ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Πώς οι γονείς μπορούν να προστατεύσουν τα παιδιά τους από τις ιντερνετικές “παγίδες” και τα “παιχνίδια αυτοκτονίας”

news room 7 λεπτά ανάγνωση
διαδίκτυο-παιδιά

Επι­κίν­δυνα δια­δι­κτυακά παι­χνί­δια έχουν εισβάλ­λει στην καθη­με­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα της «ιντερ­νε­τι­κής» ζωής, κυρίως ανή­λι­κων, απει­λώ­ντας ακόμη και τη ζωή τους. Οι “παγίδες” που ελλο­χεύ­ουν είναι πολλές ειδικά για παιδιά και εφήβους… Σ’ αυτό το σημείο, πρέπει οι γονείς να είναι καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νοι, ώστε άμεσα να γνω­ρί­ζουν και τον τρόπο να το χει­ρι­στούν.

Ένα «παι­χνίδι αυτο­κτο­νίας», η «μπλε φάλαινα», που πρω­το­εμ­φα­νί­στηκε στη Ρωσία, πριν από μερικά χρόνια, «έφτασε» μέσα στο 2017 και στην Ελλάδα, βάζο­ντας σε κίνδυνο τη ψυχική και σωμα­τική υγεία των ανη­λί­κων, κυρίως. Ιστο­σε­λί­δες στη Ρωσία προ­σπά­θη­σαν να συσχε­τί­σουν τον αυξη­μένο αριθμό αυτο­κτο­νιών ατόμων νεαρής ηλικίας με «κάποιο παι­χνίδι» και με ορι­σμέ­νες δια­δι­κτυα­κές ομάδες (social groups), οι οποίες σε προ­σκα­λού­σαν να γίνεις μέλος τους ή να εκτε­λέ­σεις ορι­σμέ­νες δοκι­μα­σίες.

Οι συσχε­τι­σμοί με το επι­κίν­δυνο φαι­νό­μενο εντά­θη­καν όταν τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο δύο νεαρές κοπέλες έδωσαν τέλος στη ζωή τους, μια εκ των οποίων ανάρ­τησε μια «μπλε φάλαινα». Η ονο­μα­σία του φαι­νο­μέ­νου έχει δοθεί στην «μπλε φάλαινα», καθώς το συγκε­κρι­μένο θηλα­στικό, πολλές φορές χάνει το προ­σα­να­το­λι­σμό του από το υπό­λοιπο κοπάδι και εξο­κεί­λει στη στεριά, κατα­λή­γο­ντας σε θάνατο, λόγω έλλει­ψης οξυ­γό­νου και βλάβης των ζωτικών του οργάνων. Με αυτό το συσχε­τι­σμό θέλουν να παρα­κι­νή­σουν παιδιά νεαρής ηλικίας να απο­μα­κρυν­θούν από το «κοπάδι της κοι­νω­νίας» και να «ξεχω­ρί­σουν».

Όπως έγινε γνωστό, στη Ρωσία πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συλ­λή­ψεις δια­χει­ρι­στών δια­δι­κτυα­κών ομάδων (τα επο­νο­μα­ζό­μενα groups θανάτου), που παρα­κι­νού­σαν νέα παιδιά να προ­κα­λέ­σουν σωμα­τι­κές ή ψυχικές βλάβες στον εαυτό τους. Στην κατά­θεσή τους οι συγκε­κρι­μέ­νοι δια­χει­ρι­στές υπο­στή­ρι­ξαν πως ήθελαν απλώς να αυξή­σουν την κυκλο­φο­ρία των groups σε δημο­τι­κό­τητα και απήχηση στο δια­δί­κτυο και είχαν ανα­λά­βει το ρόλο της κάθαρ­σης, ώστε να «εξα­γνί­σουν την κοι­νω­νία από τους ανθρώ­πους – από­βλητα που ζούσαν ανάμεσά τους».

