Oι τέσσερις αλλαγές στο Σύνταγμα της πΓΔΜ – Μένει το «Μακεδονία» στο άρθρο 36

Όπως ανέφερε ο πρω­θυ­πουρ­γός της χώρας Ζόραν Ζάεφ, οι τρο­πο­λο­γίες αυτές είναι συνο­λικά τέσ­σε­ρις και θα κατα­τε­θούν στη Βουλή, προ­κει­μέ­νου να ψηφι­στούν το επόμενο διά­στημα.

Σύμφωνα με τον Ζόραν Ζάεφ, δεν υπάρχει κάτι το αμφι­σβη­τή­σιμο σε αυτές τις τρο­πο­λο­γίες, πέραν των συμ­φω­νη­θέ­ντων, και αυτές, όπως είπε, είναι δια­τυ­πω­μέ­νες με απλό και σαφή τρόπο και σύμ­φω­νες με τα διεθνή πρότυπα.

Η πρώτη τρο­πο­λο­γία του Συντάγ­μα­τος, όπως ανέφερε ο πρω­θυ­πουρ­γός της ΠΓΔΜ, αφορά την αλλαγή της ονο­μα­σίας της χώρας από «Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας» σε «Δημο­κρα­τία της Βόρειας Μακε­δο­νίας». Η νέα ονο­μα­σία, όπως ανέφερε ο Ζόραν Ζάεφ, θα ανα­φέ­ρε­ται παντού στο Σύνταγμα της χώρας, εκτός από το άρθρο 36, όπου υπάρχει μία ιστο­ρική διά­σταση.

Η δεύτερη τρο­πο­λο­γία αφορά το προ­οί­μιο του Συντάγ­μα­τος, με εξει­δί­κευση στην αναφορά στην ASNOM (σ.σ. Αντι­φα­σι­στική Συνέ­λευση για τη Λαϊκή Απε­λευ­θέ­ρωση της “Μακε­δο­νίας”, από το 1944), ενώ στο προ­οί­μιο του Συντάγ­μα­τος θα ανα­φέ­ρε­ται πλέον και η ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία της Οχρίδας από το 2002, με την οποία δόθηκε τέλος στις ένοπλες συγκρού­σεις που είχαν ξεσπά­σει νωρί­τερα τότε μεταξύ Αλβανών ανταρ­τών και κυβερ­νη­τι­κών δυνά­μεων.

Με την τρίτη τρο­πο­λο­γία προ­στί­θε­ται στο Σύνταγμα η αναφορά ότι η χώρα σέβεται την εθνική κυριαρ­χία, την εδαφική ακε­ραιό­τητα και την ανε­ξαρ­τη­σία των γει­το­νι­κών χωρών, και με αυτήν, όπως σημεί­ωσε ο Ζόραν Ζάεφ, παρέ­χο­νται ισχυ­ρό­τε­ρες εγγυ­ή­σεις για τον σεβασμό και το απα­ρα­βί­α­στο των συνόρων με την Ελλάδα, αν και ισχύει για όλες τις χώρες με τις οποίες συνο­ρεύει η πΓΔΜ.

Στην τέταρτη τρο­πο­λο­γία, όπως ανέφερε ο Ζόραν Ζάεφ, «πέραν του ότι επι­βε­βαιώ­νε­ται η μακε­δο­νική ταυ­τό­τητα, ανα­φέ­ρε­ται πως η χώρα προ­στα­τεύει τα δικαιώ­ματα και τα συμ­φέ­ρο­ντα των πολιτών της που κατοι­κούν ή δια­μέ­νουν στο εξω­τε­ρικό, και προωθεί τους δεσμούς τους με την πατρίδα τους».

Όπως διευ­κρί­νισε ο πρω­θυ­πουρ­γός της πΓΔΜ, η τρο­πο­λο­γία αυτή ανα­φέ­ρε­ται στη δια­σπορά της χώρας, όπου η φρο­ντίδα του κράτους γι’ αυτήν γίνεται πλέον με ένα σύγ­χρονο και ευρω­παϊκό τρόπο.

Τα πλήρη κείμενα

Η κυβέρ­νηση της ΠΓΔΜ έδωσε στη δημο­σιό­τητα τα προ­σχέ­δια τρο­πο­λο­γιών του Συντάγ­μα­τος, βάσει των προ­βλε­πό­με­νων από τη Συμ­φω­νία των Πρεσπών, τα οποία κατέ­θεσε στη Βουλή, προ­κει­μέ­νου να συνε­χι­στεί η δια­δι­κα­σία τρο­πο­ποί­η­σης του Συντάγ­μα­τος της χώρας, στη βάση της Συμ­φω­νίας των Πρεσπών.

