Μοντέρνοι Κώδικες για τη Δικαιοσύνη

Ρηξι­κέ­λευ­θες αλλαγές που θα συζη­τη­θούν, καταρ­γή­σεις νόμων-τεράτων, εξορ­θο­λο­γι­σμούς και μειώ­σεις ποινών εμπε­ριέ­χουν – σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες – οι δύο νέοι Κώδικες, ο Ποι­νι­κός Κώδικας και ο Κώδικας Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας, η «δογ­μα­τική» του Ποι­νι­κού Δικαίου, που έχει ετοι­μά­σει – μέσω νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κών επι­τρο­πών υπό την προ­ε­δρία του νομικού – ποι­νι­κο­λό­γου Χρι­στό­φο­ρου Αργυ­ρό­που­λου και του αντει­σαγ­γε­λέως του Αρείου Πάγου Νικό­λαου Παντελή αντι­στοί­χως – το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης.

Στην τελευ­ταία συνέ­ντευξη Τύπου που παρα­χώ­ρησε, ο υπουρ­γός Σταύρος Κοντο­νής απο­κά­λυψε ότι τα δύο νομο­θε­τή­ματα θα τεθούν σε δημόσια δια­βού­λευση εντός του Αυγού­στου (παρα­δό­ξως, καθώς ο μήνας είναι δικα­στικά «νεκρός»), με το περιε­χό­μενό τους – στη μορφή που έχει του­λά­χι­στον σήμερα – να δια­μορ­φώ­νει νέο σκηνικό για τον κόσμο της Δικαιο­σύ­νης και κομ­βι­κές αλλαγές που αφορούν από τους οικο­νο­μι­κούς εγκλη­μα­τίες ως και τα μέλη του «Ρου­βί­κωνα». «Το μείζον είναι ότι δια­πνέ­ο­νται από το πνεύμα της εποχής τους» σημεί­ωνε έγκυρη πηγή μιλώ­ντας προς «Το Βήμα».

Ανα­φο­ρικά με τον Ποινικό Κώδικα, η ίδια πηγή κρίνει ως εξόχως σημα­ντική την κατάρ­γηση των ισοβίων για τα εγκλή­ματα κατά της περιου­σίας – ενώ τα ισόβια δια­τη­ρού­νται για τις ανθρω­πο­κτο­νίες εκ προ­θέ­σεως και την εσχάτη προ­δο­σία, προ­στα­τεύ­ο­ντας το υπέρ­τατο αγαθό, την ανθρώ­πινη ζωή, και την ύπαρξη του κράτους. Κάνει επίσης λόγο για μεί­ζο­νος σημα­σίας αλλαγές στις ποινές, σε μια κλίμακα που φθάνει έως και τα 15 έτη, για εγκλή­ματα που στρέ­φο­νται κατά της προ­σω­πι­κής ελευ­θε­ρίας, της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας, της ασφά­λειας των συγκοι­νω­νιών, καθώς και μοντέρνα εγκλή­ματα, όπως αυτά του κυβερ­νο­χώ­ρου.

Πνεύμα εξορ­θο­λο­γι­σμού διέπει τις ποινές ανα­φο­ρικά με τα πλημ­με­λή­ματα, καθώς για τα ελαφρά αδι­κή­ματα (έως τρία έτη) η ποινή ανα­στέλ­λε­ται πλέον υπο­χρε­ω­τι­κώς, ενώ ως προς τα πλημ­με­λή­ματα που τιμω­ρού­νται από τρία έως πέντε έτη καταρ­γεί­ται η μετα­τροπή της ποινής σε χρη­μα­τική, η οποία ίσχυε μέχρι σήμερα, καθι­στώ­ντας πρω­τεύ­ουσα τη μετα­τροπή της ποινής σε παροχή κοι­νω­φε­λούς εργα­σίας.

Ιδιαί­τερη είναι η προ­στα­σία που παρέχει το νέο νομο­θέ­τημα στον δημόσιο χώρο. Βαν­δα­λι­σμοί, φθορές, γενι­κό­τερα αδι­κή­ματα προ­σβο­λής της περιου­σίας στον δημόσιο χώρο θα τυγ­χά­νουν αυστη­ρό­τε­ρης τιμω­ρίας – ο «Ρου­βί­κω­νας» θα πρέπει ίσως να αρχίσει να ανη­συ­χεί.

