Μας ξεναγεί στη ροδίτικη εκδοχή των RICHeS, ο πρόεδρος Χρ. Μαλιαράκης – Ρόδος 30 χρόνια Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Ανοι­κτές πόρτες-Ανοικτή πόλη το θέμα των φετινών εκδη­λώ­σεων. Ποια είναι η κεντρική ιδέα;

Οι φετινές ανοι­χτές πόρτες είναι αφιε­ρω­μέ­νες στα 30 χρόνια από την ένταξη της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου στον κατά­λογο των μνη­μείων παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO. Είναι μία ευκαι­ρία να συνει­δη­το­ποι­ή­σουμε ότι έχουμε στα πόδια μας ένα τέτοιο σημα­ντικό μνημείο και πώς πρέπει να το δια­χει­ρι­ζό­μα­στε.

Κάθε χρόνο, υπάρχει ένα δια­φο­ρε­τικό θέμα και μία δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση. Φέτος δεν θα ανοί­ξουν κτήρια… Θα ανοίξει η πόλη. Θέλουμε να επι­ση­μά­νουμε ότι η παλιά πόλη στο σύνολό της είναι ένα μνημείο και όχι μόνο κάποια μεμο­νω­μένα κτήρια. Θέλουμε οι επι­σκέ­πτες να εξε­ρευ­νή­σουν τη Μ. Πόλη, από το απο­μο­νω­μένο σοκάκι της Κόκ­κι­νης Πόρτας έως την οδό Ιπποτών και από το πιο ταπεινό κτήριο στην εβραϊκή συνοι­κία έως το Καστέλλο.

Δια­φέ­ρει αρκετά το concept αυτή τη φορά από τα προη­γού­μενα χρόνια, καθώς αυτή τη φορά δεν ανοί­γουν μνημεία…

Δίνουμε την ευκαι­ρία στον επι­σκέ­πτη να δει την Π. Πόλη ως ένα υπαί­θριο μουσείο, να περι­πλα­νη­θεί στα σοκάκια, να ανα­κα­λύ­ψει μέρη και σημεία που δεν είχε επι­σκε­φθεί ποτέ πριν. Η δια­δρομή που προ­τεί­νουμε περι­λαμ­βά­νει συνο­λικά 30 μνημεία, κάποια γνωστά και κάποια όχι. Ο συμ­βο­λι­σμός είναι προ­φα­νής…

Επι­σκε­πτό­με­νοι την Μ. Πόλη εστιά­ζουμε συνήθως στα επι­βλη­τικά κτήρια, στο Καστέλλο, στα κατα­λύ­ματα της οδού Ιπποτών, στο Κολάκιο… Θέλουμε όμως να ανα­δεί­ξουμε πώς ό,τι υπάρχει εντός των τειχών, απο­τε­λεί μέρος ενός συνο­λι­κού μνη­μείου.

Πιστεύ­ετε ότι ο πολίτης της Ρόδου αντι­λαμ­βά­νε­ται τη μονα­δι­κό­τητα της Μεσαιω­νι­κής Πόλης; Αντι­με­τω­πί­ζε­ται το μνημείο με το σεβασμό που του αρμόζει;

Η Μεσαιω­νική μας Πόλη είναι το καμάρι μας. Όλοι το παρα­δέ­χο­νται. Βέβαια από τα λόγια μέχρι τις πράξεις υπάρχει μία τερά­στια από­σταση. Είναι πολύ εύκολο να λέμε ότι σεβό­μα­στε την Μ. Πόλη αλλά πώς το απο­δει­κνύ­ουμε έμπρα­κτα;

Από την εμπει­ρία μας όλα αυτά τα χρόνια, δια­πι­στώ­νουμε ότι ο κόσμος πραγ­μα­τικά ενδια­φέ­ρε­ται για την ιστορία και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά. Βεβαίως υπάρ­χουν στη Ρόδο όπως και στην υπό­λοιπη Ελλάδα όλες οι γνωστές παθο­γέ­νειες, μία αντι­με­τώ­πιση μη αρμό­ζουσα τόσο από τους δημό­σιους, τους επαγ­γελ­μα­τι­κούς φορείς, τους ίδιους τους πολίτες… Είναι γεγονός ότι κακο­ποιούμε το μνημείο, η εμφά­νιση της Μ. Πόλης δεν είναι αυτή που θα έπρεπε. Όλοι πιστεύω πώς συμ­φω­νούμε ότι πρέπει να αλλά­ξουν πράγ­ματα προς το καλύ­τερο. Είναι απλά θέμα βού­λη­σης…

