Σε μια κλωστή η παγκόσμια ειρήνη – Κίνδυνοι για Ελλάδα και Κύπρο

Πλέον η παγκό­σμια ειρήνη μπαίνει σε επι­κίν­δυ­νες ατρα­πούς, όχι μόνο γιατί οι διε­θνείς αγορές ή η αγορά πετρε­λαίου θα κατα­γρά­ψουν ανα­τα­ρά­ξεις που θα πλη­ρώ­σουν οι πολίτες. Αλλά κυρίως γιατί αλλάζει ριζικά το διεθνές σκηνικό στην ευρύ­τερη περιοχή και οι απο­φά­σεις μπορεί να απο­τε­λέ­σουν θρυαλ­λίδα απρό­βλε­πτων εξε­λί­ξεων

Παγκό­σμια ανα­τρι­χίλα έχει προ­κα­λέ­σει η προ­χθε­σινή απόφαση του αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου να απο­σύ­ρει τις ΗΠΑ από τη συμ­φω­νία για τα πυρη­νικά του Ιράν. Μια συμ­φω­νία που επι­τεύ­χθηκε με πολλούς κόπους, υπο­γρά­φηκε το 2015 από τον Μπάρακ Ομπάμα και οδήγησε σε μια μερική του­λά­χι­στον απο­κλι­μά­κωση της έντασης στη Μέση Ανατολή.

Πλέον η παγκό­σμια ειρήνη μπαίνει σε επι­κίν­δυ­νες ατρα­πούς, όχι μόνο γιατί οι διε­θνείς αγορές ή η αγορά πετρε­λαίου θα κατα­γρά­ψουν ανα­τα­ρά­ξεις που θα πλη­ρώ­σουν οι πολίτες. Αλλά κυρίως γιατί αλλάζει ριζικά το διεθνές σκηνικό στην ευρύ­τερη περιοχή και οι απο­φά­σεις μπορεί να απο­τε­λέ­σουν θρυαλ­λίδα απρό­βλε­πτων εξε­λί­ξεων.

Εξε­λί­ξεως από τις οποίες δεν μπορεί να μείνει ανε­πη­ρε­ά­στη τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος.

Σε μια περίοδο όπου η γεω­πο­λι­τική στα­θε­ρό­τητα ήταν το ζητού­μενο, που γίνο­νταν σχέδια για την εκμε­τάλ­λευση του ενερ­γεια­κού πλούτου της Μεσο­γείου και που Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ είχαν έρθει κοντά ώστε να αντι­με­τω­πι­στεί ο κίν­δυ­νος από την πλευρά της Τουρ­κίας, ήρθε αυτή η σπίθα για να ανάψει ξανά τη φωτιά.

Είναι δεδο­μένο ότι οι κυρώ­σεις που θα επι­βλη­θούν στο Ιράν το επόμενο διά­στημα δεν μπορούν να γίνουν απο­δε­κτές από την Ευρω­παϊκή Ενωση, μέλος της οποίας είναι και η Ελλάδα. Ηδη οι Βρυ­ξέλ­λες έχουν δηλώσει ότι θα συνε­χί­σουν να υπο­στη­ρί­ζουν τη συμ­φω­νία, επο­μέ­νως έρχο­νται σε ευθεία σύγκρουση με τον Ντό­ναλντ Τραμπ. Κι από την άλλη, η Ρωσία έχει τερά­στια συμ­φέ­ρο­ντα στο Ιράν και δεν θα αφήσει ανα­πά­ντη­τες τις προ­κλή­σεις της Ουά­σιγ­κτον.

Δεν πέρασαν παρά λίγες ώρες για να επι­βε­βαιω­θούν οι φόβοι. Ισραήλ και Ιράν ήδη είναι σε πόλεμο μέσα σε συριακό έδαφος από χθες το βράδυ.

O ρόλος της Ευρώπης

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύ­ουν ότι η παγκό­σμια ειρήνη κρέ­με­ται σε μια κλωστή, έπειτα από την απόφαση Τραμπ. Κανείς δεν πρέπει να ξεχνά ότι στη Συρία επι­κρα­τεί ακόμη χάος ενώ στα σύνορά της βρί­σκο­νται ιρα­νι­κές δυνά­μεις, πολύ κοντά στο Ισραήλ.

Σύμφωνα με την ανάλυση που έχει κάνει το Stratfor, οι Βρυ­ξέλ­λες θα μπο­ρού­σαν να περά­σουν νόμο που θα βοηθά τις ευρω­παϊ­κές επι­χει­ρή­σεις να έχουν επι­χει­ρη­μα­τι­κές συναλ­λα­γές με το Ιράν παρά τις αμε­ρι­κα­νι­κές κυρώ­σεις και θα μπο­ρού­σαν επίσης να προ­σπα­θή­σουν να μπλο­κά­ρουν την Ουά­σινγ­κτον και να παρα­πέμ­ψουν τις ΗΠΑ στον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Εμπο­ρίου.