Σημειώ­νε­ται, ότι ο τρόπος λει­τουρ­γίας των συγκε­κρι­μέ­νων δια­δι­κτυα­κών παι­χνι­διών απο­τε­λεί μέρος ενός άλλου φαι­νο­μέ­νου, του λεγό­με­νου «grooming», δηλαδή της απο­πλά­νη­σης και παρα­πλά­νη­σης ανη­λί­κων. Η δια­δι­κα­σία αυτή πραγ­μα­το­ποιεί­ται δια­δι­κτυακά, ξεκι­νώ­ντας από άγνωστα αιτή­ματα φιλίας, μέσω μηνυ­μά­των ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου ή και κινητών, με σκοπό ο δράστης να «ψαρέψει» υπο­ψή­φια θύματα, νεαρής ηλικίας. Ο δράστης γνω­ρί­ζει πως ο έφηβος δεν θα αντα­πο­κρι­θεί στο μήνυμα ή ερώτηση που θα στείλει, όπως «γεια σου, είμαι ο Χ. θέλεις να γίνουμε φίλοι», αλλά στο «γεια σου, είμαι ο Χ. θες να παίξεις ένα παι­χνίδι που θα τεστά­ρει τις ικα­νό­τη­τες σου»; Αρχί­ζο­ντας να παίζει ο δράστης δια­δι­κτυακά παι­χνί­δια, τα περισ­σό­τερα εκ των οποίων έχουν τον δικό τους χώρο επι­κοι­νω­νίας (chat rooms), προ­σπα­θεί να μειώσει τις ανα­στο­λές του παιδιού, δημιουρ­γώ­ντας έτσι ένα συναι­σθη­μα­τικό δεσμό μαζί του, με τελικό σκοπό να τον εμπι­στευ­τεί και να τον θεω­ρή­σει δικό του άνθρωπο.

Σημασία δεν έχει το όνομα ενός δια­δι­κτυα­κού παι­χνι­διού, αλλά το πόσο επι­κίν­δυνο και παρά­τολμο μπορεί να γίνει. Άλλωστε σε αυτό «ποντά­ρουν» και όσοι έχουν δημιουρ­γή­σει αυτές τις προ­κλή­σεις. Δηλαδή, περιέρ­γεια, άγνοια κίν­δυ­νου, αντι­πα­λό­τητα, μιμη­τι­σμό, θάρρος, τόλμη και προ­κλη­τι­κό­τητα των ατόμων νεαρής ηλικίας. Ένα παιδί που είναι περι­θω­ριο­ποι­η­μένο στο σχολείο και την οικο­γέ­νειά του, μπορεί, λέγο­ντας ότι έχει κάνει αυτή τη δοκι­μα­σία ή «πως διά­λε­ξαν εμένα», να «δια­κρι­θεί», εφόσον δεν έχει τις δυνα­τό­τη­τες να ξεχω­ρί­σει σε άλλους τομείς, κατα­φέρ­νο­ντας έτσι να συγκε­ντρώ­σει την προσοχή και τα βλέμ­ματα των υπο­λοί­πων. Αυτό πολύ εύκολα μπορεί να γίνει όχι μόνο στο σχολείο, αλλά και ανε­βά­ζο­ντας ένα βίντεο ή γρά­φο­ντας μερικές λέξεις σε μέσο κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης που χρη­σι­μο­ποιεί.

Το συγκε­κρι­μένο φαι­νό­μενο προ­κα­λεί πλέον παγκό­σμιο προ­βλη­μα­τι­σμό. Στην διάδοσή του και την αποδοχή του έχουν βασι­στεί όσοι ήθελαν να δια­δο­θεί παντού. Παρα­τη­ρεί­ται, πλέον, το φαι­νό­μενο να βγαί­νουν στο δια­δί­κτυο χρήστες δηλώ­νο­ντας την επι­θυ­μία να παίξουν και να τους επι­λέ­ξουν. Σε όσες χώρες έχουν ανα­φερ­θεί περι­στα­τικά αυτο­τραυ­μα­τι­σμού ή πρόθεση εκδή­λω­σης αυτο­κτο­νίας, δεν έχει γίνει άμεση σύνδεση με το φαι­νό­μενο και πολλές φορές λαμ­βά­νε­ται ως μια αυτο­δια­δι­δό­μενη δια­δι­κτυακή φάρσα. Η επι­κιν­δυ­νό­τητα των «παι­χνι­διών» λαμ­βά­νει ακραίες δια­στά­σεις. Από τη λήψη μιας ριψο­κίν­δυ­νης selfie σε ένα πολύ ψηλό κτίριο μέχρι παι­χνί­δια πνιγμού (choking game) ή τις «νεράϊ­δες της φωτιάς», όπου ζητεί­ται από μικρά κορί­τσια να ανάψουν το γκάζι στην κουζίνα του σπιτιού τους και να αυτο­κτο­νή­σουν, ώστε να γίνουν μετά … «νεράϊ­δες». Όλες αυτές οι προ­σκλή­σεις απλά αλλά­ζουν ονόματα και δοκι­μα­σίες,έχουν,όμως, τον ίδιο σκοπό και στόχο: Να βρουν απήχηση, αντα­πό­κριση και να οδη­γή­σουν άτομα στην αυτο­τι­μω­ρία τους.