Το πλήρες κείμενο που έδωσε στη δημο­σιό­τητα η κυβέρ­νηση της ΠΓΔΜ σχετικά με τα προ­σχέ­δια τρο­πο­λο­γιών του Συντάγ­μα­τος, έχει συγκε­κρι­μένα ως εξής:

<<Κείμενο των σχεδίων των τρο­πο­λο­γιών XXXIII, XXXIV, XXXV και XXXVI του Συντάγ­μα­τος της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας. Οι τρο­πο­λο­γίες αυτές απο­τε­λούν συστα­τικό μέρος του Συντάγ­μα­τος της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας και τίθε­νται σε ισχύ την ημέρα που θα τεθεί σε ισχύ η Τελική Συμ­φω­νία για την επίλυση των δια­φο­ρών που περι­γρά­φο­νται στις απο­φά­σεις 817 (1993) και 845 (1993) του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας των Ηνω­μέ­νων Εθνών, για την παύση της ισχύος της Ενδιά­με­σης Συμ­φω­νίας του 1995 και για την εγκα­θί­δρυση στρα­τη­γι­κής εται­ρι­κής σχέσης μεταξύ των μερών, καθώς και θα κυρωθεί το Πρω­τό­κολλο ένταξης (σ.σ. της πΓΔΜ) στο ΝΑΤΟ από την Ελλη­νική Δημο­κρα­τία.

Τρο­πο­λο­γία ΧΧΧΙΙΙ

Στο Σύνταγμα οι λέξεις “Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας” αλλά­ζουν με τις λέξεις “Δημο­κρα­τία της Βόρειας Μακε­δο­νίας” και η λέξη “Μακε­δο­νία” αλλάζει με τις λέξεις “Βόρεια Μακε­δο­νία”, εκτός του άρθρου 36.

Τρο­πο­λο­γία XXXIV

Στο Προ­οί­μιο του Συντάγ­μα­τος της “Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας” οι λέξεις “οι απο­φά­σεις της ASNOM” αντι­κα­θί­στα­νται με τις λέξεις “η Δια­κή­ρυξη της Πρώτης Συνε­δρί­α­σης της ASNOM προς τον μακε­δο­νικό λαό για την πραγ­μα­το­ποι­η­θείσα συνε­δρί­αση της ASNOM”. Μετά την λέξη “έτος” προ­στί­θε­νται οι λέξεις “και της Συμφωνίας-Πλαισίου της Οχρίδας”, ενώ δια­γρά­φο­νται οι λέξεις “απο­φά­σι­σαν να”.

Τρο­πο­λο­γία XXXV

1. Η Πολι­τεία σέβεται την κυριαρ­χία, την εδαφική ακε­ραιό­τητα και την πολι­τική ανε­ξαρ­τη­σία των γει­το­νι­κών κρατών

2. Με το σημείο 1 αυτής της τρο­πο­λο­γίας συμπλη­ρώ­νε­ται το άρθρο 3 (σ.σ. του Συντάγ­μα­τος)

Τρο­πο­λο­γία ΧΧΧVI

1. Η Πολι­τεία προ­στα­τεύει, εγγυά­ται και καλ­λιερ­γεί την ιστο­ρική και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του μακε­δο­νι­κού λαού.

2. Η Πολι­τεία προ­στα­τεύει τα δικαιώ­ματα και τα συμ­φέ­ρο­ντα των υπηκόων της που ζουν ή δια­μέ­νουν στο εξω­τε­ρικό και προωθεί τους δεσμούς τους με την πατρίδα.

3. Η Πολι­τεία μεριμνά για τους ανή­κο­ντες στον μακε­δο­νικό λαό που ζουν στο εξω­τε­ρικό.

4. Επ’ αυτού, η Πολι­τεία δεν θα ανα­μει­γνύ­ε­ται στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα άλλων κρατών και στις εσω­τε­ρι­κές τους υπο­θέ­σεις.

5. Με αυτήν την τρο­πο­λο­γία αντι­κα­θί­στα­ται το άρθρο 49 του Συντάγ­μα­τος της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας.

ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΩΝ XXXIII, XXXIV, XXXV και XXXVI ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Επε­ξή­γηση της Τρο­πο­λο­γίας XXXIII

Σκοπός αυτών των αλλαγών του Συντάγ­μα­τος είναι η εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας με την Ελλάδα, η οποία θα κατα­στή­σει δυνατή την ένταξη της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.

