Αγ. Συρίγος: «Το 25% της τουρκικής Βουλής χαρακτηρίζεται από ακροδεξιά και εθνικιστική ρητορεία»

Κύριε Συρίγο, να ξεκι­νή­σουμε από τις πρό­σφα­τες εκλογές στην Τουρκία και την επα­νε­κλογή του Ταγίπ Ερντο­γάν. Θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο για το απο­τέ­λε­σμα και τι περι­μέ­νουμε από εδώ και στο εξής;

Το κλίμα και η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος στην Τουρκία, ήταν σαφέ­στατα ‘ανε­λεύ­θερα’. Την μέρα των εκλογών υπήρξε, όμως, σχετική ελευ­θε­ρία. Ο Ταγίπ Ερντο­γάν κέρδισε με το… σπαθί του, θεωρώ, αφού άσκησε ψυχο­λο­γική βία, κράτησε την παντο­κρα­το­ρία του στην προβολή αλλά ο τρόπος της ψηφο­φο­ρίας ήταν πιο καθαρός. Αυτό απο­δεί­χθηκε από την είσοδο των Κούρδων στην Τουρ­κική Βουλή. Για πρώτη φορά όμως στα χρονικά της Τουρ­κι­κής Βουλής, έχουμε τόσο μεγάλο ποσοστό της Άκρας Δεξιάς. Είναι το 11% που πήραν οι Γκρίζοι Λύκοι, καθώς και αρκετοί βου­λευ­τές που εκλέ­χθη­καν με το ΑΚΕΠΕ οι οποίοι ήταν πρώην βου­λευ­τές των Γκρίζων Λύκων. Οπότε θα λέγαμε ότι το 25% της Τουρ­κι­κής Βουλής χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ακρο­δε­ξιά και εθνι­κι­στική ρητορία.

Αυτό όμως, τι σημαί­νει για την Ελλάδα; Βλέ­πουμε πάλι ότι δεν υπάρχει καμία διάθεση να στα­μα­τή­σει την προ­κλη­τι­κό­τητα και την ρητο­ρική ενα­ντίον της χώρας μας ο Τούρκος Πρό­ε­δρος.

Είναι γεγονός αυτό που λέτε. Πιστεύω ότι θα ξανα­γυ­ρί­σουμε στην περίοδο που ήμασταν μέχρι και τον Απρίλιο που προ­κη­ρύ­χθη­καν οι Τουρ­κι­κές εκλογές. Θυμίζω την ένταση στο Αιγαίο και την ιδιαί­τερη κινη­τι­κό­τητα στην περιοχή της Κύπρου.

Για την Ελλάδα όμως, παρα­μέ­νουν πολλά ζητή­ματα ανοιχτά. Η παρά­νομη κράτηση των δύο Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών, η τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα στο Αιγαίο, το μετα­να­στευ­τικό…

Η περί­πτωση των δύο Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών είναι κάτι που ενοχλεί τον ελλη­νικό λαό, αλλά παρα­μέ­νει ένα θέμα ψυχο­λο­γι­κής επι­χεί­ρη­σης που διε­ξά­γουν οι Τούρκοι εις βάρος της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας. Δεν έχει όμως στρα­τη­γικά στοι­χεία. Δεν είναι το ίδιο με την αμφι­σβή­τηση στο Αιγαίο ή το θέμα στην περιοχή της Κύπρου. Είναι εντελώς δια­φο­ρε­τική η μορφή τους.

Για το μετα­να­στευ­τικό όμως, με αφορμή και την Σύνοδο Κορυφής των Ευρω­παίων αρχηγών που έγινε πρό­σφατα παρα­μέ­νει ανοιχτό για την Ελλάδα. Θα κερ­δί­σουμε κάτι, τελικά;

Το μετα­να­στευ­τικό αυτή την στιγμή, η Τουρκία το βλέπει μέσα από τα μάτια της Ευρώπης. Κι έτσι δεν το χρη­σι­μο­ποιεί για να παίξει μ’ εμάς. Από τότε που έγινε το ανα­κοι­νω­θέν ανάμεσα στην Ευρω­παϊκή Ένωση και την Τουρκία, έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό οι ροές από την γείτονα. Φέτος, προς το παρόν είναι μικρό­τε­ροι οι αριθμοί. Το ό,τι εμείς δεν μπο­ρούμε να το δια­χει­ρι­στούμε, δεν σχε­τί­ζε­ται με τους αριθ­μούς, αλλά με δικά μας εσω­τε­ρικά προ­βλή­ματα.