Οδηγίες προς τους γονείς για το δια­δί­κτυο

Στη σημε­ρινή εποχή, της συνε­χούς και διαρ­κούς ενη­μέ­ρω­σης, όσο μεγάλη είναι η πλη­ρο­φό­ρηση, αντί­στοιχη είναι και η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση. Για αυτό χρειά­ζε­ται σωστή ενη­μέ­ρωση και ποιο­τική επι­κοι­νω­νία. Ό,τι δια­βά­ζουμε και βλέ­πουμε στο δια­δί­κτυο δεν είναι πάντα η αλήθεια. Καθη­με­ρινά υπάρ­χουν κοντά στα 2 δισ. δια­θέ­σι­μες ιστο­σε­λί­δες που δια­βά­ζο­νται και περίπου 5 δισ. βίντεο που παρα­κο­λου­θού­νται.

Εκα­τομ­μύ­ρια σελίδες δημιουρ­γού­νται καθη­με­ρινά, ενώ ανε­βαί­νουν εκα­τομ­μύ­ρια βίντεο σε μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Επο­μέ­νως, σύμφωνα με τη Διεύ­θυνση Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος:

Χρειά­ζε­ται σωστή ενη­μέ­ρωση και εξα­κρί­βωση της πλη­ρο­φο­ρίας. Πρέπει να επα­λη­θεύ­ουμε την πηγή όσων δια­βά­ζουμε. Δεν πρέπει να υπάρχει πανικός και κιν­δυ­νο­λο­γία από τη πλευρά των γονέων.

Δεν χρειά­ζε­ται ούτε άγχος, ούτε φόβος. Η ασφαλής πλο­ή­γηση στο δια­δί­κτυο χρειά­ζε­ται. Θα πρέπει με ηρεμία και υπομονή να μάθουν και οι ίδιοι περί τίνος πρό­κει­ται και να το συζη­τή­σουν με τα παιδιά, αλλά και με τους κατάλ­λη­λους ανθρώ­πους, ώστε να το αντι­με­τω­πί­σουν με επι­τυ­χία. Σωστή ενη­μέ­ρωση, παρα­γω­γι­κός χρόνος καθώς και ορθο­λο­γική χρήση. Χρειά­ζε­ται σωστή επι­κοι­νω­νία με το παιδί. Όχι απλά πως ήταν η μέρα του και η καθη­με­ρι­νό­τητά του, αλλά εποι­κο­δο­μη­τι­κός διά­λο­γος για να μάθουμε πως αισθά­νε­ται και τι του συμ­βαί­νει.

Δεν μιλάμε με αγνώ­στους στο δια­δί­κτυο. Ακόμα και αν μπούμε σε αυτή τη δια­δι­κα­σία προ­σπα­θούμε να επα­λη­θεύ­ουμε ποιος ή ποια είναι, βλέ­πο­ντας ποιους κοινούς φίλους έχουμε που να γνω­ρί­ζουμε.

Σωστά μέτρα πρό­λη­ψης, σύμφωνα και με την ηλικία του παιδιού. Τα παιδιά είναι ευάλωτα και μια απλή δια­δι­κτυακή φιλία για αυτά μπορεί να εξε­λι­χθεί σε υπόθεση εκφο­βι­σμού, εκβια­σμού, και απειλής όχι μόνο για το ίδιο το παιδί, αλλά και για τους ανθρώ­πους γύρω του. Για παρά­δειγμα «εάν δεν κάνεις αυτό που σου λέω και δεν μου στεί­λεις αυτά που θέλω, θα κάνω κακό στους δικούς σου».

Οι γονείς δεν θα πρέπει να πανι­κο­βά­λο­νται με το άκουσμα μιας φράσης, όπως για παρά­δειγμα «μπλε φάλαινα». Στο παρελ­θόν παρα­τη­ρή­θη­καν παρό­μοια επι­κίν­δυνα φαι­νό­μενα, στα οποία ο θύτης παρο­τρυ­νό­ταν να κάνει κακό στον εαυτό του, να το κατα­γρά­ψει και να το ανε­βά­σει στο δια­δί­κτυο, δεί­χνο­ντας τις ικα­νό­τη­τές του. Οι περισ­σό­τε­ροι πιστεύ­ουν πως είναι μια ειδική εφαρ­μογή που πρέπει να ψάξεις να βρεις και να κατε­βά­σεις. Δυστυ­χώς, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι πολύ πιο απλά. Ο οποιοσ­δή­ποτε μπορεί να στείλει ένα μήνυμα το οποίο να λέει: «Σε προκαλώ να κάνεις κάτι που δεν έχεις το θάρρος». Και από αυτό το σημείο αρχί­ζουν όλα… Μπορεί να έχει την μορφή ενός ηλε­κτρο­νι­κού μηνύ­μα­τος, ενός chat, μίας πρό­σκλη­σης σε ένα άγνωστο group-διαδικτυακής ομάδας, ένα άγνωστο αίτημα φιλίας,ένα μήνυμα στο κινητό ή ενός συν­δέ­σμου (link).