Επ’ αυτού, σύμφωνα με την Τελική Συμ­φω­νία με την Ελλη­νική Δημο­κρα­τία, προ­βλέ­πε­ται ότι οι τρο­πο­λο­γίες τίθε­νται σε ισχύ την ημέρα της κύρωσης, από το Κοι­νο­βού­λιο της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας, της Τελικής Συμ­φω­νίας και του Πρω­το­κόλ­λου ένταξης στο ΝΑΤΟ. Επο­μέ­νως, σε περί­πτωση που αυτά τα δύο έγγραφα δεν τεθούν σε ισχύ, δεν θα τεθούν σε ισχύ ούτε και οι προ­βλε­πό­με­νες τρο­πο­λο­γίες.

Περαι­τέρω, σύμφωνα με τη Συμ­φω­νία, με συνταγ­μα­τικό νόμο θα καθο­ρι­στεί η εφαρ­μογή της διά­τα­ξης σε σχέση με την ισχύ των ήδη υφι­στά­με­νων εγγρά­φων και υλικών που έχουν εκδοθεί από τις αρχές της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας.

Επε­ξή­γηση της Τρο­πο­λο­γίας ΧΧΧIV

Σκοπός αυτών των αλλαγών του Συντάγ­μα­τος είναι η εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας με την Ελλάδα, η οποία θα κατα­στή­σει δυνατή την ένταξη της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.

Για λόγους εναρ­μό­νι­σης του κει­μέ­νου του Προ­οι­μίου με τη Συμ­φω­νία με την Ελλάδα, στο Προ­οί­μιο πραγ­μα­το­ποιού­νται οι ανά­λο­γες αλλαγές. Στο Προ­οί­μιο του Συντάγ­μα­τος της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας, κατά την αναφορά των κρατικών-νομικών παρα­δό­σεων, κατο­νο­μά­ζο­νται συγκε­κρι­μένα έγγραφα της ASNOM, δηλαδή ανα­φέ­ρε­ται η Δια­κή­ρυξη της Πρώτης Συνε­δρί­α­σης της ASNOM προς τον μακε­δο­νικό λαό για την πραγ­μα­το­ποι­η­θείσα συνε­δρί­αση της ASNOM. Επίσης, στο Προ­οί­μιο μνη­μο­νεύ­ε­ται και η Συμφωνία-Πλαίσιο της Οχρίδας, η οποία έχει ήδη ενσω­μα­τω­θεί στις συνταγ­μα­τι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις από το 2001.

Επε­ξή­γηση της Τρο­πο­λο­γίας XXXV

Σκοπός αυτών των αλλαγών του Συντάγ­μα­τος είναι η εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας με την Ελλάδα, η οποία θα κατα­στή­σει δυνατή την ένταξη της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.

Με τη Συμ­φω­νία επι­βε­βαιώ­νο­νται τα υφι­στά­μενα σύνορα μεταξύ της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας και της Ελλάδας ως μόνιμα και απα­ρα­βί­α­στα διεθνή σύνορα και επ’ αυτού ανα­λαμ­βά­νε­ται η δέσμευση καμία από τις δύο χώρες να μην έχει, ούτε να υπο­στη­ρί­ζει, οιεσ­δή­ποτε αξιώ­σεις προς το οποιο­δή­ποτε μέρος του εδάφους της άλλης χώρας, ούτε πάλι να έχει αξιώ­σεις για αλλαγή των μεταξύ τους υφι­στά­με­νων συνόρων. Πέραν αυτού, η Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας και η Ελλάδα δεσμεύ­τη­καν ότι δεν θα υπο­στη­ρί­ξουν τις όποιες αξιώ­σεις μπορεί να δια­τυ­πώ­σουν τρίτες πλευρές.

Η Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας και η Ελλάδα δεσμεύ­τη­καν να σέβο­νται την κυριαρ­χία, την εδαφική ακε­ραιό­τητα και την πολι­τική ανε­ξαρ­τη­σία της άλλης χώρας και να μην υπο­στη­ρί­ζουν τις όποιες δρα­στη­ριό­τη­τες τρίτων πλευρών που στρέ­φο­νται κατά της κυριαρ­χίας, της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας και της πολι­τι­κής ανε­ξαρ­τη­σίας της άλλης χώρας.

Επίσης, οι δύο χώρες ανέ­λα­βαν την δέσμευση, σύμφωνα με τους σκοπούς και τις αρχές του Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών, να απέχουν από απειλές ή χρήση βίας, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των απειλών ή της χρήσης βίας με σκοπό την παρα­βί­αση των υφι­στά­με­νων μεταξύ τους συνόρων.

