υλο­ποι­ή­θη­καν έργα από τις επι­χει­ρή­σεις που έχουν υπαχθεί κ.ο.κ. Οπότε κατά τον μήνα Δεκέμ­βριο (με το τέλος του κάθε έτους) υπάρχει πάντα μια “πίεση” -με την καλή έννοια- από όλες τις πλευρές, είτε από τα υπουρ­γεία, είτε από τους φορείς, είτε από τους επεν­δυ­τές, προ­μη­θευ­τές, κατα­σκευα­στές κ.λπ. να υλο­ποι­ή­σουν έργα προ­κει­μέ­νου να στεί­λουν τα αιτή­ματα για να μπο­ρέ­σουν να πλη­ρω­θούν. Έτσι έγινε και προς το τέλος του 2018, όπου από τα μέσα Νοεμ­βρίου ξεκί­νη­σαν στα­διακά τέτοια αιτή­ματα. Αυτές οι πλη­ρω­μές συνε­χί­στη­καν σε πολύ καλό ρυθμό μέχρι και τις 31 Δεκεμ­βρίου 2018 οπότε και η Ελλάδα κατά­φερε να πλη­σιά­σει τα ποσοστά απορ­ρό­φη­σης του προ­γράμ­μα­τος.

Ταυ­τό­χρονα, στο κλεί­σιμο της χρονιάς εμφα­νί­σθη­καν δύο προ­σκλή­σεις για νέες αιτή­σεις προς ΜμΕ και μεγάλες επι­χει­ρή­σεις για την ψηφιακή τους ανα­βάθ­μιση, όπου υπήρξε σχετικό ενδια­φέ­ρον -διότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη ανάγκη πλέον στις νέες τεχνολογίες- ενώ στο τέλος του Δεκεμ­βρίου, υπήρξαν ακόμη δύο νέες προ­σκλή­σεις: η μία για την ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας που απευ­θύ­νε­ται στο σύνολο των επι­χει­ρή­σεων (με δημόσια δαπάνη 400εκ. ευρώ για το σύνολο της χώρας από τα οποία τα 11εκ. ευρώ για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου) που έχει στόχο την ανα­βάθ­μιση υφι­στά­με­νων επι­χει­ρή­σεων. Μάλιστα αυτό το πρό­γραμμα δεν έχει κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία αλλά είναι fisrt in – first out που σημαί­νει πως όποιος υπο­βά­λει αίτηση κι έχει την βαθ­μο­λο­γία που απαι­τεί­ται, προ­χω­ράει. Επι­πλέον, η δεύτερη πρό­σκληση αφορά τρεις κλάδους: το λιανικό εμπόριο, την εστίαση και την ιδιω­τική εκπαί­δευση. Αυτοί οι κλάδοι ήταν εδώ και δέκα χρόνια έξω από τις ενι­σχύ­σεις του Τομε­α­κού Προ­γράμ­μα­τος Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας οπότε είναι θετικό βήμα. Αυτό λει­τουρ­γεί με τον παρα­δο­σιακό τρόπο και η αξιο­λό­γηση είναι συγκρι­τική. Τα χρήματα είναι περίπου 2,4εκ. ευρώ για το Νότιο Αιγαίο και έχει μια σειρά από παρα­μέ­τρους με κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία τον προσεχή Απρίλιο. Συνεπώς, αυτό το τετρά­μηνο και πριν ξεκι­νή­σει η σεζόν για πολλούς υπάρχει αντι­κεί­μενο για αιτή­σεις.

Ωστόσο, ανοί­χθηκε και ο 3ος κύκλος υπο­βο­λής των αιτή­σεων του Ανα­πτυ­ξια­κού Νόμου της Γενικής Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Εδώ μιλάμε για επεν­δύ­σεις που ξεκι­νούν από 100.000 ευρώ και πάνω. Σε επίπεδο Νοτίου Αιγαίου, υπο­βάλ­λο­νται έως 3εκ. ευρώ και αφορούν επεν­δύ­σεις στον ξενο­δο­χειακό κλάδο, στην μετα­ποί­ηση κ.λπ. με κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία 29 Μαρτίου.

