Πέντε μεγάλα ρήγματα στο Αιγαίο μπορούν να προκαλέσουν σεισμούς έως 7,3 Ρίχτερ

 Επι­πλέον υπάρ­χουν του­λά­χι­στον 20 υπο­θα­λάσ­σια ηφαί­στεια, αλλά μόνο ο Κολού­μπος κοντά στη Σαντο­ρίνη φαί­νε­ται να είναι ενεργός.

 Τα παρα­πάνω προ­κύ­πτουν από στοι­χεία νέων ερευνών ξένων και Ελλήνων γεω-επιστημόνων της περιο­χής, όπως ανέφερε η επί­κουρη καθη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και το βασικό μέλος της ερευ­νη­τι­κής ομάδας, Παρα­σκευή Νομικού στο Αθη­ναϊκό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων.

 Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις των ερευ­νη­τών, εκτός από το ρήγμα της Αμοργού που ‘έδρασε’ πριν περίπου 60 χρόνια και το οποίο χρειά­ζε­ται κάποιους αιώνες για να ξανά ενερ­γο­ποι­η­θεί, τα υπό­λοιπα ρήγματα μπορούν να δώσουν σεισμό, χωρίς όμως να είναι δυνατό να προσ­διο­ρι­σθεί χρονικά αν αυτός θα συμβεί σε μερικά χρόνια ή σε δεκάδες χρόνια.

Όσον αφορά τον κίνδυνο ενός μελ­λο­ντι­κού τσου­νάμι, οι επι­στή­μο­νες εκτι­μούν ότι η περιοχή έχει το σει­σμικό δυνα­μικό που χρειά­ζε­ται (μέγεθος σεισμού περίπου 7), καθώς και πολλά απότομα ασταθή πρανή με μεγάλες μορ­φο­λο­γι­κές κλίσεις κατά μήκος των ρηξι­γε­νών υπο­θα­λάσ­σιων κρημνών, που μπορούν να δώσουν τσου­νάμι, εφόσον ενερ­γο­ποι­η­θούν, όπως έγινε το 1956 με το μεγα­λύ­τερο τσου­νάμι του 20ου αιώνα στη Μεσό­γειο.

Είχε προη­γη­θεί ο σεισμός του 1956, που προ­κά­λεσε 53 θανά­τους και πολλές κατα­στρο­φές στο νησί της Σαντο­ρί­νης και στη συνέ­χεια δημιουρ­γή­θηκε ένα τσου­νάμι που είχε ύψος κύματος έως 30 μέτρων στην Αμοργό, 20 μέτρων στην Αστυ­πά­λαια και δέκα μέτρων στη Φολέ­γαν­δρο.

 Στην περιοχή αυτή του Αιγαίου υπάρ­χουν αρκετά υπο­θα­λάσ­σια ηφαί­στεια εκτός από το γνωστό Κολού­μπο κοντά στη Σαντο­ρίνη. Συγκε­κρι­μένα, έχουν εντο­πι­σθεί περίπου 23 υπο­θα­λάσ­σιοι ηφαι­στεια­κοί κώνοι ευθυ­γραμ­μι­σμέ­νοι στα βορειο­α­να­το­λικά του Κολού­μπου.

 Είναι όμως πολύ μικρό­τε­ροι και οι κορυφές τους βρί­σκο­νται πολύ βαθύ­τερα, έτσι ώστε δεν φαί­νε­ται να υπάρχει πρό­σθε­τος ηφαι­στεια­κός κίν­δυ­νος. Σύμφωνα με τα έως τώρα στοι­χεία των επι­στη­μό­νων, η ηφαι­στειακή δρα­στη­ριό­τητα περιο­ρί­ζε­ται στον τομέα του Κολού­μπου και δεν συνε­χί­ζε­ται προς τους τομείς της Ανύδρου και της Αμοργού.

Μια προϊ­στο­ρία 3 εκατ. ετών έως 4 εκατ. ετών

 Η ενερ­γο­ποί­ηση των ρηγ­μά­των στην τεκτο­νική ζώνη Σαντο­ρί­νης – Αμοργού και η έναρξη κατα­βύ­θι­σης της περιο­χής άρχισε πριν από τρία έως τέσσερα εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια και έκτοτε συνε­χί­ζε­ται με την επέ­κταση και τη βάθυνση της.