Το άρθρο 3 του Συντάγ­μα­τος ρυθ­μί­ζει ότι το έδαφος της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας είναι αδιαί­ρετο και μη απαλ­λο­τριώ­σιμο. Τα υφι­στά­μενα σύνορα της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας είναι απα­ρα­βί­α­στα. Η Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας δεν έχει εδα­φι­κές βλέψεις προς τις γει­το­νι­κές χώρες. Τα σύνορα της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας μπορούν να αλλά­ξουν μόνο σύμφωνα με το Σύνταγμα, σε οικειο­θελή βάση και σύμφωνα με τους γενικά απο­δε­κτούς διε­θνείς κανόνες.

Αυτό το άρθρο άλλαξε το 1992 με την Τρο­πο­λο­γία Ι, οπότε προ­στέ­θηκε η αρχή της οικειο­θε­λούς βού­λη­σης στην αλλαγή των συνόρων και η συμ­φω­νία με τους γενικά απο­δε­κτούς διε­θνείς κανόνες. Επίσης, με την τρο­πο­λο­γία αυτή δια­κη­ρυσ­σό­ταν ότι η Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας δεν έχει εδα­φι­κές βλέψεις προς τα γει­το­νικά κράτη.

Με την νέα συνταγ­μα­τική τρο­πο­λο­γία που προ­τεί­νε­ται δια­κη­ρύσ­σε­ται ο σεβα­σμός στην κυριαρ­χία, την εδαφική ακε­ραιό­τητα και την πολι­τική ανε­ξαρ­τη­σία των γει­το­νι­κών κρατών.

Επε­ξή­γηση της Τρο­πο­λο­γίας XXXVI

Σκοπός αυτών των αλλαγών του Συντάγ­μα­τος είναι η εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας με την Ελλάδα, η οποία θα κατα­στή­σει δυνατή την ένταξη της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με τη Συμ­φω­νία, η Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας και η Ελλάδα δεσμεύ­τη­καν ώστε καμία διάταξη του Συντάγ­μα­τος να μην μπορεί να ερμη­νευ­τεί με τρόπο που να απο­τε­λεί ή θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει βάση για ανά­μειξη στις εσω­τε­ρι­κές υπο­θέ­σεις του άλλου κράτους, με οποια­δή­ποτε μορφή και για τον οποιον­δή­ποτε λόγο, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του λόγου της προ­στα­σίας του καθε­στώ­τος και των δικαιω­μά­των προ­σώ­πων που δεν είναι πολίτες του.

Στο άρθρο 49 του Συντάγ­μα­τος ανα­γρά­φε­ται ότι η Πολι­τεία μεριμνά για την κατά­σταση και τα δικαιώ­ματα των μελών του μακε­δο­νι­κού λαού στις γει­το­νι­κές χώρες και για τους απο­δή­μους από την Μακε­δο­νία, βοηθά στην πολι­τι­στική τους ανά­πτυξη και προωθεί τους δεσμούς με αυτούς. Η Πολι­τεία μεριμνά για τα πολι­τι­στικά, οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά δικαιώ­ματα των πολιτών της στο εξω­τε­ρικό. Επ’ αυτού, η Πολι­τεία δεν θα ανα­μει­γνύ­ε­ται στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα άλλων κρατών και στις εσω­τε­ρι­κές τους υπο­θέ­σεις.

Και το άρθρο αυτό άλλαξε με την Τρο­πο­λο­γία ΙΙ του 1992, η οποία προ­έ­βλεπε ότι η Πολι­τεία δεν θα ανα­μει­γνύ­ε­ται στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα άλλων κρατών και στις εσω­τε­ρι­κές τους υπο­θέ­σεις.

Με τη συνταγ­μα­τική τρο­πο­λο­γία που προ­τεί­νε­ται υπο­γραμ­μί­ζε­ται η δέσμευση της Δημο­κρα­τίας της Μακε­δο­νίας για προ­στα­σία, εγγύηση και καλ­λιέρ­γεια της ιστο­ρι­κής και πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του μακε­δο­νι­κού λαού. Επίσης, με την τρο­πο­λο­γία κατο­χυ­ρώ­νε­ται η προ­στα­σία των δικαιω­μά­των και των συμ­φε­ρό­ντων των υπηκόων που ζουν ή δια­μέ­νουν στο εξω­τε­ρικό και η προ­ώ­θηση των δεσμών τους με την πατρίδα. Στην τρο­πο­λο­γία ανα­γρά­φε­ται ότι η Πολι­τεία μεριμνά για τα μέλη του μακε­δο­νι­κού λαού που ζουν στο εξω­τε­ρικό, δίχως αυτό να σημαί­νει ανά­μειξη στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα άλλων κρατών και στις εσω­τε­ρι­κές τους υπο­θέ­σεις>>.