Να σημειώ­σουμε εδώ πως έγινε κάτι που πραγ­μα­τικά μας εξέ­πληξε. Είναι ότι κατά­φε­ραν και ολο­κλή­ρω­σαν τις δια­δι­κα­σίες της αξιο­λό­γη­σης της υπα­γω­γής των αιτή­σεων εκείνων που είχαν υπο­βλη­θεί για την ίδρυση νέων του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων. Ήταν μια πρό­σκληση η οποία ξεκί­νησε να τρέχει στις αρχές του 2018 και μέσα σε 6 μήνες, ολο­κλη­ρώ­θηκε η δια­δι­κα­σία. Πράγ­ματι, εξέ­πληξε πολύ κόσμο που ασχο­λεί­ται με τον χώρο, θετικά, γιατί ήταν ένας μεγάλος αριθμός αιτή­σεων (7.250 σε όλη την Ελλάδα) με αύξηση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού όπου συμ­με­τεί­χαν τόσο το υπουρ­γείο όσο και οι κατά τόπους περι­φέ­ρειες, προ­κει­μέ­νου να αυξη­θούν τα δια­θέ­σιμα χρήματα για να υπα­χθούν οι περισ­σό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις. Με τα αρχικά χρήματα ανα­λο­γού­σαν 1 στις 20 και τελικά, κατά­φε­ραν να μπουν 3 στις 10 -ένα αρκετά καλό ποσοστό. Απλά υπάρ­χουν κάποιες ανι­σορ­ρο­πίες σε μερικές περι­φέ­ρειες. Στην δική μας περι­φέ­ρεια έχει δημιουρ­γη­θεί μία κατά­σταση υπέρ των Κυκλά­δων στον τομέα αυτό σε ποσοστό 65% – 35% έναντι της Δωδε­κα­νή­σου. Υπάρχει βέβαια λόγος που έχει γίνει αυτό. Οι αιτή­σεις από το Νότιο Αιγαίο γι αυτό το πρό­γραμμα ξεπερ­νούν τις 1000 και κατά­φε­ραν να υπα­χθούν οι 309. Εκ των οποίων οι 70, με χρήματα από το Ταμείο που ανα­λο­γεί στο Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα και οι υπό­λοι­πες, από τα χρήματα του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης. Εδώ τον πρώτο λόγο έχουν τα νησιά των Κυκλά­δων, με χρη­μα­το­δο­τή­σεις σε κλάδους όπως σκάφη ανα­ψυ­χής, ενοι­κια­ζό­μενα αυτο­κί­νητα κ.λπ. Η εξήγηση είναι ότι έτσι όπως είναι δομη­μένα τα κρι­τή­ρια αξιο­λό­γη­σης σε αυτές τα αιτή­σεις, έδιναν μεγάλο αβαντάζ σε όσους έχουν ήδη υφι­στά­μενη του­ρι­στική εμπει­ρία.

Μιλήστε μας για τις απορ­ρο­φή­σεις στην περιοχή του Νοτίου Αιγαίου. Και επι­πλέον, παρά το γεγονός πως κατα­γρά­φε­ται κινη­τι­κό­τητα και ενδια­φέ­ρον, το τρα­πε­ζικό σύστημα παρα­μέ­νει ανα­σταλ­τι­κός παρά­γο­ντας.

Οι απορ­ρο­φή­σεις των προ­γραμ­μά­των αυτών έχουν πάντα μια πρόοδο όπως σας είπα με κορύ­φωση το τέλος κάθε χρονιάς. Γι’ αυτό και κατα­γρά­φε­ται μια αυξη­μένη απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα. Αυτό που μπο­ρούμε να εκτι­μή­σουμε είναι ότι οι δείκτες ήταν καλύ­τε­ροι το 2018, σε σχέση με το 2017. Τώρα, όσον αφορά την δια­σύν­δεση όλης αυτής της δρα­στη­ριό­τη­τας με το τρα­πε­ζικό σύστημα υπάρχει πολύ μεγάλο πρό­βλημα. Στην παρούσα στιγμή, βιώ­νουμε μια κατά­σταση όπου ουσια­στικά παρέ­χο­νται αρκετά κίνητρα προς τις ΜμΕ, είτε πολύ μικρές ή μεσαίες είτε ακόμη και πολύ μεγάλες ώστε να προ­χω­ρή­σουν σε επεν­δυ­τικά σχέδια (επε­κτά­σεις, ανα­βαθ­μί­σεις, δημιουρ­γίας νέων επι­χει­ρή­σεων κ.λπ.) αλλά όλα αυτά θα κατα­λή­ξουν υπο­χρε­ω­τικά στον “συνερ­γάτη” των επι­χει­ρή­σεων που είναι το τρα­πε­ζικό σύστημα. Αυτό θα πρέπει να στη­ρί­ξει τα επεν­δυ­τικά σχέδια είτε μικρά είτε μεγάλα και να τα υλο­ποι­ή­σει. Εκεί όμως τίθεται το μεγάλο ερώτημα: παρ όλο που υπάρχει αυτή η αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας και η κινη­τι­κό­τητα, δεν ξέρουμε εάν θα κατα­φέ­ρει –τελικά- το τρα­πε­ζικό σύστημα να στη­ρί­ξει όλες αυτές τις προ­σπά­θειες. Αυτό θα φανεί αργό­τερα και στην υπό­λοιπη αγορά.

