Ηρθε και τιγροσμέρνα… πρόσφυγας από την Αφρική λόγω της κλιματικής αλλαγής

Δεν είναι καθόλου υπερ­βολή, εάν λέγαμε ότι η κλι­μα­τική αλλαγή εκτός από κατα­στρο­φι­κές και φονικές θεο­μη­νίες που έφερε (τις οποίες μάλιστα προ­σφά­τως βίωσε και η χώρα μας) προ­κά­λεσε και κάτι άλλο: Μετέ­τρεψε την Ανα­το­λική Μεσό­γειο σε… τροπική θάλασσα.

Σ΄αυτό συνέ­βαλε βεβαίως και η διά­νοιξη της Διώ­ρυ­γας του Σουέζ. Καλά θα πείτε η διώρυγα άνοιξε το 1896 από τον Γάλλο F. Lesseps το 1869 και σήμερα μετά από τόσα χρόνια εισέ­βα­λαν νέα τροπικά είδη στην Μεσό­γειο. Η απά­ντηση είναι «ναι», θέλουν χρόνια να ανα­πτυ­χθούν τα είδη αυτά και να ανα­πα­ρα­χθούν. Ετσι μετά από χρόνια η διά­νοιξη της Διώ­ρυ­γας απο­τε­λεί ακόμη μια επέμ­βαση του ανθρώ­που στο φυσικό περι­βάλ­λον, έστω και αν έγινε για ανα­πτυ­ξια­κούς λόγους.

Μετά τη διά­νοιξη της διώ­ρυ­γας του Σουέζ δόθηκε η ευκαι­ρία σε πολλά θαλάσ­σια είδη του Ινδικού Ωκεανού και της Ερυθράς Θάλασ­σας, όπως ψάρια, φυτά και κοχύλια να εισβά­λουν στη Μεσό­γειο Θάλασσα.

Πολλά από αυτά τα είδη εισβο­λείς εγκλι­μα­τί­στη­καν και ενσω­μα­τώ­θη­καν στο μεσο­γειακό θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον με μεγάλη επι­τυ­χία. Μάλιστα πολλές φορές οδηγούν σε τρο­πο­ποί­ηση φυσικών οικο­συ­στη­μά­των με απο­τέ­λε­σμα την κατα­στροφή πολλών τοπικών ειδών.

Hypselodoris infucata

Τα είδη αυτά ονο­μά­ζο­νται και λεσ­σε­ψια­νοί εισβο­λείς από το όνομα του Γάλλου κατα­σκευα­στή της διώ­ρυ­γας.

Οι εισβο­λείς αυτοί υπο­λο­γί­ζο­νται περίπου στο 15% της πανίδας της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και σ’ αυτούς συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται πέραν των 200 ειδών κοχυ­λιών. Οπως ανα­φέ­ρε­ται σε επι­στη­μο­νικό ρεπορ­τάζ της κυπρια­κής εφη­με­ρί­δας «Πολίτης» ,στην Κύπρο εντο­πί­στη­καν 44 είδη νέων κοχυ­λιών.

Επι­πλέον έχουν εντο­πι­στεί ακόμα έξι είδη εισβλη­τι­κών κοχυ­λιών τα οποία δημο­σιεύ­θη­καν στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό «Cambridge Journals», όπως και ο κάβου­ρας Percnon gibbesi που έχει δημο­σιευ­θεί στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό «Mediterranean Marine Science journal». Είδη τα οποία πρώτη φορά ανα­φέ­ρο­νται στην Κύπρο, αλλά και σε νησιά του ΝΑ Αιγαίου, όπως τα Δωδε­κά­νησα. Τα είδη αυτά έχουν εγκλι­μα­τι­σθεί με μεγάλη επι­τυ­χία και απο­τε­λούν μέρος της κυπρια­κής πανίδας.

Προ­σαρ­μογή των ειδών

Η επι­τυ­χία προ­σαρ­μο­γής των ειδών αυτών οφεί­λε­ται στις κλι­μα­το­λο­γι­κές αλλαγές του πλανήτη, οι οποίες έχουν ως συνέ­πεια να παρου­σιά­ζο­νται στη Μεσό­γειο όλο και πιο ήπιοι χει­μώ­νες, καθώς τα είδη αυτά προ­έρ­χο­νται από θερμές θάλασ­σες.

Φυσικά αυτές οι κλι­μα­το­λο­γι­κές αλλαγές έχουν γίνει και στο μακρινό παρελ­θόν πολλές φορές και αυτό το μαρ­τυ­ρούν τα απο­λι­θώ­ματα που έχουν βρεθεί σε ολό­κληρη την Κύπρο.