Γιατί επι­μέ­νετε ότι θα στρέψει το ενδια­φέ­ρον του ο Ερντο­γάν προς την Κύπρο και όχι προς το Αιγαίο;

Στην Ελλάδα εδώ και πάρα πολλά χρόνια από την εποχή Κεμάλ, η Τουρκία έχει καλ­λιερ­γή­σει την ‘αίσθηση’ γκρίζων περιο­χών ασκή­σεως δικαιω­μά­των. Παρα­βιά­ζει τον εναέριο χώρο, αμφι­σβη­τεί την δυνα­τό­τητα της Ελλάδας να κάνει γεω­τρή­σεις ή έρευνες εκτός των χωρικών της υδάτων, αμφι­σβη­τεί μεγάλο αριθμό νησίδων στην περιοχή του Αιγαίου. Όλα αυτά δημιουρ­γούν κλίμα γκρι­ζα­ρι­σμέ­νης περιο­χής. Η Τουρκία το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να δια­τη­ρεί αυτή την κατά­σταση. Αντι­θέ­τως, στην περιοχή της Κύπρου, δια­κυ­βεύ­ο­νται στρα­τη­γικά της συμ­φέ­ρο­ντα. Δια­κυ­βεύ­ε­ται η επιλογή της το 1974 να κατα­λά­βει το 37% του νησιού και να κυριαρ­χεί εκεί που θέλει και δια­κυ­βεύ­ε­ται η επιλογή της να είναι ο κύριος δια­κο­με­τα­κο­μι­στι­κός φορέας αερίου από την Ανατολή προς την Ευρώπη. Εάν βρεθούν ενερ­γειακά κοι­τά­σματα νοτίως της Κύπρου αυτά όλα θα τεθούν υπό αμφι­σβή­τηση. Οι Ευρω­παίοι θα πουν: θέλουμε μια Κύπρο η οποία ελέγ­χε­ται από την Τουρκία; Η απά­ντηση -αυτονότητα- είναι όχι. Εάν εντο­πι­στούν δηλαδή τα κοι­τά­σματα τότε μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ο πε΄ρι­φη­μος αγωγός που θα συνδέει την Κύπρο με την Κρήτη, την Πελο­πόν­νησο και μετά με την υπό­λοιπη Ευρώπη. Όλα αυτά θα γίνουν εάν εκτε­λε­στεί το ενερ­γειακό πρό­γραμμα της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Είναι προ­φα­νές λοιπόν, ότι η Τουρκία δεν θέλει και δεν αφήνει να ολο­κλη­ρω­θεί αυτό το πρό­γραμμα.

Η Τουρκία όπως είχατε ξαναπεί, έχει σοβαρά εσω­τε­ρικά προ­βλή­ματα. Ωστόσο ο Ταγίπ Ερντο­γάν έχε συγκε­ντρώ­σει όλες τις εξου­σίες. Έχει όμως απέ­να­ντί του την Ε.Ε. η οποία φαί­νε­ται να ενο­χλεί­ται από την συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας και δεν έχει στα­μα­τή­σει τις οχλή­σεις και τις προει­δο­ποι­ή­σεις απέ­να­ντί της.

Αυτό είναι αλήθεια, αλλά ας τα πάρουμε με την σειρά. Ο Ερντο­γάν πλέον έχει τόσες αρμο­διό­τη­τες με το νέο Σύνταγμα το οποίο ισχύει από τώρα, που μπορεί να κυβερνά την χώρα με Προ­ε­δρικά Δια­τάγ­ματα χωρίς να περνούν από την Βουλή. Ως προς τις σχέσεις της με την Ευρώπη, είναι σαφές ότι παρα­μέ­νουν προ­βλη­μα­τι­κές. Και η Τουρκία δεν θέλει να μπει στην Ευρώπη φορώ­ντας ένα κοστούμι που δεν της αρέσει, αλλά και η Ευρώπη δεν θέλει να την βάλει μέσα. Εάν δεν υπήρχε το πρό­βλημα του Brexit της Μεγάλης Βρε­τα­νίας από την Ε.Ε. ίσως τα πράγ­ματα να εξε­λίσ­σο­νταν πιο γρήγορα. Τώρα όμως, δεν μπο­ρούμε να προσ­διο­ρί­σουμε ποια θα είναι η επόμενη φάση των ευρω-τουρκικών σχέσεων. Ό,τι γίνει στην Βρε­τα­νία, θα απο­τε­λέ­σει μια πυξίδα για το τι θα γίνει με την Τουρκία. Είναι όμως σαφές ότι δεν πρό­κει­ται να μπει στην Ευρώπη.

Οι Ευρω­παίοι πάντως επι­δει­κνύ­ουν μια αυστηρή στάση απέ­να­ντι στην Τουρκία τον τελευ­ταίο καιρό….