Η περιοχή του Νοτίου Αιγαίου σε ποιους κλάδους παρου­σιά­ζει το μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον;

Οι κλάδοι οι οποίοι δια­χρο­νικά έχουν μια σταθερή αξία είναι οι κινη­τή­ριοι μοχλοί σε όλες αυτές τις αιτή­σεις που υπο­βάλ­λο­νται, είναι πάντα όσοι περι­στρέ­φο­νται γύρω από τον Του­ρι­σμό -με πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στον κλάδο των κατα­λυ­μά­των (μικρών, μεσαίων, ενοι­κια­ζο­μέ­νων δωμα­τίων, ξενο­δο­χεια­κών μονάδων κ.λπ.) και βεβαίως, οι “δορυ­φό­ροι” που ακο­λου­θούν το του­ρι­στικό κύκλωμα. Αυτοί είναι που κινη­το­ποιούν και οδηγούν την… κούρσα. Δεν έχουν δείξει ότι βρί­σκο­νται σε αδυ­να­μία υλο­ποί­η­σης μέχρι τώρα. Και αυτό βοηθάει πολύ την απορ­ρό­φηση.

Θα ήθελα να σας ρωτήσω για την περί­πτωση της Τρά­πε­ζας Δωδε­κα­νή­σου. Η κατά­σταση όπως έχει δια­μορ­φω­θεί μέχρι σήμερα, έχει συνέ­πειες στην αγορά;

Κοι­τάξτε, το κλεί­σιμο της Τρά­πε­ζας Δωδε­κα­νή­σου είναι δεδο­μένο ότι συμ­βά­λει στο να επι­δει­νώ­σει κάποιους δείκτες κι έχει φέρει πίεση σε έναν αριθμό επι­χει­ρή­σεων που είχαν συναλ­λα­γές μαζί της. Κι όταν λέμε συναλ­λα­γές, εννο­ούμε τις συναλ­λα­γές της χρη­μα­το­δό­τη­σης. Στην πλειο­ψη­φία οι επι­χει­ρή­σεις που είχαν συναλ­λα­γές με την Τράπεζα Δωδε­κα­νή­σου δεν είχαν την δυνα­τό­τητα να δουν πώς θα αντι­με­τω­πί­σουν τις εκκρε­μό­τη­τές τους. Δεν υπήρξε ένα μετα­βα­τικό στάδιο, μπήκε αμέσως σε καθε­στώς εκκα­θά­ρι­σης οπότε υπήρξε ένα συγκε­κρι­μένο πλαίσιο λει­τουρ­γίας που όριζε η ΤτΕ η οποία ήταν επο­πτι­κός φορέας αυτής της δια­δι­κα­σίας. Δεν έδωσε πολλά περι­θώ­ρια ευε­λι­ξίας ούτε στους εκκα­θα­ρι­στές, αλλά ούτε και στους πελάτες που είχαν τις οικο­νο­μι­κές εκκρε­μό­τη­τες για να κάνουν ρύθμιση, στην απο­πλη­ρωμή των οφειλών τους κ.λπ. Όλο αυτό δημιούρ­γησε πολλά προ­βλή­ματα. Το “βίαιο” κλεί­σιμο της Τρά­πε­ζας έχει επι­τεί­νει την πίεση που ασκεί­ται σε πολλές επι­χει­ρή­σεις της περιο­χής μας που αντι­με­τω­πί­ζουν ακόμη εκκρε­μό­τη­τες και δεν μπορούν να τις ρυθ­μί­σουν.