Καθώς υπάρχει ένας ανοι­χτός διά­λο­γος για την υπο­γραφή νέας προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης για τη Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου, σε ποια σημεία πιστεύ­ετε ότι θα πρέπει να δοθεί βαρύ­τητα;

Σαφώς και ήταν ένα σπου­δαίο εργα­λείο για τη Μ. Πόλη η πρώτη προ­γραμ­μα­τική σύμβαση και φαντά­ζο­μαι ότι και η νέα θα είναι εξίσου σημα­ντική. Έγιναν διάφορα απα­ραί­τητα έργα υπο­δο­μής την πρώτη φορά. Από την άλλη, η προ­γραμ­μα­τική σύμβαση δεν εμπό­δισε την εξά­πλωση κάποιων στρε­βλών μορφών ανά­πτυ­ξης.

Μπορεί λοιπόν με την πρώτη προ­γραμ­μα­τική σύμβαση να είχαν γίνει υπο­δο­μές, να είχαν ανα­και­νι­στεί κτήρια…, δεν απο­φεύ­χθη­καν όμως άλλες παθο­γέ­νειες. Κανείς δεν εμπό­δισε την Μ. Πόλη να εξε­λι­χθεί σε ένα μεγάλο κέντρο νυχτε­ρι­νής δια­σκέ­δα­σης, κανείς δεν κατά­φερε να αντι­με­τω­πί­σει απο­τε­λε­σμα­τικά τις κατα­λή­ψεις δημο­σίων χώρων, την ηχο­ρύ­πανση… Προ­φα­νώς αυτά τα ζητή­ματα δεν θα τα λύσει ούτε η νέα προ­γραμ­μα­τική σύμβαση. Θα πρέπει να τα λύσουμε εμείς οι ίδιοι και όχι το Υπουρ­γείο πολι­τι­σμού. Πάντως είναι θετικό να υπάρχει αυτή η κινη­τι­κό­τητα γύρω από τη Μ. Πόλη. Εύχομαι η όλη προ­σπά­θεια να φέρει ένα καλό απο­τέ­λε­σμα.

Αλήθεια ποιο είναι το target group των ανοι­χτών πορτών, είναι οι ντόπιοι κάτοι­κοι ή οι επι­σκέ­πτες του προ­ο­ρι­σμού;

Μας ενδια­φέ­ρουν περισ­σό­τερο οι Ροδίτες, οι άνθρω­ποι που ζουν και εργά­ζο­νται εδώ, χωρίς ωστόσο να απο­κλεί­ουμε τους επι­σκέ­πτες. Θεωρώ ότι είναι πολύ μεγα­λύ­τερη επι­τυ­χία να κατα­φέ­ρουμε να προ­σεγ­γί­σουμε τον Ροδίτη να τον πεί­σουμε να πάρει μέρος στην εκδή­λωση και να γνω­ρί­ζει καλύ­τερα τον πολι­τι­σμό του τόπου του. Οι του­ρί­στες έρχο­νται ούτως ή άλλως. Άλλωστε βρί­σκο­νται συνήθως συμ­πτω­μα­τικά εκεί.

Επι­μέ­νουμε στον ντόπιο πλη­θυ­σμό, θέλουμε να μάθουν οι Ροδίτες την ιστορία και την κλη­ρο­νο­μιά τους. Αυτοί είναι οι κύριοι απο­δέ­κτες των μνη­μείων και ίσως κληθούν κάποια στιγμή κάποιοι από αυτούς να τα δια­χει­ρι­στούν.

Οι ανοι­χτές πόρτες έχουν σπάσει κάθε ρεκόρ συμ­με­το­χής. Είναι ίσως η μαζι­κό­τερη πολι­τι­στική εκδή­λωση στην Ελλάδα. Πού απο­δί­δετε αυτή την τερά­στια αποδοχή;

Φθάσαμε στις 40.000 επι­σκέ­ψεις. Το 2009 ξεκι­νή­σαμε με δύο κτήρια και είχαμε γύρω στους 700 επι­σκέ­πτες, πράγμα που θεω­ρή­σαμε μεγάλη επι­τυ­χία. Με την πάροδο των χρόνων η εκδή­λωση απέ­κτησε μία μεγάλη δυνα­μική που μας εξέ­πληξε ευχά­ρι­στα. Κάθε χρόνο τα ιστο­ρικά κτήρια που άνοιγαν τις πόρτες τους ήταν περισ­σό­τερα και αντί­στοιχα αυξά­νο­νταν οι επι­σκέ­πτες.