Παράλ­ληλα, οι γονείς που έχουν παιδιά ηλικίας μέχρι 9 ετών θα πρέπει να προ­σέ­χουν και να εφαρ­μό­ζουν τα εξής:

– Να θέσουν όρια δια­δι­κτυα­κής χρήσης.

Το δια­δί­κτυο δεν θα πρέπει να παρέ­χε­ται ως τρόπος απα­σχό­λη­σης ή ψηφια­κός κηδε­μό­νας του παιδιού.

– Να θέσουν συγκε­κρι­μέ­νες χρο­νι­κές περιό­δους, καθώς και τις ιστο­σε­λί­δες που θα βλέπουν τα παιδιά.

Θα πρέπει να ενερ­γο­ποι­η­θούν οι γονικοί έλεγχοι στις ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές και σε σχε­τι­κές ιστο­σε­λί­δες.

– Δεν θα πρέπει να δίνο­νται προ­σω­πι­κές πλη­ρο­φο­ρίες μέσω δια­δι­κτύου.

Η οποια­δή­ποτε συζή­τηση πρέπει να είναι εποι­κο­δο­μη­τική, ακόμα και με τα άλλα μέλη της οικο­γέ­νειας, ώστε να υπάρχει κοινή γραμμή.

Για γονείς με παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω:

– Θα πρέπει να γίνει εποι­κο­δο­μη­τική συζή­τηση για το τι πρέπει να ανε­βαί­νει και να λέγεται στο δια­δί­κτυο.

– Δεν θα πρέπει να απο­τε­λεί το δια­δί­κτυο την απά­ντηση σε όλα τα ζητή­ματα της ηλικίας τους, από την εμφά­νιση, την υγεία, μέχρι και θέματα ερω­τι­κού περιε­χο­μέ­νου.

– Οι γονείς θα πρέπει να εξη­γή­σουν στα παιδιά τη διαφορά μεταξύ εχεμύθειας-εμπιστευτικότητας και από­κρυ­ψης – υπεκ­φυ­γής. Ό,τι έχει σχέση με την ψυχική και σωμα­τική υγεία δεν είναι ούτε παι­χνίδι ούτε πρό­σκληση, αλλά επι­κίν­δυνη παγίδα για τους γονείς, αλλά και την ίδια τη ζωή των παιδιών τους.

Οι δράσεις της Διεύ­θυν­σης Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος

Η Διεύ­θυνση Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος της ΕΛ.ΑΣ, με επι­κε­φα­λής τον Γιώργο Παπα­προ­δρό­μου, δίνει έναν ατέρ­μονο αγώνα για την πρόληψη, αλλά και δρα­στική αντι­με­τώ­πιση των κιν­δύ­νων που εγκυ­μο­νεί το δια­δί­κτυο. «Αρχικά πρέπει να «κτί­σουμε» μια κουλ­τούρα εμπι­στο­σύ­νης και έτσι εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος να είμαστε πιο θωρα­κι­σμέ­νοι και να έχουμε την ασφά­λεια ως ζητού­μενο αγαθό», τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά στο Αθη­ναϊκό – Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο κ. Παπα­προ­δρό­μου.

«Εκτός από την κατα­στολή του Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος, η Υπη­ρε­σία μας δίνει ιδιαί­τερη έμφαση και στην πρόληψή του», προ­σθέ­τει ο έμπει­ρος επι­κε­φα­λής της ΔΙΔΗΕ. «Στο πλαίσιο αυτό έχει ανα­πτύ­ξει ένα σύνολο και­νο­τό­μων δράσεων με στόχο την ενη­μέ­ρωση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση των πολιτών, του εμπο­ρι­κού κόσμου, των εται­ριών καθώς και των δημό­σιων και ακα­δη­μαϊ­κών οργα­νι­σμών, σε θέματα που αφορούν την ασφαλή πλο­ή­γηση στο δια­δί­κτυο, τους κιν­δύ­νους που ελλο­χεύ­ουν σε αυτό, καθώς και τους τρόπους προ­στα­σίας».

ΑΠΕ – ΜΠΕ

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.