Γιατί οι νέοι στη Νότια Ευρώπη δυσκολεύονται να βρουν δουλειά

Σε ολό­κληρο τον πλανήτη οι νέοι αντι­με­τω­πί­ζουν μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες από τους ενη­λί­κους σε ό,τι αφορά την εξεύ­ρεση εργα­σίας. Παρά ταύτα, σε κάποιες χώρες το ποσοστό των νέων ανέργων απέχει παρα­σάγ­γας από το ποσοστό των ενη­λί­κων και από τον μέσο όρο της ανερ­γίας. Στη Γερ­μα­νία, στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες και σε αρκετές χώρες της Ασίας, για παρά­δειγμα, οι δια­φο­ρές είναι ελά­χι­στες. Στις χώρες του ευρω­παϊ­κού Νότου είναι τερά­στιες, ενώ στους Αγγλο­σά­ξο­νες η ανεργία των νέων επη­ρε­ά­ζε­ται πολύ από τους οικο­νο­μι­κούς κύκλους, από την εναλ­λαγή των περιό­δων οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης και συρ­ρί­κνω­σης δηλαδή.

Ερευνα που υπο­γρά­φει ο Φραν­τσέ­σκο Παστόρε, καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου της Καμπα­νίας στην Ιταλία και συνερ­γά­της του ανε­ξάρ­τη­του οικο­νο­μι­κού ινστι­τού­του ΙΖΑ που ειδι­κεύ­ε­ται σε θέματα απα­σχό­λη­σης, επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει στο μείζον κοι­νω­νικό ερώτημα γιατί οι νέοι δυσκο­λεύ­ο­νται, περισ­σό­τερο ή λιγό­τερο, να εντα­χθούν στην αγορά εργα­σίας. Και ένα από τα κομβικά στοι­χεία που επη­ρε­ά­ζουν την ένταξη των νέων στην αγορά εργα­σίας είναι το εκπαι­δευ­τικό σύστημα που ισχύει σε κάθε χώρα. Κατά πόσο, δηλαδή, αυτό είναι προ­σα­να­το­λι­σμένο στην προ­ε­τοι­μα­σία των νέων να εντα­χθούν με επι­τυ­χία στην αγορά εργα­σίας μέσα από προ­γράμ­ματα μαθη­τείας, από υπη­ρε­σίες εξεύ­ρε­σης απα­σχό­λη­σης ή από άμεσες προ­σλή­ψεις στις επι­χει­ρή­σεις.

Κλειδί το μοντέλο εκπαί­δευ­σης

Ερευνα του 2015, την οποία επι­κα­λεί­ται ο καθη­γη­τής Παστόρε, δια­κρί­νει πέντε κατη­γο­ρίες εκπαι­δευ­τι­κών συστη­μά­των και μοντέ­λων μετά­βα­σης από το σχολείο στον εργα­σιακό βίο: το βορειο­ευ­ρω­παϊκό ή σκαν­δι­να­βικό μοντέλο (Φιν­λαν­δία, Νορ­βη­γία και Σουηδία), το μοντέλο της ηπει­ρω­τι­κής Ευρώπης (Αυστρία, Γαλλία, Γερ­μα­νία, Ολλαν­δία, Βέλγιο και Δανία), το αγγλο­σα­ξο­νικό μοντέλο (Βρε­τα­νία, ΗΠΑ, Αυστρα­λία, Καναδάς, Ιρλαν­δία, Νέα Ζηλαν­δία), το νοτιο­ευ­ρω­παϊκό μοντέλο (Ελλάδα, Ιταλία, Πορ­το­γα­λία και Ισπανία) και το μοντέλο των πρώην σοσια­λι­στι­κών χωρών, πολλές από τις οποίες έχουν εντα­χθεί πλέον στην ΕΕ.

Δύο βασικά συμπε­ρά­σματα της έρευνας του Παστόρε είναι ότι οι αγορές εργα­σίας και δη οι νέοι στις χώρες της Νότιας και της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης επλή­γη­σαν περισ­σό­τερο από την παγκό­σμια χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση και ότι η μερική απα­σχό­ληση δεν λύνει το πρό­βλημα της ανερ­γίας των νέων – βοηθά μόνο τους εργα­ζο­μέ­νους με υψηλή κατάρ­τιση και τους ανει­δί­κευ­τους. Ο ιταλός ερευ­νη­τής σημειώ­νει επίσης ότι στη Νότια και Ανα­το­λική Ευρώπη, εξαι­τίας της ελλι­πούς επαγ­γελ­μα­τι­κής κατάρ­τι­σης, πτυ­χιού­χοι με υψηλό θεω­ρη­τικό υπό­βα­θρο ανα­γκά­ζο­νται να προ­σλη­φθούν σε θέσεις με χαμηλές απαι­τή­σεις δεξιο­τή­των και χαμηλές αμοιβές. Και αυτό επειδή οι επι­χει­ρή­σεις απο­φεύ­γουν να τους καταρ­τί­σουν επειδή φοβού­νται ότι θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν τις δεξιό­τη­τές τους στους αντα­γω­νι­στές. Εκτός και αν πρό­κει­ται για προ­γράμ­ματα κατάρ­τι­σης επι­δο­τού­μενα από το κράτος.

Μαθη­τεία και flexicurity

«Οι αγορές εργα­σίας πρέπει να γίνουν πιο ευέ­λι­κτες και να διευ­κο­λύ­νουν την ένταξη των νέων σε αυτές. Οι επι­χει­ρή­σεις με τη συν­δρομή των κυβερ­νή­σεων θα πρέπει να φρο­ντί­σουν για τον περιο­ρι­σμό της έλλει­ψης εμπει­ρίας των νέων εργα­ζο­μέ­νων και να προ­ω­θή­σουν τον θεσμό της μαθη­τείας, όπως συμ­βαί­νει στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Επίσης η “flexicurity” (ευέ­λι­κτη αγορά εργα­σίας που όμως εξα­σφα­λί­ζει στον νέο ότι δεν θα πει­νά­σει αν χάσει τη δουλειά του) θα βελ­τιώ­σει την απα­σχο­λη­σι­μό­τητα» υπο­γραμ­μί­ζε­ται στην έρευνα.

Εν κατα­κλείδι, στις χώρες της Νότιας Ευρώπης και στις πρώην σοσια­λι­στι­κές χώρες, όπου οι νέοι αντι­με­τω­πί­ζουν τις μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες ένταξης στην αγορά εργα­σίας (στην Ιταλία η δια­δι­κα­σία διαρκεί συχνά 8 χρόνια), θα πρέπει να εφαρ­μο­στούν μεταρ­ρυθ­μί­σεις σε ό,τι αφορά τα εκπαι­δευ­τικά συστή­ματα, τη μετά­βαση από το σχολείο στην εργασία, τη μαθη­τεία και την επαγ­γελ­μα­τική κατάρ­τιση ανάλογα με τις ξεχω­ρι­στές ανάγκες της κάθε χώρας και με βάση την περί­φημη flexicurity.

Το ΒΗΜΑ