Το Ιράν θα εξαρ­τη­θεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους Ευρω­παί­ους συμ­βαλ­λό­με­νους της συμ­φω­νίας, για να συνε­χί­σει τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, καθώς θα πρέπει να πλοη­γη­θεί σε ένα πολύ αυστη­ρό­τερο περι­βάλ­λον κυρώ­σεων από τις ΗΠΑ, όμως η νομική αβε­βαιό­τητα και ο κίν­δυ­νος παρα­βί­α­σης των αμε­ρι­κα­νι­κών κυρώ­σεων θα ανα­γκά­σει πολλές ευρω­παϊ­κές επι­χει­ρή­σεις να συμ­μορ­φω­θούν με ορι­σμέ­νες αμε­ρι­κα­νι­κές κυρώ­σεις παρά την από­κρουση των Βρυ­ξελ­λών.

Σε ανάλυσή του ο «Φιλε­λεύ­θε­ρος» Κύπρου τονίζει πως οι εντά­σεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τα τελευ­ταία χρόνια έχουν οδη­γή­σει σε μια άνευ προη­γου­μέ­νου αντι­πα­ρά­θεσή τους, που δεν μένουν μόνο στις λεκτι­κές δια­μά­χες, αλλά έχουν φτάσει ακόμα και σε ευθεία στρα­τιω­τική σύγκρουση με φόντο τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία.

Γενι­κευ­μέ­νος πόλεμος;

Η ανά­πτυξη μόνιμης ιρα­νι­κής στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας στη Συρία (μέσω της απο­στο­λής δυνά­μεων των Φρουρών της Ισλα­μι­κής Επα­νά­στα­σης) προς υπο­στή­ριξη του καθε­στώ­τος του Μπασάρ αλ Άσαντ και η μετα­φορά προηγ­μέ­νων όπλων στη Χεζ­μπο­λάχ στον Λίβανο, έχουν θορυ­βή­σει το Τελ Αβίβ. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι τα τελευ­ταία δύο χρόνια, το Ισραήλ έχει κάνει περισ­σό­τε­ρες από 100 επι­θέ­σεις στη Συρία (κυρίως ενα­ντίον στόχων της Χεζ­μπο­λάχ και των Φρουρών της Επα­νά­στα­σης), με τη συχνό­τητά τους αυτή να αυξά­νε­ται δρα­μα­τικά το 2018.

Απο­τέ­λε­σμα αυτών είναι η εκτί­μηση αρκετών ανα­λυ­τών ότι η Μέση Ανατολή κατευ­θύ­νε­ται προς έναν γενι­κευ­μένο πόλεμο με την άμεση εμπλοκή των δύο χωρών.

Το Ισραήλ επε­ξερ­γα­ζό­ταν ένα σχέδιο δράσης για να επι­τε­θεί στο Ιράν μόνο του. Αυτό περι­λαμ­βά­νει στο­χευ­μέ­νους βομ­βαρ­δι­σμούς ακρι­βείας ενα­ντίον των πυρη­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων του Ιράν από αερο­σκάφη, τα οποία όμως θα πρέπει να ανε­φο­διά­ζο­νται από ιπτά­μενα τάνκερ. Οι στόχοι αυτοί βρί­σκο­νται στη Νατάνζ, το Φόρντο, την Αράκ και το Ισφαχάν.

Παλαιό­τερη ανάλυση του αμε­ρι­κα­νι­κού think tank Stratfor ανα­φέ­ρει ότι μια «μονο­με­ρής» επίθεση δεν απο­τε­λεί την πρώτη επιλογή του Ισραήλ. Αντί­θετα μια επίθεση μαζί με τις ΗΠΑ, θα είχε καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα καθώς θα υπάρ­χουν μεγα­λύ­τε­ρες στρα­τιω­τι­κές επι­λο­γές, αλλά και καλύ­τερη αντα­πό­κριση σε τυχόν αντί­ποινα από πλευράς Ιράν.

Πως θα χτυ­πή­σουν

Ανα­φο­ρικά με το τι είδους κτύπημα θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν σε ενδε­χό­μενο πολέμου από μόνοι τους οι Ισραη­λι­νοί, δύο είναι οι επι­λο­γές που έχει το Τελ Αβίβ: Η μία αφορά στο πάρα πολύ απο­μα­κρυ­σμένο σενάριο που κάνει λόγο για εκτό­ξευση βαλ­λι­στι­κών πυραύ­λων «Ιεριχώ 3» ενα­ντίον του Ιράν. Η δεύτερη επιλογή που είναι και η πιθα­νό­τερη αφορά την απο­στολή αερο­σκα­φών. Βασικό παρά­γο­ντα θα απο­τε­λέ­σουν τα αερο­σκάφη ενα­έ­ριου ανε­φο­δια­σμού, καθώς αυτά τα αερο­σκάφη θα είναι απο­φα­σι­στι­κής σημα­σίας για την επι­τυ­χία των βομ­βαρ­δι­σμών, αφού μόνο έτσι τα μαχη­τικά μπορούν να πετά­ξουν μέχρι τους στόχους και να επι­στρέ­ψουν στις βάσεις τους.