Πράγ­ματι έχουν μια αυστηρή στάση απέ­να­ντι στην Τουρκία αλλά δεν ξεχνούν την δυνα­μική που έχει αυτή η χώρα στο μετα­να­στευ­τικό. Το ζήτημα αυτό απα­σχο­λεί πάρα πολύ τις ευρω­παϊ­κές χώρες τον τελευ­ταίο καιρό. Βλέ­πουμε τα μεγάλα ποσοστά που λαμ­βά­νουν τα κόμματα με αντι-μεταναστευτική και δευ­τε­ρευό­ντως, ακρο­δε­ξιά ρητο­ρική. Όλα αυτά δεί­χνουν ότι η Τουρκία έχει ένα σημα­ντικό όπλο στα χέρια της (το μετα­να­στευ­τικό) με το οποίο θα προ­σπα­θή­σει να δια­πραγ­μα­τευ­τεί. Για παρά­δειγμα ζητάει άρση της βίζας για τους Τούρ­κους πολίτες που θέλουν να επι­σκέ­πτο­νται την Ε.Ε. ανά εξάμηνο. Φυσικά είναι και τα 3δις ευρώ της Ε.Ε. που την ενδιέ­φε­ραν για την αντι­με­τώ­πιση του μετα­να­στευ­τι­κού και προς αυτή την κατεύ­θυνση θα παίζει τα παι­χνί­δια της. Οι Ευρω­παίοι το ξέρουν αυτό, αλλά θα είναι πολύ προ­σε­κτι­κοί σε κάθε τους κίνηση πάνω στο ζήτημα.

Θα ήθελα το σχόλιό σας για τις σχέσεις της Τουρ­κίας με τις ΗΠΑ. Πώς βλέπετε να εξε­λίσ­σο­νται από τώρα και στο εξής;

Ας ξεκι­νή­σουμε από τα…εύκολα. Οι ΗΠΑ είναι προ­φα­νές ότι δεν είναι ενθου­σια­σμέ­νες με τον Ερντο­γάν κι εκείνος θεωρεί ότι η Αμερική ήταν πίσω από το απο­τυ­χη­μένο πρα­ξι­κό­πημα του 2016. Γι αυτό και τους βλέπει με τρομερή καχυ­πο­ψία. Εάν μπο­ρούσε, θα είχε φύγει…χτες από την συμ­μα­χία. Ξέρει ότι δεν μπορεί να το κάνει για οικο­νο­μι­κούς λόγους και για λόγους πολε­μι­κού υλικού. Και η Αμερική όμως, δεν πιέζει την Τουρκία ιδιαι­τέ­ρως. Αντι­θέ­τως, έπαιξε με τον Ερντο­γάν τις τελευ­ταίες μέρες πριν τις εκλογές με την Συρία και τους Κούρ­δους. Η Αμερική κρατάει χαμη­λούς τόνους, ανέ­χε­ται την Τουρκία αλλά ετοι­μά­ζε­ται και για την επόμενη μέρα. Δηλαδή είναι προ­φα­νές ότι απο­δρά­μει σιγά σιγά από την Τουρκία και αναζητά εναλ­λα­κτικά σημεία στην γύρω περιοχή.

Αυτό το βλέ­πουμε και από τις δηλώ­σεις του Αμε­ρι­κα­νού Πρέσβη στην Αθήνα, που εκφρά­ζει μια ανη­συ­χία ότι εάν συμβεί κάτι στην περιοχή ίσως η Αμερική να μην μπορεί να το δια­χει­ρι­στεί -κάτι που θα τους φέρει σε δύσκολη θέση.

Ο Αμε­ρι­κα­νός Πρέσβης Τζέφρι Πάιατ, μου έχει δώσει την εντύ­πωση ενός εξαι­ρε­τικά σοβαρού διπλω­μάτη ο οποίος είναι πολύ δρα­στή­ριος και κατα­λα­βαί­νει τα προ­βλή­ματα στην περιοχή. Είναι φυσιο­λο­γικό πάντως ότι εάν συνε­χι­στεί αυτή η προ­κλη­τι­κό­τητα σε τόσο μεγάλες ταχύ­τη­τες ίσως και να έχουμε κάποιο ατύχημα.

Θα ήθελα το σχόλιό σας και για τις σχέσεις της Τουρ­κίας με την Ρωσία. Είναι λίγο περί­πλο­κες…

Θα έλεγα ότι είναι πολύ μπερ­δε­μέ­νες. Η Τουρκία όταν είδε ότι η Ρωσία απο­κτούσε το πάνω χέρι στην Συρία σε βάρος της, επέλεξε να τα βρει με τον Βλα­ντι­μίρ Πούτιν. Αυτό δείχνει τον ρεα­λι­σμό του Ερντο­γάν. Πόσο καιρό θα διαρ­κέ­σει αυτή η σχέση είναι άγνωστο. Οι δύο άνδρες μιλούν στο τηλέ­φωνο πολύ συχνά όπως μαθαί­νουμε αλλά ιστο­ρικά, είναι δύσκολο να πεις ότι αυτές οι δύο χώρες θα τα βρουν σε βάθος χρόνου. Προς το παρόν η Τουρκία προ­σπα­θεί μέσω της Ρωσίας να έχει παρου­σία στην Συρία.