Καρκίνος μαστού: Πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και ογκοπλαστική χειρουργική

Γράφει η

Δρ. Ειρήνη Αγγελίδου-Χαιρέτη

– Μαιευ­τή­ρας χει­ρουρ­γός

γυναικολόγος-ογκολόγος,

– Ειδικός μαστολόγος-

χει­ρουρ­γός μαστού

– Επι­στη­μο­νική διευ­θύ­ντρια του Κέντρου Μαστού euromedica Γενική Κλινική Δωδε­κά­νη­σου

– Επι­στη­μο­νι­κός συνερ­γά­της ΙΑΣΩ Αθηνών και ΓΑΙΑ-ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

-Διδάκτωρ Ιατρι­κής Σχολής Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών

– Τ. Επι­με­λή­τρια Προ­παι­δευ­τι­κής Πανε­πι­στη­μια­κής Κλι­νι­κής Δρέσδης Γερ­μα­νίας και υπεύ­θυνη του Κέντρου Μαστού

1 στις 8 γυναί­κες θα ανα­πτύ­ξει καρκίνο του μαστού. 1 στις 4 είναι μικρό­τε­ρες των 55 ετών. Η θνη­τό­τητα όμως μειώ­νε­ται κατά 2,3% το χρόνο εξαι­τίας της βελ­τί­ω­σης της πρό­λη­ψης και των θερα­πευ­τι­κών μέσων.

Είναι σημα­ντικό οι γυναί­κες να γνω­ρί­ζουν τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου και να ενι­σχύ­ουν τους προ­στα­τευ­τι­κούς παρά­γο­ντες, ώστε να προ­λη­φθεί πρω­το­γε­νώς ο καρ­κί­νος του μαστού.

Παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου: η αύξηση της ηλικίας, η λευκή φυλή, η γενε­τική προ­διά­θεση, το οικο­γε­νειακό ιστο­ρικό (η ύπαρξη 1 συγ­γε­νούς με καρκίνο μαστού διπλα­σιά­ζει τον κίνδυνο ενώ 2 συγ­γε­νών τον 5πλασιάζει), ο προη­γη­θείς καρ­κί­νος (του μαστού, των ωοθηκών), η αυξη­μένη πυκνό­τητα και οι υπερ­πλα­στι­κές αλλοιώ­σεις του μαστού, η προη­γη­θείσα ακτι­νο­θε­ρα­πεία στο θώρακα, η πρώιμη εμμη­ναρχή, η καθυ­στε­ρη­μένη εμμη­νό­παυση, η ατοκία, η αυξη­μένη ηλικία κατά τον 1ο τοκετό (>30 ετών).

Προ­στα­τευ­τι­κοί παρά­γο­ντες: Ο μητρι­κός θηλα­σμός από 1,5 έτος και πάνω, η κατα­πο­λέ­μηση της παχυ­σαρ­κίας, του σακ­χα­ρώδη διαβήτη, του καπνί­σμα­τος και της κατα­νά­λω­σης αλκοόλ, η σωμα­τική άσκηση ( περ­πά­τημα και άσκηση 3-5 ώρες την εβδο­μάδα), η υγιεινή δια­τροφή (με φυτικές ίνες, πολυα­κό­ρε­στα λίπη, συμπλη­ρώ­ματα βιτα­μί­νης D και A), η αποφυγή μακρο­χρό­νιων ορμο­νι­κών θερα­πειών υπο­κα­τά­στα­της στην εμμη­νό­παυση και μακρο­χρό­νιας χρήσης αντι­συλ­λη­πτι­κών, η αντι­με­τώ­πιση της αϋπνίας και η αποφυγή χρήσης τοξικών ουσιών στην εμβρυική και παιδική ζωή προ­στα­τεύ­ουν από την εμφά­νιση του καρ­κί­νου του μαστού.

Από τις ασθε­νείς μόνο 10% έχουν γενε­τικό υπό­βα­θρο, λόγω μεταλ­λά­ξεων των γονι­δίων κυρίως BRCA-1 και BRCA-2. Με μία εξέταση αίματος σήμερα μπορούν οι γυναί­κες να δια­γνω­σθούν αν είναι φορείς των μεταλ­λά­ξεων αυτών και να μπουν σε πρό­γραμμα εντα­τι­κής παρα­κο­λού­θη­σης από τα 25 έτη.

Για την καλή πρό­γνωση, μεγάλη σημασία παίζει η πρώιμη διά­γνωση.

Η απει­κο­νι­στική διά­γνωση του καρ­κί­νου του μαστού έχει σημειώ­σει μεγάλη πρόοδο. Σύμφωνα με τις πανευ­ρω­παϊ­κές κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές του 2018 όλες οι γυναί­κες πρέπει να υπο­βάλ­λο­νται από την ηλικία των 40 ετών και άνω σε μαστο­γρα­φία ανά 1 με 2 έτη. Μελέτες έδειξαν μείωση της θνη­σι­μό­τη­τας με τη χρήση της μαστο­γρα­φίας κατά 25%. Ο ακτι­νο­γρα­φικά πυκνός μαστός όμως και οι ασθε­νείς <40 ετών απο­τε­λούν την αχίλ­λειο πτέρνα της μαστο­γρα­φίας (και της ψηφια­κής). Συστή­νε­ται η διε­νέρ­γεια επι­πρό­σθε­των εξε­τά­σεων, όπως το σύγ­χρονο υπε­ρη­χο­γρά­φημα υψηλής ανά­λυ­σης, το οποίο απο­τε­λεί τη δια­γνω­στική μέθοδο εκλογής σε γυναί­κες <40 ετών ή με πυκνό μαστό. Ανα­γνω­ρί­ζει αλλοιώ­σεις κάτω των 5 χιλ. και απο­τι­τα­νώ­σεις εντός των γαλα­κτο­φό­ρων πόρων. Τα απο­τε­λέ­σματα εξαρ­τώ­νται από τον τεχνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό και την εμπει­ρία του ιατρού. Πρό­σθε­τες τεχνι­κές που βοηθούν είναι το έγχρωμο Doppler, η ελα­στο­γρα­φία και η 3D υπε­ρη­χο­γρα­φία, η μαγνη­τική τομο­γρα­φία και η τομο­σύν­θεση.