Βέβαια έχει παίξει το ρόλο του και ο εύσχη­μος και ευρη­μα­τι­κός τρόπος της παρου­σί­α­σης. Κυκλο­φο­ρεί πάντα έντυπο υλικό, χάρτες, μπρο­σού­ρες σχετικά με το θέμα, υπάρχει κάποιο εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα, γίνο­νται παράλ­λη­λες εκδη­λώ­σεις, ενη­με­ρω­τι­κές ομιλίες κλπ που σε βάζουν στο κλίμα της κύριας εκδή­λω­σης. Είναι λοιπόν ένας συν­δυα­σμός πραγ­μά­των που οδηγεί σε αυτό το απο­τέ­λε­σμα.

Πιστεύ­ετε ότι η Ρόδος έχει αξιο­ποι­ή­σει τον πολι­τι­στικό της πλούτο στον μέγιστο δυνατό βαθμό;

Διάβαζα πρό­σφατα τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας ποιό­τη­τας του προ­ο­ρι­σμού της Ρόδου και δια­πί­στωσα ότι το 1/3 των του­ρι­στών δεν επι­σκέ­πτε­ται την Μ. Πόλη, πράγμα το οποίο μου προ­κά­λεσε μεγάλη έκπληξη. Θεω­ρούμε όλοι ότι λόγω της μονα­δι­κό­τη­τάς της απο­τε­λεί μνημείο το οποίο δεν θα μπο­ρούσε να παρα­λεί­ψει κανείς. Μάλλον όμως αντι­με­τω­πί­ζουν τη Ρόδο ως ένα του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό που προ­σφέ­ρει μόνο ήλιο και θάλασσα και αναψυχή. Σαφώς τα προ­σφέ­ρει όλα αυτά. Δια­θέ­τει όμως ένα σημα­ντικό πολι­τι­στικό υπό­βα­θρο. Ναι λοιπόν, νομίζω ότι δε έχει δοθεί η δέουσα έμφαση στον τομέα του πολι­τι­σμού.

Είναι οι Ανοι­χτές Πόρτες η σημα­ντι­κό­τερη εκδή­λωση των RICHeS;

Θα έλεγα ότι οι Ανοι­χτές Πόρτες είναι το Landmark των Riches. Είναι μία εκδή­λωση που γίνεται για εννέα συνε­χό­μενα χρόνια και που είναι μονα­δική στο είδος της. Συγκε­ντρώ­νει πολύ κόσμο που έρχεται συνει­δητά για να εξε­ρευ­νή­σει σημα­ντικά μνημεία, να μάθει καλύ­τερα την ιστορία του τόπου.

Στις σημα­ντι­κές μας δρα­στη­ριό­τη­τες θα συμπε­ρι­λάβω και τη σειρά ομιλιών Studium Generale με θέματα που καλύ­πτουν ένα ευρύ φάσμα: από την ιστορία στην αρχι­τε­κτο­νική και από τις ενάλιες αρχαιό­τη­τες στην αστρο­φυ­σική και στο σύμπαν από δια­κε­κρι­μέ­νους και όπως πάντα από εμπνευ­σμέ­νους ομι­λη­τές.

Πιστεύω ότι οι Ανοι­χτές Πόρτες αλλά και το Studium Generale, συμ­βάλ­λουν στην ανά­πτυξη ενός πολι­τι­στι­κού κλί­μα­τος υψηλού επι­πέ­δου.

• Κλεί­νο­ντας, θέλετε να συστή­σετε τη RICHeS σε όσους τυχόν δεν τη γνω­ρί­ζουν;

Η RICHeS είναι μία ΑΜΚΕ που εστιά­ζει στον πολι­τι­στικό «πλούτο» της Ρόδου. Συστά­θηκε το 2009 και στο διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο μετέ­χουν πέντε άτομα. Προ­σπα­θούμε να ξεφεύ­γουμε από την πεπα­τη­μένη και να δούμε αυτό τον πολι­τι­στικό πλούτο του νησιού από μία δια­φο­ρε­τική σκοπιά. Θέλουμε να ρίξουμε φως σε διά­φο­ρες πτυχές της ιστο­ρίας του τόπου και της πολι­τι­στι­κής του κλη­ρο­νο­μιάς, οι οποίες δεν έχουν ανα­δει­χθεί, απο­τε­λούν όμως βασικά κομ­μά­τια του πολυ­πο­λυ­τι­σμι­κού παζλ του νησιού μας.

.