Με την αλλαγή της θερ­μο­κρα­σίας τα υπάρ­χο­ντα είδη αρχί­ζουν να χάνο­νται και αντι­κα­θί­στα­νται με άλλα.

Τιγρο­σμέρνα

Αυτή την κλι­μα­το­λο­γική αλλαγή τη ζούμε τώρα και συμ­βαί­νει σε όλο τον πλανήτη με τη διαφορά ότι τώρα προχωρά με πολύ γοργούς ρυθμού και θα έχει δυστυ­χώς κατα­στρε­πτι­κές συνέ­πειες.

Ο λαγο­κέ­φα­λος και το λεο­ντό­ψαρο, είναι δύο επι­κίν­δυνα και χωρο­κρα­τικά ψάρια, ενώ είναι από τα πιο δηλη­τη­ριώδη παγκο­σμίως. Εκανε επίσης την εμφά­νισή της η Τιγρο­σμέρνα, ένα είδος σμέρνας που ήρθε από τις θάλασ­σες της Αφρικής.

Οι λαγο­κέ­φα­λοι και τα λεο­ντό­ψαρα

Ραγδαία είναι η αύξηση του λεο­ντό­ψα­ρου (Pterois miles) στη Μεσό­γειο. Το λεο­ντό­ψαρο κατα­γρά­φηκε μια φορά στη Μεσό­γειο το 1991, αλλά από το 2016 άρχισε να πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται με ραγδαί­ους ρυθμούς.

Τρέ­φε­ται με πολλά είδη θαλάσ­σιων οργα­νι­σμών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των νεαρών, των οικο­γε­νειών σερα­νί­δας, μουλ­λι­δών αθε­ρι­νί­δων που θεω­ρού­νται εμπο­ρικά είδη.

Το λεο­ντό­ψαρο έχει ισχυρή τοξίνη στα αγκάθια του, αλλά αν καθα­ρι­στεί καλά, τότε είναι φαγώ­σιμο και πολύ νόστιμο.

Ο περί­φη­μος λαγο­κέ­φα­λος (Lagocephalus sceleratus) έχει κάνει την εμφά­νισή του στη Μεσό­γειο το 2000 και από τότε έχει ραγδαία αύξηση και εξά­πλωση του πλη­θυ­σμού του. Έχει ισχυρά δόντια και προ­κα­λεί τερά­στιες ζημιές στα δίχτια και τα αλιεύ­ματα των ψαράδων.

Είναι δηλη­τη­ριώ­δες ψάρι και επι­κίν­δυνο για κατα­νά­λωση, λόγω μιας ισχυρής νευ­ρο­το­ξί­νης που περιέ­χει στους ιστούς του.

Τα Siganus luridus και η μαύρη κουρ­κούνα

Ακόμα και οι γνωστές μας κουρ­κού­νες που απο­τε­λούν λιχου­διά για τους Κύπριους (Siganus luridus και Siganus rivulatus), είναι από τα πρώτα ψάρια που μας έχουν έρθει από τη διώρυγα του Σουέζ και έχουν ανα­φερ­θεί στην Κύπρο από το 1929.

Πολλά πανέ­μορφα γυμνο­βράγ­χια (sea slug) με απί­στευτα χρώματα που μοιά­ζουν με κοσμή­ματα στο­λί­ζουν τον βυθό.

Περίπου χίλια ξενικά είδη έχουν εισβά­λει στη Μεσό­γειο τα τελευ­ταία χρόνια και ο αριθμός τους αυξά­νε­ται δρα­μα­τικά.

Ήδη υπάρ­χουν διάφορα προ­γράμ­ματα για κατα­πο­λέ­μηση των ειδών αυτών αλλά τα πράγ­ματά είναι πολύ δύσκολα.

Στην Κύπρο άρχισε ήδη η επι­χεί­ρηση για τον περιο­ρι­σμός του άκρως επε­κτα­τι­κού λεο­ντό­ψα­ρου με χρη­μα­το­δό­τηση 630.000 ευρώ από την ΕΕ στο Εργα­στή­ριο Οικο­λο­γίας και Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας του Τμή­μα­τος Βιο­λο­γι­κών Επι­στη­μών του Πανε­πι­στη­μίου Κύπρου για έγκαιρη αντι­με­τώ­πιση της ραγδαίας εξά­πλω­σής του στη θαλάσ­σια περιοχή της Κύπρου και της Μεσο­γείου.