Μόλις δια­γνω­στεί το ύποπτο εύρημα (ψηλα­φητό ή μη) γίνεται σύμφωνα με τις διε­θνείς κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές ιστο­λο­γική διά­γνωση με σύστημα βιοψίας υπό υπε­ρη­χο­γρα­φική ή μαστο­γρα­φική καθο­δή­γηση, υπό τοπική αναι­σθη­σία, χωρίς νοση­λεία, ανώδυνα (όχι παρα­κέ­ντηση με λεπτή βελόνη). Επί καλο­ή­θους ευρή­μα­τος απο­φεύ­γε­ται το περιττό χει­ρουρ­γείο, ενώ επί κακο­ή­θους η ιστο­λο­γική διά­γνωση κατευ­θύ­νει τη θερα­πευ­τική αντι­με­τώ­πιση. Παλαιό­τε­ρες τακτι­κές, με τις οποίες η ασθενής μάθαινε τη διά­γνωση μετά το χει­ρουρ­γείο μέσω ταχείας βιοψίας, χωρίς ενη­μέ­ρωση, χωρίς γνώση της βιο­λο­γίας του όγκου και χωρίς προ­εγ­χει­ρη­τικό σχε­δια­σμό, θεω­ρού­νται ξεπε­ρα­σμέ­νες.

Στη χει­ρουρ­γική θερα­πεία, που απο­τε­λεί τον ακρο­γω­νιαίο λίθο, δια­τη­ρούμε το μαστό στο 80 % των περι­πτώ­σεων με μεθό­δους ογκο­πλα­στι­κής (δηλαδή τεχνι­κές πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής με έξυπνες τομές και εσω­τε­ρι­κές μετα­φο­ρές κρημνών μαζικού αδένα ή και δέρ­μα­τος για κάλυψη του κενού που αφήνει η αφαί­ρεση του όγκου από το μαστό ή με τη μέθοδο της μείωσης ή της ανόρ­θω­σης των μαστών).

Στις περι­πτώ­σεις που πρέπει να εφαρ­μο­στεί η μαστε­κτομή η μοντέρνα τεχνική με δια­τή­ρηση δέρ­μα­τος ή και θηλής και άμεση απο­κα­τά­σταση με προ­θέ­ματα σιλι­κό­νης ή μυο­δερ­μα­τι­κούς κρη­μνούς του σώματός μας (π.χ. από την πλάτη ή την κοιλία) προ­σφέ­ρουν πολύ καλά αισθη­τικά απο­τε­λέ­σματα.

Έτσι η χει­ρουρ­γική του μαστού δεν συνε­πά­γε­ται πλέον τον ακρω­τη­ρια­σμό της γυναί­κας, αλλά μία τεχνικά εξει­δι­κευ­μένη, αισθη­τικά προ­σα­να­το­λι­σμένη επέμ­βαση που εξα­σφα­λί­ζει ποιό­τητα ζωής. Σήμερα η χει­ρουρ­γική του μαστού απαιτεί ειδική, υψηλού επι­πέ­δου εκπαί­δευση. Στο πλαίσιο αυτό πραγ­μα­το­ποι­ή­σαμε φέτος 11-13 Μαΐου στο κέντρο μαστού μας στη Euromedica Δωδε­κα­νή­σου το 1ο Διεθνές Ελλη­νο­γερ­μα­νικό Σεμι­νά­ριο Ογκο­πλα­στι­κής Χει­ρουρ­γι­κής του Μαστού, όπου επι­δεί­ξαμε με LIVE Χει­ρουρ­γεία τις νεό­τε­ρες χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές.

Ο καρ­κί­νος του μαστού είναι πολύ συχνός στις γυναί­κες, ενώ αφορά σπα­νιό­τερα και στους άνδρες.

Με τα σύγ­χρονα δια­γνω­στικά μέσα και χει­ρουρ­γι­κές τεχνι­κές, καθώς και την εξέλιξη της ακτι­νο­θε­ρα­πείας και των συστη­μα­τι­κών θερα­πειών (χημειο­θε­ρα­πειών, ορμο­νι­κών χει­ρι­σμών, ανο­σο­θε­ρα­πειών και μορια­κών θερα­πειών) μπορεί να ιαθεί.

Το άλφα και το ωμέγα στην προ­σπά­θεια αυτή είναι η πρώιμη διά­γνωση και η έγκαιρη θερα­πεία με ποσοστά ίασης 86-100%. Ο προ­λη­πτι­κός ετήσιος έλεγχος σε ειδικό μαστο­λόγο σώζει ζωές.