«Το Ισραήλ έχει περίπου 100 F-16, μαχη­τικά αερο­σκάφη που έχουν μεγα­λύ­τερη ακτίνα δράσης άλλες εκδό­σεις F-16 λόγω των σύμ­μορ­φων δεξα­με­νών καυ­σί­μων», ανα­φέ­ρει το Stratfor το οποίο επι­ση­μαί­νει και την χρη­σι­μό­τητα των μαχη­τι­κών F-15 που δια­θέ­τει το Ισραήλ. Επίσης η ισραη­λινή Πολε­μική Αερο­πο­ρία έχει λάβει και τα πρώτα μαχη­τικά πέμπτης γενιάς F-35, τα οποία απο­τε­λούν την αιχμή της αερο­πο­ρι­κής τεχνο­λο­γίας παγκο­σμίως, ωστόσο προς το παρόν θα πρέπει να θεω­ρεί­ται αδύνατη η συμ­με­τοχή τους σε μια τέτοια επι­χεί­ρηση, του­λά­χι­στον για τους επό­με­νους μήνες.

Το 2012 η αμε­ρι­κα­νική εφη­με­ρίδα «New York Times» απο­κά­λυ­ψαν ισραη­λινό σχέδιο για κτύπημα στο Ιράν, σύμφωνα με το οποίο η ισραη­λινή Πολε­μική Αερο­πο­ρία έχει τρεις πιθανές κύριες δια­δρο­μές για τους στόχους της.

Η πρώτη δια­δρομή προ­βλέ­πει πτήση πάνω από το βορρά στην ανα­το­λική Μεσό­γειο μεταξύ Κύπρου και Συρίας (εντός του FIR Λευ­κω­σίας) και στη συνέ­χεια προ­χω­ρώ­ντας προς ανα­το­λάς κατά μήκος των συνόρων Τουρκίας-Συρίας μέσα από το βόρειο Ιράκ και τελικά στο Ιράν. Αυτή η δια­δρομή παρα­κάμ­πτει την αερά­μυνα της Συρίας. Ωστόσο, η επι­δεί­νωση του σχέσεων Τελ Αβίβ-Άγκυρας καθιστά τη δια­δρομή αυτή μάλλον απίθανη.

Η δεύτερη δια­δρομή περι­λαμ­βά­νει πτήσεις πάνω από την Ιορ­δα­νία και το Ιράκ. Λόγω της μικρό­τε­ρης από­στα­σης, η πιθα­νό­τητα η Ιορ­δα­νία να επι­τρέ­ψει τη διέ­λευση είναι σοβαρή, όχι όμως σίγουρη, ενώ και η ανυ­παρ­ξία ιρα­κι­νής αερά­μυ­νας κάνει το δρο­μο­λό­γιο ελκυ­στικό. Ωστόσο, το Ιράκ έχει ραντάρ επι­τή­ρη­σης και θα μπο­ρούσε να προει­δο­ποι­ή­σει το Ιράν για την επίθεση.

Η τρίτη δια­δρομή είναι βόρεια της Σαου­δι­κής Αραβίας, και κτύπημα στο Ιράν από τον Περσικό Κόλπο. Το σενάριο αυτό όμως προ­ϋ­πο­θέ­τει τη γνω­στο­ποί­ηση της επί­θε­σης στο Ριάντ χωρίς όμως να είναι βέβαιο πως θα αντι­δρά­σει. Ακόμα και στην περί­πτωση που δεν απο­κα­λυ­φθούν τα σχέδια, υπάρχει ο κίν­δυ­νος τα ισραη­λινά αερο­σκάφη, ειδικά τα ιπτά­μενα τάνκερ να εντο­πι­στούν από τη σαου­δα­ρα­βική αερά­μυνα, μα άγνω­στες συνέ­πειες.

Τέλος υπάρχει και μία τέταρτη επιλογή (με την κόκκινη γραμμή στον πιο κάτω  χάρτη), αυτή της πτήσης μέσω Συρίας και Ιράκ που είναι και η συντο­μό­τερη. Ωστόσο, παρά τον εμφύλιο στη Συρία, η συριακή αερά­μυνα έχει ενι­σχυ­θεί, ενώ δεν πρέπει να ξεχνούμε και το γεγονός ότι η Ρωσία έχει εγκα­τα­στή­σει στην περιοχή το αντια­ε­ρο­πο­ρικό σύστημα S-400.

Το ερώτημα είναι τι θα κάνουν Ελλάδα και Κύπρος απέ­να­ντι σε μια τέτοια πολε­μική δρα­στη­ριό­τη­τας του «φίλου» και συμ­μά­χου Ισραήλ.

Πηγή in.gr