Πάτμος: Αποκατάσταση του σπηλαίου της Αποκάλυψης

Το έργο είχε ως φορέα υλο­ποί­η­σης την Εφορεία Αρχαιο­τή­των (ΕΦΑ) Δωδε­κα­νή­σου, με προϊ­στα­μένη τη Μαρία Μιχαη­λί­δου. Υλο­ποι­ή­θηκε με κον­δύ­λια του ΕΣΠΑ από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, με περι­φε­ρειάρχη τον Γιώργο Χατζη­μάρ­κου, και παρα­δό­θηκε στον φορέα δια­χεί­ρι­σης που είναι η Μονή του Αγίου Ιωάννη Θεο­λό­γου.

Το αρχι­τε­κτο­νικό συγκρό­τημα της Απο­κά­λυ­ψης απο­τε­λεί ένα ιδιαι­τέ­ρως σύνθετο και αντι­προ­σω­πευ­τικό παρά­δειγμα προ­σθε­τι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής και απαρ­τί­ζε­ται από ένα σύνολο κλει­στών χώρων, παρεκ­κλη­σίων και κελιών, σε πέντε στάθμες που ανήκουν σε τέσσερα επι­μέ­ρους κτήρια, δια­φο­ρε­τι­κής χρο­νο­λό­γη­σης. Το Σπήλαιο της Απο­κά­λυ­ψης βρί­σκε­ται στη βόρεια κλιτύ του λόφου ανάμεσα στο λιμάνι της Σκάλας και τον μεσαιω­νικό οικισμό της Χώρας. Για τη δια­μόρ­φωση και την ανά­δειξη του χώρου φαί­νε­ται ότι φρό­ντι­σαν οι μοναχοί της μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου, που ιδρύ­θηκε το 1088 από τον όσιο Χρι­στό­δουλο τον Λατρηνό, όταν ο βυζα­ντι­νός αυτο­κρά­το­ρας Αλέξιος Α΄ Κομνη­νός του παρα­χώ­ρησε την Πάτμο. Στις αρχές του 12ου αιώνα, το εσω­τε­ρικό του Σπη­λαίου δια­κο­σμή­θηκε με τοι­χο­γρα­φίες, ενώ, στις πρώτες δεκα­ε­τίες του 17ου αιώνα, ανοι­κο­δο­μή­θηκε το παρεκ­κλή­σιο της Αγίας Άννας, στο ξυλό­γλυ­πτο τέμπλο του οποίου ανα­φέ­ρο­νται τα ονόματα των κτη­τό­ρων, Παρ­θε­νίου Παγκώ­στα και Γερ­μα­νού.

Το 1713, στην ανα­το­λική πλευρά του συγκρο­τή­μα­τος, εγκα­τέ­στησε τη σχολή του ο διδά­σκα­λος Μακά­ριος Καλο­γε­ράς και δημιούρ­γησε το Ένδον της Απο­κα­λύ­ψεως Φρο­ντι­στή­ριον, την περί­φημη Πατμιάδα Σχολή. Ο Μακά­ριος Καλο­γε­ράς έχτισε αίθου­σες διδα­σκα­λίας και κελιά, μερι­μνώ­ντας για τη φιλο­ξε­νία και την καθη­με­ρι­νό­τητα των σπου­δα­στών. Στα τέλη του 18ου αιώνα, κατα­σκευά­στηκε η λεγό­μενη αίθουσα υπο­δο­χής ή Διευ­θυ­ντή­ριο, ένα ανε­ξάρ­τητο κτήριο, ενώ γύρω στο 1900 υψώθηκε στα βόρεια του συγκρο­τή­μα­τος η τριώ­ροφη πτέρυγα του Ιερο­σπου­δα­στη­ρίου της Απο­κα­λύ­ψεως, με τη φρο­ντίδα του τότε σχο­λάρχη της Πατμιά­δας, Αλέ­ξα­δρου Δηλανά.

Σήμερα, το Σπήλαιο της Απο­κά­λυ­ψης έχει δια­μορ­φω­θεί σε λατρευ­τικό χώρο, όπου δίνεται η δυνα­τό­τητα στον προ­σκυ­νητή να δει τον χώρο στον οποίο γρά­φτηκε η Απο­κά­λυψη, να επε­ξερ­γα­στεί το σημείο στο οποίο ανα­παυό­ταν ο Ευαγ­γε­λι­στής, καθώς και να αγγίξει τα κοι­λώ­ματα στον βράχο από όπου πια­νό­ταν για να σηκωθεί, ενώ ακόμα έχει δημιουρ­γη­θεί σε ύψος ανθρώ­πι­νου ανα­στή­μα­τος το ανα­λό­γιο του Προ­χό­ρου.

Απο­τε­λεί ένα μέρος κατά­νυ­ξης, όπου ο προ­σκυ­νη­τής μπορεί να μυηθεί στην ομορφιά και το δέος με τη σιωπή, την αφή, την προ­σευχή και την ενόραση, καθώς με τα μάτια μπορεί να αφου­γκρα­στεί την αίσθηση που γεννά η εικόνα του μεγα­λο­πρε­πούς αυτού Ιερού Σπη­λαίου.

Το 1999, κηρύ­χθηκε Μνημείο Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς από την Unesco μαζί με την Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεο­λό­γου.

naftemporiki.gr