Καίριες δια­τά­ξεις όπως αυτές για την προ­στα­σία των ανή­λι­κων παιδιών από πράξεις σεξουα­λι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης – πορ­νο­γρα­φίας δια­τη­ρού­νται, ενώ καταρ­γού­νται άλλες, απαρ­χαιω­μέ­νες, όπως η βλα­σφη­μία ή η απάτη στον γάμο και η απατηλή επί­τευξη συνου­σίας, με αναφορά σε όσους υπο­δύ­ο­νταν – έπειτα από σειρά ετών ή και δεκα­ε­τιών, με αφορμή πολέ­μους και ομη­ρείες – τους συζύ­γους, εξα­πα­τώ­ντας γυναί­κες, με το βλέμμα στη συζυ­γική κλίνη…

Σε σχέση με τον νέο Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας, πηγή τονίζει ότι έχουν καθιε­ρω­θεί εκτε­τα­μέ­νες αποχές από την ποινική δίωξη, από τον εισαγ­γε­λέα, έτσι ώστε να μη «φρα­κά­ρει» η ποινική Δικαιο­σύνη (να μην ασκεί­ται δίωξη και να μη φθάνει η υπόθεση στο ακρο­α­τή­ριο δηλαδή).

Το νομο­θέ­τημα επι­φέ­ρει επίσης ριζικές αλλαγές στο μοντέλο πολι­τι­κής αγωγής, προ­βλέ­πο­ντας η δήλωση παρά­στα­σης της πολι­τι­κής αγωγής να έχει αμιγώς ποινικό χαρα­κτήρα και απο­κλει­στικό σκοπό την υπο­στή­ριξη της κατη­γο­ρίας, χωρίς να αφήνει πλέον χώρο στο ποινικό ακρο­α­τή­ριο για αστικές αξιώ­σεις – η παλαιά πραγ­μα­τι­κό­τητα έδειξε ότι δημιουρ­γούσε προ­βλή­ματα. Επίσης, ο νέος Κώδικας καθιε­ρώ­νει την ποινική δια­πραγ­μά­τευση για όλα τα εγκλή­ματα πλην αυτών που επι­σύ­ρουν την ποινή των ισοβίων (απο­κλεί­στη­καν δηλαδή, και κυρίως, οι φόνοι). Πρό­κει­ται για το γνωστό στον νομικό κόσμο plea bargaining, στο πλαίσιο του οποίου υπάρχει τρόπον τινά συμ­φω­νία του εισαγ­γε­λι­κού λει­τουρ­γού με τον συνή­γορο του κατη­γο­ρου­μέ­νου έτσι ώστε να υπάρξει ομο­λο­γία του τελευ­ταίου και μειω­μένη ποινή.

Κομ­βι­κής σημα­σίας κρί­νε­ται, επίσης, η καθιέ­ρωση της ποι­νι­κής συν­διαλ­λα­γής για τα οικο­νο­μικά εγκλή­ματα, με παράλ­ληλη διεύ­ρυνση του φάσμα­τος των αδι­κη­μά­των, είτε κατά του Δημο­σίου είτε κατά ιδιωτών. Στο πλαίσιο αυτό, προ­βλέ­πο­νται ποινές σε βαθμό πλημ­με­λή­μα­τος (και ό,τι επι­τρέ­πε­ται για τα πλημ­με­λή­ματα, όπως η ανα­στολή εκτε­λέ­σεως της ποινής), υπό την αυστηρή προ­ϋ­πό­θεση ότι η ζημιά του Δημο­σίου ή του εκά­στοτε ιδιώτη θα απο­κα­θί­στα­ται πλήρως. Στην ουσία καθί­στα­ται ελκυ­στι­κό­τερο το πλαίσιο του «φέρτε πίσω τα κλεμ­μένα», καθώς κρίθηκε ότι ο οικείος νόμος του 2014 και οι προ­βλε­πό­με­νες ποινές του, σε επίπεδο κακουρ­γή­μα­τος, δημιουρ­γού­σαν αντι­κί­νη­τρα.