Οι επι­στή­μο­νες επι­διώ­κουν να χαρ­το­γρα­φούν με μεγάλη λεπτο­μέ­ρεια τα υπο­θα­λάσ­σια ρήγματα, προ­κει­μέ­νου να γνω­ρί­ζουν το δυνα­μικό τους και το μέγεθος του σεισμού που μπορούν να δώσουν. Μέχρι σήμερα ο βυθός της περιο­χής ανα­το­λικά της Σαντο­ρί­νης μελε­τή­θηκε με το πλοίο “Αιγαίο” το 2001 και το 2006, ενώ νότια της Αμοργού χαρ­το­γρα­φή­θηκε από το αμε­ρι­κα­νικό πλοίο “Marcus Langseth” το 2015. Σχετική σει­σμική έρευνα είχε γίνει από το γερ­μα­νικό πλοίο “Poseidon” το 2006.

Οι ερευ­νη­τές παρου­σί­α­σαν τη νέα εργασία στο διεθνές επι­στη­μο­νικό περιο­δικό “Τεκτο­νο­φυ­σική” (Tectonophysics) με θέμα “Επε­κτει­νό­με­νος εφελ­κυ­σμός, βύθιση και πλευ­ρική κατά­τμηση στις λεκάνες Σαντο­ρί­νης – Αμοργού κατά το Τεταρ­το­γε­νές : Επι­πτώ­σεις στα γεγο­νότα της Αμοργού του 1956”.

Σε αυτήν παρου­σιά­ζο­νται επε­ξερ­γα­σμένα νέα ψηφιακά στοι­χεία, που απο­κτή­θη­καν από τις ωκε­α­νο­γρα­φι­κές έρευνες, τόσο για την βαθυ­με­τρία και την ανάλυση του ανα­γλύ­φου του θαλάσ­σιου πυθμένα. Ανα­λύ­ο­νται επίσης δεδο­μένα σει­σμι­κής ανά­κλα­σης για την ανί­χνευση των γεω­λο­γι­κών στρω­μά­των και των τεκτο­νι­κών δομών, κυρίως των ρηγ­μά­των στο υπό­βα­θρο κάτω από τον θαλάσ­σιο πυθμένα, σε βάθος πολλών εκα­το­ντά­δων μέτρων, κατά μήκος της ενεργής Τεκτο­νι­κής Ζώνης Σαντορίνης-Αμοργού, η οποία έχει συνο­λικό μήκος 60-70 χλμ και πλάτος 20-25 χλμ.

Μεταξύ άλλων ευρη­μά­των, δια­πι­στώ­θηκε ότι οι συνο­λι­κές μετα­το­πί­σεις στα ρήγματα είναι της τάξης του ενός έως 2,5 χιλιο­μέ­τρων, με τη δημιουρ­γία υπο­θα­λάσ­σιων κρημνών ύψους πολλών εκα­το­ντά­δων μέτρων.

“Εντο­πί­σθη­καν πρό­σφα­τοι ρηξι­κρη­μνοί με ‘άλματα’ της τάξης των επτά έως εννέα μέτρων κατά μήκος της βάσης του ρήγ­μα­τος της Αμοργού, αμέσως πάνω από τον σημε­ρινό υπο­θα­λάσ­σιο πυθμένα, που μαρ­τυ­ρούν την ενερ­γο­ποί­ηση του ρήγ­μα­τος κατά τον τελευ­ταίο σεισμό μεγέ­θους 7,5 της κλί­μα­κας Ρίχτερ το 1956”, είπε η κ.Νομικού.

Παρόλα αυτά, οι ερευ­νη­τές δεν εντό­πι­σαν κάποια δια­κριτή υπο­θα­λάσ­σια κατο­λί­σθηση στη στενή περιοχή του ρήγ­μα­τος, η οποία να μπορεί να ευθύ­νε­ται για το τσου­νάμι που παρα­τη­ρή­θηκε κατά την ίδια χρονική περίοδο με το σεισμό.

“Έχουμε πλέον κατα­λά­βει ότι το τσου­νάμι του 1956 οφεί­λε­ται στην ταχεία ενερ­γο­ποί­ηση -στην τεκτο­νική κίνηση- του ρήγ­μα­τος της Αμοργού και όχι στις κατο­λι­σθή­σεις, που σαφως και αυτές μπορούν να προ­κα­λέ­σουν τσου­νάμι”, σημεί­ωσε μεταξύ άλλων η κ.Νομικού.

Σημειώ­νε­ται ότι, την επι­στη­μο­νική εργασία ‘υπέ­γρα­ψαν πλην της Π.Νομικού, ο Δημή­τρης Παπα­νι­κο­λάου, ομό­τι­μος καθη­γη­τής στο Τμήμα Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και ο Christian Hubscher, καθη­γη­τής γεω­φυ­σι­κής του Πανε­πι­στη­μίου του Αμβούρ­γου στη Γερ­μα­νία. Συμ­με­τεί­χαν επίσης οι υπο­ψή­φιοι διδά­κτο­ρες Γ.Φαραγ­γι­τά­κης και Δ. Λαμπρί­δου του ΕΚΠΑ.

enikos,gr